ក្រុមសហជីព និងសង្គមស៊ីវិល បន្តជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាល និងភាគីពាក់ព័ន្ធ ដោះស្រាយវិវាទការងារក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ដែលបានអូសបន្លាយជាង៤ឆ្នាំ និងបញ្ឈប់ការរំលោភសិទ្ធិការងារ ការរើសអើងសហជីព ដើម្បីយុត្តិធម៌សង្គម ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិការងារ និងជាការបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការរួបរួមជាតិ។
ការជំរុញនេះ បានធ្វើឡើងនៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន ស្តីពី «៤ឆ្នាំនៃកូដកម្មនៅណាហ្គាវើលដ៍ “យើងរួបរួមជាតិដោយផ្តើមចេញពីការដោះស្រាយវិវាទនៅណាហ្គា”» នាព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះ នៅអង្គការសង់ត្រាល់ រាជធានីភ្នំពេញ។
ប្រធានសហជីពទ្រទ្រង់សិទ្ធិការងារបុគ្គលិកកម្មករខ្មែរនៃក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ (ហៅកាត់ថា LRSU) កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននោះថា កូដកម្មនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍មានរយៈពេល ៤ឆ្នាំមកហើយ បើគិតពីថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ហើយគិតមកដល់ពេលនេះ ក្រសួងការងារដែលជាសេនាធិការរបស់រដ្ឋាភិបាល និងភាគីក្រុមហ៊ុន នៅមិនទាន់ដោះស្រាយសូម្បីមួយចំណុចនៃការទាមទាររបស់កម្មករនិយោជិតដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ពីការងារទាំងអយុត្តិធម៌នោះនៅឡើយ។
ក្រៅពីមិនមានដំណោះស្រាយ កញ្ញាថា កម្មករនិយោជិត សហជីព និងថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដែលចេញតវ៉ាធ្វើកូដកម្ម បានរងនូវការដាក់សម្ពាធ ការប្រើប្រាស់ហិង្សា និងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញជាច្រើនទៀត ពីសំណាក់អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចអំឡុងពេលតវ៉ា ការរងបណ្តឹងពីភាគីក្រុមហ៊ុន ការរើសអើងសហជីព និងការចោទប្រកាន់ចាប់ខ្លួនថ្នាក់ដឹកនាំសហជីពដាក់ពន្ធនាគារជាដើម។
កញ្ញាបន្តថា៖ «ការទាមទារនៅណាហ្គាវើដ៍នេះ គឺអត់ទាន់ទទួលបានទេសូម្បីតែមួយចំណុចនៃការ ទាមទាររបស់កម្មករ ដែលយើងបានប្រកាសតាំងពីចេញតស៊ូមតិដំបូងកាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២១ ហើយការទាមទារចំណុចសំខាន់ៗដែលយើងគិតថា យើងអាចទទួលយកបាននោះ គឺការទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព សកម្មជន សមាជិកសហជីពទាំងអស់ ដែលត្រូវបានបញ្ឈប់ និងអ្នកដែលចូលរួមក្នុងកូដកម្មកន្លងមក បច្ចុប្បន្ននៅសល់ជាង៣០០នាក់ ត្រឡប់ចូលធ្វើការវិញ ហើយទូទាត់ប្រាក់រំលឹកឱ្យគាត់ យើងត្រូវតែព្រមានថៅកែខ្លះ កុំឱ្យរំលោភច្បាប់ការងារដោយមិនមានវិធានការវិន័យដែលមិនមានផលប៉ះពាល់ ចឹងយើងទាមទារប្រាក់រំលឹក ត្រូវទូទាត់ប្រាក់សំណងឱ្យពួកគាត់ទាំងអស់ តាំងពីថ្ងៃចេញធ្វើកូដកម្មរហូតដល់ថ្ងៃចូលធ្វើការវិញ នេះជាយុត្តិធម៌ដែលយើងចង់បាន»។
កញ្ញា ឈឹម ស៊ីថរ ក៏បានប្រៀបធៀបពីការឈឺចាប់របស់កូដករណាហ្គាវើលដ៍ ដែលរងចាំយុត្តិធម៌អស់រយៈពេលជាង ៤ឆ្នាំមកនេះ ទៅនឹងអារម្មណ៍ឈឺចាប់របស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលសៀមបានឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាហើយ បែរជាសៀមមិនឱ្យប្រើពាក្យថាសៀមឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាថែមទៀត។
ការណ៍នេះ កញ្ញាថា ដើម្បីឱ្យជាតិរឹងម៉ាំបាន និងអាចទាមទារយុត្តិធម៌ពីប្រទេសដទៃបាន លុះត្រាតែកម្ពុជាដោះស្រាយបញ្ហាបញ្ហាអយុត្តិធម៌សង្គមនៅក្នុងប្រទេស ក្នុងនោះត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍។
កញ្ញាថា៖ «ក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំង១៧លាននាក់ គឺមានអារម្មណ៍អយុត្តិធម៌បំផុត ពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ មែនទែ? បងប្អូនគេឈ្លានពានយើងហើយ គេអត់ឱ្យនិយាយថា គេឈ្លានពានយើងទៀត […] យើងទទួលអារម្មណ៍អយុត្តិធម៌ហ្នឹងទេ?[…] ខ្ញុំមិនមែននិយាយថាខ្មែរយើងត្រូវទទួលរងនូវភាពអយុត្តិធម៌ហ្នឹងទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំចង់ប្រាប់ថា នេះគឺជាអារម្មណ៍នៃការទទួលរងភាពអយុត្តិធម៌ ដែលយើងរងទុក្ខសព្វបែបយ៉ាងរយៈពេល៤ឆ្នាំហ្នឹង អីចឹងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយើង គឺបានភ្លក់អារម្មណ៍ហ្នឹងហើយ យើងមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់ហ្នឹងទាំងអស់គ្នាហើយ ត្រឡប់មកវិញ ដូចខ្ញុំបញ្ជាក់អីចឹង ថាយើងមិនអាចរួបរួមជាតិយើងឱ្យខ្លាំងរឹងម៉ាំបានទេ បើសិនយើងមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាអយុត្តិធម៌នៅក្នុងសង្គមរបស់យើងរាល់ថ្ងៃហ្នឹង ហើយការចាប់ផ្តើមដ៏ល្អបំផុត គឺការដោះស្រាយវិវាទនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ ដើម្បីបង្ហាញថា យើងយកចិត្តទុកដាក់ យើងឱ្យតម្លៃយុត្តិធម៌នៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង ទើបយើងអាចទៅទាមទារយុត្តិធម៌ពីប្រទេសដទៃបាន ពីអន្តរជាតិបាន»។
ប្រធានសហព័ន្ធសហជីពកម្មករចំណីអាហារ និងសេវាកម្ម (CFSWF) អ្នកស្រី អ៊ូ ទេពផល្លីន ដែលបានតាមដានករណីវិវាទនៅក្រុមហ៊ុនល្បែងមួយនេះ បានថ្លែងក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានដែរថា វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍នេះ បានបង្ហាញពីសោកនាដកម្មដ៏ជូរចត់មួយ ដែលមានទាំងការប្រើប្រាស់ហិង្សា ការចោទប្រកាន់ និងការរើសអើងសហជីពជាដើម ដែលផ្ទុយពីច្បាប់ស្តីពីការងារ និងច្បាប់សហជីព ហើយវាជារូបភាពមួយដែលធ្វើឱ្យសេរីភាពសហជីពមានការធ្លាក់ចុះ និងជាការបំបាក់ស្មារតីរបស់កម្មករនិយោជិត មិនឱ្យហ៊ានតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការរំលោភសិទ្ធិការងារ។
អ្នកស្រីថា៖ «មែនទែនទៅ បើយើងក្រឡេកមើលស្ថានភាពរបស់ករណីកូដកម្មរបស់ណាហ្គាវើលដ៍ មកដល់ថ្ងៃនេះ ៤ឆ្នាំនេះ យើងបង្ហាញអំពីសោកនាដកម្មមួយយ៉ាងជូរចត់ ដែលយើងបានតាមដានរឿងហ្នឹង មានទាំងការប្រើប្រាស់នូវអំពើហិង្សា មានការចោទទាំងបំពាន ពីព្រោះយើងនិយាយថាវិវាទការងារ រឿងអីបង្វិលវាទៅជារឿងបទញុះញង់ ចឹងវិវាទការងារទៅណា?»។
ករណីនេះ អ្នកស្រី ផល្លីន បានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ គិតគូររកដំណោះស្រាយសមស្រប សម្រាប់វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ និងបញ្ឈប់ការរើសអើងសហជីព ដើម្បីបង្ហាញពីស្មារតីរួបរួម សាមគ្គីជាតិ ស្របពេលដែលកម្ពុជាកំពុងរងគ្រោះពីការឈ្លានពានទឹកដីពីសំណាក់ប្រទេសថៃ។
អ្នកស្រីថា៖ «នៅពេលមានព្រឹត្តការណ៍កើតឡើង គឺគោះឱ្យពួកយើងហ្នឹងមានស្មារតីសាមគ្គី យើងក៏ចង់មានសាមគ្គីភាពដែរ ប៉ុន្តែសុំឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាលលោកមានចិត្តសណ្តោះប្រណីទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋខ្លួនឯង កុំបោះបង់ពួកយើងចោល នៅពេលដែលមានការបោះបង់ពួកយើងចោល មានបញ្ហាអីកើតឡើង យើងមិនអាចធ្វើជារបងជួយការងាររាជរដ្ឋាភិបាលបានទេ»។
វិវាទនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៏ ផ្តើមចេញពីក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ បានបញ្ឈប់បុគ្គលិកប្រមាណ ១ ៣០០នាក់ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២១ ដែលភាគច្រើនជាប្រធាននិងសមាជិកសហជីព អំឡុងពេលផ្ទុះជំងឺកូវីត-១៩ ដែលថៅកែអះអាងពីមូលហេតុជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ។
ប៉ុន្តែភាគីបុគ្គលិកដែលបានបញ្ឈប់ អះអាងថា ជាចេតនារបស់ថៅកែ ដើម្បីបំបាត់សហជីពឯករាជ្យ ក្នុងក្រុមហ៊ុនដែលតែងតែជំរុញលក្ខខណ្ឌការងារ ការពារសិទ្ធិបុគ្គលិក។
សម្រាប់ នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ លោក អំ សំអាត សង្កេតឃើញថា ការធ្វើកូដកម្មរបស់កូដករណាហ្គាវើលដ៍ ដើម្បីទាមទារឱ្យមានដំណោះស្រាយផ្នែកការងារនេះ បានធ្វើឡើងស្របទៅតាមច្បាប់ស្តីពីការងារ។ ប៉ុន្តែដំណោះស្រាយរហូតមកដល់ពេលនេះ នៅមិនទាន់ចេញជារូបរាង បែរជាចេញរូបរាងផ្លែផ្កាលឿនបំផុតនោះ គឺការចាប់ខ្លួន និងការចោទប្រកាន់ថ្នាក់ដឹកនាសហជីព និងកូដករ ទៅលើបទល្មើសផ្សេងៗទៅវិញ។
លោកបន្តថា៖ «ចឹងដំណោះស្រាយហ្នឹង អត់ទាន់បានដោះស្រាយ បង្កើតទៅជាបញ្ហាបន្ថែម បានន័យថា ការចាប់ខ្លួន ការហាមប្រាម ការបិទរបាំង ការមិនឱ្យមានការតវ៉ា ហើយនិងការចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសអីផ្សេងៗទៀត ដូចជាវិធានការកូវីដអីបន្ថែមទៀត សួរថាបញ្ហាហ្នឹងអាចដោះស្រាយចប់ទេ យើងឃើញថាអត់ចប់ទេ វាបង្កឱ្យមានបញ្ហាហ្នឹងកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ»។
ចំណែក មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ផ្នែកស៊ើបអង្កេតនៃសមាគការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត កត់សម្គាល់ឃើញថា វិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ដែលអូសបន្លាយរយៈពេល៤ឆ្នាំនេះ មិនមានអ្វីចម្លែកនោះទេសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតែវាមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាអំពើពុករលួយ។
លោកថា៖ «តាមការកត់សម្គាល់ និងតាមដានរយៈពេល៤ឆ្នាំ ដែល[កូដករ]ណាហ្គាវើលដ៍ទាមទាររកយុត្តិធម៌នេះ វាគ្មានអ្វីចម្លែកទេសម្រាប់នៅប្រទេសកម្ពុជាយើង ដោយសារប្រព័ន្ធនៅពុករលួយធំជាងគេ ដែលយុត្តិធម៌មិនអាចឈ្នះពុករលួយទេ ដោយសារអី? ដោយសារពុករលួយវាចង ចងតាំងពីក្រុមហ៊ុនឯកជនរហូតដល់ប្រព័ន្ធរដ្ឋាភិបាល រហូតដល់ទៅតុលាការទៀត[…] ថៅកែណាហ្គាវើលដ៍ហ្នឹង គាត់បានអាជ្ញាបណ្ណពីរដ្ឋាភិបាល ហើយរដ្ឋាភិបាលហ្នឹង គឺការពារថៅកែហ្នឹង គាត់ខ្លាចបាត់បង់ថៅកែហ្នឹង នៅពេលបាត់បង់ថៅកែហ្នឹង គាត់អត់ចំណូល»។
លោក យី សុខសាន្ត យល់ឃើញដែរថា៖ «យុត្តិធម៌សម្រាប់គាត់[កូដករណាហ្គា]នៅប្រទេសកម្ពុជា គឺអត់មានទេ អ្វីដែលយើងលើកទឹកចិត្តឱ្យគាត់ យើងគាំទ្រគាត់ ដោយសារអ្វីដែលគាត់ហ៊ាននៅក្នុងប្រទេសមួយ ដូចនៅក្នុងហ្វូងខ្លាចឹង ទោះបីគាត់ដឹងថាគេស៊ីហើយ ប៉ុន្តែគាត់នៅតែទាមទារតវ៉ាៗ ទោះយ៉ាងហោចណាស់ ក៏គាត់នៅសល់ឆ្អឹងឆ្អែងខ្លះជាភស្តុតាង ដើម្បីដាក់បន្ទុកទៅរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេសសហគមន៍អន្តរជាតិ ឱ្យពិចារណាទៅលើយុត្តិធម៌ដល់សហជីពណាហ្គាវើលដ៍នេះ»។
អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយរូប គណនីឈ្មោះ Mai Seyha បានចូលទៅបញ្ចេញមតិយោបល់នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាននេះ ក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ថាម៉េច បញ្ហាណាហ្គាវើលដ៍មួយ៤ឆ្នាំហើយដោះអត់ចេញ? នេះវាយូរជាងរបបប្រល័យពូជសាសន៍ ៣ឆ្នាំ ៨ខែ ២០ថ្ងៃទៀត»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារ និងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ លោក ស៊ុន មេសា បានទេ នៅរសៀលថ្ងៃទី១៣ ខែមករានេះ។
កន្លងមក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងារចាស់ លោក កត្តា អ៊ន ធ្លាប់ការពារថា ករណីវិវាទការងារនៅក្រុមហ៊ុនណាហ្គា ក្រសួងបានដោះស្រាយមកជាហូរហែ។ មួយវិញទៀត លោកថា ក្រុមហ៊ុនក៏បានផ្ទេរប្រាក់បំណាច់ និងសំណងបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារ ចូលគណនីធនាគារអតីតបុគ្គលិក ដែលក្រុមហ៊ុនបានបញ្ចប់កិច្ចសន្យាការងារចំនួន ៣៧៣នាក់ រួចមកហើយដែរ។
ទោះយ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី១៣ខែមករានេះ សហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន២៣ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលផ្តល់ដំណោះស្រាយ ៣ចំណុច ក្នុងនោះ ទាមទារឱ្យទម្លាក់ចោលរាល់ការចោទប្រកាន់ និងទទួលយកថ្នាក់ដឹកនាំសហជីព សកម្មជន និងសមាជិកសហជីពទាំងអស់ដែលក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់ពីការងារដោយខុសច្បាប់ ហើយទូទាត់ប្រាក់រំលឹកចាប់ពីថ្ងៃបញ្ឈប់រហូតដល់ថ្ងៃចូលធ្វើការវិញ។ ដាក់កំហិតឱ្យក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ គោរពច្បាប់ការងារ សេរីភាពសហជីព និងចរចាជាមួយតំណាងសហជីពលើរាល់បញ្ហារបស់កម្មករ ព្រមទាំងបញ្ឈប់ការជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់សហជីព ការគំរាមកំហែងរាល់គ្រប់ទម្រង់មកលើកម្មករនិយោជិតដែលកំពុងបម្រើការងារនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនកាស៊ីណូមួយនេះ៕
