បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសថា កងទ័ពថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរដោយខុសច្បាប់ចំនួន១៤ទីតាំង ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញកិច្ចការព្រំដែនរបស់រដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេសថា ថៃដណ្តើមកាន់កាប់រហូតដល់៣៥ទីតាំង ទាំងពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមព្រំដែនដែលផ្ទះ និងដីធ្លីរបស់ពួកគាត់ ត្រូវបានថៃដណ្តើមកាន់កាប់បាញ់បំផ្លាញ ហើយកំពុងសម្រុកធ្វើការឈូសឆាយកម្ទេចចោល បានសម្តែងការពួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងខ្លាចផ្ទះ និងដីធ្លីរបស់ពួកគាត់ដែលបានរស់នៅស្ទើរពេញមួយជីវិតមកហើយនោះ នឹងត្រូវថៃដណ្តើមយកជារៀងរហូត។
ពលរដ្ឋនៅភូមិព្រៃចាន់ ភូមិជោគជ័យ និងភូមិបឹងត្រកួនមួយចំនួន ក្នុងចំណោមពលរដ្ឋជាង១ពាន់គ្រួសារ បានប្រាប់វីអូឌីជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសម្តែងការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ពីវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារដែលកំពុងតែកើតឡើង ខណៈដែលដីផ្ទះរបស់ពួកគាត់ត្រូវបានទាហានថៃបំផ្លាញ និងគ្រប់គ្រប់ មិនទាន់អាចចូលទៅរស់នៅវិញបាន។ ខណៈនៅពេលនេះ កងទ័ពថៃកំពុងឈូសឆាយបំផ្លាញផ្ទះរបស់ពួកគាត់ និងវត្តខ្មែរចំនួន២ នៅក្នុងឃុំអូរបីជាន់ ពួកគាត់បារម្ភខ្លាំងណាស់ ខ្លាចដីភូមិវត្តខ្មែរទាំងនោះ ត្រូវថៃដណ្តើមយកជារៀងរហូត។
បុរសម្នាក់ដែលនៅពេលនេះកំពុងភៀសសឹក បាននិយាយនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់ខ្លួនឈ្មោះ Sov-រាហ៊ូ កាលពីថ្ងៃទី៧ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ថា នឹកផ្ទះ នឹកស្រែចម្ការដែលចោរសៀមលួចស្ទើរបែកទ្រូង នឹកឃើញហូរទឹកភ្នែក។ តាមរយៈវីដេអូមួយ បុរសរូបនេះ បាននិយាយថា ថ្ងៃនេះលោកមានរឿងសោកសៅ និងសោកស្តាយជាច្រើន ជាមួយដីស្រែដីចម្ការរបស់លោកនៅភ្នំប៉ោយ-អូរខ្លាឃ្មុំ ក្នុងក្រុងអូរស្មាច់ខេត្តឧត្តរមានជ័យ ដែលត្រូវបានទាហានថៃចូលដណ្តើមកាន់កាប់។
បុរសអ្នកភូមិនៅជាប់ព្រំដែនកម្ពុជាថៃរូបនេះ ក៏បានឆ្លើយតបចំពោះក្រុមអ្នកដែលតែងតែវាយប្រហារប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះនៅទល់ដែនផងដែរថា មានបុគ្គលជាច្រើនបាននិយាយថា បើសៀមកាន់កាប់នៅលើភ្នំដងរែក នៅខាងអូរស្មាច់ទាំងអស់ តើកម្លាំងកងទ័ពយើងទៅនៅឯណា?
លោកថា៖ «ពាក្យសម្តីនឹងខ្ញុំចង់សួរទៅវិញដែរ នឹងសួរៗម៉ោឱ្យជាន់គ្នាទៅវិញទៅម៉ោ។ អ៊ីចឹងរឿងកម្លាំងនៅកន្លែងណាៗ មិនអាចមានអ្នកណានិយាយជម្រាបទេ ខ្ញុំចង់និយាយថា បើគេនៅកន្លែងហ្នឹងហើយ យើងនៅអត់បានយើងទៅណា យើងមិនដកថយមកនៅខាងក្រោយ មករកកន្លែងមានសុវត្ថិភាពសិន។ វីដេអូហ្នឹងខ្ញុំចង់ផ្ញើជូនអ្នកសម្តីញ៉ែតៗ ហើយបើផូសបាត់ដីៗបាត់ផ្ទះបាត់ស្រែចម្ការ? ហើយបើគ្នាមិនបាននៅមែនអស់រយៈពេលច្រើនខែហើយ អាហ្នឹងគ្នាមិនបាត់ទេ? បងប្អូនដឹងជនភៀសសឹកដឹងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងខំប្រឹងណាស់ រឿងដោះស្រាយនេះ ស្នើយកឯកសារដោះស្រាយវាស់វែងព្រំដែន មិនមែនដោយថៃនឹងប្រើកម្លាំងយោធាបាញ់ប្រហារប៉ុន្មានថ្ងៃតាំងពីថ្ងៃទី២៤រហូតដល់ថ្ងៃនេះ ឱ្យគេទទេៗទេ យើងកំពុងតែទាមទារឱ្យកងទ័ពថៃដកថយក្រោយវិញ។ តែខ្ញុំចង់សួរបងប្អូនថា តើបងប្អូនប្រាកដចិត្តប៉ុន្មានភាគរយថា ទាហានសៀម ជនជាតិសៀម ថៃនឹងគេដកថយទៅវិញទេ?»។
លោកបាននិយាយជាមួយនឹងការឈឺចាប់ថា ក្រុមគ្រួសារលោករួមទាំងរូបលោក គឺជាអ្នករស់នៅអូរស្មាច់ ហើយបងប្អូនប្រុសរបស់លោក រួមទាំងឪពុករបស់លោកសុទ្ធតែជាកងទ័ពនៅជួរមុខទាំងអស់។ រឿងខ្លះលោកមិនចង់បញ្ចេញទេ ប៉ុន្តែលោកចង់និយាយរឿងខ្លះដែលជាការពិត។ បុរសរូបនេះ សូមឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរហ៊ានទទួលស្គាល់ការពិត ហ៊ាននិយាយការពិតខ្លះកុំធ្វើជាមនុស្សក្បត់ឧត្តមគតិខ្លួនឯង។ លោកអះអាងថា នៅពេលនេះទាហានថៃបានកាន់កាប់នៅលើភ្នំដងរែកតំបន់អូរស្មាច់ទាំងអស់ហើយ។
លោកថា៖ «ហើយវាជារឿងគួរឱ្យឈឺចាប់ដែលផ្ទះសំបែង ទឹកដីរបស់យើង យើងទៅសំពះឱនអង្វរសុំគេយកអីវ៉ាន់។ ហើយមានពាក្យជាច្រើនអ្នកនៅទីក្រុង អ្នកមិនមានផ្ទះនៅជាយដែន អ្នកមិនមានបងប្អូនគ្រួសារធ្វើជាកងទ័ពនៅជួរមុខ បាននិយាយថា ហេតុអីទៅជញ្ជូនអីវ៉ាន់លែងហ៊ានទៅវិញ ហើយលែងជឿជាក់លែងទុកចិត្តរាជរដ្ឋាភិបាលហើយមែន? មិនមែនទេ គាត់យកអីវ៉ាន់នឹងយករបស់របរដែលមានតម្លៃហ្នឹង កុំឱ្យទាហានសៀមចោរសៀមហ្នឹងវាគាស់ផ្ទះវាចូលយកបន្ថែមរបស់របរមានតម្លៃយកបានមកខ្លះទៅស្រោចស្រង់ជីវិតយើងលក់ដូរលក់ចេញទៅដោះស្រាយជីវភាពបានខ្លះ»។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី ដែលជាអតីតទាហានប៉ារ៉ារបស់លោកតាស៊ឺន សាន និងតែងតែធ្វើដំណើរទៅតាមព្រំដែន ដើម្បីជួបកងទ័ពជួរមុខ និងជនភៀសសឹកជាមួយនឹងការផ្តល់ជំនួយខ្លះៗផងនោះ បានថ្លែងថា លោកមិនបានដឹងថា តើរដ្ឋាភិបាលបានធ្វើអ្វីខ្លះ ឬក៏បានដាក់ពាក្យប្តឹងទៅតុលាការអន្តរជាតិICCនិងICJរួចហើយឬនៅនោះទេ។
លោក សុវណ្ណារ៉ា ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៩ខែមករានេះថា លោកក៏ដូចជាប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដទៃទៀតដែរ គឺមានការព្រួយបារម្ភ និងឈឺចាប់ចំពោះការរំលោភឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរយ៉ាងកំរោលជាច្រើនទីតាំង ពីសំណាក់ភាគីថៃ ហើយថៃកំពុងសម្រុកឈូសឆាយផ្ទះសំបែងប្រជាពលរដ្ឋនិងវត្តអារាមខ្មែរនៅតាមព្រះដែន។ យើងមិនអាចថា រដ្ឋាភិបាលប្តឹងឬមិនប្តឹងហើយត្រូវការពេលវេលាបែបណានោះទេ ពីព្រោះវាជារឿងផ្ទៃក្នុងសន្តិសុខការពារជាតិរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
លោកថា៖ «ចឹងវាជាការឈឺចាប់ដែលចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលបញ្ចេញប្រតិកម្មបែបណាៗ? ប៉ុន្តែរបៀបនៃការធ្វើការរបស់រដ្ឋាភិបាល យើងមិនអាចទៅបញ្ជា ឬក៏ទៅដឹងច្បាស់ការងារជាសម្ងាត់ណាដែលគេមានជំហ៊ានធ្វើមួយដំណាក់កាលបែបណាៗទេ។ អ៊ីចឹងហើយអាទាំងអស់ហ្នឹង យើងរង់ចាំមើលថាតើរដ្ឋាភិបាលប្រើយុត្តាធិការបែបណា នៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ ក្នុងការប្តឹងផ្តល់បែបណា គឺមិនអាចលាក់បាំងមតិជាតិនិងអន្តរជាតិបានទេ ពិសេសការឈឺចាប់ក្នុងនាមជាប្រទេសមួយតំណាងឱ្យពលរដ្ឋ១៨លាននាក់ ត្រូវធ្វើអ្វីឱ្យពលរដ្ឋមានការជឿជាក់ទៅលើរដ្ឋាភិបាលក្នុងការការពារទឹកដីអធិបតេយ្យភាពជាតិដែលត្រូវបានរំលោភ ហើយនិងការឈ្លានពានពីកងទ័ពសៀមបែបណាៗ យើងរង់ចាំមើលទាំងអស់គ្នា»។
ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២ខែមករា បានប្រកាសថា កងទ័ពថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាដោយខុសច្បាប់នៅតាមព្រំដែនចំនួន១៤ទីតាំង។ ប៉ុន្តែលោកលោក អ៊ុំ សំអាន ប្រធានស្ថាប័នកិច្ចការព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍នៃដ្ឋាភិបាល២៣តុលាក្រៅប្រទេស បានធ្វើការបូកសរុបដោយផ្អែកលើព័ត៌មានដែលទទួលបានពីកងទ័ពជួរមុខថា គិតមកដល់ត្រឹមព្រឹកថ្ងៃទី៩ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រងទឹកដីខ្មែរចំនួន ៣៥ទីតាំង។
កាលពីថ្ងៃទី៧ខែមករា សារព័ត៌មានថៃមួយចំនួន បានចុះផ្សាយថា គណៈកម្មាធិការព្រំដែនថៃនិងកងទ័ពថៃ បានចេញលិខិតបដិសេធសំណើរកម្ពុជាសុំប្រជុំJBC នៅដើមខែមករានេះ ដោយសំអាងថា ថៃកំពុងជាប់រវល់រៀបចំការបោះឆ្នោតផ្ទៃក្នុងជាតិ និងទុកពេលឱ្យកងទ័ពថៃពន្លឿនរៀបចំកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនៅតាមព្រំដែន។
កាសែតថៃដដែលបន្តថា អ្នកនាំពាក្យកងទ័ពថៃ លោក វិនធី សុវ៉ារី ថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថា យោធាថៃសូមបដិសេធ ឬលើកពេលទៅប្រជុំJBC នៅខេត្តសៀមរាប ពីព្រោះភាគីថៃកំពុងជាប់ដៃរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីនៅតាមព្រំដែន។
អ្នកនាំពាក្យយោធាថៃរូបនេះ អះអាងថា ដីដែលថៃវាយដណ្តើមកាន់កាប់ពីកម្ពុជា រួមទាំងប្រាសាទបុរាណតាមព្រំដែន សុទ្ធតែជាទឹកដីរបស់ថៃ ដោយសំអាងទៅលើផែនទីខ្នាត១លើ៥០ពាន់ ដែលលោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់បានហៅថា ជាផែនទីចោរ។
ទាំងលោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ មិនអាចទាក់ទង ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៩ខែមករានេះ។
ប៉ុន្តែលោក ប៉ែន បូណា បានថ្លែងនៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយបន្តផ្ទាល់ ស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពស្ថានការណ៍ព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ នៅថ្ងៃទី៩ខែមករានេះថា កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ក្នុងការការពារខ្សែព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ ដែលបានបន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀមដោយគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គោលការណ៍ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនមិនកែប្រែ គោរពអនុសញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម ផែនទី និងកំណត់ហេតុបោះបង្គោលព្រំដែនរបស់គណៈកម្មការបោះបង្គោលព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ព្រមទាំងកិច្ចព្រមព្រៀង និងឯកសារពាក់ព័ន្ធនានាដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នានាពេលកន្លងមក។ កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់នូវការកែប្រែខ្សែព្រំដែនណាមួយពីការប្រើកម្លាំងនោះឡើយ។
មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងឃោសនិករបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាជាច្រើន បានលើកសរសើរលោក ហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ថាមានភាពឆ្លាតវៃដែលអាចបញ្ឈប់សង្គ្រាម២១ថ្ងៃនេះបាន និងអាចប្រមូលបានភស្តុតាងរឹងមាំដែលថៃចូលមកឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាចំនួន១៤ទីតាំង។
សម្រាប់តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន ទឹកដីកម្ពុជានៅតាមព្រំដែនដែលកងទ័ពថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទាំង៣៥ទីតាំងនោះ រួមមាន ប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាមាន់តូច ប្រាសាទតាក្របី ប្រាសាទខ្នារ ច្រកអានសេះ ភ្នំ៣៥០ ភ្នំ២២៥ ភ្នំ៥០០ ភ្នំ៣២៣ ភ្នំ៦៧៧ ភូមិជោគជ័យ ភូមិព្រៃចាន់ ផ្ទះបីខ្នង អូរភ្លុកដំរី តំបន់ចរ១ ថ្មដា ភ្នំទ្រព្យ ថ្មដូន អូរស្មាច់ ភ្នំប៉ោយ បឹងត្រកួន ភ្នំ៤០០ អូរខ្លាឃ្មុំ ផ្ទះតាម៉ុក អូរផ្កាស្នេហ៍ តាថាវ ជប់អង្គុញ ចូកគ្រួស បុស្បូវ ជាំតែ ដើមត្រាង ដំណាក់ស្តេច តាស៊ឹម ចាក់ច្រែង និងទី៣៥គឺថ្ម៣ដុំ ។
លោក អ៊ុំ សំអាន អះអាងថា ទឹកដីខ្មែរចំនួន៣៥ទីតាំងដែលទាហានថៃកំពុងគ្រប់គ្រង គឺមានទំហំពីរាប់រយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ ទៅរាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។
លោកសរសេរលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោកនៅថ្ងៃទី៩ខែមករានេះថា៖ «ទឹកដីខ្មែរចំនួន៣៥ទីតាំងនោះ កម្ពុជានឹងមិនអាចទាមទារយកបានមកវិញនោះទេ លើកលែងតែមានមេដឹកនាំថ្មី។ ហេតុនេះ សូមលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត សុំទោសពលរដ្ឋខ្មែរ និងចុះចេញពីតំណែងទៅ ដើម្បីបង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីចំនួន៣៥ទីតាំង ព្រមទាំងដើម្បីបើកផ្លូវឱ្យមានមេដឹកនាំថ្មី ដែលមានសមត្ថភាព និងអាចទាមទារទឹកដីទាំង៣៥ទីតាំងមកវិញ តាមរយៈការប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) និងតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិ (ICC) ព្រមទាំងសហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។ សែនសោកស្តាយទឹកដីខ្មែរ ដែលបាត់បង់ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត»។
បើទោះបីជាកងទ័ពថៃបានដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាយ៉ាងកំរោល ហើយនៅពេលនេះកំពុងបន្តធ្វើការឈូសឆាយផ្ទះពលរដ្ឋ និងវត្តខ្មែរក្តី និងបើទោះបីជាបញ្ញវ័ន្តខ្មែរជាច្រើន បានជំរុញហើយជំរុញទៀតឱ្យលោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដាក់ពាក្យប្តឹងទៅតុលាការ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិក្តី ក៏គេនៅមិនទាន់ឃើញមានការដាក់ពាក្យប្តឹងនៅឡើយដែរដែលការនេះធ្វើឱ្យកាន់តែមានភាពមន្ទិលសង្ស័យ ពីសុចរិតភាពរបស់មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុនក្នុងការការពារទឹកដីកម្ពុជា៕
