មេដឹកនំាគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃចន្ទនេះ បានចេញការពារភាពស្ងៀមស្ងាត់ របស់រដ្ឋាភិបាល ដែលមិនតបតទៅនឹងការបើកការបាញ់សម្លាប់អ្នកភូមិព្រៃចាន់ ពីសំណាក់យោធាថៃ កាលពីសប្តាហ៍មុន និងព្រមានដកសញ្ជាតិអ្នករិះគន់ថា រដ្ឋាភិបាលកាត់ដីឱ្យបរទេស ដើម្បីដោះដូរសន្តិភាព។
លោកថា៖ «អ្នកដទៃគេថាយើងហ្នឹងគេបាញ់សម្លាប់ប្រជាជនហើយនៅស្ងៀមទៀត ព្រោះឥឡូវខ្ញុំសុំសួរត្រឡប់ទៅវិញថា បើសិនជាយើងផ្ទុះអាវុធតើមនុស្សស្លាប់ម្នាក់ និងរបួសបីនាក់នោះទេ វាទៅលើសពីនោះ។ ថៃក៏ត្រូវស្លាប់អាចច្រើនហើយយើងក៏ស្លាប់ដល់ស៊ីសុផន និយាយគ្នាឱ្យច្បាស់កន្លែងហ្នឹង យើងមិនបានខ្លាចអ្វីទេ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីទៅគឺបានផលមកវិញស្អី បំផ្លាញកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់បំផ្លាញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍សន្តិភាពការគោរពអ្នកដទៃ អ្នកឯងនិយាយបាននៅខាងក្រៅទេ ប៉ុន្តែសូមសួរថាពួកអ្នកឯងបានផ្កោលទោសអ្នកដែលបានបាញ់ប្រជាជនកម្ពុជាស្លាប់និងរបួសហើយនៅ»។
ការថ្លែងរបស់លោក ហ៊ុន សែន ធ្វើឡើងក្នុងពិធីបើកអនុសំវច្ឆរមហាសន្និបាតមន្ត្រីសង្ឃទូទាំងប្រទេសលើកទី៣៣ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នាថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥នេះ។
ក្រៅពីនេះ លោកបានការពារទៀតថា រដ្ឋាភិបាលមិនបានកាត់ដីឱ្យទៅបរទេស ដើម្បីដោះដូរសន្តិភាពដូចដែលមជ្ឈដ្ឋានមួយចំនួនបានលើកឡើងនោះទេ និងបានព្រមានប្រើច្បាប់ ដើម្បីដកសញ្ជាតិ រួមទាំងព្រះសង្ឃផង ដែលហ៊ានចូលបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម ដែលហ៊ានចោទរដ្ឋាភិបាលថា បានកាត់ដីដើម្បីដោះដូរសន្តិភាព។
លោកថា៖ «ខ្ញុំសូមព្រមានអ្នកដែលលេងហ្វេសប៊ុកកុំរពិសដៃចូលcommentសោះ ខ្ញុំមិនឲ្យរួចខ្លួនទេជំពាក់ប្រាក់ហើយថានាយករដ្ឋមន្ត្រីថាម៉េច ថាទៅអាហ្នឹងរឿងសន្ដិសុខជាតិ ខ្ញុំត្រូវធ្វើហើយកុំមកសុំទោសអីណាអត់ទេ និយាយគ្នាឲ្យច្បាស់ម៉ង សូមកុំរពឹសដៃយាយផ្ដាំផ្ញើទៅម៉ងមិនថាព្រះសង្ឃ ឬក្រហស្តទេ សុំកុំរពិសដៃចូលទៅកំណត់ហើយតិចថាទាល់តែភ័យច្របល់ ហ៊ុន សែន បានថ្លែងថា យើងអត់ទេភ្នែកណាក៏ដោយដែលបង្ហោះហើយឯងចូលទៅcommentហើយកុំថាទាល់តែផេក ហ៊ុន សែន អត់ទេផេកណាក៏ដោយ ដែលបង្ហោះហើយឯងចូលទៅខមិននៅក្រៅស្រុករួចខ្លួននៅក្នុងស្រុករួចខ្លួនទេ ប្រាប់ឲ្យហើយៗ មិនមែនជាអំពើផ្ដាច់ការទេ ព្រោះអ្នកឯងចូលមកជេរ អ្នកឯងចូលមកបំបាក់ទឹកចិត្តកងទ័ព អ៊ីចឹងអំពើញុះញង់អំពើខ្លះជាអំពើក្បត់ជាតិ ប៉ុន្តែមកដល់ម៉ោងនេះយើងអត់ទាន់មានដកសញ្ជាតិនរណាមួយទេ ក្នុងពេលដែលថៃបានដកសញ្ជាតិពីរនាក់រួចហើយ គឺ លី យ៉ុងផាត់ ហើយនឹង កុក អាន»។
ប្រតិកម្មរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការលើកឡើងរបស់ក្រុមអ្នកតាមដាន និងគណបក្សប្រឆាំង ដែលបានចោទថា ភាពស្ងាត់ស្ងៀមដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បណ្តែតបណ្តោយឱ្យយោធាថៃចូលរួមរាយបន្លាលួយយកដីខ្មែរតាមចិត្ត ដូចជានៅប្រាសាទតាមាន់ធំ នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ តំបន់អានសេះ ខេត្តព្រះវិហារ ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ជាដើម ជាការកាត់ដីឱ្យថៃ ដើម្បីប្តូរយកសន្តិភាព ដូចដែលបក្សកាន់អំណាចធ្លាប់ធ្វើជាមួយវៀតណាម ដើម្បីតែរក្សាអំណាចតពូជ។
លើសពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន បានការពារជុំវិញវិធានដកសញ្ជាតិលើអ្នកដែលហ៊ានបញ្ចេញមតិលើបណ្តាញសង្គម បើមានបន្ទរតាមគណបក្សប្រឆាំង ឬអ្នកឃ្លាំមើលបញ្ហាព្រំដែនដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល។
លោកថា៖ «អ៊ីចឹងតើនៅលើពិភពលោកមានប្រទេសច្រើនណាស់ ស្ទើរតែ៨០%នៃប្រទេសដែលមានច្បាប់ដកសញ្ជាតិដល់ម៉ោងនេះ យើងអត់ទាន់មានដកសញ្ជាតិអ្នកណាមួយទេ តែវានឹងឈានដល់ប្រសិនបើគេប្រព្រឹត្តដល់កម្រិតនោះ»។
តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆំាំង លោក ម៉ែន សុថាវរិន្ធ ចាត់ទុកការបកស្រាយរបស់ លោក ហ៊ុន សែន បង្ហាញពីភាពកម្សោយ ទាំងរដ្ឋាភិបាលចាស់ដែលដឹកនាំប្រទេសជិត៤០ឆ្នាំ និងកម្សោយតរដ្ឋាភិបាលកូនគឺលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ជាង២ឆ្នាំមកនេះ ជុំវិញឆន្ទៈការពារបូរណភាពទឹកដី និងការពារអាយុជីវិតពលរដ្ឋ។
លោកគូសបញ្ជាក់ថា ទាំងឳពុកនិងកូន ទុកបញ្ហានេះពលរដ្ឋនិងប្រទេសជាតិរងគ្រោះពីការរំលោភបំពានជាបន្តបន្ទាប់ពីប្រទេសជិតខាង ហើយមិនព្រមប្តឹងរឿងនេះ ទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងបរទេសឈ្លានពាន។
លោកថា៖ «យាយឱ្យចំទៅគេឃើញពីកម្រិតកម្សោយរបស់រដ្ឋាភិបាល ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងគឺកម្សោយមានន័យថា យើងអត់ចង់ឲ្យមានវិវាទរវាងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ និងប្រជាពលរដ្ឋថៃទេ យើងសុំឲ្យលោក ហ៊ុន សែន ឬក៏លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងប្ដឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិ ពីការដែលគេរំលោភបំពានលើផ្ទៃដីយើង»។
ក្រោយផ្ទុះអាវុធដាក់គ្នារយៈពេល៥ថ្ងៃ រវាងយោធាថៃនិងកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ រហូតមានបទឈប់បាញ់នៅថ្ងៃទី២៨ខែកក្កដា ថៃមិនគោរពបទឈប់បាញ់ទេ ហើយថែមទាំងធ្វើផ្លូវ និងរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកដីខ្មែរច្រើនកន្លែង គ្មានការរារាំងពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដោយមេដឹកនាំអះអាងថា គោរពបទឈប់បាញ់ រហូតថ្ងៃទី១២ខែវិច្ឆិកានេះ យោធាថៃបានបើកការបាញ់ប្រហារមកលើពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ បណ្តាលឱ្យម្នាក់ស្លាប់ និង៣នាក់រងរបួស នៅកម្ពុជាមិនតបតដែរ ដោយគ្រាន់តែចេញលិខិតថ្កោលទោស ដោយចាត់ទុកថាជាទង្វើឃោរឃៅ ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក សេង វណ្ណលី នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិរបស់អង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅអូស្ត្រាលី បាននិយាយថា ការដែលទាហានថៃបើកប្រតិបត្តិការបាញ់សម្លាប់ជនស៊ីវិលខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ ជាទង្វើឃោរឃៅ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងថា ថៃមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ទេ។
តែផ្ទុយទៅវិញ ថៃយករបៀបវារៈនៃការបើកប្រតិបត្តិការពង្រីកការឈ្លានទឹកដីខ្មែរ ដើម្បីទាក់ទាញសន្លឹកឆ្នោតពីពលរដ្ឋថៃ។
ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនេះ កម្ពុជាចាំបាច់ណាស់ ត្រូវរុញសំណុំរឿងព្រំដែន ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ទើបអាចទប់ស្កាត់មហិច្ឆតាឈ្លានពានរបស់ថៃឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរបាន។
លោកថា៖ «កម្ពុជាត្រូវតែជំរុញដំណើរការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអង្គការពាក់ព័ន្ធ មិនថាអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ឬក៏តុលាការ ICJ ដើម្បីលើកយកបញ្ហានេះ មកពិភាក្សានៅក្នុងដំណើរការនៃការដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ដើម្បីឲ្យតុលាការអន្តរជាតិ នឹងសម្រេចធ្វើការអនុម័តទៅលើការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែន»។
យ៉ាងណា លោកបង្ហាញក្តីបារម្ភថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនមិនប្រើជម្រើសនេះទេ «ភាពស្របច្បាប់នៃការការពារអធិបតេយ្យ និងបូរណភាពទឹកដី ពីការឈ្លានពានរបស់បរទេស ប្រហែលត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ ដោយប្រព័ន្ធដឹកនាំបែបគ្រួសារនិយម ដែលបណ្តុះទៅដោយឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក នាបច្ចុប្បន្ននេះ។
ការធ្វើបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសជិតខាង ហាក់រំលោភរដ្ឋធម្មនុញ្ញ កម្ពុជាដែលជាច្បាប់កំពូលរដ្ឋជាតិ ដែលបានចងកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកដឹកនាំ អំពីការប្តេជ្ញាចិត្តការពារបូរណភាពទឹកដី និងបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
មាត្រា៥២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
