ក្រោយពីមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន គំរាមដកសញ្ជាតិពលរដ្ឋពីបញ្ហាបូរណភាពទឹកដី ក្រសួងព័ត៌មាន ដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាល បានចេញប្រកាសឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងអ្នកសារព័ត៌មានបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ រាល់ការចែករំលែក ឬផ្សព្វផ្សាយវីដេអូពាក់ព័ន្ធប្រវត្តិថៃឈ្លានពានអ្នកភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់។
ក្រសួងសំអាងថា ការផ្សព្វផ្សាយរូបភាពទាំងនោះ បង្កឱ្យមានការភ័យខ្លាច និងចលាចលសង្គម ខណៈរដ្ឋាភិបាលរងការរិះគន់ថា អសមត្ថភាពការពារទឹកដីនិងអាយុជីវិតពលរដ្ឋ ក្រោយយោធាថៃបើកការបាញ់ប្រហារសម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ បណ្ដាលឱ្យម្នាក់ស្លាប់ និង៣នាក់រងរបួស កាលពីថ្ងៃទី១២ខែវិច្ឆិកានេះ។
ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយចាត់ទុកសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ជាការបំបិទសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដែលផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។
ការលើកឡើងរបស់ក្រសួងព័ត៌មានទៀតសោធ ក៏ផ្ទុយទៅនឹងការលើកឡើងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អំឡុងពេលថៃមិនទាន់បើកការឈ្លានពានកម្ពុជាដែរ។
នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់និយាយនៅដើមឆ្នាំ២០២៤ ក្រោយឡើងកាន់អំណាចថា អ្នកសារព័ត៌មានដែលផ្តល់ព័ត៌មានពិត បានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការផ្តល់ចំណេះដឹងដល់ពលរដ្ឋ ជំរុញអភិបាលកិច្ច និងប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកថា៖ «វិស័យព័ត៌មានបានរួមចំណែកដោយផ្អែកលើមុខងារសំខាន់ៗ ដូចជា ទី១ចូលរួមពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យផ្អែកលើមូលដ្ឋាននីតិរដ្ឋ ទី២បញ្ជូនព័ត៌មានពិតនិងរហ័សទាន់ពេល ទី៣ផ្តល់ព័ត៌មានបែបអប់រំនិងចំណេះដឹង ទី៤គឺជាច្បាំត្រួតពិនិត្យតុល្យភាពសង្គមដ៏ស្មោះត្រង់ និងទី៥ចូលរួមចំណែកកែលម្អសង្គម តាមរយៈការផ្ដល់ព័ត៌មានពិតគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ប្រកបដោយតម្លាភាព និងជាអ្នកផ្តល់ធាតុចូលនៅក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រ និងផែនការសកម្មភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល»។
យោងតាមសេចក្ដីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ចុះថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ បាននិយាយថា ខ្លួនឃើញថា ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយចំនួន ក្នុងនោះក៏មានអ្នកសារព័ត៌មានពលរដ្ឋបានយករូបថត រូបភាពវីដេអូ ឬព័ត៌មានចាស់ ស្តីពីស្ថានភាពដែលបានកើតឡើងនៅភូមិព្រៃចាន់ ភូមិជោគជ័យ និងទីកន្លែងផ្សេងទៀត ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយឡើងវិញ។
ក្រសួងថា សកម្មភាពនេះ បានបង្កឱ្យមានការភាន់ច្រឡំ ការភ័យខ្លាច និងចលាចល ក្នុងចំណោមសាធារណជន ហើយថា បំពានក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈក្នុងវិស័យព័ត៌មាន ប៉ះពាល់ដល់សន្តិភាព សន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ ។
លើសពីនេះ ក្រសួងដែលជាសេនាធិការរដ្ឋាភិបាល សង្កត់ធ្ងន់ថា ទង្វើបែបនេះ មិនត្រូវឱ្យមានកើតមានឡើងឡើយ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលរដ្ឋាភិបាល កំពុងដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទព្រំដែននេះ។
ការលើកឡើងរបស់ក្រសួងព័ត៌មាននេះ ហាក់បន្ទោតាមពីក្រោយមេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន ដែលថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី១៧ខែវិច្ឆិកានេះ ក្នុងពិធីបើកអនុសំវច្ឆរមហាសន្និបាតមន្ត្រីសង្ឃទូទាំងប្រទេស ។
លោកថា៖ «ផ្ដាំផ្ញើទៅម៉ងមិនថាព្រះសង្ឃ ឬក្រហស្តទេ សុំកុំរពិសដៃចូលទៅComment ហើយតិចថាទាល់Page របស់ ហ៊ុន សែន បានស្រាវជ្រាវអត់ទេ! Page ណាក៏ដោយដែលបង្ហោះហើយឯងចូលទៅcomment នៅក្រៅស្រុក រួចខ្លួន! នៅក្នុងស្រុកអត់រួចខ្លួនទេ ប្រាប់ឱ្យហើយទៅ។ នេះមិនមែនជាអំពើផ្ដាច់ការទេ ព្រោះអ្នកឯងចូលមកជេរ អ្នកឯងចូលមកបំបាក់ទឹកចិត្តកងទ័ព អ៊ីចឹងអំពើញុះញង់អំពើខ្លះជាអំពើក្បត់ជាតិតែម្តង[…] នៅលើពិភពលោកមានប្រទេសច្រើនណាស់ ស្ទើរតែ៨០%នៃប្រទេសដែលមានច្បាប់ដកសញ្ជាតិ ដល់ម៉ោងនេះយើងអត់ទាន់មានដកសញ្ជាតិអ្នកណាមួយទេ តែវានឹងឈានដល់ប្រសិនបើគេប្រព្រឹត្តដល់កម្រិតនោះ»។
តំណាងរាស្រ្តគណបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ហៅសេចក្តីប្រកាសរបស់ក្រសួងព័ត៌មាននេះ ជាការរួមចំណែកបិទបាំងទង្វើថៃឈ្លានពាន និងបិទបាំងពីកម្សោយការពារទឹកដីរបស់មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន ហើយក៏បញ្ជាក់ថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងប្រើវិធានបិទមាត់ពលរដ្ឋ ទាំងបំពានរដ្ឋធម្មនុញ្ញផងដែរ។
លោកថា៖ «ការបិទព័ត៌មាននេះ គឺធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅភូមិជោគជ័យ នៅភូមិព្រៃចាន់ នឹងលែងអាចបង្ហាញពីទុក្ខកង្វល់នៃការបាត់បង់ទឹកដីរបស់គាត់បន្តទៀត ហើយនឹងបាត់បង់ទឹកដីគាត់ទៅខាងភាគីថៃជាអចិន្ត្រៃយ៍ ហើយប្រជាពលរដ្ឋនឹងត្រូវបានគេជម្លៀសចេញទៅនៅតំបន់ផ្សេងដូចជា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ ពីម្សិលមិញ បានបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីបោះបង្គោលហើយហ្នឹង ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាង២០០គ្រួសារហ្នឹង ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ដូច្នេះគេចង់ស៊ីដាច់ភូមិហ្នឹង ហើយអ៊ីចឹងបានជារដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងលាក់បាំងព័ត៌មាននៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់នោះ ដើម្បីកាត់ភូមិឱ្យថៃនៅពេលអនាគត » ។
នាយិកាមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ CCIM អ្នកស្រី ឆន សុគន្ធា យល់ថា សេចក្តីជូនដំណឹងរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន ជាផ្នែកជួយកាត់បន្ថយព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ដែលបច្ចុប្បន្ននេះ មានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស នូវព័ត៌មានក្លែងក្លាយពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាព្រំដែន ដែលបង្កើតឡើងដោយបុគ្គលទុច្ចរិតមួយចំនួន ដែលករណីនេះ បានកើតឡើងទាំងនៅប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
អ្នកស្រីលើកឡើងក្នុងសំដីដើមថា៖ «សូម្បីតែករណីដែលស្រ្តីជាពលករចំណាកស្រុកម្នាក់ ត្រូវបានទាហានឈុតខ្មៅរបស់ថៃរំលោភរហូតដល់៧នាក់ នៅពេលខាងក្រសួងពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជា ព្រមទាំងសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកផ្សាយព្រោងព្រាត បែរជាភាគីថៃចោទថាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ រួមទាំងករណីកាលពីម្សិលមិញ មានការផ្ទុះអាវុធនៅស្រុកភ្នំដា ក៏ខាងភាគីថៃចោលថាជាព័ត៌មានក្លែងក្លាយដែរ»។
អ្នកស្រី សុគន្ធា បន្តថា ប្រសិនបើរូបភាព ឬជាវីដែអូពិត គួរតែប្រើប្រាស់ ដោយសារក្នុងពេលនេះអ្នកសារព័ត៌មានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការផ្សាយព័ត៌មានបញ្ហាព្រំដែន ឧក្រិដ្ឋកម្មតាមអនឡាញជាដើម ដើម្បីឲ្យសាធារណៈជនបានដឹងទាំងកំរិតជាតិ និងអន្តរជាតិ ព្រមទាំងចំណាត់ការពីថ្នាក់ដឹកនាំបានទាន់ពេលវេលាផងដែរ ប៉ុន្តែអ្នកព័ត៌មានទាំងអស់ ត្រូវតែឈរលើគោលការណ៍ឯករាជ្យ និងគោរពក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន។
អ្នកស្រីបន្ថែមទៀតថា រឿងបញ្ហាព្រំដែននេះ មិនសូវមានអ្នកសារព័ត៌មានអន្តរជាតិផ្សាយពីភាគីកម្ពុជាទេ នៅពេលផ្ទុះអាវុធដំបូងៗ ឯអ្នកសារព័ត៌មានមួយចំនួន មានការខ្លាចរអាក្នុងការរាយការណ៍ព័ត៌មានបែបរសើប តួយ៉ាងដូចជាបញ្ហាព្រំដែននេះជាដើម។
នៅពេលខ្វះព័ត៌មានពិត ពលរដ្ឋមិនអាចទទួលព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយពីបញ្ហាសង្គមបានទេ រដ្ឋាភិបាលគួរបើកចំហសេរីភាពសារព័ត៌មានដោយអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកសារព័ត៌មាន ផ្សាយពីបញ្ហាអសកម្មបញ្ហាសង្គមជាតិជាប្រយោជន៍ដល់សង្គម រដ្ឋាភិបាលផងដែរ ។
ដោយឡែក ប្រធានស្ថាប័នសារព័ត៌មានVOD លោក ប៉ា ងួនទៀង និយាយថា ក្រសួងព័ត៌មានដាក់ចេញនូវបំរាមបែបនេះ ជារឿងមួយដែលមិនត្រឹមត្រូវ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា ការបន្តចែកចាយនូវរូបភាពវីដេអូ ឬព័ត៌មានដែលធ្លាប់បានកើតឡើងពិត អាចផ្ដល់ជាភស្ដុតាង និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពពិតជាក់ស្ដែង ក្នុងអំឡុងពេលមានបញ្ហាអ្វីមួយ។
លោកចាត់ទុកការហាមនេះ ប្រៀបបាននឹងការបំបិទសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ ពិសេសសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដែលផ្ទុយពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា និងព្យាយាមការលាក់បាំងព័ត៌មានដែលថៃឈ្លានពានកម្ពុជា ។
លោកថា៖ «ជាមធ្យបាយមួយទៀតនៃការបំបិទសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងសិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មានក្រសួងព័ត៌មាន អនុម័តដោយចិត្តឯងហាមប្រាមបែបនេះ អ៊ីចឹងវាជារឿងមិនត្រឹមត្រូវ ហើយជារឿងបំពានលើច្បាប់នៃប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសគឺរដ្ឋធម្មនុញ្ញកម្ពុជា។ បម្រាមនេះ គឺជាចេតនាច្បាស់ក្រឡែតរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការខ្ពប់ព័ត៌មានរឿងព្រំដែនមិនឲ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ បានយល់ដឹងពីរឿងព្រំដែន ហើយក៏មិនហ៊ាននិយាយថា មិនហ៊ានវែកញែកមិនហ៊ានផ្សព្វផ្សាយរឿងបញ្ហាព្រំដែន ហើយបញ្ហានេះមូលហេតុសំខាន់ ដោយសារអាចជាការឆ្លុះបញ្ចាំងថា យើងវាចាញ់ប្រៀបប្រទេសថៃមួយជាតិ ដូចប្រទេសវៀតណាមដែរនៅក្នុងបញ្ហាព្រំដែន»។
យ៉ាងណាជាង ៤ខែមកនេះ ថៃបញ្ជូនកម្លាំងមកឈ្លានពានកម្ពុជា ជាបន្តបន្ទាប់បើទោះជាថៃបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ជាមួយកម្ពុជា មានការសម្របសម្រួលពីយន្តការអាស៊ាន និងប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ ក្តី។
សកម្មភាពនេះ ថៃបានចូលរាយកបន្លាលួយព័ទ្ធយកដីខ្មែរច្រើនកន្លែង មាននៅប្រាសាទតាមាន់ធំ តំបន់អានសេះ ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ជាដើម រហូតថៃបើកការបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋនៅភូមិព្រៃចាន់ ភាគីកម្ពុជាមិនបានតបតទេ ដោយអះអាងថាខ្លួនចង់នាំយកសន្តិភាពត្រឡប់មកឱ្យពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរវិញ។
ជុំវិញការបង្កើនការឈ្លានពានពីភាគីថៃជាបន្តបន្ទាប់នេះ អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត បានលើកឡើងថា ការបង្កើនការឈ្លានពាន និងប្រមាថលើពលរដ្ឋខ្មែរពីភាគីថៃ មកពីថៃមើលឃើញពីចំណុចខ្សោយរបស់មេដឹកនាំខ្មែរ ទោះជាត្រូវរងការប្រមាថ និងការឈ្លានពាន។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងបាត់បង់ប្រជាប្រិយភាព ហើយថាការមិនប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) និងការមិនប្រើសិទ្ធិការពារទឹកដីជា ប្រៀបបាននឹងទទួលយកការឈ្លានពាន និងការប្រមាថពីភាគីថៃ។
ការចេញលិខិតព្រមានរបស់ក្រសួងព័ត៌មាន លើអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងសេរីភាពសារព័ត៌មាន ហាក់ស៊ីគ្នានឹងការរកឃើញថា បន្ទាប់ពីនយោបាយរដ្ឋាភិបាលឯកបក្សនេះ សេរីភាពបញ្ចេញមតិត្រូវរឹតត្បិត តែបានលើកតម្លើងបុគ្កលអ្នកមានអំណាលើសពីច្បាប់។
ការវាយតម្លៃរបស់ស្ថាប័នសង្កេតការណ៍ក្រៅប្រទេស មានជាអាទិ៍ គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក អ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន CIVICUS អង្គការ Freedom House ប្រព័ន្ធនយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជា នៅតែដំណើរការតាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលអំណាចតែមួយ ធ្វើឱ្យលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិកាត់តែរួមតូច តែអំណាចបុគ្គលត្រូវបានលើកតម្កើងលើពីច្បាប់ គំរាមកំហែងដល់ប្រព័ន្ធនីតិរដ្ឋ។
ពីសារព័ត៌មាន Associated Press “ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាទី១៤១ ក្នុងចំណោម ១៤២ ប្រទេស” ពីគម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក; “ទី១៦១ ក្នុងចំណោម ១៨០ប្រទេស” ពីអ្នករាយការណ៍ព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន; និង “ការផ្ទេរអំណាចដោយគ្មានប្រជាធិបតេយ្យ” ពី Freedom House សុទ្ធតែបង្ហាញពីកង្វះនីតិរដ្ឋ និងការដើរថយក្រោយនៃប្រព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ៕
