ថៃកំពុងសម្រុកកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីលើដីខ្មែរ ដែលថៃឈ្លានពានបាន ក្រោមបទឈប់បាញ់ ក្រោយធ្វើសង្រ្គាមឈ្លានពានចំនួន២១ថ្ងៃ ដណ្តើមកាន់កាប់ទីតាំងជាច្រើន ដែលគេជឿថា លើសពី ២០ទីតាំង រួមទាំងភូមិព្រៃចាន់ ភូមិជោគជ័យ ភ្នំព្រទ្យ ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទខ្នារ តាមាន់ធំ តំបន់អានសេះ និងតំបន់បឹងត្រកួនជាដើម។
កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ សារព័ត៌មានថៃជាច្រើន រួមទាំង ប៉ុស្តិ៍លេខ៧ ចុះផ្សាយថា យោធាថៃភូមិភាគ២ថៃ បាននឹងកំពុងពន្លឿនកសាងសំណង់រឹង ធ្វើផ្លូវចូលទៅគ្រប់គ្រងប្រាសាទតាក្របី និងភ្នំ៣៥០។
ប្រភពអះអាងថា យោធាថៃបានរៀបចំធ្វើលេណដ្ឋាន ឈូសឆាយធ្វើផ្លូវចាក់ប៊េតុង កសាងគ្រឹះព្រះពុទ្ធរូបថ្មី នៅតំបន់ភ្នំ៣៥០ ក្បែរប្រាសាទតាក្របី និងសម្អាតប្រាសាទតាក្របី ដើម្បីគ្រប់គ្រងរយៈពេលវែង។
លើសពីនេះ ប្រភពដដែលបញ្ជាក់ថា យោធាថៃបានឈូសឆាយ សម្អាត រៀបចំ កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនៅតំបន់អានសេះ ភូមិជោគជ័យ និងតំបន់មួយចំនួនទៀត តាមផែនទីខ្នាត ១/៥០ ពាន់របស់ថៃ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ដែលមានបទពិសោធន៍កិច្ចការព្រំដែន បានប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៦ខែមករានេះថា ថៃកំពុងសម្រុកសាងសង់សំណង់រឹង និងសាងសង់គ្រឹះព្រះរូប នៅតំបន់ភ្នំ៣៥០ និងប្រាសាទតាក្របីរបស់ខ្មែរ។
លោកបន្តថា ពិតណាស់ ថៃកំពុងបង្ហាញរូបភាព វីដេអូ សម្រុកធ្វើផ្លូវ សាងសង់សំណង់រឹង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗនៅលើទឹកដីខ្មែរ ដែលថៃទើបដណ្តើមកាន់កាប់ពីកម្ពុជា ក្រោយសង្រ្គាមឈ្លានពាន ២១ថ្ងៃ។
លោកសង្កេតឃើញថា យោធាថៃ រួមទាំងព្រះសង្ឃថៃ ពិតជាបានសាងសង់គ្រឹះព្រះពុទ្ធរូបស្រោបនាគ សាងសង់បង្គោលដងទង់ជាតិថៃ និងសាងសង់ជញ្ជាំងថ្មបាយក្រៀម នៅភ្នំ៣៥០ជាប់ប្រាសាទតាក្របី។
លោកថា៖ «ថៃគេពន្លឿនលើការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ នៅលើទឹកដីខ្មែរយើងដែលថៃគ្រប់គ្រងហ្នឹងគឺដើម្បីប្រែក្លាយទឹកដីហ្នឹង ទៅជាទឹកដីរបស់ថៃ គឺនៅពេលដែលគេធ្វើជាសំណង់រឹងរួចហើយ ដូចជា នៅភ្នំ៣៥០ ជាប់ប្រាសាទតាក្របីហ្នឹង និងច្រកអានសេះឈូសឆាយកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋចោលហើយ គេនឹងសាងសង់លេណដ្ឋានផ្លូវថ្នល់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅទីនោះ ហើយគេហ្នឹងប្រគល់ទឹកដីទាំងនោះ ទៅឲ្យពលរដ្ឋថៃរស់នៅទីនោះ ហើយនៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាស់ និងផ្តល់ដីទៅឲ្យកសិករថៃ ពលរដ្ឋថៃអ៊ីចឹងនៅពេលដែលពលរដ្ឋថៃ នៅពេញទឹកពេញដីលើដីខ្មែរ យើងពិបាកទាមទារមកវិញណាស់»។
លោកបារម្ភថា ដីដែលថៃឈ្លានពាន ប្រាកដជាមិនបានមកខ្មែរវិញទេ ដោយថា បើមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន មិនព្រមប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងបារីស ២៣តុលានោះ។
លោកថា៖ «ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការដឹកនាំរបស់គ្រួសារហ៊ុនហ្នឹង គឺថានៅពេលដែលដឹកនាំហ្នឹង ធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរ កាលពីសម័យឪលោក ហ៊ុន សែន បានធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅខាងវៀតណាម ហើយសម័យកូននេះបានធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅខាងថៃ ហើយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គាត់និយាយហើយថាធានាចំពោះប្រជាប្រិយខ្មែរថា គាត់សុខចិត្តដាក់ក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ ធានាមិនឲ្យបាត់ទឹកដីខ្មែរ សូម្បីតែមួយមីលីម៉ែត្រ ឥឡូវនេះ មិនមានបាត់មួយមីលីម៉ែត្រឯណា គឺបាត់ដីខ្មែររាប់រយគីឡូម៉ែត្រ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងនៅថ្ងៃទី៦ ខែមករានេះថា កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការការពារខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ ដែលបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម តាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោកបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់នូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងនោះឡើយ ដោយថា បញ្ហាព្រំដែនត្រូវដោះស្រាយដោយសន្តិវិធីតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
លោកបន្តថា កម្ពុជាអនុវត្តតាមអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ផែនទី កំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែនរបស់គណៈកម្មការបោះបង្គោលព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀង និងឯកសារពាក់ព័ន្ធនានាដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នា នាពេលកន្លងមក។
យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារូបនេះ មិនបានបញ្ជាក់ពីបំណងប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ នៅថ្ងៃណាពិតប្រាកដ ដើម្បីទាមទារទឹកដីខ្មែរដែលថៃដណ្តើមកាន់កាប់ ក្រោយសង្គ្រាម២១ថ្ងៃ យកត្រឡប់មកវិញពេលនោះទេ។
លោកថា៖ «យោធាថៃបាននិងកំពុងធ្វើសកម្មភាពរំលោភបំពានបូរណភាពទឹកដីអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាដោយរាយបន្លាលួស ដាក់ទូកុងតឺន័រ ដោតទង់ជាតិ សាងសង់លេណដ្ឋាន ឈូសឆាយបំផ្លិចបំផ្លាញលំនៅឋាន និងទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា និងហាមមិនឲ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាវិលចូលទៅរស់ក្នុងលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិរបស់អង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅអូស្ត្រាលី លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ដីខ្មែរដែលថៃឈ្លានពានបាន ព័ទ្ធបន្លាលួស កសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីហើយ នឹងពិបាកទាមទារមកវិញ។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា ជាទម្លាប់ថៃ បើវាឈ្លានពាន ឬគ្រប់គ្រងដីខ្មែរហើយ គឺវាមិនព្រមប្រគល់ឱ្យកម្ពុជាវិញទេ ជាក់ស្តែងដូចសម័យស្តេច សីហនុ ដឹកនាំ ថៃបានឈ្លានពានប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខ្មែរ មិនព្រមប្រគល់ឱ្យវិញ ទាល់តែស្តេច សីហនុ វាយបកផង ដាក់ពាក្យប្តឹងផង បានថៃព្រមចុះចាញ់។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ដើម្បីទាមទារដីខ្មែរពីចោរសៀមឈ្លានពាន មេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តស្តេច សីហនុ គឺប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ICJ ទើបមានសង្ឃឹមបានដីខ្មែរវិញ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ទឹកដីកម្ពុជាដែលត្រូវបានថៃក្ដោបក្ដាប់នេះ ប្រហែលជាមិនអាច ឬក៏មិនងាយយកវិញបានទេ ដោយសារតែយើងដឹងហើយថាគោលដៅនៃការឈ្លានពានរបស់ថៃនេះ គឺដើម្បីក្ដោបក្ដាប់នៅតំបន់ដែលមានជម្លោះជាមួយកម្ពុជា ដែលមិនទាន់ដោះស្រាយរួច ហើយព្យាយាមគេចវេះអំពីការប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយទំនាស់ព្រំដែន ហើយអ្វីដែលសំខាន់ដែលធ្វើឲ្យថៃគាត់ឈ្លានពានកម្ពុជា កើតចេញអំពីទំនាស់នយោបាយរវាងក្រុមគ្រួសារលោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងជាមួយលោក ថាក់ស៊ីន ហើយហ្នឹងវាជាចំណុចមួយដែលធ្វើឲ្យថៃហ្នឹង គាត់ឆ្លៀតឱកាសដើម្បីធ្វើម៉េចបើកការវាយសង្គ្រុប់ឈ្លានពានចូលទឹកដីខ្មែរ»។
យ៉ាងណា លោក វណ្ណលី លើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បន្តអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តបីយ៉ាងដដែល គឺទី១ មេដឹកនាំកម្ពុជាចាំបាច់បន្តពង្រឹងសមត្ថភាពកងទ័ពតាមព្រំដែន ឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ន នឹងត្រៀមព្រមគ្រប់ស្ថានការណ៍ ដើម្បីការពារទឹកដីខ្មែរ។
ទី២ មេដឹកនាំកម្ពុជា ត្រូវពង្រឹង និងពន្លឿនដើរយុទ្ធសាស្រ្តការទូតឱ្យលឿនបំផុត ដើម្បីបង្ហាញទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រទេសលោកសេរី ជាពិសេស សហរដ្ឋអាមេរិក ឱ្យដឹងថា ថៃបានឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ។
ទី៣ ត្រូវប្រមូលភស្តុតាងបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែនទាំងអស់ រួមទាំងករណីយោធាថៃបាញ់សម្លាប់ពលរដ្ឋ និងទាហានខ្មែរ ប្តឹងថៃទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម ICC និងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ។
បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍នានាឱ្យដឹងថា តំបន់បឹងត្រកួន យោថៃបានព័ទ្ធយកផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន៤ភូមិ រួមមាន ភូមិបន្ទាយមានឫទ្ធិ ភូមិផ្លូវបំបែក ភូមិត្រពាំងសំរោង និងភូមិសាមគ្គី ក្នុងឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
រីឯ ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ដែលមានផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរជិត ១ពាន់ខ្នង ស្ថិតក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក៏ត្រូវបានយោធាថៃព័ទ្ធយកទាំងមូលដែរ ដោយបានពង្រាយទូកុងតឺន័រ រាំងខ្ទប់ផ្លូវ និងរាយបន្លាលួស មិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរចេញ-ចូលឡើយ។
បើតាម មាត្រា៥២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
