ការដែលសៀមបញ្ចេញវីដេអូក្រោយមានបទឈប់បាញ់ថា បានគ្រប់គ្រងដីខ្មែរជាច្រើនតាមបន្ទាត់ព្រំដែន ក្រោយឈ្លានពានកម្ពុជាទាំងកំរោលចំនួន២១ថ្ងៃមកនេះ មានចរន្តទាមទារឱ្យរដ្ឋសភាកោះហៅរដ្ឋាភិបាល មកសួរជាបន្ទាន់ ដើម្បីបង្ហាញការទទួលខុសត្រូវ ចំពោះពលរដ្ឋខ្មែរ និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូនេះថា ដំណាក់កាលនេះ រដ្ឋសភាត្រូវកោះហៅរដ្ឋាភិបាលបន្ទាន់ ដើម្បីឱ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ជាក់ថា ដីខ្មែរនៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន តំបន់ណាខ្លះដែលសៀមឈ្លានពានដណ្តើមគ្រប់គ្រង ហើយទីតាំងណាខ្លះ ដែលកងកម្លាំងកម្ពុជា នៅបន្តគ្រប់គ្រង ដើម្បីបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវ ចំពោះមុខប្រជាជាតិខ្មែរ។ មួយវិញទៀត ដើម្បីកុំឱ្យសត្រូវឈ្លានពានសៀម យកបញ្ហានេះ មកវាយបំបាក់ស្មារតីពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលស្រឡាញ់ទឹកដី។
លោកអះអាងថា ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ រដ្ឋសភាត្រូវកោះហៅរដ្ឋាភិបាលសួរដេញដោលម្តងជាពីរដង រឿងធ្វើឱ្យបាត់ទឹកដី ហើយបើរដ្ឋាភិបាលគ្មានដំណោះស្រាយទេ ត្រូវទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលចោលភ្លាម។
លោកថា រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា រដ្ឋាភិបាលមានតួនាទីបម្រើជាតិ មាតុភូមិ ការពារបូរណភាពទឹកដី តែបើហ៊ានធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដី មានទោសក្បត់ជាតិតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០។
លោកថា៖ «មេដឹកនាំដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅបរទេសនោះ គឺត្រូវជាប់ទោសពីបទក្បត់ជាតិជាប់គុកអស់មួយជីវិត ហើយនៅពេលដែលធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងត្រូវរំលាយរដ្ឋាភិបាលហ្នឹងចោល គឺមានតែន័យថា សភាត្រូវតែស្នើឲ្យមានការបោះឆ្នោតផ្ដល់សេចក្ដីទុកចិត្តក្នុងការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលហ្នឹង បើមិនអ៊ីចឹងទេគឺលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវលាលែងពីតំណែងដោយស្ម័គ្រចិត្តឲ្យមានរដ្ឋាភិបាលថ្មី ដែលមកជំនួសរដ្ឋាភិបាលគាត់ហ្នឹង ដើម្បីអាចដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន»។
សម្រាប់ លោក សំអាន ក្រោមការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុន បាននឹងកំពុងធ្វើឱ្យទឹកដីកម្ពុជាកាន់តែរួមតូចទៅៗ មានន័យថា ទឹកដីខ្មែរបាត់បង់បន្តិចម្តងៗទៅប្រទេសជិតខាង ថៃនិងវៀតណាម។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា សង្រ្គាមឈ្លានពានជាង២០ថ្ងៃមកនេះ សបញ្ជាក់ឱ្យឃើញថា មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនគ្មានសមត្ថភាពការពារទឹកដី និងអាយុជីវិតពលរដ្ឋខ្មែរទេ គឺគាត់ខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរគ្នាឯងប៉ុណ្ណោះ។
លោកថា៖ «ទឹកដីដែលបាត់បង់រហូតដល់ពេលនេះ គឺយើងឃើញហើយបាត់បង់ច្រើនណាស់ ដូចជាបាត់បង់ប្រាសាទតាមាន់តូច តាមាន់ធំ ប្រាសាទខ្នារ ប្រាសាទតាក្របី ច្រកអានសេះ ភ្នំ៥០០ ភ្នំ៦៧៧ នៅជិតច្រកអានសេះ ភ្នំ៣៥០នៅជិតប្រាសាទតាក្របី ភ្នំ៣២២ ភ្នំ២២៥ បាត់ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ បាត់ដូចជានៅថ្មដា នៅបឹងត្រកួន ឥឡូវថៃគ្រប់គ្រងនៅកាស៊ីណូ លឹម ហេង នៅអូរស្មាច់ជាដើម»។
អតីតមន្រ្តីបក្សសង្រ្គោះជាតិ លោក ហ៊ីង សុខសាន្ត និយាយថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវចេញមុខទទួលខុសចំពោះការបាត់បង់បូរណភាពទឹកដី និងចេញមុខសុំទោសពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលខ្លួនគ្មានសមត្ថភាព ការពារ និងទប់ស្កាត់សត្រូវឈ្លានពាន។
លោកបន្តថា បញ្ហាជាតិ មាតុភូមិ ជារឿងចំបាច់ណាស់ ដែលរដ្ឋសភាត្រូវកោះហៅរដ្ឋាភិបាលមកស្រាយបំភ្លឺជាបន្ទាន់ ដើម្បីសួរនាំនិងដោះស្រាយ បញ្ហាការបាត់បង់បូរណភាពទឹកដីខ្មែរទៅប្រទេសថៃនេះ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរមែន ត្រូវទទួលទោសតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា ៤៤០ គឺទោសក្បត់ជាតិ ដែលមិនអាចប្រកែកបាន។
យ៉ាងណា លោកហាក់គ្មានជំនឿថា រដ្ឋសភា ហ៊ានកោះហៅរដ្ឋាភិបាលមកសួរដេញដោល ឬស្តីបន្ទោស និងទម្លាក់នោះទេ ព្រោះរដ្ឋាភិបាលជាកូនរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ហើយប្រទេសកម្ពុជាស្ថិតក្រោមអំណាចគ្រួសារហ៊ុនតែមួយគត់។
លោកថា៖ «ប្រទេសយើងតាមពិតគេអាច ដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលគាត់អសមត្ថភាព ជាពិសេសគឺនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬក៏គណៈរដ្ឋមន្ត្រីហ្នឹងអសមត្ថភាពមិនអាចធ្វើអ្វីទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឬក៏ច្បាប់ដែលបានកំណត់ទេ គឺគេរអៀសខ្លួនផង បានន័យថា គេថាចុះចេញដោយខ្លួនឯង បើតាមប្រទេសប្រជាប្រិយភាព ក៏ដូចជានៅបណ្ដាប្រទេសសេរី ឬមួយដូចជានៅជប៉ុនអីជាដើម បើមានបញ្ហាអីតិចតួចគេចុះចេញបាត់ហើយ គេមិនចាំបាច់ដល់បែបនេះទេ ហើយបើសិនមិនមានឆន្ទៈ ឬក៏ចុះចេញដោយសុទ្ធចិត្តទេ សភាគេគឺគេឬក៏ពលរដ្ឋគេហ្នឹង គេអាចដាក់សម្ពាធឲ្យរដ្ឋាភិបាល ឬក៏នាយករដ្ឋមន្រ្តីហ្នឹង ចុះចេញពីអំណាចភ្លាម»។
យ៉ាងណា VODមិនទាន់អាចទាក់ទងអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋសភាកម្ពុជា លោក ឡេង ប៉េងឡុង ដើម្បីសុំការពន្យល់បន្ថែមរឿងនេះ បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
យ៉ាងនេះក្តី នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបកស្រាយលើហ្វេសប៊ុករបស់លោក នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូនេះថា ការអនុវត្តបទឈប់បាញ់នេះ មិនមែនមានន័យថា កម្ពុជាចុះចាញ់ ឬសុខចិត្តយកបូរណភាពទឹកដី ទៅដូរយកសន្តិភាពឡើយ ហើយរឹតតែមិនមែនមានន័យថា កម្ពុជាអស់សមត្ថភាព ឬ បោះបង់សិទ្ធិស្វ័យការពារខ្លួននោះដែរ។
លោកថា ផ្ទុយទៅវិញ ការសម្រេចចិត្តនេះ បង្ហាញថា កម្ពុជាបានសម្រេចប្រកាន់យកមាគ៌ាសន្តិភាព និង ការតម្កល់អាយុជីវិត និងសុខទុក្ខរបស់ប្រជាជន ជាអាទិភាពចម្បងបំផុត និងខ្ពស់បំផុតមួយរបស់ខ្លួន បើទោះជាត្រូវប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធ ឬការលំបាកយ៉ាងណាក៏ដោយ ។
លោកនិយាយថា ជាការពិត ការឈប់បាញ់ភ្លាម នៅនឹងកន្លែង មានន័យថា កងកម្លាំងទាំងសងខាង ត្រូវអនុវត្តបទឈប់បាញ់នេះ ដោយរក្សាកម្លាំងនៅតាមទីតាំងឈរជើងរបស់ខ្លួន នៅម៉ោងនៃការចាប់ផ្តើមអនុវត្តបទឈប់បាញ់ ។
ក្នុងន័យនេះ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ការរក្សាកងកម្លាំងឈរជើងនៅតាមទីតាំងជាក់ស្តែងនានា នៅម៉ោងនៃការចាប់ផ្តើមអនុវត្តបទឈប់បាញ់នេះ គឺត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ ដោយភាគីទាំងសងខាងថា មិនមានការពាក់ព័ន្ធដល់ការកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរនោះឡើយ។
ដែលចំណុចនេះ ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទាមទារកំណត់ច្បាស់ នៅក្នុង «សេចក្តីប្រកាសរួមនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅ (GBC) រវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងព្រះរាជាណាចក្រថៃ ចុះថ្ងៃទី ២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៥» ។
លោកអះអាងថា ប្រការនេះ បញ្ជាក់ច្បាស់ថា ខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិរវាងកម្ពុជា និងថៃ នៅតែត្រូវបានកំណត់ដោយសន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញាដែលមានស្រាប់ ហើយកម្ពុជានៅតែរក្សាបានពេញលេញនូវសិទ្ធិក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែននេះជាមួយនឹងភាគីថៃ អនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ, សន្ធិសញ្ញា, អនុសញ្ញា និងយន្តការទ្វេភាគីទាំងឡាយដែលមានជាធរមាន។
ដោយឡែក អ្នកច្បាប់និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត បានបង្ហោះសារកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូថា មិនអាចគ្មានការទទួលខុសត្រូវបានឡើយ សម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាល ចំពោះមុខសភា និងពលរដ្ឋខ្មែរ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា សភា គួរតែកោះហៅនាយករដ្ឋមន្ដ្រី និងរដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងការពារជាតិ ទៅសួរនាំពីការបណ្ដោយឱ្យបាត់បង់ទឹកដី និងប្រាង្គប្រាសាទមួយចំនួន។ បើរដ្ឋសភា មិនហ៊ានដេញដោល ព្រោះតែជាសភាឯកបក្ស នាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងការពារជាតិ និងមេទ័ពកំពូលរបស់កម្ពុជា គួរតែក្លាហានទទួលខុសត្រូវ ដោយរំលាយរាជរដ្ឋាភិបាល ឬលាលែងពីតំណែង។
លោកបញ្ជាក់ថា កិច្ចការទាំងអស់នេះ ស្របតាមស្មារតីរដ្ឋធន្មនុញ្ញកម្ពុជាបំផុត បើពុំដូច្នោះទេ ពលរដ្ឋជាម្ចាស់អំណាច ម្ចាស់ជោគវាសនាប្រទេស គួរតែពិចារណាកុំបោះឆ្នោតឱ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា តទៅទៀត ព្រោះគ្មានសមត្ថភាពការពារជាតិ និងសេចក្ដីសុខសាន្ដរបស់ពលរដ្ឋ។
លោកបន្តថា ទន្ទឹមនឹងនេះ គណបក្សប្រឆាំងនៅកម្ពុជា គួរតែរៀបចំខ្លួនឱ្យបានរួចរាល់ដើម្បីពលរដ្ឋអាចផ្ដល់សន្លឹកឆ្នោតឱ្យ ដោយភាពជឿជាក់។
សម្រាប់លោក ចាន់ឡូត បាននិយាយថា ជាជម្រើសល្អបំផុត លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរចេញមុខសុំទោសប្រជាជាតិខ្មែរជាសាធារណៈ និងទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួន ដែលអសមត្ថភាពមិនអាចការពារទឹកដី និងចាញ់សង្គ្រាម។
លោកបញ្ជាក់ថា ក្នុងនាមជាពលរដ្ឋម្នាក់ លោកពិតជាគាំទ្រការចុះចាញ់នេះ ព្រោះមិនអាចបន្ដសង្គ្រាមដែលដឹងថាខ្លួនឯងចាញ់បែបនេះទេ។ លោកថា តំបន់អានសេះ និងអូរស្មាច់ បើសត្រូវអាចវាយបែកហើយ ទំនងគ្មានកន្លែងណាអាចទប់បានទេ។ លោកគិតថា បើកុំតែឈប់បាញ់ទាន់ សូម្បីតែប្រាសាទព្រះវិហារពេលនេះក៏ត្រូវបានយោធាថៃគ្រប់គ្រងដែរ។
សម្រាប់ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត ការទទួលស្គាល់កំហុសជាសាធារណៈរបស់អ្នកដឹកនាំ ជារឿងធម្មតាទៅហើយសម្រាប់ការដឹកនាំដែលអំណាចបានមកពីពលរដ្ឋ។ ក្រៅពីការសុំទោសចំពោះមុខប្រជាជាតិខ្មែរ ការប្ដេជ្ញាចិត្តកែប្រែខ្លួនភ្លាមៗ ជាជម្រើសបន្ទាប់ ក្នុងករណីមិនក្លាហានចុះចេញពីអំណាច។
លោកថា ប្រសិនបើសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់ថៃ ពីរលើកមកនេះ មិនអាចឱ្យកម្ពុជាផ្លាស់ប្ដូរខ្លួនឯងទេ មានន័យថា កម្ពុជានឹងប្រឈមទៅនឹងការបាត់បង់ទឹកដីទាំងស្រុង។
លោក ចាន់ឡូត ចោទជាសំណួរថា៖ «ត្រង់នេះ ពលរដ្ឋខ្មែរក៏នឹងពិចារណាបោះសន្លឹកឆ្នោតទៅឱ្យគណបក្សកាន់អំណាចអាណត្តិក្រោយៗទៀតឬយ៉ាងណា?»។
បើតាម ព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាមាត្រា៤៤០ ចែងថា អំពើប្រគល់ឲ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត៕
