បទល្មើសព្រៃឈើនៅតែបន្តកើតឡើងយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ ខណៈមន្ត្រីតែងតែធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើសកម្មជនការពារព្រៃឈើ ប៉ុន្តែជនល្មើសរកស៊ីឈើបែរជារួចខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យមានការចោទប្រកាន់ជាយូរមកហើយថា មន្ត្រីមួយចំនួនគប់គិតជាមួយឈ្មួញរកស៊ីឈើ។
បទល្មើសធនធានធម្មជាតិនៅកម្ពុជា ត្រូវបានគេរកឃើញថា មានជាប់ពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជ្រៅជាមួយឧកញ៉ា និងមន្ត្រីគ្រាក់ៗដែលស្និទ្ធនឹងគ្រួសារហ៊ុន ហេតុដូច្នេះហើយទើបសកម្មជនការពារព្រៃឈើ តែងតែទទួលរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ រហូតដល់មានការបាញ់សម្លាប់ ដូចជា លោក ឈុត វុទ្ធី និងចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ និងគំរាមសម្លាប់ទៅលើសកម្មជនមួយចំនួន ខណៈមេឈ្មួញរកស៊ីឈើនិងឈ្មួញធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែ ដូចជាលោកឧកញ៉ា ទ្រី ភាព និងលោកឧកញ៉ា លី យ៉ុងផាត់ ជាដើម ដែលជាមនុស្សជំនិតរបស់លោក ហ៊ុន សែន មិនត្រឹមតែមិនត្រូវបាននាំខ្លួនយកទៅផ្តន្ទាទោសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងត្រូវបានលើកតម្កើងដោយផ្តល់តួនាទីនិងគោរម្យងារខ្ពង់ខ្ពស់ថែមទៀតផង។
លោកតាន់ គឹមសួរ ប្រធានសមាគមយុវជនស្រឡាញ់ធម្មជាតិ ដែលធ្លាប់បានផូសបង្ហាញរូបថតពីការជួបសំណេះសំណាលផ្ទាល់ជាមួយ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងសមាជិកនៃគ្រួសារហ៊ុនដទៃទៀត ត្រូវបានមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តក្រចេះ ចុះទៅសួររកលិខិតបេសកកម្ម នៅពេលដែលលោកបានទៅស្ទាក់ឃាត់រថយន្តដឹកឈើជាបន្តបន្ទាប់ នៅក្នុងស្រុកសំបូរ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៥។
នៅពេលលោក គឹមសួរ បានឃាត់រថយន្តដឹកឈើមួយគ្រឿង និងបានទាក់ទងទៅស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធឱ្យចុះមកជួយអន្តរាគមន៍ មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តក្រចេះ លោក សាក់ សារាំង ដែលជាសមាជិកនៃគណៈកម្មការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើ មិនត្រឹមតែមិនបញ្ជូនកងកម្លាំងឱ្យទៅជួយអន្តរាគមន៍ឃាត់ម្ចាស់រថយន្តដឹកឈើនោះទេ បែរជាប្រើកងកម្លាំងឱ្យទៅសួររកលិខិតបេសកកម្មរបស់លោក ដែលជាអ្នកឃាត់រថយន្តល្មើសដឹកឈើទៅវិញ។
នៅក្នុងឃ្លីបវីដេអូដែលត្រូវបានបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម កាលពីថ្ងៃទី២៦ខែវិច្ឆិកា សកម្មជនព្រៃឈើរូបនេះ បានប្រាប់ទៅមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថដែលសួររកលិខិតបេសកកម្មរបស់លោកថា សូមលោកប្រាប់ទៅលោក សាក់ សារាំង វិញថា រូបលោកជាប្រជាពលរដ្ឋធម្មតា មិនមានតួនាទីអ្វីទេ ប៉ុន្តែលោកក៏ជាម្ចាស់ធនធានធម្មជាតិ ម្ចាស់ព្រៃឈើដែរ ហើយនៅពេលមានអ្នកបំផ្លាញព្រៃឈើ គឺលោកមានសិទ្ធិធ្វើជាសេនាធិការឱ្យមន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ចផងដែរ ពីព្រោះខណៈមានបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ អត់ឃើញមានវត្តមានមន្ត្រីសមត្ថកិច្ចទេ។
លោក គឹមសួរ បានលើកឡើង និងចោទសួរមន្ត្រីរូបនោះថា ប្រសិនបើមិនមានពួកលោកជួយទេ គឺមិនអាចឃាត់ឡានដឹកឈើនេះបានទេ ឬមួយក៏ប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិបានទេឬក៏យ៉ាងណា?
លោកថា៖«ចង់សួរនាំដើម្បីអី? ឬប្រជាពលរដ្ឋធម្មតាដែលជាម្ចាស់ប្រទេសជាមួយគ្នា អត់មានសិទ្ធិឈឺឆ្អាលទេ ទាល់តែមានលិខិតបេសកកម្ម ឬមានអីម៉ោធ្វើបានអាចធ្វើកើតឬយ៉ាងម៉េច? ឬក៏ត្រូវបណ្តែតបណ្តោយឱ្យបទល្មើសធនធានធម្មជាតិបន្តចរាចរណ៍រាប់ឆ្នាំនៅទីនេះទៀត តាមអំពើចិត្តឬយ៉ាងម៉េច? មកសួរនាំនេះគឺចង់រកអីមកដាក់បន្ទុកហើយនៀកសង្ស័យ?»។
នៅពេលលោក គឹមសួរ និយាយដល់ត្រង់ចំណុចនេះ មន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថដែលឈរនៅទល់មុខលោកបាននិយាយថា លោកមិនចង់មកសួរទេ តែមេបញ្ជាគាត់ឱ្យសួរ។
លោក គឹមសួរ និយាយបន្តទៀតថា ហេតុដូច្នេះហើយទើបលោកចង់សួរទៅមេបញ្ជាការ សាក់ សារាំង វិញ ថាតើប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិចូលរួមការពារព្រៃឈើ ទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើបានដែរឬអត់?
លោកថា៖ «មានសិទ្ធិចូលរួមជាមួយរដ្ឋាភិបាលអត់? បើថាអត់មានសិទ្ធិទេ បងប្រាប់មកថា អត់មានសិទ្ធិទេ ទុកឱ្យបទល្មើសនឹងចរាចរណ៍ទៅ គាត់មិនខ្ចីមើលឬម៉េច? មិនមែនតិចករណីទេបង បើគាត់ចេះខ្វាយខ្វល់រឿងប៉េ រឿងអ្នកណាធ្វើមិនបាច់មកសួរនាំខ្ញុំទេ ទៅសួរនាំម្ចាស់ឡានដឹកឈើនៀក យកពេលទៅរកមុខអាឈ្មួញឈើ មិនមែនត្រូវមករកសួរនាំពួកខ្ញុំដូច្នេះចឹងទេ ខំចំណាយពេលវេលាមកចុះធ្វើកិច្ចការងារនេះអត់ងងុយទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ប្រឈមសុវត្ថិភាពផ្ទាល់ខ្លួនទៀត។ ចឹងការសួរនាំនេះចង់មានន័យថាម៉េច?»។
នៅពេលកំពុងនិយាយជាមួយមន្ត្រីអាវុធហត្ថ លោក គឹមសួរ ក៏បានទទួលទូរសព្ទ ពីលោក អេង ហ៊ី អ្នកនាំពាក្យកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស ហើយលោកបានណែនាំខ្លួនថា «ប្អូនឈ្មោះ តាន់ គឹមសួរ ប្អូនទាក់ទងទៅបងជាប្រចាំ» និងបានរៀបរាប់ប្រាប់ លោក អេង ហ៊ី ថា លោកបានចុះមកឃ្លាំមើលបទល្មើសធនធានធម្មជាតិនៅស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ ជាច្រើនថ្ងៃមកហើយ ឃើញមានការដឹកជញ្ជូនឈើអនាធិបតេយ្យច្រើននៅទីនេះ។
ទាក់ទងនឹងបទល្មើសព្រៃឈើដែលនៅតែបន្តកើតមានអនាធិបតេយ្យនៅខេត្តក្រចេះនេះ លោក តាន់ គឹមសួរ បានសរសេរបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម នៅថ្ងៃទី២៧ខែវិច្ឆិកានេះថា លោកបានដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ (ACU) យូរហើយអំពីករណីអន្តរាគមន៍បទល្មើសធនធានធម្មជាតិរបស់លោកឧត្ដមសេនីយ៍ត្រី សាក់ សារ៉ាង ភ្ជាប់ជាមួយទាំងភស្តុតាងតែ ACU នៅមិនទាន់មានការឆ្លើយតបនៅឡើយ។
នៅក្នុងពាក្យបណ្តឹងចុះថ្ងៃទី២៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ លោក គឹមសួរ បានស្នើឱ្យ លោក ឱម យ៉ិនទៀងប្រធាន ACU បើកការស៊ើបអង្កេតលើលោក សាក់ សារ៉ាង ដែលលោកអះអាងថា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តក្រចេះរូបនេះ មានទំនាក់ទំនងជាមួយមេឈ្មួញឈើដ៏ល្បីឈ្មោះម្នាក់ ឈ្មោះ ហាច ស្ថិតនៅឃុំហានជ័យ ស្រុកឆ្លូង ក្នុងការចរាចរឈើខុសច្បាប់ និងឈានឆ្ពោះទៅមានវិធានការតាមផ្លូវច្បាប់។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទង លោក សាក់ សារាំង និងលោក អេង ហ៊ី ដើម្បីស្នើសុំធ្វើការពន្យល់លើការនៅតែកើតមានបទល្មើសព្រៃឈើអនាធិបតេយ្យ នៅក្នុងខេត្តក្រចេះ បានទេនៅថ្ងៃទី២៧ខែវិច្ឆិកានេះ។
ប៉ុន្តែឧត្តមសេនីយ៍ត្រី អេង ហ៊ី បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក កាលពីថ្ងៃទី២៦ខែវិច្ឆិកាថា ករណីមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថខេត្តក្រចេះ បានទៅសួរនាំ លោក តាន់ គីមសួរ ដែលបានបង្ហោះតាមបណ្ដាញព័ត៌មានសង្គម លោកក៏បានទទួលព័ត៌មានភ្លាមៗពី លោក គឹមសួរ ហើយនាយឧត្តមសេនីយ៍ លោក សៅ សុខា បានណែនាំដល់ លោក សារាំង រួចហើយ។ ជាមួយគ្នានេះ កម្លាំងជំនាញព័ត៌មានសន្តិសុខនៃកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស បាននិងកំពុងចុះទៅសហការ ដើម្បីទប់ស្កាត់និងបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើនៅតំបន់នោះផងដែរ។
លោក តាន់ គឹមសួរ កាលពីដើមខែវិច្ឆិកានេះ ក៏បានបង្ហោះរូបថតនិងវីដេអូនៃបទល្មើសព្រៃឈើដែលកំពុងកើតមានពេញបន្ទុកនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃស្រុកឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ហើយមន្ត្រីមានសមត្ថកិច្ច និងអាជ្ញាធរមិនបានធ្វើការបង្ក្រាបផងដែរ។
សូមបញ្ជាក់ថា អតីតនាយកដ្ឋមន្ត្រីលោក ហ៊ុន សែន ដែលធ្លាប់បានប្រកាសយ៉ាងឱឡារិកជាសាធារណៈថា បើរដ្ឋាភិបាលរបស់លោកបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើមិនបានទេ លោកសុខចិត្តកាត់កខ្លួនឯងនោះ កាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៦ បានបង្កើតគណៈកម្មការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើ ដែលមានលោកសៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស ជាប្រធាន។
គេនៅចាំបានថា កាលនោះលោក ហ៊ុន សែន ថែមទាំងប្រាប់ឱ្យ លោក សៅ សុខា ប្រើឧទ្ធម្ភាគចក្រ និងកងកម្លាំងពិសេសប្រើអាវុធបាញ់ឈ្មួញដែលកាប់ និងរកស៊ីដឹកជញ្ជូនឈើថែមទៀតផង។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី ចាប់តាំងពីពេលនោះ រហូមមកដល់ពេលនេះ បទល្មើសព្រៃឈើនៅតែកើតមានយ៉ាងអនាធិបតេយ្យ លើកលែងតែតំបន់ដែលអស់ឈើកាប់ប៉ុណ្ណោះ ហើយឈ្មួញឈើដែលអាចរកស៊ីឈើបាន គឺលោកឧកញ៉ា ទ្រី ភាព និងឧកញ៉ាផ្សេងទៀតដែលជាមនុស្សជំនិត របស់លោកហ៊ុន សែន។
សកម្មជនព្រៃឈើជាច្រើន ធ្លាប់បានអះអាងថា មន្ត្រីបរិស្ថាន មន្រ្តីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងមន្ត្រីកងរាជអាវុធហត្ថ រួមទាំងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាននៅតាមតំបន់ដែលមានព្រៃឈើ ហ៊ានធ្វើការបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើតែទៅលើប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានដែលកាប់ឈើតិចតួចប៉ុណ្ណោះ។
ប៉ុន្តែមិនហ៊ានបង្ក្រាបមេឈ្មួញរកស៊ីឈើ ដែលមានមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ធ្វើជាខ្នងបង្អែកនោះទេ ខណៈមន្ត្រីជំនាញមួយចំនួន ក៏គប់គិតរកស៊ីឈើផងដែរ។
លោក ហេង ស្រស់ សកម្មជនបរិស្ថានដែលធ្លាប់ត្រូវបានអាជ្ញាធរខេត្តស្ទឹងត្រែង ធ្វើការព្រមានដោយសារតែលោកមានភាពសកម្មក្នុងការចុះល្បាតព្រៃ បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៧ខែវិច្ឆិកានេះថា ករណីរបស់លោក គឹមសួរ មិនមែនជារឿងថ្មីទេ ដែលរដ្ឋាភិបាលនៅតែមិនមានការបើកចំហរឱ្យប្រជាជន ចូលរួមទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើដែលនៅតែបន្តកើតឡើង។
លោកថា៖ «អាជ្ញាធរហាក់បីដូចមិនបានសហការជាមួយអ្នកដែលស្រឡាញ់ធនធានធម្មជាតិពិតប្រាកដ អាជ្ញាធរបែរជាទៅសហការជាមួយអ្នករកស៊ីកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើទៅវិញ ចឹងមានន័យថា អ្នកដែលជួយការពារព្រៃឈើ អ្នកដែលគិតពីផលប្រយោជន៍ជាតិ អ្នកដែលគិតពីធនធានធម្មជាតិ គិតពីទ្រព្យសម្បត្តិជាតិបែរជាអាជ្ញាធរចាត់ទុកថាជាសត្រូវ ប៉ុន្តែអាជ្ញាធរបែរជាទៅយកជនល្មើសទៅយកឧក្រិដ្ឋជនទៅធ្វើជាបក្ខពួកទៅ ធ្វើជាសាច់ញាតិទៅវិញ។ អ៊ីចឹងយើងមើលឃើញថា សព្វថ្ងៃព្រៃឈើវាមិនអាចទប់ស្កាត់បានទេ ដោយសារតែមន្ត្រីទាំងអស់ហ្នឹង គឺជាអ្នកជួយកាងជួយជ្រោមជ្រែងជួយទៅដល់ឧក្រិដ្ឋជន ក៏ដូចជនល្មើសទាំងអស់នឹង»។
សកម្មជនព្រៃឈើ៣នាក់ ម្នាក់នៅខេត្តក្រចេះ ម្នាក់នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និងម្នាក់ទៀតនៅខេត្តរតនគិរី បានប្រាប់វីអូឌីកាលពីថ្ងៃទី១៨ខែវិច្ឆិកាក្នុងលក្ខខណ្ឌមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា ព្រៃឈើដែលនៅសេសសល់នៅក្នុងខេត្តទាំង៣នេះ ក៏កំពុងត្រូវបានមន្ត្រីខិលខូចគប់គិតជាមួយឈ្មួញ កាប់បំផ្លាញដឹកចេញជារៀងរាល់ថ្ងៃផងដែរ ខណៈបច្ចុប្បន្នសកម្មជនព្រៃឈើដូចពួកលោក ត្រូវបានមន្ត្រីគំរាមមិនឱ្យចុះល្បាតព្រៃ និងហាមមិនឱ្យនិយាយពីបទល្មើសព្រៃឈើទៀតឡើយ ហើយក៏គ្មានស្ថាប័នព័ត៌មានក្នុងស្រុកណា ហ៊ានថតបទល្មើសព្រៃឈើចុះផ្សាយទៀតនោះដែរ ពីព្រោះខ្លាចជាប់ពន្ធនាគារ។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍកម្ពុជា ODC គម្របព្រៃឈើរបស់កម្ពុជាបើគិតជារួមបានថយចុះពី៤៣,២១% ក្នុងឆ្នាំ២០១៥ មកត្រឹម៣៩,៧៥%នៅក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ ជាមួយគ្នានេះបើតាមទិន្នន័យស្រាវជ្រាវរបស់សកលវិទ្យាល័យ Maryland ក្នុងឆ្នាំ២០២៣ កម្ពុជាបាត់បង់ព្រៃឈើប្រមាណជាង ១២ម៉ឺនហិកតាបន្ថែមទៀត ក្នុងនោះពាក់កណ្តាលនៃព្រៃឈើដែលបានបាត់បង់គឺស្ថិតក្នុងតំបន់ការពារដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់៕
