រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បាននិយាយនៅថ្ងៃពុធនេះថា ខ្លួនកំពុងតស៊ូលើសមរភូមិការទូត ទាំងក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិឱ្យជួយគាំទ្រ បញ្ឈប់ការរំលោភបំពានពីសំណាក់យោធាថៃ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឱ្យជនភៀសសឹកខ្មែរទាំងអស់ បានវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋានវិញ ដោយគ្មានការរារាំងពីយោធាថៃ។
នេះបើតាមការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព របស់ក្រុមអ្នកនាំពាក្យរាជរដ្ឋាភិបាល ស្តីពីការវិវឌ្ឍថ្មីៗ នៃវិស័យការទូត ដែលបានធ្វើឡើងនៅរាជធានីភ្នំពេញ នាថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។
អ្នកនាំពាក្យស្តីទីនៃក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា លោក ចាន់ រតនា បាននិយាយថា ក្រសួងការបរទេស ក៏ដូចជាស្ថានតំណាងប្រចាំនៅក្រៅប្រទេសទាំងអស់ បានខិតខំប្រឹងប្រែងការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ បូរណភាពទឹកដី និងការពារសិទ្ធិរស់នៅស្របច្បាប់ របស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ប្រឆាំងទៅនឹងការរំលោភបំពាន ពីសំណាក់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធថៃ ដែលបានរំលោភបំពានតំបន់មួយចំនួន ក្នុងដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា។
ក្នុងន័យនេះ លោកពន្យល់ថា ក្រសួងការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ព្រមព្រៀងទាំងស្ថានបេសកម្មការទូតកម្ពុជា នៅទូទាំងពិភពលោក បន្តខិតខំជំរុញឱ្យសហគមន៍អន្តរជាតិ ផ្តល់ការគាំទ្រ និងជួយអន្តរាគមន៍ ដើម្បីឱ្យប្រជាជនកម្ពុជាភៀសសឹកទាំងអស់ បានវិលត្រឡប់ទៅលំនៅឋាន និងបន្តជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេឡើងវិញដោយសុវត្ថិភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងគ្មានការរារាំង។
លើសពីនេះ លោកថា កម្ពុជាក៏បានស្វែងរកការគាំទ្រ ឱ្យភាគីថៃ បញ្ឈប់វិធានការខុសច្បាប់នានា ក្នុងចេតនា ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រង ដោយខុសច្បាប់ លើទឹកដីខ្មែរផងដែរ។
លោកថា៖ «ទន្ទឹមនឹងនេះ យើងក៏បន្តជំរុញឱ្យភាគីថៃបញ្ឈប់សកម្មភាពកងទ័ពថៃ ដូចជា ការរុះរើបំផ្លាញផ្ទះសំបែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស៊ីវិល រារាំងប្រជាជនខ្មែរមិនឱ្យត្រឡប់វិលត្រឡប់ចូលលំនៅឋានរបស់ខ្លួនវិញ ព្រមទាំងបញ្ឈប់រាល់វិធានការនានា ក្នុងចេតនាពង្រឹងការឈរជើងដោយខុសច្បាប់ នៅក្នុងភូមិស្រុករបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលយោធាថៃបានប្រើកម្លាំងដណ្តើមកាន់កាប់ ហើយបែរមកសហការពន្លឿនការងាររបស់គណកម្មាការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោកកម្ពុជាថា ក្នុងការកំណត់ខ្សែព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំង២ ដែលផ្អែកទៅលើមូលដ្ឋានច្បាប់ដែលប្រទេស២បានឯកភាពគ្នាកន្លងមក»។
បើតាម លោក ចាន់ រតនា ក្នុងគោលដៅនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា កំពុងបន្តធ្វើការតាមច្រកផ្លូវការជាទ្វេភាគីជាមួយប្រទេសថៃ និងប្រាស័្រយទាក់ទងគ្រប់កម្រិតទាំងអស់ ជាមួយបណ្តាប្រទេសជាមិត្តទាំងអស់ ដែលយកចិត្តទុកដាក់ស្តារសន្តិភាព និងស្ថេរភាព រវាងកម្ពុជានិងថៃ ក៏ដូចជាពិភពលោកទាំងមូល។
ជុំវិញវិបត្តិនេះ ស្ត្រីម្នាក់ដែលកំពុងរស់នៅជំរំភៀសសឹក នៅវត្តកណ្តោល ក្រោយបង្ខំចិត្ត រត់ចេញពីតំបន់បឹងត្រកួន ឃុំគោករមៀត ស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ គឺកញ្ញា ល សុខប៉ាវ ធ្លាប់ប្រាប់វីអូឌីថា ការរស់នៅក្នុងជំរំភៀសសឹក ថ្វីត្បិតមានការឧបត្តម្ភជាស្បៀងអាហារ ត្រីងៀត ត្រីខកំប៉ុង និងសាច់ក្រកជាដើម ប៉ុន្តែថា បញ្ហាប្រឈមក៏មានច្រើនដែរ ដូចជាការបាត់បង់មុខរបរ ផ្ទះសម្បែង ដីធ្លីជាដើម ។
កញ្ញាថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំដល់ពេលវាបាត់បង់គ្រប់យ៉ាងទាំងដី ផ្ទះ ទាំងមុខរបរ ទាំងកន្លែងរកស៊ី ខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា ខ្ញុំអស់សង្ឃឹម ខ្ញុំមិនដឹងថាចាប់ផ្តើមពីចំណុចណាមកវិញបង ហើយសួរថាឥឡូវនេះមានអារម្មណ៍ថាម៉េចម៉ាមានអារម្មណ៍ថាពិបាក ពិបាកខ្លាំង»។
យ៉ាងណា កញ្ញាបង្ហាញការរីករាយ បើរដ្ឋាភិបាលឱ្យធ្វើឱ្យពួកគេ អាចវិលត្រឡប់ទៅរស់នៅភូមិកំណើតឡើងវិញបាន ក្រោយថៃវាយដណ្តើមគ្រប់គ្រង។
ជុំវិញការឈ្លានពានរបស់ថៃរយៈពេល២១ថ្ងៃមកនេះ រដ្ឋាភិបាលអះអាងថា មានពលរដ្ឋខ្មែរយ៉ាងតិច ៣៣នាក់បានស្លាប់ ជិត១០០នាក់រងរបួស និងជិត៧០ម៉ឺននាក់ បានភៀសសឹក។
ប៉ុន្តែបើគិតថ្ងៃទី១៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រសួងមហាផ្ទៃ បញ្ជាក់ថា នៅមានពលរដ្ឋភៀសសឹកជាង១៥ម៉ឺននាក់ទៀត (១៥០ ១៤៦នាក់) កំពុងបន្តស្នាក់នៅក្នុងជំរំភៀសសឹកនៅឡើយ ខណៈយោធាថៃកំពុងបន្តសកម្មភាពឈូសកម្ទេចផ្ទះពលរដ្ឋ និងធ្វើសំណង់រឹកលើដីខ្មែរដែលថៃដណ្តើមបាន។
សម្រាប់តំណាងរាស្ត្រគគណបក្សប្រឆាំង ដែលមានជំនាញកិច្ចការព្រំដែន លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ឃើញផ្ទុយពីនេះ។ លោកថា កម្ពុជានឹងមិនអាចទានដីខ្មែរចំនួន ៣៥ទីតាំង ដែលថៃវាយដណ្តើមយកថ្មីៗបានត្រឡប់មកវិញបានទេ ដោយគ្រាន់តែស្នើសុំ និងអំពាវនាវទៅសហគមន៍អន្តរជាតិ តែមិនព្រមប្តឹងថៃទៅកាន់តែតុលាការអន្តរជាតិនោះ។
លោកថា៖ «បើចង់បានទឹកដីហ្នឹងមកវិញ ជម្រើសមានតែមួយទេ គឺប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ICJ ហើយនឹងប្តឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ដែលមានប្រទេសបារាំង ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ជាសហប្រធានហ្នឹងទើបអាចទាមទារទឹកដីបានមកវិញ បើសិនជាអត់ប្តឹងនោះទេ គ្រាន់តែប្តឹងគ្រាន់តែអំពាវនាវស្នើសុំហើយចរចាទ្វេភាគីទឹកដីហ្នឹង ១០០% បាត់បង់ទៅខាងភាគីថៃ ហើយមិនអាចទាមទារបានមកវិញនោះទេ»។
ក្នុងន័យនេះ លោកគូសបញ្ជាក់ថា ការឈ្លានពានរបស់ថៃ ប្រៀបបាននឹងចោរប្លន់ ដែលកម្ពុជា ជាម្ចាស់ទ្រព្យ ហើយម្ចាស់ទ្រព្យបែរជាមិនប្តឹងចោរ ហើយទៅសុំការចរចា ឬសុំការយោគយល់ពីចោរ ពិតណាស់ចោទមិនឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិនោះមកខ្មែរ ដែលជាម្ចាស់ទ្រព្យវិញនោះទេ។
យ៉ាងណា តំណាងរាស្ត្រពីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ សង្កត់ធ្ងន់ថា ការធ្វើឱ្យបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសជាតិខាង ជាទង្វើក្បត់ជាតិដែលមេដឹកនាំត្រូវបានបង្ហាញការទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ។
លោកថា៖ «ប្រសិនបើខ្លួនឯងអត់មានសមត្ថភាពទាមទារទឹកដីមកវិញ អាហ្នឹងសូមទោសប្រជាពលរដ្ឋទៅ សុំលាលែងពីតំណែងទៅ ឱ្យមេដឹកនាំថ្មីដែលគេមានសមត្ថភាពអាចទាមទារទឹកដីហ្នឹង បានមកវិញឱ្យគេកាន់អំណាចតទៅទៀតទៅហ្នឹង ប្រជាពលរដ្ឋគាត់មិនថាអីទេ ប៉ុន្តែនៅពេលនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺអត់បានបកស្រាយពន្យល់ប្រជាពលរដ្ឋថា ទាមទារទឹកដីហ្នឹងបានរបៀបម៉េចពីថៃមកវិញនោះទេ»។
ការលើកឡើងរបស់ លោក អ៊ុំ សំអាន ហាក់ស៊ីគ្នាទៅការចុះផ្សាយរបស់កាសែតថៃថ្មីនេះដែរ ខណៈដែលថៃបន្តបដិសេធសំណើកម្ពុជា ដែលស្នើសុំប្រជុំមន្ត្រីជំនាញកិច្ចការព្រំដែន ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ថ្មីរវាងកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ក្រោយថៃធ្វើសង្រ្គាមឈ្លានពានចំនួន២១ថ្ងៃមកនោះ។
សារព័ត៌មានថៃ The Nation បានចុះផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ថា ក្រសួងការបរទេសថៃនឹងប្រើពេលមួយ ដើម្បីឱ្យយោធារបស់ខ្លួន ពន្លឿនកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ធ្វើលេណដ្ឋាន ធ្វើផ្លូវប៊េតុង នឹងកសាងគ្រឹះព្រះពុទ្ធសាសនានៅទីតាំងទាំងអស់ ដែលថៃវាយដណ្តើមបាន ដោយអះអាងទីតាំងទាំងនោះស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួន។
យ៉ាងណា នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិរបស់អង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅអូស្ត្រាលី លោក សេង វណ្ណលី យល់ថា ថៃនឹងមិនប្រគល់ដីខ្មែរមកឱ្យខ្មែរវិញទេ បើមេដឹកនាំកម្ពុជាមិនប្តឹងថៃ ទៅតុលាការអន្តរជាតិ ICJ ប្តឹងទៅសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស២៣តុលា និងអង្គការសហប្រជាជាតិទេនោះ។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើមេដឹកនាំកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន មិនអាចការពារទាមទារទឹកដីខ្មែរ ដែលថៃឈ្លានពានកន្លងមកវិញបាននោះទេ មេដឹកនាំកម្ពុជា ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខប្រជាជាតិ គឺទោសក្បត់ជាតិ។
យ៉ាងណា លោក វណ្ណលី នៅតែទទូចឱ្យមេដឹកនាំកម្ពុជា ត្រូវតែពន្លឿនប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ ដើម្បីទាមទារដីខ្មែរមកវិញ បើពុំដូច្នេះទេ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នឹងរងការស្តីបន្ទោសពីមហាជនខ្មែរតជំនាន់៕
