បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈ្លានពានក្តៅគគុករបស់សៀម អូសបន្លាយជាង២០ថ្ងៃលើកនេះ ដែលបានបណ្តាលឱ្យកងទ័ព និងពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើនស្លាប់និងរងរបួស ពលរដ្ឋជាងកន្លះលាននាក់ភៀសសឹក ប្រាសាទហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងផ្ទះពលរដ្ឋជាច្រើន ត្រូវបានគ្រាប់ផ្លោងថៃបំផ្លាញ ហើយកងទ័ពថៃ បានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរនៅតាមទីតាំងជាច្រើន រួមទាំងប្រាសាទបុរាណ ដោយសារតែកងទ័ពកម្ពុជា ដែលមានទឹកចិត្តប្រយុទ្ធយ៉ាងមោះមុតអង់អាចក្លាហាន ប៉ុន្តែគ្មានសព្វាវុទ្ធទំនើបបាញ់តបតកងទ័ពថៃ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃទី២៩ខែធ្នូនេះ បានសម្តែងក្តីសង្ឃឹមថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរគ្រប់រូបនៅគ្រប់ទិសទី «នឹងបន្តផ្តល់ជំនឿដ៏មុតមាំលើរាជរដ្ឋាភិបាល»ដែលដឹកនាំដោយគ្រួសារហ៊ុនរបស់លោក។
នៅក្នុងសារផ្ញើជូនវីរកងទ័ព វីរនគរបាលនិងជនរួមជាតិខ្មែរ នៅថ្ងៃទី២៩ខែធ្នូនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានសរសេរថា ទុក្ខលំបាកនិងពលិកម្មសាច់ស្រស់ ឈាមស្រស់ របស់វីរជនរបស់យើងនៅសមរភូមិ គឺជាការដាស់តឿន មិនឱ្យយើងបំភ្លេចបានមួយវិនាទីណាឡើយថា «បែកបាក់គឺស្លាប់, សាមគ្គីរឹងមាំគឺរស់» ។ ដូច្នេះស្របតាមពាក្យចាស់ថា «ចង្កឹះមួយបាច់ គេកាច់មិនបាក់» យើងត្រូវយកការលំបាកនៅពេលនេះ ធ្វើជាឱកាសដើម្បីឱ្យខ្មែរគ្រប់រូបចេះពួតដៃគ្នាកសាងជាតិខ្មែរយើងឱ្យកាន់តែរឹងមាំ និងកាន់តែប្រសើរឡើងប្រកបដោយភាពធន់ ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត សង្ឃឹមថា៖ «បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយើង, គ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន និងគ្រប់ទិសទី នឹងបន្តផ្តល់ជំនឿដ៏មុតមាំលើរាជរដ្ឋាភិបាល និងរួបរួមសាមគ្គីគ្នាក្នុងស្មារតីជាតិខ្មែរតែមួយ ប្រើប្រាស់តម្លៃនៃសន្តិភាពនេះ ដើម្បីអភិវឌ្ឍខ្លួនឱ្យក្លាយជាពលរដ្ឋឆ្នើមរបស់កម្ពុជា និងក្លាយជាកម្លាំងដ៏រឹងមាំមិនអាចបំបែកបំបាក់បាន ក្នុងកិច្ចការពារអធិបតេយ្យជាតិ និងបូរណភាពទឹកដី និងក្នុងការអភិវឌ្ឍជាតិ និងមាតុភូមិកម្ពុជា ជាទីស្នេហាបំផុតនៃយើងឱ្យកាន់តែមានការរីកចម្រើនខ្លាំងក្លាឡើងជាលំដាប់ និងក្លាយជាប្រជាជាតិមួយ ប្រកបដោយមោទនភាព និងកិត្យានុភាពខ្ពស់ត្រដែត លើឆាកអន្តរជាតិ»។
តើមានចំណុចស្នូលអ្វីខ្លាំងដែលប្រជាជាតិខ្មែរ ត្រូវបន្តជឿលើការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន?
ដើម្បីអាចឱ្យប្រទេសកម្ពុជាគង់វង្សជាអមតៈ និងរីកចម្រើនបញ្ញវ័ន្តខ្មែរមួយចំនួន បានរំឭកពលរដ្ឋខ្មែរ សូមកុំចេះតែជឿទៅលើពាក្យសម្តីបែបប្រជាភិថុតរបស់មេដឹកនាំខ្មែរ និងអ្នកនយោបាយដោយគ្មានហេតុផល និងមិនផ្អែកទៅលើសកម្មភាពជាក់ស្តែង។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃ២៩ខែធ្នូនេះ ដោយលើកឡើងថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គាត់ចេះតែអំពាវនាវឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរជឿទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុនរបស់គាត់ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋត្រូវមើលទៅលើសកម្មភាព និងលទ្ធផលជាក់ស្តែង។
លោកថា៖ «ជាយោបល់សូមប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរកុំជឿទុកចិត្តអ្នកនយោបាយ កុំជឿទុកចិត្តរដ្ឋាភិបាលដោយគ្មានហេតុគ្មានផល សូមជឿទុកចិត្តលើដំណោះស្រាយទៅ បើដំណោះស្រាយហ្នឹងវាផ្តល់យុត្តិធម៌ដល់កម្ពុជា ដល់ជាតិ ដល់ពលរដ្ឋ ជឿទៅថា រដ្ឋាភិបាលនឹងដឹកនាំល្អ។ តែបើថា ដឹកនាំតាមបែបដោះសារទេ អាហ្នឹងបងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋពិចារណាដោយខ្លួនឯងអាហ្នឹងគ្រាន់តែជូនយោបល់ដោយខ្លី អ្វីដែល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត លើកឡើង។ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនបាច់ចាំទាមទារសុំការជឿទុកចិត្តអីពីពលរដ្ឋទេ។ តែលោកហ៊ុន ម៉ាណែតត្រូវធ្វើត្រូវបង្ហាញឱ្យឃើញថា ជាដំណោះស្រាយល្អជូនជាតិជូនពលរដ្ឋទៅ គឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពលរដ្ឋ ហើយគេនឹងអាចជឿបាន ហើយធ្វើសិនធ្វើឱ្យបាន បើធ្វើមិនបានទេ កុំទាមទារឱ្យគេជឿទុកចិត្តកុំចាប់បង្ខំគេឱ្យគេជឿទុកចិត្តដូចឪពុកគាត់»។
សម្រាប់ លោកវន ចាន់ឡូត អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់មិនត្រឹមតែអស់ជំនឿលើការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជំរុញឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរចេញមុខសុំទោសប្រជាជាតិខ្មែរជាសាធារណៈ និងទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួនដែលអសមត្ថភាព មិនអាចការពារទឹកដី និងចាញ់សង្គ្រាមលើកនេះថែមទៀតផង។
អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ សរសេរលើបណ្តាញសង្គមក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ខ្ញុំជាពលរដ្ឋម្នាក់ ពិតជាគាំទ្រការចុះចាញ់នេះ ព្រោះមិនអាចបន្ដសង្គ្រាមដែលដឹងថាខ្លួនឯងចាញ់បែបនេះទេ។ ខ្ញុំបានលើកជាគំនិតតាំងពីសង្គ្រាមថ្ងៃទី១០ និងនៅពេលកម្ពុជា ពុំទាន់បាត់បង់សមរភូមិច្រើន ដោយកាលណោះទើបបាត់អានសេះ។ អានសេះនេះមួយ អូរស្មាច់នេះមួយ បើសត្រូវអាចវាយបែកហើយ ទំនងគ្មានកន្លែងណាអាចទប់បានទេ។ សាកគិតបន្ដិច បើកុំតែឈប់បាញ់ទាន់ សូម្បីតែប្រាសាទព្រះវិហារពេលនេះ ក៏ត្រូវបានយោធាថៃគ្រប់គ្រងដែរ»។
លោក ចាន់ឡូត បញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើសង្គ្រាមពីរលើកនេះ មិនអាចឱ្យកម្ពុជា ផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងទេ មានន័យថា កម្ពុជានឹងប្រឈមទៅនឹងការបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុងនាពេលខាងមុខ។
លោកបណ្ឌិត មាស នី អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងជាអ្នកវិភាគ បានសម្តែងការសោកស្តាយ និងឈឺចាប់ដោយសារតែការរំលោភបំពានដោយអយុត្តិធម៌ ពីសំណាក់ប្រទេសជិតខាង តែងតែកើតមាននៅក្នុងបេះដូងខ្មែរនៅរៀងរាល់ពេល ដែលមានការបាត់បង់នៅគ្រប់ជំនាន់។ លោកទទួលស្គាល់ថា សន្តិភាពមានសារ:សំខាន់ តែការដេកលង់លក់ស្រម៉ុកនៅក្នុងសន្តិភាព ដោយមិនខ្វល់ពីការការពារមិនឲ្យដានប្រវត្តិសាស្រ្តចាស់វិលមកជាន់យើងវិញនោះ បានន័យថា យើងនឹងត្រូវជួបនូវវិបត្តិដដែលៗនេះម្តងហើយម្តងទៀត ដោយគ្មាននរណាទទួលខុសត្រូវ បានត្រឹមរាស្រ្តបន្ទោសអ្នកនយោបាយ ហើយអ្នកនយោបាយបន្ទោសរាស្ត្រ ក្នុងខណៈដែលដីកាន់តែរួមតូច ហើយជំងឺសង្គមរ៉ាំរ៉ៃធំៗមិនបានព្យាបាល។
ជាមួយគ្នានេះ លោកបណ្ឌិត គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា បានប្រាប់វិទ្យុបារាំងថា ទាក់ទងនឹងនយោបាយអន្តរជាតិកម្ពុជា នៅមានបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែងខាងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ ដែលតម្រូវឱ្យកម្ពុជាធ្វើពិពិធកម្មការទូតឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន និងសកម្មជាងមុន។ លើសពីនេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងការឆបោកតាមអនឡាញ វាក៏ជាវិញ្ញាសារស្មុគស្មាញមួយសម្រាប់កម្ពុជា នៅក្នុងវិស័យសន្តិសុខផងវិស័យព័ត៌មានផង និងវិស័យការទូតផងដែលត្រូវតែដោះស្រាយ។
លោកថា៖«ដោយឡែកពាក់ព័ន្ធរឿងសង្រ្គាមឈ្លានពានរបស់ថៃមកលើកម្ពុជា នេះជាវិញ្ញាសារស្មុគស្មាញ ហើយក៏ជាការវាស់វែងនូវសមត្ថភាពការពារជាតិ និងសមត្ថភាពការទូតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាផងដែរ។ ក្នុងស្ថានភាពនេះ ខ្ញុំគិតថា យើងត្រូវតែពង្រឹងនូវភាពខ្លាំងរបស់យើង តាមរយៈការទូតមួយដែលមានភាពបត់បែនមានភាពជាក់ស្តែងនិយមនិងលឿនរហ័ស។ ភាពធន់របស់ស្ថាប័នអភិបាលកិច្ចយើង ការធ្វើពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ចការរៀបចំគោលនយោបាយជាយុទ្ធសាស្ត្រវែងឆ្ងាយ ហើយនិងការពង្រឹងនូវការសាមគ្គីឯកភាពផ្ទៃក្នុងជាតិយើងឱ្យបានរឹងមាំ»។
ចំណែក លោក មួង ណារ៉េត អតីតអ្នកបកប្រែផ្នែកច្បាប់នៅសាលាក្តីខ្មែរក្រហម និងជាអ្នកកាសែតជើងចាស់ បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុននិយាយមួយម៉ាត់ណា ក៏ការពារបូរណភាពដែនដីដែរ ក៏ប៉ុន្តែធាតុពិតជាក់ស្តែងវិញ គឺថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរ នៅតាមតំបន់ព្រំដែន នៅតាមទីតាំងជាច្រើនក្នុងសង្គ្រាមរយៈពេលជាង២០ថ្ងៃកន្លងមកនេះ។
លោកថា៖ «ពាក្យថាយើងអនុវត្តដោយសន្តិវិធីអ្នកណាមិនចង់បានដោយសន្តិវិធីដែរ ព្រោះអីយើងចង់បានសង្គ្រាមរាំងជល់មកពីណាទៀត យើងមានកម្លាំងឯណាទៅវ៉ៃគេឱ្យឈ្នះគេទៀត បើយើងអត់មានកាំភ្លើងអត់មានសព្វាវុធ អត់មានយន្តហោះបណ្តេញ អត់មានអាសំណាញ់មេឃដែលរដ្ឋាភិបាលប្រមុខដឹកនាំសន្យាថា បាញ់ចាប់អីៗនឹងឥឡូវគេបាញ់ខ្ទេចខ្ទីដល់៩០គីឡូដីចូលក្នុងដីខ្មែរ ក៏មិនមានអាហ្នឹងហីទៅក៏ចេះតែផ្តាំឱ្យជឿជាក់ៗ ជឿជាក់យ៉ាងម៉េចបើរដ្ឋាភិបាលនិយាយអត់ធ្វើផងហ្នឹង?»។
សម្រាប់ លោក សុខ សុគន្ធ ហៅ ជែម សុខ អ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបណ្តាញសង្គម បាននិយាយហើយនិយាយទៀត ដោយជំរុញឱ្យអ្នកគាំទ្រគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឈប់អួតឈប់ស៊ីជោឈប់លើកតម្កើងគ្រួសារហ៊ុនហួសពីការពិត ទាំងដែលធាតុពិតទាំង លោក ហ៊ុន សែននិងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ពុំមានសមត្ថភាពអ្វីដើម្បីការពារទឹកដីខ្មែរឱ្យបានគង់វង្សនោះទេ។ លោកបញ្ជាក់ថា សមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន គឺបានបង្ហាញឱ្យឃើញច្បាស់អស់ហើយគ្មានអ្វីត្រូវសង្ស័យទៀតទេ ក្នុងសង្គ្រាមជាមួយថៃអស់រយៈពេលជាង២០ថ្ងៃមកនេះ។
លោកថា៖ «គេទម្លាក់គ្រាប់បែកម្តង៤០គ្រាប់ទម្លាក់ឡើងបែក ដូច្នេះហើយគ្រប់ភាពស៊ីជោរទាំងឡាយ លទ្ធផលចេញមកគឺអែឆ្កាច់។ អាអ្នកដែលអួតអាងថា តាមហ្វេសប៊ុកខ្មែររឿងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់កម្ពុជា គឺលទ្ធផលមក គឺបរាជ័យទាំងអស់ ឈប់ជោរទៅ។ ចឹងអំណាចយោធាយើងទាបណាស់ គេចូលមកលើដែនអាកាសយើង អត់មានចម្ពានកៅស៊ូបាញ់គេផង។ កងទ័ពយើងស៊ីអម្បុក ពេលគេជះគ្រាប់ខ្លាំងមក យើងមានតែនៅក្នុងត្រង់សេរ កម្លាំងយើងអួតអាងបាក់ទ័ព។ ឧទាហរណ៍ដូច B8Q គេបុកបាក់ទ័ព ដូច្នេះហើយនៅក្នុងអំណាចនៅក្នុងចំណុចទី២នៃភូមិសាស្ត្រនយោបាយ គឺអំណាចយោធាយើងទាបចឹងយើងត្រូវគិត»។
បន្ទាប់ពីកងទ័ពថៃបានប្រើយន្តហោះF-16 និងយន្តហោះផ្សេងទៀត រួមទាំងកាំភ្លើងធំទម្លាក់គ្រាប់ និងបាញ់ផ្លោងយ៉ាងសន្ធាប់មកលើកម្ពុជារយៈពេល២១ថ្ងៃ ប្រទេសទាំង២បានឯកភាពអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ដែលចូលជាធរមានពីម៉ោង១២ថ្ងៃត្រង់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ អ្នកជំនាញបារម្ភថា បទឈប់បាញ់ជាថ្មីនេះ មានភាពផុយស្រួយនៅឡើយ ព្រោះថា ភាគីថៃតែងតែរកលេសបង្កភាពតានតឹងជាមួយកម្ពុជាម្តងហើយម្តងទៀត។
សម្រាប់ លោក ម៉ែន ណាត ខណៈស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅតែមានភាពផុយស្រួយ ហើយក្រោយពីបានឆ្លងកាត់សង្គ្រាមលើកទី២រយៈពេល២១ថ្ងៃមកនេះ កម្ពុជាត្រូវរៀនសូត្រពីចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួន។ ចំណុចខ្សោយរបស់កម្ពុជា គឺអំណាចគ្រួសារនិយម អំពើពុករលួយស៊ីរូងផ្ទៃក្នុងបំផ្លាញជាតិជាប្រព័ន្ធ ដែលត្រូវតែលុបបំបាត់ និងកម្លាំងសព្វាវុធរួមទាំងសមត្ថភាពកងទ័ពកម្ពុជា នៅមានកម្រិត ដែលចាំបាច់ត្រូវធ្វើទំនើបកម្មជាបន្ទាន់ និងក៏ត្រូវសិក្សាពីចំណុចខ្លាំង និងចំណុចខ្សោយរបស់ថៃ ដើម្បីរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រត្រៀមទប់ទល់ផងដែរ៕
