ការដែលតុលាការក្រុងភ្នំពេញ ទទួលយកលក្ខខណ្ឌទាំងអស់ពីជនរងគ្រោះចាញ់បោកក្រុមហ៊ុនពិភពដីមាស ក្រោយពួកគេតវ៉ាបិទផ្លូវ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ដែលគេកប់ចោល៣ឆ្នាំនោះជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងថា ក្រោមការដឹកនាំបច្ចុប្បន្នយុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ នឹងមិនទទួលបានទេ បើពួកគេមិនហ៊ានងើបតស៊ូរួមគ្នាទេនោះ។
ការលើកឡើងនេះ ក្រោយជនរងគ្រោះចាញ់បោកអតីតឧកញ៉ា ហ៊ី គឹមហុង រាប់សិបនាក់ តវ៉ា ស្ទើរពេញមួយថ្ងៃបិទផ្លូវមុខតុលាការក្រុងភ្នំពេញ កាលពីថ្ងៃ២៤ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥ ស្រែកទាមទារយុត្តិធម៌ ខណៈតុលាការផ្អឹបយុត្តិធម៌ពួកគេប្រមាណ៣ឆ្នាំ មិនចាត់ការមេឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ហ៊ី គឹមហុង។
ប្រភពថា៖ «ចុះបើឧបមាប្រជាពលរដ្ឋ ធនាគារចាប់ផ្ដើមរឹបអូសផ្ទះបន្តៗ អូនឯងគិតមើល មនុស្សរាប់ពាន់នាក់ រាប់ម៉ឺននាក់ តើរាជរដ្ឋាភិបាលរដ្ឋរកដីផ្ទះឱ្យប្រជាពលរដ្ឋនៅបានដែរអត់។ ឱ្យខ្ញុំទៅនៅឯណា ខ្ញុំចង់សំណូមពរតុលាការហ្នឹងពន្លឿនឲ្យកូនចៅ ព្រោះថាកន្លែងហ្នឹង កន្លែងក្រសួងយុត្តិធម៌! តុលាការយុត្តិធម៌ ចុះបើមកដល់កន្លែងហ្នឹង២ទៅ៣ដងហើយ ម្តងនៅដដែល ២ដងនៅដដែល តើត្រូវធ្វើម៉េច។ ហើយកំហឹងប្រជាពលរដ្ឋវាទប់លែងបាន ដួចគេនិយាយចឹង គេថា អត់ធ្មត់មានដែនកំណត់ តែហួសពីកំណត់ លែងអត់ធ្មត់បានហើយ»។
យ៉ាងណា ក្រោយបិទផ្លូវមុខសាលាជម្រះក្តី ស្ទើរពេញមួយថ្ងៃ ក្រុមជនរងគ្រោះព្រមរំសាយការតវ៉ាវិញ បន្ទាប់ពីអនុប្រធានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លោក ទិត សុទ្ធីបូរ៉ាឆាត ចេញមកសន្យាដោះស្រាយឱ្យក្រុមជនរងគ្រោះគ្រប់ទាំង៥ចំណុច ដែលពួកគេទាមទារ មានទាំងឱ្យចាប់ខ្លួនឧកញ៉ា ហ៊ី គឹមហុង បញ្ជូនទៅពន្ធនាគារវិញ។
ការណ៍នេះ អ្នកឃ្លាំមើលយល់ថា យុត្តិធម៌សម្រាប់ជនរងគ្រោះ នឹងមិនកើតមានទេ បើពួកគេ មិនហ៊ានប្រើសិទ្ធិ ដូចមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីប្តូរយកយុត្តិធម៌ទេនោះ ខណៈប្រព័ន្ធតុលាការស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលមេដឹកនាំ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អតីតសមាជិកព្រឹទ្ធសភាគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក សោ ចាន់ដេត ចាត់ទុកលទ្ធផលដែលទទួលបាននេះ កើតចេញពីចរន្តរួមគ្នារបស់ពលរដ្ឋលះបង់ដើម្បីយុត្តិធម៌។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើក្រុមជនរងគ្រោះផ្សេងទៀតស្ងៀមស្ថាត់ រងចាំឱ្យតុលាការកាត់ទោសលើក្រុមឧកញ៉ាឆបោក គឺគ្មានលទ្ធផលទេ ព្រោះលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្លាប់ប្រកាសមិនចាត់ការក្រុមឧកញ៉ាឆបោក គឺជាយុទ្ធសាស្រ្តរក្សាទុកមេមាន់ដើម្បីយកពង ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ជាប់គាំង មិនអាចរកយុត្តិធម៌ឱ្យជនរងគ្រោះបាន។
លោកថា៖ «រឿងនោះវាផ្ទុះយូរហើយ! អ៊ីចឹងហើយ ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏បានឆ្លើយតបទៅពលរដ្ឋវិញថាមិនចាប់ មិនមានវិធានការចំពោះឧកញ៉ា បោកប្រាស់ទាំងអស់ហ្នឹងទេ! ទាំង ឡេង ណាវ៉ាត់ត្រា ឡេង ចាន់ណា ហ៊ី គីមហុង ហ្នឹងឯង គឺគាត់ប្រើយុទ្ធសាស្ត្រទុកមេមាន់យកពងចិញ្ចឹមយកពង ប៉ុន្តែឥលូវមកដល់ម៉ោងនេះ វាមួយឆ្នាំជាង ចូល២ឆ្នាំហើយ តាំងពីព្រឹត្តិការណ៍ឥលូវ ពលរដ្ឋផ្ទុះទៀត! ផ្ទុះទៀតមានន័យថាម៉េច? មានន័យថាអ្វីដែល ហ៊ុន ម៉ាណែត សន្យាជាមួយប្រជាពលរដ្ឋជាងមួយឆ្នាំមុន គឺបរាជ័យ គឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺបោកប្រាស់ គឺចូលរួមបោសផ្ទះជាមួយឧកញ៉ាអស់ហ្នឹង»។
យ៉ាងណា លោកថា ការងើបតវ៉ារបស់ជនរងគ្រោះជាបន្តបន្ទាប់ នៅពេលនេះ គឺជាសញ្ញាអាសន្ននៃភាពចលាចលសង្គម បើប្រព័ន្ធតុលាការនៅតែជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាច ដែលមិនអាចរកយុត្តិធម៌ឱ្យពលរដ្ឋទន់ខ្សោយបាន។
លោកថា៖ «ចលាចលហ្នឹង វាត្រូវកើតឡើង វាមិនអាចទប់រួច ព្រោះអត់មានអីយកទប់បានទេ ។ បើនិយាយពីនយោបាយយើងវាច្របូកច្របល់ វាមានវិបត្តិហើយ វាទប់អីកើត! ទប់វាមិនកើតទេ។ និយាយសេដ្ឋកិច្ចយើងឥលូវពឹងអី? ហ៊ុន សែន គាត់ពឹងអី វាអត់មានអីត្រូវទ្រាំបានទេ។ ពលរដ្ឋទ្រាំលែងបានហើយ ព្រោះមនុស្សគេថា ទ្រាំៗអាចរស់បានចេះតែទ្រាំ។ រស់លែងបានវិបត្តិសង្គមវាត្រូវកើតឡើងឯង»។
ជាមួយគ្នានេះ ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរប្រចាំនៅអូស្រ្តាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា មើលឃើញថា ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌កម្ពុជាគ្មានឯករាជ្យភាពទេ ដោយថា ស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលអ្នកមានអំណាចដែលនឹងពង្រីកអយុត្តិធម៌សង្គមកាន់តែច្រើន ដែលទាមទារឱ្យពលរដ្ឋងើបតវ៉ាដោយខ្លួនឯង ទើបអាចរកយុត្តិធម៌ឱ្យខ្លួនឯងបាន។
លោកថា៖ «បើសិនជាប្រជាពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះ រងផលប៉ះពាល់ហ្នឹងមិនរវីរវល់មិនទាមទារតវ៉ាទៅលើអ្វីដែលខ្លួនខូចខាតបាត់បង់ ប៉ះពាល់ទាំងអស់ហ្នឹង អ៊ីចឹងអ្នកដែលមានតួនាទីអនុវត្តច្បាប់ ជាពិសេសខាងតុលាការហ្នឹងនឹងមិនអើពើ ហើយមិនចាត់វិធានការនោះទេ អាហ្នឹងយើងមើលឃើញជាក់ស្តែងទាំងអស់គ្នា។ អ៊ីចឹងបើសិនជាចង់ឲ្យមានដំណោះស្រាយ ត្រូវតែពិនិត្យមើលនៅក្នុងនីតិវិធីផ្លូវច្បាប់ ថាតើសំណុំរឿងរបស់ខ្លួននៅក្នុងដំណាក់កាលណា ហើយអ្នកណាដែលមានឥទ្ធិពលមានអំណាច ក្នុងការសម្រេចរកយុត្តិធម៌ឲ្យខ្លួន ត្រូវទៅរកអ្នកទាំងអស់ហ្នឹង ឲ្យគេធ្វើការចាត់វិធានការលើសំណុំរឿងរបស់ខ្លួន ដោះស្រាយទៅលើបញ្ហារបស់ខ្លួនដែលជាប់គាំង បើមិនចឹងទេ នៅតែបណ្ដែតបណ្ដោយអូសបន្លាយបែបហ្នឹង ហើយគ្មានដំណោះស្រាយនោះទេ»។
អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនពិភពដីមាស អតីតឧកញ៉ា ហ៊ី គឹមហុង ត្រូវបានចាប់ខ្លួនកាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ពីបទ ឆបោកពលរដ្ឋ តែប្រមាណ ៤ខែក្រោយមក ពោលគឺនៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៣ តុលាការដោះលែងវិញ ក្រោយសន្យារកលុយសងជនរងគ្រោះវិញ តែពេលបាននៅក្រៅឃុំ លោកបានគេចវេសមិនគោរពសន្យានោះទេ។
ចំពេលយុត្តិធម៌ជាប់គាំង ជនរងគ្រោះក៏ធ្លាប់បានទម្លាយលិខិត២ច្បាប់ បង្ហាញថា គណៈអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មាធិការគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជារាជធានីភ្នំពេញ ដែលមាន លោក ឃួង ស្រេង ជាប្រធាន បានបង្កើតសាខាបក្សនៅក្រុមហ៊ុនពិភពដីមាស ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នៅឆ្នាំ២០២៣ ជ្រើសតាំង លោក ហ៊ី គឹមហុង ជាមេដឹកនាំ។
យ៉ាងណា ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានខែចុងក្រោយនេះ ប្រជាពលរដ្ឋបានងើបតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ មានដូចជា អតិថិជនទិញផ្ទះនៅបុរីឡេង ណាវ៉ាត្រា អតិថិជនទិញបុរី ម៉ន ដានី និងអ្នកចាញ់បោកអតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា ជាដើម។
អំពើឆបោកធំៗក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះ មានដូចជា អតីតឧកញ៉ា ឡេង ចាន់ណា ជា សារ៉ន ហ៊ី គឹមហុង ក្រុមហ៊ុនCIC ក្រុមហ៊ុនភូមិខ្មែរគ្រុប ឧកញ៉ា ឡេង ណាវ៉ាត្រា និងក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនទៀត ដែលយុត្តិធម៌ពួកគេត្រូវបានកប់ចោល។
អង្គការគម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ស្ដីពីនីតិរដ្ឋ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤ ដាក់ឱ្យប្រទេសកម្ពុជាជិតបាតតារាង ពោលគឺជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខរៀងទី១៤១ ក្នុងចំណោមប្រទេសទាំង១៤២។
របាយការណ៍វាយតម្លៃពីអំពើពុករលួយរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ រកឃើញថា ប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ មិនអាចកាត់ទោសកំហុសរដ្ឋាភិបាលបាន វានឹងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះ ហើយដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ វាទាល់តែបើកលំហសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងមានការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌៕
