ថៃប្រកាសបដិសេធសំណើរកម្ពុជា ដែលបានសុំប្រជុំមន្ត្រីជំនាញកិច្ចការព្រំដែន កម្ពុជា-ថៃ (JBC) នៅខេត្តសៀមរាប ទឹកដីកម្ពុជា ដោយថៃសំអាងថា ទុកពេលរៀបចំការបោះឆ្នោត និងផ្តល់សិទ្ធិឱ្យកងទ័ពខ្លួន ពន្លឿនធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីលើដីខ្មែរ ដែលថៃឈ្លានពានបាន ក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាម ២១ថ្ងៃ តាមផែនទីចោរខ្នាត ១/៥០ពាន់។
ការណ៍នេះ ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងពីហានិភ័យនៃបូរណាទឹកដីកម្ពុជា នៅតាមបន្ទាត់ព្រំដែន ដែលថា ដីខ្មែររាប់សឹបកន្លែងនោះនឹងបានទៅថៃរហូត បើមេដឹកនាំកម្ពុជា នៅតែមិនប្រើច្បាប់អន្តរជាតិ រួមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងមហិច្ឆតាឈ្លានពាន នាសម័យទំនើបនេះ។
កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមករា សារព័ត៌មាន Amarin News និង PPTVHD ថៃ បានចុះផ្សាយថា គណៈកម្មការព្រំដែនថៃ និងកងទ័ពថៃ ចេញលិខិតបដិសេធសំណើរកម្ពុជាសុំប្រជុំ JBC នៅដើមខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។
ប្រភពថា ការបដិសេធនេះ ដោយសំអាងថា ថៃកំពុងរវល់រៀបចំការបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងជាតិ និងទុកពេលឱ្យយោធាថៃពន្លឿនរៀបចំកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនៅព្រំដែន តាមផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់របស់ថៃ។
ប្រភពនិយាយថា គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក JBCថៃ និងយោធាថៃ បដិសេធមិនទៅប្រជុំ JBC នៅខេត្តសៀមរាប ទឹកដីកម្ពុជាតាមសំណើរបស់ភាគីកម្ពុជាទេ រង់ចាំនីតិវិធីផ្ទៃក្នុងជាតិ។
បើតាមអ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃ លោក សុវ៉ារី ថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថៃថា យោធាថៃសុំបដិសេធ ឬលើកពេលទៅប្រជុំ JBC នៅកម្ពុជា ព្រោះយោធាថៃ កំពុងជាប់ដៃរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនៅព្រំដែន។
លោក សុវ៉ារី អះអាងថា ដីដែលថៃវាយដណ្តើមកាន់កាប់ពីកម្ពុជា រួមទាំងប្រាសាទបុរាណនោះ សុទ្ធតែជាទឹកដីរបស់ថៃ ដែលសំអាងទៅលើផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់ ដែលមេដឹកនាំកម្ពុជា ហៅថាផែនទីចោរ។
ការបដិសេធរបស់ភាគីថៃនេះ ស៊ីគ្នាទៅនឹងការលើកឡើងរបស់រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ និយាយថា ភាគីថៃស្នើសុំលើកពេលប្រជុំ JBC នៅខេត្តសៀមរាប។
រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនកម្ពុជា បានឱ្យដឹងថា កិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) នៃភាគីទាំងពីរ ដែលគ្រោងនឹងរៀបចំឡើងនៅសប្តាហ៍ទី១ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅខេត្តសៀមរាប តាមសំណើរបស់កម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ត្រូវបានភាគីថៃស្នើសុំលើកពេលដោយលើកហេតុផលរង់ចាំនីតិវិធីផ្ទៃក្នុង។
ប្រភពបន្តថា ភាគីកម្ពុជាបានស្នើជាថ្មីទៅភាគីថៃ តាមរយៈកំណត់ទូតចុះថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសរបស់គណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា-ថៃ នៅសប្តាហ៍ទី២ ឬសប្តាហ៍ទី៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ នៅខេត្តសៀមរាប។
ក្នុងគោលបំណងពិភាក្សា ដោះស្រាយបញ្ហាមួយចំនួនរួមទាំង ពិភាក្សាលើការងារវាស់វែងនិងខណ្ឌសីមា ព្រមទាំងដោះស្រាយបញ្ហា ដែលយោធាថៃ បាននិងកំពុងធ្វើសកម្មភាពរំលោភបំពានបូរណភាពទឹកដីនិងអធិបតេយ្យកម្ពុជាដោយរាយលួសបន្លា ដាក់ទូរកុងតឺន័រ ដោតទង់ជាតិថៃ សាងសង់លេណដ្ឋាន ឈូសឆាយបំផ្លិចបំផ្លាញលំនៅឋាន និងទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា និងហាមឃាត់មិនឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាវិលត្រឡប់ចូលរស់នៅក្នុងលំនៅឋានរបស់ពួកគាត់វិញ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំងលោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៨ ខែមករានេះថា ជាការពិត ថៃបដិសេធប្រជុំ JBC ដោយពួកគេកំពុងពន្លឿនធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីរំលោភដីខ្មែរតាមព្រំដែន។
លោកអះអាងថា ថៃមិនចង់ប្រជុំ JBC ឬគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក ដោយសារថៃខ្លាចកម្ពុជាសើរើ ទាមទារដីខ្មែរវិញ ដែលថៃបានឈ្លានពានកំឡុងពេលសង្រ្គាម ២១ថ្ងៃ ខណៈយោធាថៃបាននឹងកំពុងគ្រប់គ្រងទីតាំងទាំងនោះ ដោយរាយលួសបន្លា ដាក់ទូរកុងតឺន័រ និងធ្វើលេណដ្ឋានថ្មី។
លោកថា៖ «ដែលថៃគេអត់ព្រមប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះ JBC ជាមួយកម្ពុជាហ្នឹង ខ្ញុំយល់ថា នេះជាលេសរបស់ថៃដើម្បីវាយកម្ទេចផ្ទះប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ ដែលគេកាន់កាប់ និងឈូសឆាយតំបន់ហ្នឹង ហើយគេនឹងកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាផ្លូវថ្នល់ ហើយគេនឹងប្រគល់ដីស្រែចម្ការទៅឱ្យប្រជាពលរដ្ឋគេ ដូចនៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ អីជាដើម ហើយនឹងពន្លឿនធ្វើត្រង់សេ ហើយនឹងពន្លឿនរាយបន្លាលួស ដាក់កុងតឺន័រនៅភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ នៅបឹងត្រកួនជាដើម ដូច្នេះនៅពេលគេកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅតំបន់ហ្នឹង ហើយបានគេចរចាជាមួយកម្ពុជា»។
សម្រាប់ លោក សំអាន បារម្ភថា ថៃនឹងបន្តប្រើលេសគ្រប់យ៉ាងមិនចង់ប្រជុំជាមួយកម្ពុជា ដើម្បីទុកឳកាសឱ្យយោធាថៃពន្លឿនកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ លេណដ្ឋាន និងផ្លូវប៊េតុងលើដីខ្មែរ មុនប្រជុំJBC។
ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកបារម្ភថា ថៃនឹងមិនប្រគល់ដីខ្មែរ ដែលថៃបានឈ្លានពានក្នុងកំឡុងពេលសង្រ្គាម ២១ថ្ងៃ ឱ្យមកកម្ពុជាវិញទេ បើមេដឹកនាំកម្ពុជា មិនប្តឹងទៅតុលាការ ICJ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស។
លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា នៅពេលដែលប្រជុំគណៈកម្មការចម្រុះ JBC នេះគឺប្រាកដជាមិនអាចឲ្យថៃត្រឡប់ទៅទីតាំងចាស់ ឬទៅតាមផែនទីខ្នាត១/២០០ពាន់នោះទេ ថៃប្រាកដជាទាមទារយកតាមអ្វីដែលថៃកំពុងគ្រប់គ្រង តាមបន្លាលួស តាមកុងតឺន័រដែលគេត្រូវកំណត់ព្រំដែនថ្មីជាមួយកម្ពុជា ហើយទៅតាមទឹកដីថៃគ្រប់គ្រងដីខ្មែរយើងហ្នឹង អីមួយទៀត ថានឹងទាមទារទៅតាមផែនទីខ្នាត១/៥០ពាន់របស់ថៃ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងនាថ្ងៃទី៨ ខែមករានេះថា កម្ពុជាបញ្ជាក់ជំហរជាថ្មីទៀត គឺកម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់នូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងនោះឡើយ។
លោកបន្តថា កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការការពារខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ ដែលបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដោយគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គោលការណ៍ខ្សែព្រំដែនមិនកែប្រែ គោរពអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ១៩០៤-១៩០៧។
យ៉ាងណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលរូបនេះ នៅមិនទាន់បញ្ជាក់ពីបំណងប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ នៅថ្ងៃណា ពិតប្រាកដ ដើម្បីទាមទារទឹកដីខ្មែរដែលថៃដណ្តើមកាន់កាប់ ក្រោយសង្គ្រាម២១ថ្ងៃនោះនៅឡើយទេ។
លោកថា៖ «កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរម៉ឺងម៉ាត់ ក្នុងការការពារខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ ដែលបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដោយគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិគោលការណ៍ខ្សែព្រំដែន មិនកែប្រែគោរពអនុសញ្ញាសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ផែនទី និងកំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែនរបស់គណៈកម្មការបោះបង្គោលព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀង និងឯកសារពាក់ព័ន្ធនានា ដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពនាពេលកន្លងមក កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់នូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំងនោះឡើយ»។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត និយាយថា ការបដិសេធប្រជុំJBC របស់ភាគីថៃ សបញ្ជាក់ឃើញថា ថៃមិនប្រគល់ដីខ្មែរដែលថៃឈ្លានពាន តាមផែនទីចោរខ្នាត១/៥០ពាន់ របស់គេទេ។
លោកបន្តថា លេស១០០ជំពូករបស់ថៃ មិនចង់ប្រជុំ JBC បង្ហាញឱ្យឃើញកាន់តែច្បាស់ថា ថៃចង់ទុកពេលឱ្យយោធាខ្លួន ពលរដ្ឋ រួមទាំងព្រះសង្ឃថៃ ពន្លឿនកសាងសំណង់រឹងមាំ ដើម្បីគ្រប់គ្រងដាច់មុខ។
លោកថា៖ «មិនចង់ប្រជុំដោយសារថៃ គេគិតថាគេបានរំលោភឈ្លានពាននៅតំបន់ទាំងអស់ ដែលមានកំណត់ក្នុងផែនទីរបស់គេ ហើយគេព្យាយាមគ្រប់គ្រងអាទឹកដី ដែលគេឈ្លានពានបានហ្នឹងសិនគេអ៊ីចឹងហើយបានគេអត់ចង់ប្រជុំជាមួយយើង ហើយយើងស្នើឱ្យគេប្រជុំនេះ ភាគីកម្ពុជាស្នើគេប្រជុំនេះ គឺចង់ឲ្យគេខាងសៀម និងកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលមាននៅលើអាសន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ចំណែកឯសៀមគេមិនដែលទទួលស្គាល់សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀមទេ ពីព្រោះគេអះអាងតាំងពីដើមមកថាសន្ធិសញ្ញាបារាំងទៀត នៅវាបង្កើតភាពអយុត្តិធម៌ដល់ថៃ»។
សម្រាប់ លោក ម៉ែន ណាត នៅតែជំរុញឱ្យមេដឹកនាំកម្ពុជា ពន្លឿនបញ្ជូនសំណុំរឿងព្រំដែនទាំងអស់ប្តឹងថៃទៅតុលាការ ICJ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស ព្រោះថៃជាម្ចាស់ហត្ថលេខីផងដែរ។
លោកយល់ថា ជម្រើសល្អបំផុតសម្រាប់កម្ពុជា ដើម្បីទាមទារទឹកដី រួមទាំងដីផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរតាមព្រំដែន និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរដែលថៃបានឈ្លានពាន គឺគ្មានជម្រើសអ្វីក្រៅពីប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិទេ។
លោកថា៖ «JBC ទៅទាមទារស្អីបានប្អូន ប្រហែលកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន អាមេរិកឲ្យនាំឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពថ្ងៃទី២៦ តុលា ថៃក៏មិនគោរពផងហ្នឹង ហើយទៅប្រជុំ JBC ប្រជុំជាទ្វេភាគី ហើយគ្រាន់តែមានការឃ្លាំមើលពី AOT ក្រុមអ្នកអង្កេតការណ៍អាស៊ានហ្នឹង មានសមត្ថភាពអី! ទៅលូកលាន់កិច្ចការប្រជុំរបស់កម្ពុជា-ថៃ ម្លោះហើយបានជាកន្លងទៅយើងជជែកគ្នាច្រើនថា គ្មានជម្រើសណាល្អជាជាងប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិទេ»។
បើតាមសេចក្តីរាយការណ៍នានា ឱ្យដឹងថា តំបន់បឹងត្រកួន យោថៃបានព័ទ្ធយកផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរចំនួន៤ភូមិ រួមមាន ភូមិបន្ទាយមានឫទ្ធិ ភូមិផ្លូវបំបែក ភូមិត្រពាំងសំរោង និងភូមិសាមគ្គី ក្នុងឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
រីឯ ភូមិព្រៃចាន់ និងភូមិជោគជ័យ ដែលមានផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរជិត ១ពាន់ខ្នង ស្ថិតក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ស្រុកអូរជ្រៅ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ក៏ត្រូវបានយោធាថៃព័ទ្ធយកទាំងមូលដែរ ដោយបានពង្រាយទូកុងតឺន័រ រាំងខ្ទប់ផ្លូវ និងរាយបន្លាលួស មិនឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរចេញ-ចូលឡើយ។
បើតាម មាត្រា៥២នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ចែងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្តេជ្ញារក្សាការពារឯករាជ្យ អធិបតេយ្យ បូរណភាពទឹកដី អនុវត្តនយោបាយបង្រួបបង្រួមជាតិ ដើម្បីការឯកភាពជាតិ។
ដោយឡែក ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
