តំណាងប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់កោះមាស នៅថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកានេះ បានបន្តដាក់ញត្តិសុំប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លី ពីរដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល ក្រោយពួកគេកាន់តែមានក្តីបារម្ភពីការបាត់បង់ដីធ្លីនិងផ្ទះសម្បែង ដោយសារអាជ្ញាធរស្រុកកៀនស្វាយ បដិសេធផ្តល់បណ្ណកម្មសិទ្ធិ ហើយប្រាប់ពួកគាត់ថា ដីនោះរដ្ឋបានប្រគល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ៉ាមួយកាន់កាប់ហើយ។
ថ្លែងនៅមុខរដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល អំឡុងពេលប្រមូលផ្តុំតវ៉ាសុំទាមទារប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លី អ្នកស្រី សៅ ផាត អះអាងជាប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់កោះមាស ក្នុងស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល ឱ្យដឹងថា ការណ៍ដែលពួកគាត់នាំគ្នាទៅប្រមូលផ្តុំនៅរដ្ឋបាលខេត្តនេះ ដោយសារតែកន្លងមកពួកគាត់ធ្លាប់ទៅសុំបណ្ណកម្មសិទ្ធិនៅរដ្ឋបាលស្រុក ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរប្រាប់ថា ដីនៅតំបន់កោះមាសនេះ បានប្រគល់ទៅឱ្យម្ចាស់ថ្មីហើយ។
អ្នកស្រីបន្តថា នៅពេលដែលទទួលបានចម្លើយបែបនេះ អ្នកស្រី និងពលរដ្ឋជាង១៦០គ្រួសារផ្សេងទៀត កាន់តែមានក្តីបារម្ភជាខ្លាំងពីការបាត់បង់ដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែងទៅលើក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ ខណៈពួកគាត់ជាម្ចាស់ស្រុកបានរស់នៅ និងអាស្រ័យផលលើដីនេះចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មក ហើយដីនៅតំបន់នោះអាជ្ញាធរក៏ធ្លាប់បានវាស់វែងរួចរាល់ហើយដែរ តាំងពីឆ្នាំ២០២០មក ប៉ុន្តែឥលូវនេះបែរជារដ្ឋប្រគល់ទៅឱ្យឧកញ៉ាកាន់កាប់ទៅវិញ។
អ្នកស្រីថា៖ «សាលាស្រុកកៀនស្វាយហ្នឹង គេតបមកថាដីនេះ គេបានផ្ទេរឱ្យទៅអ្នកថ្មីហើយ គេអត់មានសិទ្ធិធ្វើបណ្ណកម្មសិទ្ធិឱ្យយើងទេ ចឹងបានពួកខ្ញុំនាំគ្នាឡើងមកសុំបណ្ណកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លីនៅសាលាខេត្ត។ ប្រគល់ឱ្យគេថ្នាក់លើ[ឧកញ៉ា ឃុន សៀ] ឱ្យពួកខ្ញុំអ្នកធ្វើមុខរបរហ្នឹងតាំងពីឆ្នាំ៧៩មក អត់មានសិទ្ធិកាន់កាប់ទេ ទៅគេអ្នកថ្មីគេមានសិទ្ធិកាន់កាប់នៅលើដីហ្នឹងវិញ រួចហើយខ្ញុំព្រួយបារម្ភ ដំណរតទៅកូនចៅទៀត ព្រោះខ្ញុំចាស់ៗអស់ហើយ ចឹងបានខ្ញុំមកនេះ មកសុំស្នើបណ្ណកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លីរបស់ខ្ញុំ មកតវ៉ាហ្នឹងសុំឱ្យលោកជួយ បើខាងខេត្តអត់មានការជួយធ្វើឱ្យទេ មានតែខ្ញុំបន្តឡើង ទៅដល់សម្តេចតែម្តង មានតែវិធីហ្នឹងទេ ឱ្យសម្តេចលោកជួយ ឱ្យរកយុត្តិធម៌ឱ្យអ្នកដែលគ្នាស្លូតត្រង់នេះ»។
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ ៣០នាក់ តំណាងឱ្យពលរដ្ឋ ១៦៨គ្រួសារ រស់នៅតំបន់កោះមាស ដែលដីមួយផ្នែកស្ថិតក្នុងខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ និងមួយផ្នែកទៀតនៅក្នុងស្រុកកៀនស្វាយនិងស្រុកល្វាឯម ក្នុងខេត្តកណ្តាល បាននាំគ្នាដាក់លិខិតស្នើសុំឱ្យអភិបាលស្រុកកៀនស្វាយ ពន្លឿនការផ្តល់បណ្ណកម្មសិទិ្ធដីធ្លីឱ្យពួកគាត់ ខណៈពួកគាត់បារម្ភពីការបាត់បង់ដីធ្លី និងផ្ទះសម្បែង ដោយសារកន្លងមក រដ្ឋាភិបាលមានបំណងជួលដីនៅតំបន់កោះមាសនេះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ អ៊ឹមផត អិចផត ធ្វើការអភិវឌ្ឍ។
ប្រជាពលរដ្ឋម្នាក់ទៀតរស់នៅតំបន់កោះមាស លោក ឈឹម រី អាយុ៧៧ឆ្នាំ បានថ្លែងអះអាងនៅមុខសាលាខេត្តកណ្តាលដែរថា ពួកគាត់បានរស់នៅលើដីនោះតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មក ដោយមានការដឹងលឺពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ហើយកន្លងមក អាជ្ញាធរក៏បានហៅប្រជាពលរដ្ឋទៅបង្ហាញឯកសារនៅរដ្ឋបាលឃុំ ដើម្បីចុះវាស់វែងដីថែមទៀត ប៉ុន្តែក្រោយវាស់វែងដីតាំងពីឆ្នាំ២០២០មកដល់បច្ចុប្បន្ន គឺស្ងាត់រហូត ស្រាប់តែពេលនេះអាជ្ញាធរប្រាប់ថាដីនោះបានប្រគល់ទៅលើក្រុមហ៊ុនរបស់ឧកញ៉ា ឃុន សៀ ទៅវិញ។
ការណ៍នេះ លោកថា បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋមានក្តីបារម្ភកាន់តែខ្លាំងពីការបាត់បង់ដី ទើបពួកគាត់នាំគ្នាមកសុំការអន្តរាគមន៍ពីថ្នាក់ខេត្ត ឱ្យជួយដោះស្រាយ និងផ្តល់បណ្ណកម្មសិទ្ធិឱ្យពួកគាត់ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍សម្រាប់ការរស់នៅ។
លោកថា៖ «យើងរស់នៅមុនគេណុងទៅទៀត ខាង[ឧកញ៉ា] ឃុន សៀ មិនដឹងឱ្យអី ធ្វើឱ្យគេរួចហើយ អត់មានធ្វើឱ្យខ្ញុំទេ ធ្វើឱ្យទៅគេ ទាំងខ្ញុំរស់នៅដោយស្របច្បាប់ ណេះ! មានអាជ្ញាធរដែនដីដឹងលឺ ហើយរស់តាំងពីក្រុងសាមគ្គីបង្វាស់ដៃមកម្លេះ ហើយមកដល់ឥលូវវាស់ឱ្យគេស្រួល ហើយប្រជាជនអត់ឱ្យ ចឹងបានថាវាពិបាកដែរ[…] យើងខ្ញុំមានតែមួយគត់ គឺចង់បានទាមទារកម្មសិទ្ធិបណ្ណស្របច្បាប់ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរស់នៅរបស់ខ្ញុំ ត្រូវការលក់ ត្រូវការដូរ ត្រូវការបង្កបង្កើនផល ដើម្បីជៀសផុតពីការព្រួយបារម្ភដោយបាត់ដីធ្លីរបស់យើងខ្ញុំ»។
យ៉ាងណា បើតាមក្រុមប្រជាពលរដ្ឋ នៅក្នុងការប្រមូលផ្តុំនោះ ពួកគាត់មិនបានជួបអភិបាលខេត្តកណ្តាល លោក គួច ចំរើន ទេគឺបានជួយតែអភិបាលរងខេត្តមួយរូប ដែលសន្យាថា នឹងផ្តល់ចម្លើយជូនដំណឹងប្រជាពលរដ្ឋវិញក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។
ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋបានអះអាងថា ប្រសិនបើខាងអាជ្ញាធរខេត្ត មិនមានដំណោះស្រាយដោយយុត្តិធម៌ទេ នោះពួកគាត់នឹងបន្តការតវ៉ាទៅថ្នាក់ជាតិបន្តទៀត។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល លោក ជី ស៊ីវុត្ថា និងប្រធានមន្ទីររៀបចំដែនដី នគរូបនីយកម្ម សំណង់ និងសុរិយោដីខេត្តកណ្តាល លោក សុក កាន់ណារិទ្ធ បានទេ នៅថ្ងៃចន្ទនេះ។
លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានលើកឡើងពីទិដ្ឋភាពផ្លូវច្បាប់ថា ករណីដីធ្លីនេះ ប្រសិនបើប្រជាពលរដ្ឋកាន់កាប់ និងអាស្រ័យផលតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩ ឬមុននៃច្បាប់ភូមិបាល(ឆ្នាំ២០០១)ចេញ នោះពួកគាត់មានសិទ្ធិក្លាយជាសហកម្មសិទ្ធិករ ឬក៏អាចសុំចុះបញ្ជីជាកម្មសិទ្ធិបាន បើសិនដីនោះមិនមែនជាដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ។
តែបើសិនជាដីនោះជាដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋ នៅពេលដែលរដ្ឋធ្វើអនុប្បយោគដីនោះ ទៅជាដីឯកជនរបស់រដ្ឋ ហើយផ្តល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនដើម្បីធ្វើការកាន់កាប់ វិនិយោគ ឬធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ ឬការអភិវឌ្ឍផ្សេងៗនោះ លោកថា ប្រជាពលរដ្ឋដែលកាន់កាប់ និងអាស្រ័យផលលើដីនោះ ត្រូវទទួលអត្ថប្រយោជន៍មុនគេ បានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវទទួលដំណោះស្រាយជាមុន មុននឹងការអភិវឌ្ឍ។
លោក អំ សំអាត បន្តថា៖ «ចឹងករណីនេះ ខ្ញុំយល់ឃើញថា ត្រូវតែមានការដោះស្រាយសម្រាប់បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋដោយតម្លាភាព និងយុត្តិធម៌សម្រាប់ពួកគាត់ ពីព្រោះយើងឃើញហើយបញ្ហាដីធ្លី បើសិនជាមិនមានដោះស្រាយដែលអាចទទួលយកបាន ឬក៏តម្លាភាព និងយុត្តិធម៌ទេ តែងតែមានបាតុភាពក្នុងការទាមទារ ការតវ៉ាផ្សេងៗកើតឡើង ដែលវាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅលើជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសបើសិនជាដីហ្នឹងគាត់ធ្លាប់អាស្រ័យផល ទទួលផលដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត នៅពេលដែលបាត់បង់ទៅ គឺវាប៉ះពាល់ទៅដល់ជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគាត់ចំណុចហ្នឹងហើយដែលភាគីពាក់ព័ន្ធត្រូវតែមានការដោះស្រាយជូនពួកគាត់ ជៀសវាងការអភិវឌ្ឍ ឬក៏ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ទៅធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ទៅដល់ពួកគាត់នោះ»។
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០ រដ្ឋាភិបាល បានចេញ សជណ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ អ៊ីមផត អិចផត អាចជួលដីលើកោះមាសក្នុងទំហំប្រមាណ ៣៥០ហិកតា ជាអចិន្ត្រៃយ៍រយៈពេល ៥០ឆ្នាំ ហើយអាចជួលបន្តជាថ្មីសម្រាប់ការវិនិយោគអភិវឌ្ឍន៍លើកោះនោះ។ ស.ជ.ណ ដដែលឲ្យដឹងទៀតថា ក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ «ត្រូវដោះស្រាយគោលនយោបាយជាមួយប្រជាពលរដ្ឋដែលអាស្រ័យផលនៅលើទីតាំងកោះមាស ក្នុងតម្លៃចន្លោះពី ៥ (ប្រាំ) ទៅ ៨ (ប្រាំបី) ដុល្លារ ក្នុងមួយម៉ែត្រក្រឡា»។
យ៉ាងណា កាលពីអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥នេះ ប្រជាពលរដ្ឋជាង ១០០គ្រួសារ រស់នៅតំបន់កោះមាសនេះ ធ្លាប់បានស្នើដល់រដ្ឋាភិបាលឱ្យ លុបចោល សជណ ដែលជួលដីឱ្យក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ នេះ។ ប្រជាពលរដ្ឋថា ការដោះស្រាយគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលផ្តល់តម្លៃដីត្រឹម ៥ទៅ៨ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េនេះ គឺពួកគាត់មិនអាចទទួលយកបានទេ ព្រោះតម្លៃនេះទាប មិនអាចឱ្យពួកគាត់យកទៅលំនៅឋានថ្មី និងដោះស្រាយជីវភាពបាន។
សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សង្កេតឃើញថា បញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីរវាងក្រុមហ៊ុនឯកជន និងប្រជាពលរដ្ឋ នៅពេលបច្ចុប្បន្ន ហាក់មានការស្ងប់ស្ងាត់ជាងមុន។ តែយ៉ាងណា លោកថា បញ្ហាដីធ្លីដែលកើតមានឡើងនៅតំបន់កោះមាសនេះ ជារឿងដដែលៗមិនខុសពីរឿងទំនាស់ដីធ្លីដែលកើតឡើងនាពេលកន្លងមកនោះទេ ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលសម្បទានដីឬជួលដីទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជន ហើយមិនគិតគូរដល់ការរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅលើដីនោះ ដែលនាំឱ្យមានវិបត្តិដីធ្លី។
លោកបន្តថា៖ «រឿងអស់នេះ វាមិនគួរកើតឡើងទេ មុននឹងសម្រេចចិត្តប្រគល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនហ្នឹង ត្រូវតែសិក្សាឱ្យច្បាស់លាស់ពីចំនួនប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅកន្លែងហ្នឹង ហើយតើរស់នៅពីពេលណាមក គួរឱ្យសិទ្ធិស្របច្បាប់ឬទេ ហើយបើអាជ្ញាធរភូមិឃុំហ្នឹងទទួលស្គាល់ ស្រុកអីទទួលស្គាល់ហើយ មិនអាចស្ងាត់ៗទៅឱ្យទៅក្រុមហ៊ុន ដោយមិនមានសំណងអីជូនប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅលើហ្នឹងទេ មានន័យថា ដីបើឱ្យទៅក្រុមហ៊ុនកើត ហេតុអីមិនឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកើត? ដូច្នេះបើក្រុមហ៊ុនហ្នឹងយល់ថា កន្លែងហ្នឹងវាចាំបាច់ជាតម្រូវការសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន ក្រុមហ៊ុនអ្នកចេញសំណងឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទៅ។ ហើយអាជ្ញាធរក៏ដូច្នេះដែរ មុននឹងសម្រេចចិត្តប្រគល់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនហ្នឹង ត្រូវតែសិក្សាឱ្យបានច្បាស់លាស់ មិនអាចទៅធ្វើបែបហ្នឹង វាទៅជារឿងរំលោភបំពាន»។
អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ដីធ្លីដ៏លេចធ្លោនៅកម្ពុជា លោក ឃុន សៀ បានទទួលងារជាអ្នកឧកញ៉ា កាលពីឆ្នាំ២០០៨ ហើយនៅឆ្នាំ២០២១ លោក ឃុន សៀ បានចាក់ដីលប់ច្រាំងទន្លេមេគ្គងដើម្បីសាងសង់ទីក្រុងរណប ទំហំ៧០ហិកតា នៅក្រុងអរិយក្សត្រ។ ពលរដ្ឋធ្លាប់លើកឡើងប្រាប់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថា ក្រោមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នេះ ពួកគេមិនត្រូវបានគេជូនដំណឹងជាមុនទេ៕
