អ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែន ដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល បាននិយាយថា ការបោះបង្គោលព្រំដែននៅភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នាពេលនេះ ត្រង់បង្គោល៤៣ ដែលថា ជាទីតាំងដែលថៃលួចរំកិលចូលដីខ្មែរជិត៣គីឡូម៉ែត្រ បើធៀបនឹងបង្គោលចាស់នាទសវត្សរ៍៨០ ។
អង្គភាពព័ត៌មាននិងប្រតិកម្មរហ័សរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានចុះផ្សាយនៅថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកានេះថា ក្រុមវាស់វែងចម្រុះនៃភាគីកម្ពុជា និងភាគីថៃ បានបន្តអនុវត្តការងារថតរូបពីលើអាកាសដោយប្រើដ្រូន ដើម្បីបង្កើតផែនទីរូបថត មុននឹងបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ននៅលើដីជាក់ស្តែង។
ប្រភពនោះ បញ្ជាក់ថា ការកំណាត់ខ្សែព្រំដែនចន្លោះ ធ្វើឡើងនៅបង្គោលលេខ ៤២ ដល់ ៤៧ ក្នុងភូមិសាស្ត្រភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ប្រទេសកម្ពុជា និងស្រុកគោកស៊ូង ខេត្តស្រះកែវ ប្រទេសថៃ។
លើសពីនេះ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៩ ដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមវាស់វែងចម្រុះនៃភាគីទាំងពីរបានចុះអនុវត្តការងារថតរូបពីលើអាកាសដោយប្រើដ្រូននៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤២-៤៣ ដោយសម្រេចបានប្រវែងប្រមាណ ៥,៣ គ.ម ស្មើនឹងប្រមាណ ៧៦%។
ប្រភពពីរដ្ឋាភិបាលនេះ បានគូសបញ្ជាក់ថា ក្រោយការបញ្ចប់ការងារបោះបង្គោលបណ្តោះអាសន្ន នៅកំណាត់ខ្សែព្រំដែនចន្លោះបង្គោលលេខ ៤២-៤៣ ក្រុមការងារនឹងបន្តកិច្ចការរបស់ខ្លួននៅកំណាត់ខ្សែព្រំដែនចន្លោះបង្គោលលេខ ៤៣-៤៧។ ហើយថា ការបោះបង្គោលនេះ ធ្វើឡើងតាមស្មារតីនៃកិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែន(JBC) កម្ពុជា-ថៃ កាលពីថ្ងៃទី២១-២២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ កន្លងទៅ»។
លើសពីនេះ នៅថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកានេះ នាយរដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហោះសារហ្វេសប៊ុកលោកថា បញ្ហាព្រំដែន គឺជាបញ្ហាស្មុគស្មាញ ដែលបានបន្សល់ទុករាប់រយឆ្នាំមកហើយ ដែលត្រូវរួមគ្នាដោះស្រាយ ដើម្បីប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ អាចរស់នៅជាមួយគ្នាតាមបណ្ដោយព្រំដែនដោយសុខសាន្ត ក្នុងរយៈពេលវែងទៅខាងមុខ។
លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កំពុងខិតខំប្រឹងប្រែង ក្នុងការស្វែងរកដំណោះស្រាយមួយដែលត្រឹមត្រូវសម្រាប់រយៈពេលវែង និងជួយឱ្យបញ្ហាដូចដែលបានកើតឡើងនៅភូមិជោគជ័យនិងព្រៃចាន់ អាចដោះស្រាយបញ្ចប់បាន ហើយប្រជាពលរដ្ឋអាចរស់នៅប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតជាប្រក្រតីឡើងវិញបាន ជៀសវាងអូសបន្លាយបញ្ហាឱ្យបន្តនៅរ៉ាំរ៉ៃរយៈពេលវែងទៅមុខ។
សម្រាប់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ការវាស់វែងនិងបោះបង្គោលព្រំដែនបណ្តោះអាសន្ន នៅចន្លោះបង្គោលព្រំដែនខាងលើមិនមែនជាការងារដែលចាប់ផ្ដើមថ្មីទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការងារបច្ចេកទេសដែលបន្តពីអ្វីដែលក្រុមការងារបច្ចេកទេសព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរបានរួមគ្នាធ្វើជិត ២០ឆ្នាំមកហើយ។
យ៉ាងណា អតីតមេទ័ពខ្មែរតស៊ូតាមព្រំដែនថៃ របស់គណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ធ្លាប់បញ្ជាក់ថា កាលពីសង្រ្គាមស៊ីវិលនាទសវត្សរ៍ទី៨០ គាត់និងទាហានរបស់គាត់បោះទីតាំងនៅប្រាសាទស្តុកកក់ធំ ហើយបង្គោលឡាក់លេខ៤២ គឺស្ថិតនៅខាងលិចប្រាសាទស្តុកកក់ធំជាង២គីឡូម៉ែត្រ។
លោកបន្តថា ចំណែក បង្គោលឡាក់លេខ៤៣ លោកទើបតែដឹងថា ត្រូវបានថៃលួចរំកិល ប្រមាណជាង២គីឡូម៉ែត្រ ស្ថិតនៅជិតភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យនេះ។
លោកថា៖ «ប្រាសាទស្តុកកក់ធំ ថៃវាយកមកដល់ខាងមុខស្រះទឹកហ្នឹងទៀត ខ្ញុំទើបនឹងដឹងថ្មីៗនេះដែរទេព្រោះកាលពីខ្ញុំដំបូងហ្នឹង គឺខ្ញុំចេញពីជំរុំចាស់ក្បែរបង្គោលឡាក់លេខ៤៣ ហើយបង្គោលឡាក់លេខ៤៣ហ្នឹងនៅមុខភូមិណងម៉ាក់ម៊ុន ដែលខ្ញុំចេញទៅបង្កើតជំរុំថ្មីហ្នឹង គឺខ្ញុំនៅខាងក្រោយប្រាសាទស្តុកកក់ហ្នឹងប្រហែល២គីឡូម៉ែត្រទៀត នៅខាងក្រោយហ្នឹងទៀត គេថាដីថៃ តាមពិតដីខ្មែរយើងទេ»។
បើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ បើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯកភាពជាមួយថៃថា ទីតាំងបង្គោលព្រំដែនលេខ ៤២ និង៤៣ ជាបង្គោលព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរពិតមែន នោះបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាពិតជាបាត់ដីជាង២គីឡូម៉ែត្រដែលថៃបានលួចរំកិលបង្គោលព្រំដែននេះ។
ប្រហែលគ្នានេះដែរ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន បានបញ្ជាក់ថា ការបោះបង្គោលព្រំដែនថ្មីនេះ នឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសថៃបន្ថែមទៀត ពី ៣ទៅ៤គីឡូម៉ែត្រ។
លោកអះអាងថា បង្គោលឡាក់លេខ៤២-៤៣ ដែលជាបង្គោលចាស់ ត្រូវបានថៃលួចរំកិលចូលដីខ្មែរប្រមាណ២គីឡូម៉ែត្រកន្លះ ហើយថៃបានរំលោភយកប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ស្តុកកក់ធំ នៅឆ្នាំ១៩៩១។តែមកដល់ពេលនេះ មេដឹកនាំខ្មែរមិនតវ៉ានឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃនេះទេ។
លោកថា៖ «ការបោះបង្គោលបណ្ដោះអាសន្ននៅភូមិជោគជ័យ និងភូមិព្រៃចាន់ហ្នឹង ចូលដីខ្មែរយើងចន្លោះពីពីរគីឡូម៉ែត្រកន្លះទៅបីគីឡូម៉ែត្រ បើតាមប្រជាពលរដ្ឋដែលរស់នៅភូមិព្រៃចាន់ និងលោក ញឹក ប៊ុនឆៃ បញ្ជាក់ថា បង្គោលលេខ៤២-៤៣ កាលពីទសវត្សរ៍ទី៨០ នៅខាងលិចប្រាសាទស្តុកកក់ធំ សព្វថ្ងៃថៃបានរំកិលមកដល់ភូមិព្រៃចាន់ បង្គោលហ្នឹងរំកិលចូលប្រហែល២គីឡូម៉ែត្រកន្លះ បើគិតដល់បន្លាលួសជិត៣គីឡូម៉ែត្រ ដូច្នេះនៅពេលដែលបោះបង្គោលបណ្ដោះអាសន្ន គឺបោះនៅទីតាំងថ្មី បង្គោល៤២និង៤៣ហ្នឹង អត់យកទៅដាក់នៅទីតាំងចាស់ទេ»។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ហៅការលើកឡើងរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលថា បញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជាមានភាពស្មុគស្មាញ ព្រោះគាត់គ្មានបទពិសោធន៍រឿងព្រំដែន បានកាន់អំណាចដោយសារឪពុក។
លោកពន្យល់ថា ព្រំដែនកម្ពុជាមិនមានភាពស្មុគស្មាញទេ ព្រោះបានកំណត់ក្នុងផែនទី ភ្ជាប់នឹងសន្ធិសញ្ញាបារំាងសៀមរួចហើយ។ ហើយថា ការលើកឡើងរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លុះបញ្ចាំងពីកង្វះឆន្ទៈការពារបូរណភាពទឹកដី។
លោកបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានសន្ធិសញ្ញាបារាំង១៩០៤-០៧ មានអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា ដើម្បីការពារទឹកដី និងដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា។
លោកថា៖ «បច្ចេកទេសប្រវត្តិការបោះបង្គោលព្រំដែន គេមិនដែលគួសព្រំដែនខ្សែបណ្ដោយព្រំដែននៅកណ្ដាលភូមិអ្នកស្រុកទេ អត់ដែលមានទេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការកំណត់គូសផែនទីព្រំដែន គឺគេមិនដែលទៅគូសក្នុងភូមិអ្នកស្រុកទេស អ៊ីចឹងបញ្ហាព្រំដែនគេគូសខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ក្នុងប្រវត្តិតាំងពីសម័យបារាំង គឺយើងធ្លាប់រៀនហើយច្បាស់លាស់ ហើយថាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន គឺគេកំណត់វាអាចមានបឹងធម្មជាតិ វាអាចមាននៅស្ទឹងធម្មជាតិ វាអាចមានលើទន្លេធម្មជាតិអ៊ីចឹងទៅ ឬក៏បើមានភ្នំ គឺកំពូលភ្នំដែលតំបន់ចែកទឹកថានៅតំបន់វាលទំនាប គឺគេកំណត់ព្រំដែនតាមស្ទឹង ឬទន្លេ អ៊ីចឹងអាហ្នឹងហើយគេមិនដែលទៅធ្វើគំនូសខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៅកណ្ដាលភូមិអ៊ីចឹងទេ»។
ចំណែក អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត បានបង្ហាញការមន្ទិលក្នុងសម្តីដើមថា « ២០ឆ្នាំ គ្មានវឌ្ឍនៈភាព បែរមកសម្រេចយ៉ាងលឿនត្រឹមរយៈប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ ទាំងដែលភាគីថៃដាក់សម្ពាធគ្រប់បែបយ៉ាង និងចុងក្រោយបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដូចសត្វធាតុ មិនហ៊ានសូម្បីតែប្ដឹង»។
លោកចោទជាសំណួរថា តើអាចនិយាយថា ការបោះបង្គោលអនុលោមតាមផែនទីបារាំង-សៀម ឬតាមផែនទីចោរ? បើថៃមានបំណងគោរពតាមផែនទីបារាំង-សៀម ហេតុអ្វីប្រើកម្លាំងយោធាមកឈ្លានពានយកទឹកដីមួយផ្នែក និងប្រើប្រាស់គ្រប់កលល្បិចដាក់សម្ពាធលើ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត? សម្ពាធដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតរបស់ថៃ គឺវាយចំផលប្រយោជន៍ក្រុមអ្នកកាន់អំណាច៕
