ការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ ឈានចូលដល់ថ្ងៃទី១៩នេះ ថៃបានបាញ់បំបុកយ៉ាងសន្ធាប់ ព្យាយាមច្បាមយកប្រាសាទព្រះវិហារ និងទីតាំងមួយចំនួនទៀត ដើម្បីសម្រេចមហិច្ចតាលេបទឹកដីខ្មែរ មុនការជជែកថ្នាក់រដ្ឋមន្រ្តីការពារជាតិជាថ្មីទៀត តាមយន្តការទ្វេភាគី ដែលគ្រោងធ្វើនៅ២ថ្ងៃខាងមុខ ពាក់ព័ន្ធនឹងការជំរុញនានា ឱ្យថៃគោរពបទឈប់បាញ់។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា អ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា ថ្លែងក្នុងសន្និសីទកាសែតនាព្រឹកថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូនេះថា យោធាថៃបន្តបាញ់យ៉ាងសន្ធាប់ បំបុករុលចូលឈ្លានពានតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរ។
អ្នកស្រីថា ប៉ុន្មានថ្ងៃជាប់គ្នានេះ យោធាថៃបានបន្តឈ្លានពានកម្ពុជា ដោយប្រើកាំភ្លើងធំ កាំភ្លើងបំពាក់លើរថក្រោះ និងដ្រូនអត្តឃាតបាញ់សន្ធាប់ចូលភូមិសាស្ត្រប្រាសាទព្រះវិហារ និងទីតាំងផ្សេងទៀត។
អ្នកស្រីបន្តថា យោធាថៃបន្តបាញ់ផ្លោងចំនួន១៥គ្រាប់ ចូលក្នុងភូមិសាស្ត្របឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យដើម្បីបំផ្លិចបំផ្លាញ កម្ទេចលំនៅឋានរបស់ជនស៊ីវិលកម្ពុជាចោល យ៉ាងកំរោល និងអមនុស្សធម៌។
លើសពីនេះ អ្នកស្រីថា កងកម្លាំងថ្មើរជើងរបស់ថៃជាច្រើន អមដោយរថគ្រោះ បានបន្តបាញ់ផ្លោងចូលដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជានៅភូមិសាស្រ្តភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ខណៈយោធាថៃបានបាញ់ផ្លោងចូលភូមិសាស្ត្រភូមិតាឡី ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ដែលបណ្តាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋស៊ីវិលស្លូតត្រង់កម្ពុជាបាត់បង់ជីវិតចំនួន ១នាក់។
អ្នកស្រីថា៖ «យោធាថៃបានបន្តប្រើប្រាស់រថក្រោះបាញ់ចំនួន២០គ្រាប់ ចូលក្នុងភូមិសាស្ត្រប្រាសាទព្រះវិហារ យោធាថៃបានចាប់ផ្តើមប្រើប្រាស់កាំភ្លើងធំបាញ់យ៉ាងសន្ធាប់ខ្លាំង និងបានបាញ់កាំភ្លើងបំពាក់លើរថក្រោះ ដើម្បីបាញ់បំបុកបន្ថែមទៀត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ដ្រូនអត្តឃាត នៅក្នុងភូមិសាស្ត្រប្រាសាទព្រះវិហារ»។
យ៉ាងណា ក្រសួងគូរបញ្ជាក់ថា កងកម្លាំងរបស់កម្ពុជាបានប្រយុទ្ធតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញ ប្រឆាំងនឹងសត្រូវឈ្លានពាន និងបន្តតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ និងប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ជានិច្ច ក្នុងការបំពេញតួនាទីការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់កម្ពុជាយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់បំផុត។
សមាជិកសភារដ្ឋវិចថូរីយ៉ា-ប្រទេសអូស្ត្រាលី មានដើមកំណើតខ្មែរ លោក តាក់ ម៉េងហៀង ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូនេះថា លោកពិតជាឈឺចាប់ជាខ្លាំង ពេលដែលឃើញបរទេសជិតខាង ទម្លាក់គ្រាប់បែក និងបាញ់ផ្លោងសម្លាប់ជនស៊ីវិលខ្មែរ និងឈ្លានពានទឹកដីរបស់បុព្វបុរសខ្មែរបែបនេះ។
លោកចាត់ទុកទង្វើឈ្លានពានរបស់យោធាថៃ ធ្វើសកម្មភាពបាញ់ផ្លោង ទម្លាក់គ្រាប់បែកសំដៅលើជនស៊ីវិលខ្មែរ កម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរ ជាអំពើឃោឃៅ និងអមនុស្សធម៌បំផុត។
ការណ៍នេះ លោក តាក់ ម៉េងហៀង ផ្តល់ជាយោបល់ថា មេដឹកនាំកម្ពុជាត្រូវបន្តអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តបីយ៉ាងគឺ ទី១ បន្ថែមកងកម្លាំង និងសព្វាវុធទំនើបៗ វាយទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពាន។
ទី២ ត្រូវពន្លឿនប្តឹងទៅអន្តរជាតិ ទាំងតុលាការ ICJ តុលាការឧក្រិដ្ឋកម្ម ICC និងមហាអំណាចសហរដ្ឋអាមេរិក រួមទាំងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងបារីស។
ហើយទី៣ រឿងដែលចំបាច់បំផុត គឺផ្សះផ្សា បង្រួបបង្រួមជាតិ ដោះលែងអ្នកទោសមនសិកា សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស បើកលំហរសេរីភាពបញ្ចេញមតិជាដើម ទើបអាចទាក់ទាញអន្តរជាតិ ឱ្យជួយកម្ពុជាបាន។
លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា ពេលវេលាវាសមស្របនៅក្នុងការពិចារណា ឲ្យមានការចូលរួមពីប្រជាជនគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានទាំងអស់ រួមទាំងអ្នកទោសនយោបាយ ដើម្បីឲ្យមានការដោះលែង ដើម្បីឲ្យប្រជាជនមើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលពិតជាមានចេតនាពិតប្រាកដ នៅក្នុងការបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីទប់ជាមួយនឹងការឈ្លានពានពីប្រទេសជិតខាងនៅក្នុងពេលនេះ ហើយនឹងក្នុងពេលទៅមុខទៀត បើសិនជារង់ចាំរហូតដល់ការវាយប្រហារនេះចប់ ឬមួយក៏ស្ងប់ស្ងាត់ត្រឡប់ទៅវិញនោះ នោះការផ្សះផ្សាជាតិហ្នឹង ក៏វាហាក់ដូចជាមិនមានតម្លៃអ្វីសមគួរជាងនៅក្នុងពេលនេះដែរ»។
ការឈ្លានពានរបស់យោធាថៃមកលើកម្ពុជា ចាប់ពីថ្ងៃទី៧ធ្នូមក ថៃបានប្រើយន្តហោះចម្បាំង F-16 និងប្រើអាវុធធុនធ្ងន់ កម្ទេចហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់កម្ពុជារាប់សឹបកន្លែងតាមទំនើងចិត្ត ដូចជា ទម្លាក់គ្រាប់ផ្តាច់ស្ពានអូរជីក ព្រំប្រទល់ស្រុកចុងកាល់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងព្រំប្រទល់ស្រុកស្រីស្នំ ខេត្តសៀមរាប។ ទម្លាក់គ្រាប់ផ្តាច់ស្ពានមេទឹកមួយកន្លែងទៀត នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ និងទីតាំងមួយចំនួនទៀត។
យ៉ាងនេះក្តី ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ធ្លាប់និយាយថា ក្នុងកាលៈទេសៈដែលថៃបន្តវាយសម្រុកឈ្លានពានខ្លាំង មេដឹកនាំកម្ពុជាត្រូវបន្ថែមកងកម្លាំង ទាំងទ័ពជើងអាកាស និងជើងទឹក រួមទាំងអាវុធទំនើបៗ និងសំណាញ់មេឃ ប្រយុទ្ធទប់ទល់នឹងសត្រូវឈ្លានពានភ្លាម ដើម្បីការពារទឹកដី។
ម្យ៉ាងទៀត លោកថា ក្រៅតែពីការវាយទប់ទល់នេះ មេដឹកនាំកម្ពុជាត្រូវបន្តដើរយុទ្ធសាស្រ្តការទូត ដើម្បីបង្ហាញទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រទេសលោកសេរី ជាពិសេស សហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ាឡេស៊ី ឱ្យដឹងថា ថៃជាជនល្មោភសង្រ្គាម មិនគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់នោះទេ។
លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវពិចារណាឡើងវិញ អត់មានគ្រាន់តែការពារខ្លួនឆ្លើយតបនឹងអ្វីតាមតំបន់គោលដៅដែលថៃបាញ់មកទេ ត្រូវបាញ់ត្រឡប់ទៅវិញលើទីតាំងយោធាថៃដូចគ្នា បើថៃបាញ់ចេញពីកន្លែងណា ត្រូវបាញ់ទៅកន្លែងនោះវិញ ហើយត្រូវវាយរុលទៅមុខ ដើម្បីដេញថៃចេញពីតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជា អាហ្នឹងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវគិតអាហ្នឹងឡើងវិញ អត់គ្រាន់តែទប់ៗស្ថានការណ៍ ទប់មិនឈ្នះទេ មានតែវាយរុលទេ លើកឧទាហរណ៍ដូចអ៊ុយក្រែន ដំបូងឡើយអ៊ុយក្រែនវាយទប់ស្ថានការណ៍ ចុងក្រោយរុស្ស៊ី ទម្លាក់គ្រាប់បែកចូលទីក្រុងគាវ បន្ទាប់មកអ៊ុយក្រែនប្រើទ័ពឈ្លប ទ័ពព្រៃវាយបករុស្សីវិញ»។
បើតាមក្រសួងការពារជាតិ គិតពីថ្ងៃទី៧ ខែធ្នូ រហូតដល់ថ្ងៃទី២៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អំពើឈ្លានពានរបស់រដ្ឋាភិបាល និងយោធាថៃ ជាពិសេសការទម្លាក់គ្រាប់គ្រប់ប្រភេទ គ្រប់ទម្រង់ ចូលតំបន់ស៊ីវិល បានបណ្តាលឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរស្លាប់ ៣០នាក់ របួស ៨៧នាក់ ខណៈជនភៀសសឹកបានកើនដល់ជាង ៦០ម៉ឺននាក់៕
