សំឡេងប្រជាពលរដ្ឋ៖ «រឹបអូសពីប្រជាជនក្រីក្រ យកឱ្យអ្នកមាន ខ្ញុំសុំដល់សម្តេច អស់លោកដែលមានតួនាទីបម្រើប្រជាជន សុំរកយុត្តិធម៌ឱ្យប្រជាជនយើងខ្ញុំផង យើងទាមទារតែដីរបស់យើងទេ អត់មានប៉ះពាល់ដល់អស់លោកណា អស់លោកអ្នកមានៗសុំសូមជួយដល់យើងខ្ញុំផង ព្រោះខ្ញុំក្រលំបាកណាស់[…] យើងខ្ញុំចង់មានអាហារបីពេល ហើយពួកលោកយកដីពួកខ្ញុំទៅទៀត ដាច់ទាំងស្រុង សម្លាប់យើងខ្ញុំទាំងអស់គ្នានៅលើកោះមាសទៅ វាចប់បាត់ លោកចង់បានអីក៏ចង់ចុះ»។
នេះជាការលើកឡើងរបស់តំណាងប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់កោះមាស អំឡុងពេលដែលពួកគាត់ប្រមាណ ១០០នាក់ នាំគ្នាទៅប្រមូលផ្តុំតវ៉ានៅមុខសាលាស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល នាព្រឹកថ្ងៃសុក្រនេះ ដោយទាមទារជាថ្មីឱ្យអាជ្ញាធរផ្តល់បណ្ណកម្មសិទ្ធិដីធ្លីដល់ពួកគាត់ដែលធ្លាប់រស់នៅ និងអាស្រ័យផងរាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ក្រោយរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ដីទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឃុនសៀ អភិវឌ្ឍន៍ ហើយផ្តល់គោលនយោបាយដល់ពលរដ្ឋត្រឹម ៥ ទៅ ៨ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ។
ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់កោះមាស លោក ជុំ សំអឿន មានប្រសាសន៍ថា ការដែលពលរដ្ឋនាំគ្នាលើកបដាតវ៉ានៅមុខសាលាស្រុកកៀនស្វាយ ដោយសារតែអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានឱ្យពលរដ្ឋទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ពីទំហំដីដែលវាស់វែងរួច និងប្រកាសផ្តល់គោលនយោបាយជាថ្នូរនឹងការដោះដូរដីរបស់ពួកគាត់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនឃុន សៀ ធ្វើការអភិវឌ្ឍក្នុងតម្លៃ ៥ ទៅ៦ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ។ លោកបន្តថា គោលនយោបាយនេះ ប្រជាពលរដ្ឋមិនអាចទទួលយកបានទេ គឺចង់បានតែប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់លើដីធ្លីដែលធ្លាប់រស់នៅតាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩នោះប៉ុណ្ណោះ។
លោកយល់ថា សកម្មភាពរបស់អាជ្ញាធរដែលចុះវាស់វែងដីធ្លីជូនពលរដ្ឋតាំងពីឆ្នាំ២០២០មក ហើយឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមសហការ តែក្រោយមកបែរជាប្រគល់ប្លង់កាន់កាប់ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ ធ្វើការអភិវឌ្ឍវិញនោះ គឺជាទង្វើបោកបញ្ឆោត ឬបោកប្រាស់ទំនុកចិត្តរបស់ពលរដ្ឋ ដែលខំជឿជាក់លើអាជ្ញាធរ ដោយគិតថា អាជ្ញាធរវាស់វែងដីរួច នឹងផ្តល់កម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់ឱ្យពួកគាត់ តែចុងក្រោយប្រគល់ឱ្យអ្នកមានលុយមានអំណាចទៅវិញ។
លោកនិយាយថា៖ «យើងលែងចង់បានគោលនយោបាយ ៥ ទៅ៨ដុល្លារហ្នឹងហើយ យើងបដិសេធ យើងមិនទទួលយកទេ តែបើសិនយើងចង់បាន គឺអត់មាននិយាយរឿងលុយកាក់អីទៀតទេ គឺយើងចង់បានតែប្លង់កម្មសិទ្ធិ។ មូលហេតុដែលចង់បានប្លង់កម្មសិទ្ធិហ្នឹង ដោយសារអី? ដោយសារតែគាត់បានវាស់វែងឱ្យយើង ហើយឱ្យយើងចូលរួមវាស់វែង បើយើងមិនចូលរួមវាស់វែងអាហ្នឹងវាបាត់បង់អត្ថប្រយោជន៍ថ្ងៃក្រោយ ឬក៏អ្វីផ្សេងៗគាត់អត់ទទួលខុសត្រូវ ក្រោយពីធ្វើវាស់វែងឱ្យយើងហើយ ចេញបង្កាន់ដីឱ្យយើងកាន់កាប់សម្គាល់អចលនទ្រព្យហ្នឹងហើយ ស្រាប់តែគាត់អត់ចេញឱ្យ គាត់ទៅចេញឱ្យ ឃុន សៀ ណាណីនោះវិញ ដូចជាបោកបញ្ឆោតយើង ដូចជាមិនសម្តែងការស្មោះត្រង់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋយើងដែលនៅលើកោះមាសនេះទេ»។
យោងតាមលិខិតមួយរបស់ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ចុះថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ រដ្ឋាភិបាលបានអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ អ៊ីមផង អ៊ិចផត ទិញផ្តាច់ទីតាំងដីកោះមាសទំហំជាង ៣៤០ហិកតា (៣៤០ហិកតា ៣៨អា ០៤សង់ទីអា) ស្ថិតនៅភូមិជ្រោយអំពិល១ សង្កាត់ក្បាលកោះ ខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ និងនៅភូមិកោះប្រាក់ ឃុំភូមិធំ ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល ក្នុងតម្លៃជាង ១០លានដុល្លារ (១០ ២១១ ៤១២ដុល្លារ) ជាថ្នូរក្នុងការកសាងសមិទ្ធផលជូនរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ និងរដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល។
លិខិតរបស់ទីស្តីការ បន្តថា រដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ថវិកាដែលបានពីការលក់ផ្តាច់ចំនួនជាង ៥លានដុល្លារ (៥ ៤៤៥ ០៤២ដុល្លារ) ជាថ្នូរក្នុងការសាងសង់អគារគណៈបញ្ជាការឯកភាពរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ និងថវិកាចំនួនជាង ៤លានដុល្លារ (៤ ៧៦៦ ៣៧០ដុល្លារ) ជាថ្នូរក្នុងការស្ថាបនាច្រាំងទន្លេ និងការរៀបចំសួនច្បារក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល។ ហើយក្រុមហ៊ុនត្រូវធ្វើការដោះស្រាយគោលនយោបាយ ជូនប្រជាពលរដ្ឋកាន់កាប់អាស្រ័យផលនៅលើទីតាំងដីដោះមាសក្នុងតម្លៃចាប់ពី ៥ ទៅ ៨ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ។
ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានគូសបញ្ជាក់ទៀតថា អនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ និងរដ្ឋបាលខេត្តកណ្តាល ចេញប្រកាសរួចជាមួយក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ផ្ទេរកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ទីតាំងកោះមាស ជូនក្រុមហ៊ុនឃុន សៀ អ៊ឹមផង អ៊ិចផត មុនពេលក្រុមហ៊ុនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចចំណុចទី១ ដោយពន្ធប្រថាប់ត្រា និងពន្ធផ្សេងៗជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្ទេរសិទ្ធិជាបន្ទុករបស់រដ្ឋ។
ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅតំបន់កោះមាសម្នាក់ទៀត លោក ឈឹម រី អាយុ ៧៧ឆ្នាំ បានបញ្ជាក់ដែរថា រូបលោក ក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋផ្សេងទៀត មិនអាចទទួលយកបានទេនូវគោលនយោបាយដែលរដ្ឋផ្តល់ជូនត្រឹម ៥ ទៅ៨ដុល្លារក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េនេះ។ លោកបន្តថា អាជ្ញាធរបានយកដីរបស់ពលរដ្ឋរស់នៅស្របច្បាប់រាប់សិបឆ្នាំមកហើយ ទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ ដោយមិនប្រាប់ពលរដ្ឋ ឬដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ជាមុនឡើយ ហើយដាក់គោលនយោបាយមកឱ្យពលរដ្ឋទទួលយក ដែលការធ្វើបែបនេះប្រៀបដូចជាការដាក់គំនាប ឬគាបសង្កត់ពលរដ្ឋក្រីក្រទន់ខ្សោយ។
លោកថា៖ «គេគាបសង្កត់យើង អាចមានបុណ្យស័ក្តិ គេធ្វើ យើងរស់នៅស្របច្បាប់ គេយករបស់យើងទៅ ហើយគេធ្វើអាសេចក្តីសម្រេចហ្នឹង ជូនដំណឹងឱ្យយើងទៅ អត់មានតវ៉ា អាអីដូចគេដាក់គំរាបគាបយើង ដូចគេមកគេសុំវាស់ដីយើង បើយើងមិនចូលរួមសហការទេ គេអត់ទទួលខុសត្រូវទេ ប៉ុន្តែវាស់ហើយ យកឱ្យក្រុមហ៊ុន អត់មានសួរទៀត ហើយអាតម្លៃ គេមក ២០២៣គេដាក់ចឹងទៅ ធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនហើយអីចឹងទៅ ហើយគោលនយោបាយពី ៥ទៅ៨[ដុល្លារ]តើឱ្យយើងទទួលយកម៉េចបាន[…] ប៉ុន្តែដល់ថ្នាក់ហ្នឹងហើយ ខ្ញុំចង់បន្តទៀត ទៅដល់ថ្នាក់លើបំផុតម៉ង ថ្នាក់លើបំផុតឱ្យស្លាប់ ស្លាប់ម៉ងទៅ ខ្ជិលរស់នៅ យើងប្រជាជនតូចតាចនិយាយអីអត់បាន»។
ទាំងលោក ជុំ សំអឿន និងលោក ឈឹម រី ព្រមទាំងពលរដ្ឋដែលប្រមូលផ្តុំនៅមុខសាលាស្រុកកៀនស្វាយ នៅព្រឹកមិញនេះ បានលើកឡើងដូចៗគ្នាថា ក្នុងដំណាក់កាលនេះ ពួកគាត់ទាមទារសុំតែប្លង់កម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីធ្លី ដែលធ្លាប់រស់នៅ និងអាស្រ័យផល ដោយមិនទទួលយកគោលនយោបាយនេះទេ។ ហើយថា ប្រសិនបើមិនមានដំណោះស្រាយទេ ពួកគាត់នឹងបន្តការតវ៉ាទៅដល់ផ្ទះនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលៗ ដើម្បីសុំអន្តរាគមន៍បន្ថែមទៀត។
វីអូឌី មិនអាចសុំការឆ្លើយតបជុំវិញបញ្ហានេះ ពីអភិបាលស្រុកកៀនស្វាយ លោក ឡូវ សុខសាន បានទេនៅថ្ងៃសុក្រនេះ។
តែយ៉ាងណា អភិបាលស្រុកកៀនស្វាយរូបនេះ ធ្លាប់បានប្រាប់សារព័ត៌មានវិទ្យុស្ត្រី កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកាថា អាជ្ញាធរស្រុកមិនមានសិទ្ធិចេញប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិជូនពលរដ្ឋនៅតំបន់កោះមាសទេ ដោយសាររដ្ឋាភិបាលបានប្រគល់ដីនៅតំបន់នោះឱ្យទៅក្រុមហ៊ុន ឃុន សៀ ហើយ ដូច្នេះពលរដ្ឋមានតែរងចាំការសម្របសម្រួលដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ជាមួយខាងក្រុមហ៊ុនវិនិយោគនោះប៉ុណ្ណោះ។
លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង ដែលបច្ចុប្បន្ន ជាសហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា លើកឡើងថា មុននឹងកាត់ដីធ្វើសម្បទានឱ្យក្រុមហ៊ុនណាមួយធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍ រដ្ឋាភិបាលគួរមានការសិក្សាឱ្យច្បាស់លាស់ ដើម្បីជៀសវាងផលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ប៉ុន្តែជាទូទៅលោកសង្កេតឃើញថា រដ្ឋាភិបាល មិនដែលសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ជាមុននោះទេ ដែលបង្កឱ្យមានវិបត្តិជម្លោះដីធ្លីកើតឡើងជាហូរហែរបែបនេះ។
មួយវិញទៀត លោកថា មុនពេលផ្តល់ដីនៅតំបន់ណាមួយ ឱ្យទៅក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ ក៏រដ្ឋាភិបាល មិនដែលឆ្លងយោបល់ ឬជជែកដេញដោលក្នុងរដ្ឋសភា ពីផលប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋនោះដែរ ឱ្យតែជជែកត្រូវគ្នាគឺផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនភ្លាម ដែលការណ៍នេះធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជាអ្នករងទុក្ខ។
លោកថា៖ «បើសិនជាយល់ល្អត្រូវឆ្លងសភា ព្រោះតំណាងរាស្ត្រហ្នឹងត្រូវជួសមុខឱ្យរាស្ត្រ កន្លែងណាដែលរាស្ត្រនៅស្អីនៅ ក្នុងមណ្ឌលមួយៗដឹងខ្លួនហើយ ដឹងថារាស្ត្រខ្លួនឯងនៅណា ពីសម័យណាមក ហើយបើធ្វើទៅប៉ះពាល់ស្អីខ្លះ ចឹងត្រូវសម្រេចនៅសភា[…] បើយើងអត់ រដ្ឋាភិបាលចេះតែពួយទៅ ឱ្យតែត្រូវគ្នាដាក់ប្រូងឱ្យគេទៅ ហើយរាស្ត្រអ្នករងទុក្ខរងគ្រោះទៅ វាចឹង ចឹងហើយតែបង្កើតបញ្ហាគ្រប់កន្លែង ដូច្នេះខ្ញុំមើលទៅ រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យមែនទែន ហើយត្រូវទទួលខុសត្រូវ កាលណាផ្តល់ភាពអយុត្តិធម៌ច្រើនពេក រាស្ត្រម៉េចទ្រាំបាន»។
ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ យល់ថា រដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ គួរតែរកដំណោះស្រាយសមស្របសម្រាប់ពលរដ្ឋ បើពុំនោះវាបង្កឱ្យមានការតវ៉ាមិនចេះចប់ និងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផ្ទះសម្បែង និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ប្រសិនបើឈានដល់ការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ។
លោកថា៖ «អីចឹងវាទាល់តែមានការដោះស្រាយណាមួយ ដែលអាចទទួលយកបានទាំងអស់គ្នា អាហ្នឹងវាជារឿងមួយល្អ ដើម្បីបញ្ចៀសទី១គឺការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ ព្រោះការបណ្តេញចេញដោយបង្ខំ វាប៉ះពាល់ទៅដល់ជីវភាពរស់នៅ ឬក៏បញ្ហារស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទៅទៀត អាហ្នឹងវាជាការរងគ្រោះពីលើបញ្ហាដីធ្លីទៅទៀត អីចឹងដើម្បីបញ្ចៀសរាល់បញ្ហាទាំងអស់នេះ វាត្រូវតែស្វែងរកដំណោះស្រាយណាមួយដ៏សមស្រប»។
អ្នកអភិវឌ្ឍន៍ដីធ្លីដ៏លេចធ្លោនៅកម្ពុជា លោក ឃុន សៀ បានទទួលងារជាអ្នកឧកញ៉ា កាលពីឆ្នាំ២០០៨ ហើយនៅឆ្នាំ២០២១ លោក ឃុន សៀ បានចាក់ដីលប់ច្រាំងទន្លេមេគ្គងដើម្បីសាងសង់ទីក្រុងរណប ទំហំ៧០ហិកតា នៅក្រុងអរិយក្សត្រ។ ពលរដ្ឋធ្លាប់លើកឡើងប្រាប់សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថា ក្រោមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នេះ ពួកគេមិនត្រូវបានគេជូនដំណឹងជាមុនទេ៕
