ការដែលកងទ័ពកម្ពុជា ប្រយុទ្ធទប់ទល់ទៅនឹងការឈ្លានពានពីសំណាក់យោធាថៃជាថ្មីទៀតជិត២០ថ្ងៃជាប់គ្នាមកនេះ ក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា បន្តអះអាងថា កងកម្លាំងកម្ពុជា នៅបន្តឈរជើងយ៉ាងរឹងមាំគ្រប់សមរភូមិប្រយុទ្ធ ប្រឆាំងទៅនឹងសត្រូវឈ្លានពាន និងអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ជឿលើសមត្ថភាពរដ្ឋាភិបាល ក្នុងបុព្វហេតុការពារបូរណភាពទឹកដី។
ប៉ុន្តែអ្នកឃ្លាំមើលបង្ហាញក្តីបារម្ភ ពីមហិច្ឆតាឈ្លានពានរបស់ថៃ រយៈពេលជិត២០ថ្ងៃមកនេះ ដោយជំរុញឱ្យគ្រួសារហ៊ុន ពន្លឿនប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) និងប្តឹងទៅសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឱ្យបានឆាប់បំផុត មិនត្រូវបង្អែរបង្អង់ទៀតទេ ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី។
ពួកគេជឿថា ការប្រយុទ្ធការពារខ្លួនវាមិនគ្រប់គ្រាប់ ក្នុងការទប់ស្កាត់បន្ទាន់រាល់ទង្វើឈ្លានរបស់ថៃ ក្នុងសម័យកាលនេះបានទេ បើគ្រួសារហ៊ុននៅតែមិនប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីទប់ទល់ ដោយពួកគេជឿថា ជិត២០ថ្ងៃមកនេះ យោធាថៃ វាយគ្រប់គ្រងបណ្តោះអាសន្នទីតាំងខ្លះហើយ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា និយាយថា គិតត្រឹមថ្ងៃទី២៤ខែធ្នូនេះ យោធាថៃបានឈ្លានពានកម្ពុជាទាំងកំរោល មានចំនួន១៨ថ្ងៃហើយ រំលោភបទឈប់បាញ់ រំលោភសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីសន្តិភាពកម្ពុជា-ថៃ ដែលភាគីទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាកាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ នៅទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។
អ្នកស្រីថា នៅថ្ងៃនេះដែរ តំបន់ជាច្រើនរបស់កម្ពុជា កំពុងរងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងពីការឈ្លានពាននេះ ដោយសារយោធាថៃនៅប្រើយន្តហោះចម្បាំង អាវុធធុនធ្ងន់គ្រប់ធុនបាញ់ផ្លោងយ៉ាងសន្ធាប់ ប្រើដ្រូនអត្តឃាត បាញ់ផ្សែងពុល ដូចជា នៅភូមិជោគជ័យ បឹងត្រកួន ក្នុងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ នៅភ្នំព្រឹក ខេត្តបាត់ដំបង នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងច្រើនកន្លែងទៀតនៅខេត្តព្រះវិហារ រួមទាំងប្រាសាទព្រះវិហារ ជាដើម ។
ប្រភពនោះ បញ្ជាក់ថា ទង្វើរបស់យោធាថៃ ដែលបានបន្ថែមកងកម្លាំងថ្មើរជើងជាច្រើន អមដោយរថពាសដែក និងកាំភ្លើងធុនធ្ងន់ បានព្យាយាមរុលចូលឈ្លានពានដីខ្មែរភូមិសាស្ត្រភូមិជោគជ័យ និងព្រៃចាន់ ប្រាសាទព្រះវិហារ និងទីតាំងជាច្រើនទៀតនេះ បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីមហិច្ឆតាឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ទាំងកំរោលរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីសម្រេចមហិច្ចតាលេបទឹកដីខ្មែរ តាមផែនទីដែលថៃគូរដោយឯកតោភាគី គ្មានការទទួលស្គាល់ពីអន្តរជាតិទេ។
យ៉ាងណា អ្នកស្រីថា កងទ័ពកម្ពុជាបាននឹងបន្តឈរជើងយ៉ាងរឹងម៉ាំ ប្រយុទ្ធយ៉ាងស្វិតស្វាញ ប្រឆាំងនឹងសត្រូវឈ្លានពាននេះ ដើម្បីការពារទឹកដី ដោយប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួន តបតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
អ្នកស្រីថា៖ «យោធាថៃនៅតែបន្តសកម្មភាពវាយប្រាហារមកលើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជានៅឡើយ តែកងកម្លាំងរបស់យើង នៅកំពុងប្រយុទ្ធតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញជាមួយសត្រូវឈ្លានពាន នឹងបន្តតាមដានដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ជានិច្ច»។
សម្រាប់កម្ពុជាបន្តអំពាវនាវឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ចាត់វិធានលើប្រទេសថៃ ដើម្បីឱ្យថៃបញ្ឈប់ការឈ្លានពាន និងទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើដែលបានបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់កម្ពុជា និងជនស៊ីវិលខ្មែរ ដែលមានអ្នកស្លាប់និងរបួសកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់មកនេះ។
យ៉ាងនេះក្តី ប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ កងទ័ពថៃបានបង្ហាញវីដេអូ រូបភាពជាបន្តបន្ទាប់ ដោយអះអាងថា ខ្លួនវាយបានទីតាំងមួយចំនួន ហើយកំពុងគ្រប់គ្រងយ៉ាងរឹងមាំ ដូចជា នៅប្រាសាទខ្នារ ភ្នំ៣៥០ ក្បែរប្រាសាទតាក្របី និងតំបន់អានសេះខេត្តព្រះវិហារ។
ប្រភពបន្តថា កងទ័ពថៃ នឹងបញ្ជូនកងកម្លាំងបន្ថែមទៀត ទៅគ្រប់គ្រងតំបន់ទាំងនោះ ដោយសាងសង់លេណដ្ឋាន និងសំណង់រឺង ដើម្បីទប់ទល់នឹងកងកម្លាំងកម្ពុជា ព្រោះខ្លាចកម្ពុជាវាយដណ្តើមយកវិញ។
លើសពីនេះ កងទ័ពថៃក៏បានទម្លាយថា ពួកគេនឹងវាយសម្រុកដណ្តើមកាន់កាប់ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលថៃធ្លាប់អះអាងថា តំបន់ទាំងនោះ ជាទឹកដីរបស់ថៃ ជាដើម។
ការសំអាងរបស់យោធាថៃនេះ ហាក់ស៊ីគ្នានឹងក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូនេះដែរ ដោយថាយោធាថៃបានបន្ថែមកម្លាំងថ្មើរជើងច្រើន អមដោយរថគ្រោះរុលចូលភូមិសាស្រ្តភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ។
ដោយឡែក តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ដែលមានជំនាញកិច្ចការព្រំដែន បានប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូនេះថា ទង្វើឈ្លានពានរបស់យោធាថៃនេះ បញ្ជាក់ថា ថៃកំពុងព្យាយាមលេបទឹកដីខ្មែរតាមផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ ដែលថៃគូសដោយខ្លួនឯង ។
លោកថា៖ «ថៃតែនៅតែបន្តប្រើផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ ដែលគូសដោយឯកតោភាគីហ្នឹង ប្រាកដជាជម្លោះបញ្ហាព្រំដែនរវាងកម្ពុជានិងថៃ មិនអាចបញ្ចប់នោះទេ នៅតែអូសបន្លាយពេលតទៅទៀត ហើយថៃនៅតែធ្វើសង្គ្រាមដើម្បីឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរយើងបន្ថែមទៀត។ លើកលែងតែ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គាត់យល់ព្រមកាត់ដីខ្មែរតាមផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ហ្នឹង ដើម្បីដូរយកសន្តិភាព និងអំណាច អាហ្នឹងបានរឿងហ្នឹងវាបញ្ចប់ ប្រសិនជាកម្ពុជានៅប្រកាន់ជំហរយកទៅតាមផែនទីខ្នាត១/២០០ពាន់ ដែលជាផែនទីឧបសម្ព័ន្ធភ្ជាប់សន្ធិសញ្ញាសៀមឆ្នាំ១៩០៤-១៩០៧ ហើយថៃនៅប្រកាន់ជំហរប្រើផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ ចរចាគ្នាយ៉ាងម៉េច ក៏មិនត្រូវគ្នាដែរ»។
យ៉ាងណា លោកអះអាងថា សង្រ្គាមមិនទាន់ចប់ សង្ឃឹមថា កងទ័ពកម្ពុជា នឹងវាយដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរទាំងអស់នោះមកវិញ ព្រោះវាជាទឹកដីរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ មិនមែនរបស់ចោរសៀមទេ។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា មេដឹកនាំកម្ពុជា ល្មមដល់ពេលដែលត្រូវបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែននេះ ប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ហើយ ដើម្បីការពារទឹកដី និងអាយុជីវិតពលរដ្ឋខ្មែរស្លូតត្រង់។
លោកអះអាងថា សង្រ្គាមឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលនិងឃោឃៅរបស់យោធាថៃនេះ គឺចង់សម្រេចមហិច្ចតាលេបទឹកដីខ្មែរតាមផែនទីចោរខ្នាត១/៥០ពាន់ ដែលមេដឹកនាំកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវពន្លឿនប្តឹងថៃភ្លាម។
លោកផ្តល់យោបល់ថា កាលៈទេសៈនេះ កម្ពុជាត្រូវអនុវត្តផែនការបីយ៉ាង គឺទី១ បន្តវាយទប់ទល់សត្រូវឈ្លានពាន ទី២ ត្រូវបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែនទៅតុលាការ ICJ និងទី៣ត្រូវប្តឹងទៅសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងបារីស ព្រោះថៃជាម្ចាស់ហត្ថលេខីផងដែរ។
ម្យ៉ាងទៀត លោកថា ភាគីបារាំង ធ្លាប់រំឮកមេដឹកនាំកម្ពុជា ជារើយៗថាបើមានបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាង អាចស្នើសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីភាគីបារាំង ដែលធ្លាប់ជាម្ចាស់អាណានិគមកម្ពុជាកន្លងមក។
លោកថា៖ «អ្វីដែលកម្ពុជាត្រូវតែធ្វើគឺវាយទប់ផង វាយដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីវិញផង និងវាយបណ្តេញថៃចេញពីទឹកដីខ្មែរវិញផង ដែលកំណត់ដោយអនុសញ្ញាបារាំងសៀមរួចគឺដៃម្ខាងរបស់កម្ពុជា គឺបញ្ជូនឯកសារទៅតុលាការទីក្រុងឡាអេ ហើយនិងដៃម្ខាងទៀតជំរុញឲ្យក្រុមសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិហ្នឹងដោះស្រាយជាបន្ទាន់ គឺកោះប្រជុំជាបន្ទាន់ អាហ្នឹងដែលកម្ពុជាធ្វើ ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បន្តតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយមហាអំណាចដែលធ្លាប់ជជែកហ្នឹងទៅ ទាំងចិន និងអាមេរិក»។
ការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ធ្នូមក ថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំង F-16 និងប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ កម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់កម្ពុជារាប់សឹបកន្លែងតាមទំនើងចិត្ត ដូចជា ទម្លាក់គ្រាប់ផ្តាច់ស្ពានអូរជីក ព្រំប្រទល់ស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងព្រំប្រទល់ស្រុកស្រីស្នំ ខេត្តសៀមរាប។ ទម្លាក់គ្រាប់ផ្តាច់ស្ពានមេទឹកមួយកន្លែងទៀត នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ និងទីតាំងមួយចំនួនទៀត។
បើតាមក្រសួងមហាផ្ទៃ គិតពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អំពើឈ្លានពានរបស់រដ្ឋាភិបាល និងយោធាថៃ ជាពិសេសការទម្លាក់គ្រាប់គ្រប់ប្រភេទ គ្រប់ទម្រង់ ចូលតំបន់ស៊ីវិល បានបណ្តាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្លាប់ ២១នាក់ របួស ៨៣នាក់ ខណៈជនភៀសសឹកបានកើនដល់ជាង ៥៤ម៉ឺននាក់ (៥៤៤ ៧០៣នាក់) ក្នុងនោះមានស្ត្រីជាង ២៨ម៉ឺននាក់ (២៨៥ ៥៤៤នាក់) និងកុមារជាង ១៧ម៉ឺននាក់ (១៧៤ ០០៦នាក់)៕
