អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ច្រកទ្វារព្រំដែនអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែត-ខ្លងលឹក បានដើរតួជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់បំផុតរបស់កម្ពុជា ដោយវាជាច្រកនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈជិត ៩០% និងទំនិញប្រើប្រាស់ចាំបាច់ស្ទើរតែទាំងអស់ពីថៃ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការផ្ទុះអាវុធយ៉ាងខ្លាំងក្លានៅខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលបង្កឡើងដោយសារតែថៃចិញ្ចឹមចិត្តលេបទឹកដីខ្មែរ ជម្លោះព្រំដែនក្បែរប្រាសាទតាមាន់ធំ និងប្រាសាទតាក្របី បានក្លាយជាចំណុចរបត់យុទ្ធសាស្ត្រ ដែលផ្លាស់ប្តូរទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាទាំងស្រុង។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាម ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥ ការបិទច្រកព្រំដែនដីគោកទាំង១៨ និងការធ្លាក់ចុះនៃទំនាក់ទំនងការទូត បានធ្វើឱ្យរាំងស្ទះដល់ចរន្តពាណិជ្ជកម្មដែលមានតម្លៃប្រមាណ ៤,៧ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។
ឈានមកដល់ដើមឆ្នាំ២០២៦ កម្ពុជាបានងើបចេញពីវិបត្តិនេះ ដោយផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើថៃ មកជាការពឹងផ្អែកទ្វេដងលើទុនវិនិយោគពីចិន និងប្រព័ន្ធភស្តុភារកម្មពីវៀតណាមវិញ។ ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រនេះ ទោះបីជាជួយឱ្យសេដ្ឋកិច្ចរស់រានក្នុងរយៈពេលខ្លី ប៉ុន្តែវាបានលាតត្រដាងនូវភាពផុយស្រួយនៃរចនាសម្ព័ន្ធអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងស្រុក ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាហាក់ដូចជាគ្រាន់តែប្តូរបង្អែកពីមួយ ទៅជាពីរផ្សេងទៀតក្នុងពេលដំណាលគ្នាប៉ុណ្ណោះ។
ជម្លោះក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ មិនត្រឹមតែជាការប៉ះទង្គិចយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការកាត់ផ្ដាច់ដង្ហើមសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា ខណៈដែលមុនវិបត្តិ ថៃគឺជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ប្រេងឥន្ធនៈ និងវត្ថុធាតុដើមឧស្សាហកម្ម ដូចដែលបានបញ្ជាក់ក្នុងរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវរបស់ធនាគារ Krungsri របស់ថៃក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥។
នៅពេលព្រំដែនត្រូវបានបិទភ្លាមៗ ការផ្ដាច់ចរន្តពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែនបានបង្ខំឱ្យរោងចក្រនានាត្រូវបង្វែរទិសដៅដឹកជញ្ជូនតាមរយៈវៀតណាម និងឡាវវិញ ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូនហក់ឡើងខ្ពស់ពី ២៥% ទៅ ៤០% នេះបើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់ Nation Thailand ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។
វិបត្តិភស្តុភារកម្ម(ប្រព័ន្ធដឹកជញ្ញូនទំនិញដែលជាសរសៃឈាមសេដ្ឋកិច្ច)នេះ បានវាយប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់វិស័យកសិកម្ម និងសំណង់ ហើយយោងតាមរបាយការណ៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ធនាគារពិភពលោក ការរំខាននៅតាមព្រំដែន រួមផ្សំនឹងការធ្លាក់ចុះនៃទីផ្សារអចលនទ្រព្យ បានធ្វើឱ្យកំណើន GDP របស់កម្ពុជាថយចុះមកត្រឹម ៤,៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បើធៀបនឹង ៦% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤។
ជាងនេះទៅទៀត វិបត្តិនេះបានប៉ះពាល់ដល់ពលករជាង ២៥ម៉ឺននាក់ (២៥០ ០០០នាក់) ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ចំណូលប្រាក់បញ្ញើប្រមាណ ៣ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលជាចំណូលបង្អែករបស់គ្រួសាររស់នៅតាមជនបទ ហើយកង្វះខាតទំនិញ និងទុននេះហើយដែលបង្ខំឱ្យកម្ពុជាត្រូវងាកទៅរកទិសខាងកើតជាបន្ទាន់បំផុត ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។
នៅពេលដែលប្រេងឥន្ធនៈ ពីថៃត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ វៀតណាមបានក្លាយជាខ្សែជីវិតសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាភ្លាមៗ។ យោងតាមរបាយការណ៍ពីឯកអគ្គរដ្ឋទូតវៀតណាម លោក Nguyen Minh Vu ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងប្រទេសទាំងពីរ បានហក់ឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់គឺ ១១,៣៣ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២៥។
អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះ គឺតុល្យភាពពាណិជ្ជកម្មមានភាពល្អប្រសើរ ដោយការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅវៀតណាម ដែលភាគច្រើនជាគ្រាប់ស្វាយចន្ទី កៅស៊ូ និងដំឡូងមី បានកើនឡើង ១៨,៤% ដល់ ៥,៦៦ ពាន់លានដុល្លារ ខណៈការនាំចូលមានចំនួន ៥,៦៧ ពាន់លានដុល្លារ។
ខ្សែជីវិតវៀតណាមនេះ ត្រូវបានពង្រឹងបន្ថែមតាមរយៈជំនួបកម្រិតខ្ពស់កាលពីថ្ងៃទី ១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលរដ្ឋាភិបាលទាំងពីរបានប្តេជ្ញាបង្កើនទំហំពាណិជ្ជកម្មឱ្យដល់ ២០ ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែទោះបីជាការនាំចូលប្រេង និងជីពីវៀតណាមជួយរក្សាស្ថិរភាពកសិកម្មក៏ដោយ ក៏វាក៏បង្ហាញពីចំណុចខ្សោយថា កម្ពុជានៅតែជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមឱ្យគេកែច្នៃ ហើយសន្តិសុខថាមពលកម្ពុជាឥឡូវនេះ ស្ថិតក្នុងដៃរបស់ទីក្រុងហាណូយយ៉ាងរឹងមាំ ដែលបញ្ហានេះតម្រូវឱ្យកម្ពុជាត្រូវគិតគូរឡើងវិញ ពីឯករាជ្យភាពនៃធនធានថាមពលផ្ទាល់ខ្លួន។
ខណៈវៀតណាមជួយផ្នែកភស្តុភារកម្ម ចិនបានក្លាយជាអ្នកសាងសង់គ្រឹះថ្មី នៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ យោងតាមទិន្នន័យពីអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករកម្ពុជា ពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិនបានឈានដល់ ១៩,៧៣ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដែលកើនឡើងជិត ៣០%។
ទោះជាយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងនេះមានភាពលម្អៀងខ្លាំង ដោយសារការនាំចូលពីចិនបានហក់ឡើងដល់ ជាង១៨ពាន់លានដុល្លារ(១៨,០៤ពាន់លានដុល្លារ) ហើយក្នុងពេលជាមួយគ្នា ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាបង្ហាញថា ទុនវិនិយោគចិនមានចំណែកជាងពាក់កណ្តាលនៃទុនសរុប ១០ ពាន់លានដុល្លារ។
គម្រោងដែលលេចធ្លោជាងគេ គឺព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដែលត្រូវបានពន្លឿនក្រោមជំនួយបច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុពីក្រុមហ៊ុនរដ្ឋចិន ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើផ្លូវទឹករបស់ប្រទេសជិតខាង ប៉ុន្តែអ្នកវិភាគព្រមានថា វានឹងបង្កើនឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិនមកលើកម្ពុជាកាន់តែខ្លាំង និងបង្កើនបន្ទុកបំណុលរយៈពេលវែងដែលមិនអាចចៀសផុតបានឡើយ។
ការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងលឿនក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពទន់ខ្សោយនៃវិស័យឧស្សាហកម្មកម្ពុជា ដែលហាក់បីដូចជាគ្រាន់តែប្តូរអ្នកផ្គត់ផ្គង់ ប៉ុន្តែមិនទាន់អាចក្លាយជាម្ចាស់ការលើខ្លួនឯងបានឡើយ ស្របតាមការវិភាគរបស់វិទ្យាស្ថាន Lowy ដែលថាភូមិសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែងាយរងគ្រោះ ដោយសារការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើទុនវិនិយោគចិន។
ការនាំចូលពីចិនភាគច្រើនជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់រោងចក្រកាត់ដេរ ដែលនេះមានន័យថា ប្រសិនបើសេដ្ឋកិច្ចចិនមានបញ្ហា រោងចក្រនៅកម្ពុជានឹងត្រូវគាំងតាមភ្លាមៗ ព្រោះយើងមិនទាន់អាចផលិតវត្ថុធាតុដើមដោយខ្លួនឯងបាន ហើយសូម្បីតែសន្តិសុខថាមពល ក៏នៅតែពឹងផ្អែកនឹងវារីអគ្គិសនីដែលចិនសាងសង់ និងបណ្តាញអគ្គិសនីវៀតណាមដដែល។
ជាមួយនឹងបំណុលសាធារណៈជិត ២៧% នៃ GDP ឯករាជ្យភាពនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីៗ គឺកំពុងត្រូវបានសាងសង់ឡើង ដោយប្រើប្រាស់ប្រាក់កម្ចី ដែលនេះជាសញ្ញានៃការចុះខ្សោយនៃស្វ័យភាពយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ជាតិ និងការប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃអន្ទាក់បំណុល ប្រសិនបើការគ្រប់គ្រងមិនមានប្រសិទ្ធភាព។
កម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៦ បានរៀនសូត្រនូវមេរៀនដ៏ជូរចត់ថា ភាពជិតស្និទ្ធខាងភូមិសាស្ត្រមិនមែនជាការធានានូវសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ចនោះទេ ហើយជម្លោះព្រំដែនឆ្នាំ២០២៥ បានបង្ខំឱ្យកម្ពុជាត្រូវវិវត្តខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័សឆ្ពោះទៅរកទិសខាងកើតដែលជាកន្លែងមានទំនាញសេដ្ឋកិច្ចថ្មីក្នុងតំបន់។
សព្វថ្ងៃ កម្ពុជាស្ថិតនៅចំកណ្តាលនៃ «របៀងសេដ្ឋកិច្ច ជើង-ត្បូង ថ្មី» ដោយមានទំនាញសេដ្ឋកិច្ចងាកចេញពីថៃ ប៉ុន្តែហានិភ័យសម្រាប់ការរស់រាននេះ គឺការរួមតូចនៃជម្រើសយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួននៅចំពោះមុខមហាអំណាចតំបន់។
កម្ពុជាបានរួចផុតពីវិបត្តិដោយជោគជ័យមែន ប៉ុន្តែវាគឺជាជោគជ័យដែលបានមកពីការយកអធិបតេយ្យភាពសេដ្ឋកិច្ចទៅដាក់បញ្ចាំជាមួយដៃគូដទៃ ហើយការត្រៀមលក្ខណៈពិតប្រាកដសម្រាប់អនាគត គឺស្ថិតលើការកសាងសេដ្ឋកិច្ចជាតិឱ្យមានភាពរឹងមាំដោយខ្លួនឯង ចៀសវាងការរស់រានបានតែដោយសារ «ការដកដង្ហើមតាមច្រមុះអ្នកដទៃ» រហូតដល់បាត់បង់ម្ចាស់ការលើវាសនាខ្លួនឯងទាំងស្រុង។
ការផ្លាស់ប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាដោយងាកចេញពីថៃ ហើយមកបង្កើនការពឹងផ្អែកលើចិន និងវៀតណាមយ៉ាងគំហុគបន្ទាប់ពីវិបត្តិឆ្នាំ២០២៥ នឹងនាំមកនូវផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងចម្រុះសម្រាប់រយៈពេលវែងខាងមុខ។
ក្នុងទិដ្ឋភាពវិជ្ជមានការបង្កើនភាពជិតស្និទ្ធជាមួយវៀតណាម តាមរយៈរបៀងសេដ្ឋកិច្ចខាងកើតបានជួយឱ្យកម្ពុជាមានជម្រើសភស្តុភារកម្មចម្រុះ ដែលកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃប្រតិបត្តិការតាមច្រកព្រំដែនដីគោក។
ការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវល្បឿនលឿន ភ្នំពេញ-បាវិត និងការសម្របសម្រួលពាណិជ្ជកម្មឌីជីថលជាមួយវៀតណាម នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចនាំចេញកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិបានកាន់តែប្រសើរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតយក្សក្រោមទុនវិនិយោគពីចិន ដូចជាព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ និងការពង្រីកកំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ នឹងផ្តល់ឱ្យកម្ពុជានូវឯករាជ្យភាពផ្លូវទឹក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យការដឹកជញ្ជូនទំនិញធ្វើឡើងដោយផ្ទាល់ មិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ដែនទឹកប្រទេសជិតខាងឡើយ ដែលនេះគឺជាជ័យជម្នះផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការការពារសន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមរយៈពេលវែងដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុត គឺការកើនឡើងនៃឱនភាពជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំសម្បើម និងការបាត់បង់តុល្យភាពនៃអំណាចចរចា។
ការពឹងផ្អែកលើចិនសម្រាប់រាល់ធាតុចូលឧស្សាហកម្មបានធ្វើឱ្យកម្ពុជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាព«សេដ្ឋកិច្ចដង្ហើមចិន» ដែលមានន័យថា រាល់ការប្រែប្រួលនៃគោលនយោបាយនៅទីក្រុងប៉េកាំងនឹងជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់មកលើស្ថិរភាពផលិតកម្មក្នុងស្រុក។
ចំណែកឯទំនាក់ទំនងជាមួយវៀតណាមវិញ ទោះបីជាមានភាពល្អប្រសើរក្នុងផ្នែកដឹកជញ្ជូន ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅតែជាប់អន្ទាក់ក្នុងតួនាទីជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើម តម្លៃថោកឱ្យទៅរោងចក្រកែច្នៃរបស់វៀតណាម ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ឱកាសក្នុងការបង្កើតតម្លៃបន្ថែមផ្ទាល់ខ្លួន។
លើសពីនេះ បន្ទុកបំណុលសាធារណៈដែលកើតចេញពីការខ្ចីបុលដើម្បីសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដ៏ស្មុគស្មាញទាំងនេះ អាចនឹងក្លាយជាសម្ពាធថវិកាជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ ប្រសិនបើកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលបានមកវិញ មិនមានសមាមាត្រស្មើនឹងការកើនឡើងនៃបំណុលនោះទេ។
ក្នុងរយៈពេលវែង កម្ពុជាអាចនឹងប្រឈមមុខនឹងហានិភ័យនៃការរួមតូចនៃស្វ័យភាពយុទ្ធសាស្ត្រ ដែលមានន័យថា រាល់ការសម្រេចចិត្តគោលនយោបាយធំៗ ចាំបាច់ត្រូវតែពិគ្រោះ ឬយល់ស្របតាមផលប្រយោជន៍របស់ម្ចាស់បំណុល និងម្ចាស់ទុនធំៗទាំងពីរនេះ។
ការណ៍នេះអាចជាឧបសគ្គដល់ការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច(ពង្រីកសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចឱ្យបានកាន់តែសម្បូរបែប)ឆ្ពោះទៅរកដៃគូផ្សេងទៀត ប្រសិនបើមានជម្លោះផលប្រយោជន៍កើតឡើង។ ដើម្បីបញ្ចៀសហានិភ័យទាំងនេះ កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវតែប្រើប្រាស់ពេលវេលានៃការគាំទ្រពីចិន និងវៀតណាម ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាពផ្ទាល់ខ្លួនជាបន្ទាន់ តាមរយៈការវិនិយោគលើការអប់រំបច្ចេកទេសដល់យុវជន ការជំរុញសហគ្រាសក្នុងស្រុកឱ្យមានលទ្ធភាពផលិតវត្ថុធាតុដើមជំនួសការនាំចូល និងការបង្កើតបរិយាកាសវិនិយោគដែលទាក់ទាញទុនវិនិយោគពីបណ្តាប្រទេសចម្រុះផ្សេងទៀត។
ប្រសិនបើកម្ពុជាមិនអាចកសាងភាពរឹងមាំពីខាងក្នុងក្នុងអំឡុងពេលនេះទេ នោះរបត់សេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០២៥ នឹងគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរទ្រុងពីម្ខាងទៅម្ខាងទៀតប៉ុណ្ណោះ ហើយឯករាជ្យភាពសេដ្ឋកិច្ចពិតប្រាកដនឹងនៅតែជាក្តីស្រមៃដែលមិនអាចឈានទៅដល់បាន។
ដើម្បីពង្រឹងភាពធន់នៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ និងធានាបាននូវឯករាជ្យភាពយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងរយៈពេលវែង កម្ពុជាគួរតែផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការជំរុញពិពិធកម្មឧស្សាហកម្មផ្ទៃក្នុង ដោយងាកចេញពីគំរូសេដ្ឋកិច្ចបែបសាមញ្ញ មកជាការបង្កើតខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់នៅក្នុងស្រុក។
កិច្ចការនេះតម្រូវឱ្យមានការផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តជាពិសេសដល់វិនិយោគិនដែលបង្កើតរោងចក្រផលិតវត្ថុធាតុដើម និងគ្រឿងបន្លាស់ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់វិស័យកាត់ដេរ និងអេឡិចត្រូនិក ដែលវានឹងជួយកាត់បន្ថយឱនភាពជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំជាមួយចិន និងការពារផលិតកម្មក្នុងស្រុកពីការប្រែប្រួលនៃខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ការពង្រឹងអធិបតេយ្យភាពថាមពលគឺជាកត្តាចាំបាច់ដែលមិនអាចខ្វះបាន ដោយរដ្ឋាភិបាលគួរតែពន្លឿនការអភិវឌ្ឍប្រភពថាមពលកកើឡើងវិញនិងប្រព័ន្ធរក្សាទុកថាមពលឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីធានាថាការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីដល់វិស័យឧស្សាហកម្មមានស្ថិរភាព និងមិនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការទិញពីប្រទេសជិតខាង ដែលអាចងាយរងគ្រោះនៅពេលមានវិបត្តិភូមិសាស្ត្រនយោបាយ។
នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវបំប្លែងតួនាទីរបស់កម្ពុជាពីអ្នកនាំចេញវត្ថុធាតុដើមឱ្យគេកែច្នៃ មកជាមជ្ឈមណ្ឌលកែច្នៃ កសិ-ឧស្សាហកម្ម ដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាសម្ងួត ឃ្លាំងត្រជាក់ និងស្តង់ដារវេចខ្ចប់អន្តរជាតិ។
ការធ្វើបែបនេះនឹងអនុញ្ញាតឱ្យកសិករខ្មែរអាចលក់ផលិតផលសម្រេច ទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោកបានដោយផ្ទាល់ និងទទួលបានតម្លៃខ្ពស់ ជំនួសឱ្យការបន្តពឹងផ្អែកលើការលក់ក្នុងតម្លៃថោកឱ្យឈ្មួញកណ្តាលពីប្រទេសជិតខាង។
បន្ថែមលើនេះ ការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈត្រូវតែធ្វើឡើងដោយភាពម៉ឺងម៉ាត់ និងតម្លាភាពបំផុត ជាពិសេសលើគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតយក្សនានា ដើម្បីធានាថាបន្ទុកបំណុលស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលសេដ្ឋកិច្ចជាតិអាចទ្រាំទ្របាន ហើយរដ្ឋាភិបាលគួរតែបន្តស្វែងរកដៃគូហិរញ្ញប្បទានចម្រុះមកពីបណ្តាប្រទេស និងស្ថាប័នអន្តរជាតិផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពនៃអំណាចចរចា និងបញ្ចៀសការធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់នៃការពឹងផ្អែកលើប្រភពទុនវិនិយោគតែមួយ។
ជាចុងក្រោយ ការវិនិយោគលើធនធានមនុស្សគឺជាគ្រឹះដ៏សំខាន់បំផុត ដោយរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែពង្រឹងការអប់រំបច្ចេកទេស និងជំនាញឌីជីថលដល់យុវជនឱ្យទាន់ទៅនឹងការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យាសកល។ នៅពេលដែលកម្ពុជាមានកម្លាំងពលកម្មជំនាញពិតប្រាកដ វានឹងក្លាយជាការទាក់ទាញវិនិយោគិនឱ្យនាំយកមកនូវការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ ដែលជួយឱ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិអាចប្រែក្លាយពីការផលិតបែបអាំងតង់ស៊ីតេពលកម្ម ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្អែកលើចំណេះដឹង និងនវានុវត្តន៍។
តាមរយៈការអនុវត្តអនុសាសន៍ទាំងនេះ កម្ពុជានឹងអាចបង្វែរវិបត្តិដែលកើតចេញពីការផ្លាស់ប្តូរតំបន់ពាណិជ្ជកម្ម ឱ្យទៅជាឱកាសមាសសម្រាប់ការកសាងសេដ្ឋកិច្ចជាតិដែលមានភាពរឹងមាំ ម្ចាស់ការ និងមានកិត្យានុភាពនៅលើឆាកអន្តរជាតិដោយមិនចាំបាច់ផ្អែកលើដង្ហើមរបស់អ្នកដទៃទាំងស្រុងនោះឡើយ៕
