ខណៈថៃនៅតែគឃ្លើនចូលមករាវមីនធ្វើផ្លូវឈូសរំលំផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរ ឈូសបំផ្លាញចម្ការដំណាំ ស្រូវស្រែប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដណ្តើមកាន់កាប់ប្រាសាទខ្មែរឥតឈប់ឈរ ហើយរដ្ឋាភិបាលឯកបក្សគ្រួសារហ៊ុន នៅបន្តរក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ បែរជាមានការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្នទាំងតក់ក្រហល់ រីឯលោក ហ៊ុន សែន ក៏បែរជាចេញមកស្រែកគំរាមចាប់ពលរដ្ឋខ្មែរខ្លួនឯង ដែលហ៊ាននិយាយពីបញ្ហាព្រំដែនដែលថៃឈ្លានពានដាក់ពន្ធនាគារ និងអាចឈានទៅដកសញ្ជាតិខ្មែរពីពលរដ្ឋខ្មែរថែមទៀត។
នេះជាហានិភ័យធំណាស់ចំពោះជោគវាសនាប្រទេសជាតិ ដែលអាចនឹងធ្វើឱ្យប្រជាជាតិខ្មែរបាត់បង់ប្រទេសទាំងមូលនៅក្នុងពេលអនាគតដ៏ខ្លីខាងមុខ ក៏ថាបាន បើកម្ពុជានៅតែគ្មានគណបក្សប្រឆាំងដែលខ្លាំង ហើយលោក ហ៊ុន សែន នៅតែអាចជិះសេះលែងដៃ ធ្វើព្យុះធ្វើភ្លៀង ចាប់សកម្មជននយោបាយសកម្មជនសង្គមដាក់ពន្ធនាគារតាមអំពើចិត្ត និងបំបិតមាត់ពលរដ្ឋមិនឱ្យនិយាយពីបញ្ហាជាតិ។
តើមានអ្វីនៅពីក្រោយដំណើរការនៃការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ន ដែលបាននិងកំពុងដំណើរការ? និងថាតើការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននេះ ធ្វើឡើងតាមផែនទីចោរ ឬធ្វើតាមផែនទីបារាំង សៀម?
មុននឹងធ្វើការវិភាគទៅលើចំណុចគន្លឹះនេះ វីអូឌីសូមរំលឹកពីហេតុការណ៍មួយចំនួនដែលបានកើតឡើងនៅមុនពេលមានការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។
នៅពេលដែលបញ្ហាព្រំដែនឡើងកំដៅ បន្ទាប់ពីកងទ័ពថៃ បានលួចឆ្មក់ចូលមកក្នុងទឹកដីកម្ពុជា ហើយបានបាញ់មកលើកងទ័ពកម្ពុជា បណ្តាលឱ្យពលីម្នាក់នៅតំបន់មុំបី កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានប្រកាសបញ្ជូនឯកសារមួយចំនួនទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJជាជំហ៊ាន ដើម្បីឈានទៅដាក់ពាក្យប្តឹងថៃ លើតំបន់ជម្លោះចំនួន៤ ដែលថៃបានកាន់កាប់ និងកំពុងដណ្តើមកាន់កាប់ ដូចជា តំបន់មុំបី ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី។
ប៉ុន្តែថៃបានជំទាស់នឹងការប៉ុនប៉ងដាក់ពាក្យប្តឹងនេះ ដោយប្រកាសថា ខ្លួនមិនទទួលស្គាល់ការសម្រេចណាមួយរបស់តុលាការ ICJ និងថាខ្លួនមិនមែនជារដ្ឋដែលជាសមាជិករបស់តុលាការអន្តរជាតិមួយនេះទេ និងថែមទាំងព្រមានពីការផ្ទុះអាវុធនៅតាមព្រំដែនទៀតផង បើកម្ពុជានៅតែចចែសដាក់ពាក្យប្តឹងទៅ ICJ។
នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ក្នុងពេលចុះទៅជួបសួរសុខទុក្ខកងទ័ពជួរមុខនៅតំបន់ព្រំដែនមុំបី ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានរំឭកប្រាប់ទៅថៃថា សូមកុំឱ្យបំភ័ន្ត និងបំភ្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ និងត្រូវគោរពឱ្យបានពេញលេញនូវសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម ដែលថៃខ្លួនឯងបានទទួលស្គាល់។
សម្រាប់លោក ហ៊ុន សែន ការចរចាទ្វេភាគីពីបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ ទោះបីជាត្រូវប្រើពេល១០០ឆ្នាំទៀត ក៏មិនអាចដោះស្រាយអ្វីបានដែរ ដូច្នេះមានតែដាក់ពាក្យប្តឹងតំបន់ទាំង៤ខាងលើទៅ ICJ។
លោកថា៖ «កិច្ចព្រមព្រៀងបារាំងសៀមអមដោយផែនទីកាលពីឆ្នាំ១៩០៧ អ្នកឯងត្រូវតែគោរព បើអ្នកឯងមិនគោរពទេ គឺស្មើនឹងចោរ។ យើងប្រើផែនទីត្រឹមត្រូវរបស់យើងតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ អ្នកឯងចុះហត្ថលេខាជាមួយបារាំងនៅពេលនោះ អ្នកឯងត្រូវតែទទួលស្គាល់ ដោយសារអ្នកឯងមិនទទួលស្គាល់ផែនទីនោះ ហើយគូសផែនទីខ្លួនឯង ទើបមានរឿងកើតឡើងដូច្នេះ បង្កវិនាសកម្មសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា»។
បន្ទាប់ពីមានការបាញ់ផ្លោងពាក្យសម្តីដាក់គ្នារវាងមេដឹកនាំកម្ពុជានិងមេដឹកនាំថៃ និងបន្ទាប់ពីលោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ចេញឃ្លីបវីដេអូនៃកិច្ចសន្ទនាឯកជនជាមួយ អ្នកស្រី ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត្រ ដែលកាលនោះជានាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ធ្វើឱ្យជម្លោះព្រំដែនប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ កាន់តែឡើងកំដៅខ្លាំងឡើង ឈានទៅដល់ការបិទច្រកព្រំដែនជាបន្តបន្ទាប់ ហើយនៅទីបំផុតសង្គ្រាមស៊ីសាច់ហុតឈាមគ្នាបានផ្ទុះឡើង នៅថ្ងៃទី២៤ខែកក្កដា។
បន្ទាប់ពីច្បាំងគ្នាអស់រយៈពេល៥ថ្ងៃ៥យប់ លោក ដូណាល់ ត្រាំ ប្រធានាធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីម៉ាឡេស៊ី លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម ដែលជាប្រធានអាស៊ាន បានលូកដៃចូលអន្តរាគមន៍ឱ្យមានបទឈប់បាញ់លើកទី១ នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា។
បើទោះបីជា ភាគីកម្ពុជាបានប្រកាន់ខ្ជាប់នូវបទឈប់បាញ់ និងរក្សាជំហរស្ងៀមស្ងាត់ក្តី ក៏កងទ័ពសៀមមិននៅស្ងៀមឡើយ។ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា មួយថ្ងៃបន្ទាប់ពីបទឈប់បាញ់ កងទ័ពសៀមបានចូលមកចាប់កងទ័ពកម្ពុជាចំនួន ២០នាក់ នៅតំបន់ជាំតែ។
រហូតមកដល់ពេលនេះ នៅសល់១៨នាក់ទៀត មិនទាន់ដោះលែងមកវិញនៅឡើយ បើទោះបីជាក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ស្តីពីការឈប់បាញ់លើកទី២ ដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងសមភាគីថៃ បានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងកូឡាឡំពួរ ដោយមានវត្តមាន លោក ត្រាំ ដោយផ្ទាល់ និង លោក អាន់វ៉ា អ៊ីប្រាហ៊ីម បានចុះហត្ថលេខាក្នុងនាមជាសាក្សី កាលពីថ្ងៃទី២៦ខែតុលា ដែលសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមនេះ ថៃបានយល់ព្រមដោះលែងកងទ័ពកម្ពុជា១៨នាក់ដោយមិនរង់ចាំក្តី។
សរុបជារួម ចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៨ខែកក្កដាមក កងទ័ពសៀមបានប្រើបន្លាលួស និងសម្បកកង់ឡានចូលមកវាទដណ្តើមកាន់កាប់ធ្វើផ្លូវលើទឹកដីខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ នៅតាមតំបន់ជាច្រើន ដូចជាច្រកអានសេះភ្នំទ្រព្យ ប្រាសាទតាមាន់ធំ ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ឃុំថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់ និងតំបន់ផ្សេងៗជាច្រើនទៀត ថែមទាំងថ្មីៗនេះ ទ័ពថៃបានបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់នៅភូមិជោគជ័យ និងរបួសជាច្រើននាក់ ខណៈរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន នៅតែប្រកាន់ជំហរស្ងៀមស្ងាត់ដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រើពាក្យថា «ស្ងៀមតែមិនស្ងាត់»។
អ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងបញ្ញវ័ន្តខ្មែរឯករាជ្យ ជាពិសេសពលរដ្ឋខ្មែរនៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យដែលត្រូវបានទ័ពសៀមរំលោភយកផ្ទះយកដីស្រែចម្ការ បានធ្វើការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងមកលើភាពស្ងៀមស្ងាត់អត់ធ្មត់របស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុនថា ជាការកាត់ដីឱ្យសៀម ដើម្បីដោះដូរយកសន្តិភាព សម្រាប់គ្រួសារហ៊ុនដែលមានមហិ្ឆតាក្រាញអំណាចតពូជ។
នៅពេលមានការរិះគន់ខ្លាំងក្លាបាញ់តម្រង់គ្រួសារហ៊ុនបែបនេះ លោក ហ៊ុន សែន ដែលហាក់បាក់ស្បាតលែងសូវមាត់ ក ចាប់តាំងពីសៀមបើកការវ៉ៃសន្ធាប់លើកម្ពុជាមក បានក៏ចេញមកព្រមានតាមរយៈពិធីបើកអនុសំវច្ឆរមហាសន្និបាទមន្ត្រីសង្ឃទូទាំង កាលពីថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកាថា លោកនឹងមិនអត់ឱនដល់ពលរដ្ឋ និងព្រះសង្ឃដែលនិយាយរិះគន់ពីបញ្ហាជម្លោះព្រំដែននោះទេ ពីព្រោះវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខជាតិ និងថែមទាំងចោទថា ជាអំពើក្បត់ជាតិទៀតផង។ ដូច្នេះលោកថា សូមកុំរពឹសដៃបើមិនចង់ឱ្យមានការចាប់ខ្លួន។
ការព្រមាននិងការចាប់ឃុំខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់ ទៅលើប្រជាពលរដ្ឋដែលបញ្ចេញមតិ លើបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនថៃនេះ ក៏មិនខុសពីអ្វីដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានធ្វើកាលពីកំឡុងបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយវៀតណាមនោះដែរ ដោយកាលនោះក្រៅពីចាប់ឃុំខ្លួនសកម្មជននយោបាយ និងសកម្មជនសង្គមជាច្រើននាក់ ដាក់ពន្ធនាគារ លោក ហ៊ុន សែន រហូតដល់គំរាមរំលាយរបបរាជានិយមចោលថែមទៀតផង ប្រសិនបើព្រះមហាក្សត្រមិនព្រមឡាយព្រះហស្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញាបំពេញបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥ ដែលធ្វើឱ្យសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨២-៨៣ និង៨៥ ដែល លោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើឡើងនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់វៀតណាម ក្លាយទៅជាស្របច្បាប់ទេនោះ។ នេះបើតាមក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល។
បើទោះបីជាបច្ចុប្បន្នថៃនៅតែបន្តធ្វើព្យុះធ្វើភ្លៀងឥតឈប់ឈរ ចូលមកវាទទីដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរនៅតាមទីតាំងជាច្រើនក្តី ក៏គិតចាប់ពីថ្ងៃទី៨ដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ភាគីកម្ពុជានិងភាគីថៃ បានឯកភាពគ្នាបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ន នៅលើដីជាក់ស្តែងបានចំនួន ៩៤បង្គោលហើយ។ នេះបើតាមមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា ថ្លែងឱ្យដឹងនៅថ្ងៃទី១៧ ខែវិច្ឆិកា។
ជាមួយគ្នានេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការពារជាតិថៃ លោក ណាត់ថាផន ណាក់ផានិត កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែវិច្ឆិកា បានប្រកាសថា នៅពេលដែលបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្នត្រូវបានបោះរួច នៅតាមភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ នៅពាក់កណ្តាលខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ពលរដ្ឋខ្មែរ២០០គ្រួសារ ត្រូវតែចាកចេញពីទីនោះ។ នេះបើយោងតាមកាសែតកាវសតរបស់ថៃ។
ការព្រមានរបស់រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិថៃរូបនេះ ធ្វើឡើងខណៈការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ន នៅចន្លោះបង្គោលលេខ ៤២ដល់៤៧ ដែលគ្របដណ្តប់ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ នៅក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ជាទីដែលថៃបានព័ទ្ធលួសបន្លាវាទយកភូមិករ និងដីធ្លីពលដ្ឋខ្មែរកំពុងតែដំណើរការ។ តើមានអ្វីនៅពីក្រោយដំណើរការនៃការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននេះ ?
ត្រង់ចំណុចនេះ អ្នកឃ្លាំមើល លើកឡើងថា លោក ហ៊ុន សែន ហាក់ដូចជាជាប់ក្លេមានរឿងអាស្រូវច្រើននៅក្នុងកណ្តាប់ដៃថៃ ជាពិសេសករណីការជាប់ពាក់ព័ន្ធរបស់គ្រួសារហ៊ុន ក្នុងអាជីវកម្មល្បែងអនឡាញចាប់ជម្រិតដែលសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាពិសេសសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ ករណីការបង្ក្រាបរបស់ថៃមកលើឧកញ៉ាគ្រាក់ៗ ដែលមេក្លោងឧក្រិដ្ឋជនល្បែងអនឡាញ និងជាអ្នកកាន់លុយឱ្យលោក ហ៊ុន សែន ដូចជា លោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ និងលោក កុក អាន រួមទាំងករណីអំពើឃាតកម្មលើអតីតតំណាងរាស្រ្តគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក លិម គិមយ៉ា ក្នុងទីក្រុងបាងកកផងដែរ។
លើសពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន ដែលលើកបន្តុបដោយវៀតណាម បានព្រមព្រៀងបោះបង្គោលព្រំដែនដោយផ្អែកតាមផែនទីដែលគូដោយវៀតណាម មិនបានផ្អែកតាមផែនទី និងបង្គោលព្រំដែនដែលបោះនិងគូដោយបារាំងខ្នាត១លើ២០០ពាន់ ដែលមានតម្កល់នៅអង្គការសហប្រជាជាតិឡើយ។
ហេតុដូច្នេះហើយទើបថៃដាក់សម្ពាធបង្ខំឱ្យ លោក ហ៊ុន សែន ដែលមានរឿងអាស្រូវជាច្រើន នៅក្នុងកណ្តាប់ដៃថៃឱ្យព្រមទទួលស្គាល់ការកំណត់ព្រំដែន ទៅតាមផែនទីដែលថៃបានគូដោយខ្លួនឯង បើទោះបីជាលោក ហ៊ុន សែន បានហៅផែនទីដែលថៃបានគូនោះថាជាផែនទីចោរក៏ដោយ។ នេះបើតាមក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល។
តើការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននេះ ធ្វើឡើងតាមផែនទីចោរ ឬធ្វើតាមផែនទីបារាំង-សៀម?
ត្រង់ចំណុចនេះ គេមិនអាចស្វែងរកព័ត៌មានគួរឱ្យជឿទុកចិត្តបាននោះទេ ខណៈរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន និងរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនដែលដឹកនាំដោយ លោក ឡាំ ជា បានបិទព័ត៌មាននេះ និងហាមមិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរនិយាយពីបញ្ហានេះ ជាមួយនឹងការព្រមានចោទប្រកាន់ពីបទក្បត់ជាតិ។
ប៉ុន្តែបើតាមសាក្សីរស់មួយចំនួន ក្នុងនោះក៏មាននាយឧត្តមសេនីយ៍ផ្កាយមាស៤ លោ កញឹក ប៊ុនឆៃ ដែលជាអតីតមេទ័ពគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចផងដែរ បាននិយាយកាលពីពេលថ្មីៗនេះថា បង្គោលព្រំដែនដែលបោះដោយបារាំងនៅតំបន់ភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ ក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ត្រូវបានថៃរំកិលចូលមកក្នុងទឹកដីខ្មែរប្រមាណជិត៣គីឡូម៉ែត្ររួចជាស្រេចទៅហើយ ក្នុងនោះមានប្រាសាទខ្មែរ គឺប្រាសាទស្តុកកក់ ក៏ត្រូវបានថៃចូលកាន់កាប់កាលពីឆ្នាំ១៩៩១ផងដែរ។
ត្រង់ចំណុចនេះ អ្នកឃ្លាំមើល ក្នុងនោះមានទាំង លោក អ៊ុំ សំអាន អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនដែលជាអតីតអ្នកតំណាងរាស្ត្រគណក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលធ្លាប់ត្រូវបាន លោក ហ៊ុន សែន ចាប់ដាក់ពន្ធនាគារដោយសារតែរិះគន់ការបោះបង្គោលព្រំដែនជាមួយវៀតណាម និង លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជាផងដែរ បានលើកឡើងថា តំបន់ដែលកងទ័ពថៃបានចូលមករាវមីនធ្វើផ្លូវ ដូចជា នៅភ្នំទ្រព្យ នៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ រួមទាំងនៅឃុំថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់ជាដើម ដែលរកឃើញសំណល់គ្រាប់ផ្លោង និងគ្រាប់មីន ព្រមទាំងអាវុធកប់នៅក្នុងដីវាជាភស្តុតាងច្បាស់ណាស់ដែលបញ្ជាក់ថា គឺជាទឹកដីខ្មែរ ពីព្រោះបើជាទឹកដីសៀម វាមិនមានសំណល់ពីសង្គ្រាមទាំងនេះទេ ដោយសារប្រទេសសៀមមិនដែលមានសង្គ្រាមឡើយ។
ប្រភពទាំងនេះ លើកឡើងថា អ្វីដែលពលរដ្ឋខ្មែរត្រូវតាមដានមើល ប្រសិនបើការបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ នាំឱ្យមានការបណ្តេញពលរដ្ឋខ្មែរប្រមាណ ២០០គ្រួសារចេញ ដូចប្រមុខការពារជាតិថៃលើកឡើងមែននោះ កម្ពុជាបានបាត់បង់ទឹកដីនៅតំបន់នេះ ក្នុងជម្រៅជិត៣គីឡូម៉ែត្រទៅថៃ។
ក្នុងបរិបទនេះ បងប្អូនអាចឆ្លើយបានដោយខ្លួនឯងថា តើការបោះបង្គោលព្រំដែននៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់នាពេលនេះ បង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ននោះ ថៃព្រមឱ្យកម្ពុជាបោះតាមការចង់បានរបស់ថៃ តាមដែនទីដែល លោក ហ៊ុន សែន ហៅថាផែនទីចោរ ឬថៃឯកភាពបោះតាមសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ឆ្នាំ១៩០៤ និង១៩០៧ ខណៈថៃធ្លាប់បដិសេធដាច់ខាត មិនព្រមទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ)នោះ។
យោងតាមមាត្រា៤៤០នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជា ចែងថា ការប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេសនូវដែនដីជាតិទាំងស្រុងឬមួយផ្នែកគឺជាអំពើក្បត់ជាតិត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត៕
