រឿងអាស្រូវពុករលួយ ជុំវិញការផ្តល់សញ្ជាតិឱ្យមេឧក្រិដ្ឋឆបោកលំដាប់អន្តរជាតិ ដែលស្និទ្ធនឹងមេដឹកនាំ ត្រូវបានអ្នកឃ្លាំមើលដែលមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល បន្តលាតត្រដាង ក្រោយពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មួយរូបថ្មីៗនេះ បានបកស្រាយថា លោក ចេន ហ្ស៊ី ទទួលបានសញ្ជាតិខ្មែរមិនស្របច្បាប់។
ការណ៍នេះ ពួកគេជំរុញឱ្យប្រព័ន្ធច្បាប់នៅកម្ពុជា ត្រូវវែកមុខរកអ្នកគប់គិតគ្នា ប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធនេះមកផ្តន្ទាទោស ទោះក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយ ដើម្បីស្តារមុខមាត់កម្ពុជា និងស្តារកិត្តិយសពលរដ្ឋខ្មែរទូទាំងប្រទេស ដែលមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះ។
មន្រ្តីរដ្ឋាភិបាលដែលហ៊ានគប់គិតគ្នាផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរ និងលិខិតឆ្លងដែនខ្មែរឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ដូចជា លោក បេន ស្មីត និងលោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលអន្តរជាតិចាត់ទុកថា ជាមេក្លោងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក។
ជ្រុងមួយនៃរឿងអាស្រូវនេះ នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរនៅអូស្ត្រាលី លោក សេង វណ្ណលី ប្រាប់VODថ្ងៃទី២១ ខែមករានេះថា ការបន្តលាងត្រដាងរឿងលោក បេន ស្មីត ដោយថាលោកចង់ការពារកិត្តិយសជាតិ មិនអាចអង្គុយមើលពួកក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោកទាំងនោះ កាន់សញ្ជាតិខ្មែរ ឬលិខិតឆ្លងដែនខ្មែរ ដើរធ្វើព្យុះភ្លៀងបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះខ្មែរលើឆាកអន្តរជាតិទេ។
បន្ថែមពីនេះ លោកទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវបង្ហាញតម្លាភាព និងភាពស្មោះត្រង់ ហេតុអ្វីផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរ ឬលិខិតឆ្លងដែនខ្មែរឱ្យទៅលោក បេន ស្មីន និងលោក ចេន ហ្ស៊ី ដែលមេក្លោងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកទៅវិញ។
ក្រៅពីនេះទៀត លោកចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវបញ្ឈប់ការលក់ដូរអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងកិត្តិយស កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិខ្មែរ ឱ្យទៅក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិ ស្អប់ខ្ពើម និងចោទថាជាក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោក។
លោកថា៖ «មូលហេតុដែលខ្ញុំបន្តទម្លាយរឿង លោក បេន ស្មីត គឺដោយសារតែករណីនេះធ្ងន់ធ្ងរជាងករណីលោក ចេន ហ្ស៊ី។ គោលបំណងរបស់ខ្ញុំមានបីសំខាន់ៗ ទី១ ការពារកិតិ្តយសជាតិ ខ្ញុំមិនអាចអង្គុយមើលឧក្រិដ្ឋជនលាងលុយដែលអាមេរិក កំពុងតាមរកបែរជាមកកាន់លិខិតឆ្លងដែនការទូត និងធ្វើជាទីប្រឹក្សារបស់ថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល ដើម្បីធ្វើព្យុះភ្លៀងពេញពិភពលោកនោះទេ នេះគឺជាការប្រមាថដល់អធិបតេយ្យភាពជាតិរបស់កម្ពុជា ទី២ទាមទារតម្លាភាពខ្ញុំចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់វប្បធម៌លាក់បាំង បើរដ្ឋាភិបាលថា ខ្លួនមិនពាក់ព័ន្ធ ត្រូវតែហ៊ានស៊ើបអង្កេតថាតើនរណាជាអ្នកចុះហត្ថលេខា តែងតាំងមេឧក្រិដ្ឋជនរូបនេះជាទីប្រឹក្សា»។
យ៉ាងណា សម្រាប់លោក វណ្ណលី នៅតែជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្ហាញតម្លាភាព និងបង្ហាញឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ ក្នុងការបោសសម្អាតឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងមន្រ្តីរបស់ខ្លួន។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ខ្លួនមិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ណាស់ត្រូវហ៊ានអារសាច់ស្អុយ ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិបានបង្អុលបង្ហាញ និងរកឃើញជាដើម។
លោកថា៖ «ដើម្បីលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋជនឆបោក និងការលាងលុយឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព រដ្ឋាភិបាលត្រូវតែមានឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ តាមរយៈវិធានការយ៉ាងហោច៤យ៉ាង។ ទី១បោសសម្អាតផ្ទៃក្នុងត្រូវស៊ើបអង្កេត និងដាក់ទោសមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ណា ដែលនៅពីក្រោយខ្នង ឬផ្តល់ការការពារដល់មេខ្លោងឆបោកទាំងនោះ បើមិនហ៊ានប៉ះមន្រ្តីខ្លួនឯង គឺមិនអាចលុបបំបាត់បទល្មើសបានទេ អត់ទេ! ទី២ ត្រួតពិនិត្យសញ្ជាតិដែលលិខិតឆ្លងដែនការទូតឡើងវិញ ត្រូវដកហូតសញ្ជាតិនូវលិខិតឆ្លងដែនការទូតពីជនបរទេសទាំងឡាយណា ដែលមានប្រវត្តិមិនស្អាតស្អំភ្លាមៗតែម្តង»។
លើសពីនេះ លោក វណ្ណលី បង្ហោះសារនៅថ្ងៃទី២០ ខែមករានេះ និយាយថា ការបកស្រាយរបស់លោក ប្រាក់ សុខុន ក្នុងករណី ចេន ហ្ស៊ី គ្រាន់តែជាការចាប់ផ្តើមនៃភាពអាម៉ាស់របស់រដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះ។
លោកថា សំណួរធំមួយទៀត ដែលរដ្ឋាភិបាលភ្នំពេញត្រូវឆ្លើយបន្តនោះ គឺតើពួកគេនឹងដោះសារយ៉ាងណា ចំពោះករណី Ben Smith ដែលអាជ្ញាធរសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈក្រសួងយុត្តិធម៌ និងរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតអន្តរជាតិ បានរកឃើញថា ជាមេឧក្រិដ្ឋជនលាងលុយកខ្វក់កម្រិតពិភពលោក។
លោកបន្តថា អ្វីដែលគួរឱ្យរន្ធត់បំផុតនោះ គឺបុគ្គលដែលអាមេរិកកំណត់មុខសញ្ញាថា ជាមេខ្លោងនៃបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មហិរញ្ញវត្ថុដ៏ស្មុគស្មាញរូបនេះ បែរជាមានសំណាងទទួលបានទាំងសញ្ជាតិខ្មែរ និងថែមទាំងកាន់កាប់ លិខិតឆ្លងដែនការទូតកម្ពុជា យ៉ាងពេញសិទ្ធិទៀតផង។
សម្រាប់លោក វណ្ណលី បើរដ្ឋាភិបាលនិយាយថា រឿងលោក ចេន ហ្ស៊ី ជាភាពមិនប្រក្រតីនៃសញ្ជាតិ តើរឿងលោក Ben Smith ដែលកាន់លិខិតឆ្លងដែនការទូត ជាអ្វីវិញ។
លោកបន្តថា លិខិតឆ្លងដែនការទូត មិនមែនឱ្យតែមានសញ្ជាតិ គឺអាចកាន់បាននោះទេ វាទាមទារឱ្យមានមុខតំណែងផ្លូវការក្នុងរដ្ឋាភិបាល ឬតួនាទីតំណាងឱ្យរដ្ឋ។ ការដែលឧក្រិដ្ឋជនលាងលុយកម្រិតអន្តរជាតិ អាចកាន់លិខិតឆ្លងដែនប្រភេទនេះបាន វាបានបង្ហាញថា កម្ពុជាមិនត្រឹមតែផ្ដល់ជម្រកដល់ឧក្រិដ្ឋជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងផ្ដល់ «អភ័យឯកសិទ្ធិការទូត» ដើមី្បឱ្យពួកគេប្រើប្រាស់សម្រាប់សម្រួលដល់សកម្មភាពឧក្រិដ្ឋកម្ម និងលាងលុយកខ្វក់នៅទូទាំងពិភពលោកទៀតផង។
លោកយល់ថា នេះគឺជាចំណុចស្លាប់ដែលរដ្ឋាភិបាលមិនអាចដោះសារថា «មិនដឹង» ឬ «ជាកំហុសអចេតនា» បានឡើយ ព្រោះវាបានពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ដល់ក្រសួងការបរទេស និងការសម្រេចចិត្តក្នុងជួរថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល។ ការដែលរង់ចាំទាល់តែអាមេរិកលាតត្រដាង ទើបចេញមកបកស្រាយតាមក្រោយ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់នូវវប្បធម៌ «អញមិនចេះខុស»។
សម្រាប់លោក សេង វណ្ណលី និយាយថា យើងទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលបកស្រាយឱ្យច្បាស់ថា តើមានឧក្រិដ្ឋជនអន្តរជាតិប៉ុន្មាននាក់ទៀត ដែលកំពុងកាន់លិខិតឆ្លងដែនការទូតខ្មែរ ដើមី្បដើរលាងលុយជុំវិញពិភពលោក។
លោកបន្តថា បើរដ្ឋាភិបាលនៅតែបន្តដោះសារ និងមិនមានការស៊ើបអង្កេតផ្ទៃក្នុងដោយតម្លាភាពទេ នោះមុខមាត់អធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា នឹងត្រូវដុតបំផ្លាញចោលដោយសារតែការលក់ដូរសញ្ជាតិ និងលិខិតឆ្លងដែនឱ្យមេឧក្រិដ្ឋជនទាំងនេះ ជាមិនខាន។
ចំណែក តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំងលោក សួន សូរីដា និយាយថា ការផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ដូចជា លោក ចេន ហ្ស៊ី និង បេន ស្មីត វាជាហានិភ័យសម្រាប់សង្គមជាតិ និងប្រជារាស្រ្តខ្មែរ។
ហានិភ័យនៅត្រង់ថា សហគមន៍អន្តរជាតិ បន្តចាត់ទុកប្រទេសកម្ពុជាជាជម្រកឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក គេមិនហ៊ានមកវិនិយោគទុនជាដើម ហើយថៃក៏យកលេសបង្រ្កាបឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក ឈ្លានពានកម្ពុជាទៀត។
ដែលការណ៍នេះ លោក សូរីដា យល់ថា ជម្រើសរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវតែលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ បក្ខពួកនិយម ស្តារប្រជាធិបតេយ្យ និងបើកការស៊ើបអង្កេតស្វែងរកបុគ្គលពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត។
លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ការបោសសំអាត ឬក៏កម្ចាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរមនុស្សឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញដែលរដ្ឋាភិបាល ជាពិសេស លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសជាអាទិភាព គឺជារឿងដែលត្រឹមត្រូវហើយខ្ញុំគាំទ្រក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកនយោបាយនៃគណបក្សប្រឆាំង ពីព្រោះក្នុងអំពើឧក្រិដ្ឋកម្មជួញដូរឆបោកមនុស្សតាមប្រព័ន្ធអនឡាញនេះ គឺវាជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ខ្លាំងមែនទែន មកដល់កម្ពុជា ទាំងមុខមាត់កិត្តិយសកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ប្រទេសកម្ពុជា លើឆាកអន្តរជាតិ រួមទាំងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ទៅដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជាផងដែរ»។
ជុំវិញបញ្ហនេះ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា លោក ជា ធារិទ្ធិ សុំមិនធ្វើការឆ្លើយតបចំពោះសំណួរ វីអូឌី ទេ ដោយលោកជំរុញឱ្យទៅសួរអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ដែលវីអូឌីមិនអាចទាក់ទងបានគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ ។
ដោយឡែក ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក នី សុខា គាំទ្រវិធានការចាប់ខ្លួនបុគ្គលពាក់ព័ន្ធដែលគិតគប់គ្នាផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរឱ្យឧក្រិដ្ឋជនឆបោក ដែលអន្តរជាតិកំពុងតាមប្រមាញ់ចាប់ខ្លួន។
លោកបន្តថា វាល្មមដល់ពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវបង្ហាញការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ក្នុងការបង្រ្កាប លុបបំបាត់ ឬបោសស្អាតក្រុមឧក្រិដ្ឋជនឆបោកហើយ ដើម្បីស្តារមុខមាត់កម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិឡើងវិញ។
លោកថា៖ «ដើម្បីជម្រះរឿងហ្នឹងកុំឲ្យមានមន្ទិលសង្ស័យ យើងថាគួរតែអនុវត្តច្បាប់ឲ្យមានតម្លាភាពកុំឲ្យមានពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងអំពើពុករលួយ កុំឲ្យមានពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងរឿងបក្ខពួកនិយម ហើយយកច្បាប់មកអនុវត្តឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ឲ្យបានខ្ជាប់ខ្ចួនហើយ បើសិនជាយើងរកឃើញយើងត្រូវតែរកឫសគល់ ត្រូវតែមានវិធានការឲ្យដល់ឫសគល់នេះ មានន័យថា ដល់ឫសគល់ ខ្ញុំចង់និយាយថា អ្នកដែលជាប់មានការពាក់ព័ន្ធទោះបីអ្នកនោះមានខ្សែមានអំណាចមានអីប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែប្រឈមទៅនឹងការទទួលទោសទៅតាមផ្លូវច្បាប់ ហើយនិងអាចធ្វើការស៊ើបអង្កេតទៅលើអ្វីដែលគេបានចង្អុលបង្ហាញកន្លងមកមួយចំនួននោះ បានតម្លាភាពបំផុត ដើម្បីធ្វើឲ្យមានជំនឿទុកចិត្តពីបណ្ដាប្រទេសជាដៃគូផងដែរ»។
កាលពីថ្ងៃទី៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ សារព័ត៌មាន Thai PBS និង The Nation ចុះផ្សាយថា តុលាការថៃបានសហការជាមួយការិយាល័យប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់ ចេញដីកាចាប់ខ្លួន ឈ្មោះ យឹម លក្ខណ៍ និងភរិយាជាជនជាតិថៃ បានគប់គិតជាមួយ លោក បេន ស្មីត រកស៊ីឆបោក និងលាងលុយកខ្វក់ ប្រតិបត្តិការឆ្លងដែនក្នុងប្រទេសថៃ។
ប្រភពនិយាយថា លោក បេន ស្មីត កាន់លិខិតឆ្លងដែនការទូតកម្ពុជា រកស៊ីឆបោក ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកតាមប្រមាញ់ចាប់ខ្លួន ឥឡូវបានគប់គិតជាមួយ លោក យឹម លក្ខណ៍ ជាប្រធានក្រុមហ៊ុន B.I.C និងជាទីប្រឹក្សាលោក ហ៊ុន សែន កំពុងធ្វើអាជីវកម្មរកស៊ីឆបោក និងលាងលុយកខ្វក់។
ប្រភពបញ្ជាក់ថា លោក បេន ស្មីត គឺជាមេខ្លោងឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោក បានបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌល Call Centre (ឆបោកតាមអនឡាញ) ដែលមានសញ្ជាតិខ្មែរ អាហ្វ្រីកខាងត្បូង បានប្រព្រឹត្តិបទល្មើសឆបោក និងលាងលុយ បង្កផលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខក្នុងតំបន់ និងពិភពលោកផងដែរ។
កាលពីថ្ងៃទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ព្រះមហាក្សត្របានចេញព្រះរាជក្រឹត្យត្រាស់បង្គាប់ តែងតាំង លោក យឹម លក្ខណ៍ និងលោក បេន ស្មីត ជាទីប្រឹក្សាផ្ទាល់លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា ខណៈលោក បេន ស្មីត បានកាន់លិខិតឆ្លងដែនប្រភេទការទូតរបស់កម្ពុជាថែមទៀត។
បើតាមព្រះរាជក្រឹត្យ ចុះថ្ងៃទី១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៤ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ បានត្រាស់បង្គាប់ផ្តល់សញ្ជាតិខ្មែរ តាមសញ្ជាតូបនីយកម្មដល់លោក ចេន ហ្ស៊ី (Chen Zhi) ជាជនជាតិចិន សញ្ជាតិចិន កើតថ្ងៃទី១៦ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៨៧ នៅខេត្តហ្វចៀន សាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន។
បន្ទាប់មក លោក ចេន ហ្ស៊ី បានទទួលគោរមងារជា ឧកញ៉ា កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៦ មុននឹងត្រូវបានដំឡើងគោរមងារជាអ្នកឧកញ៉ា នៅឆ្នាំ២០២០។
បន្ទាប់ពីទទួលបានយសខ្ពស់លំដាប់ទី២ នៅក្នុងគោរមងារឧកញ៉ាហើយនោះ លោក ចេន ហ្ស៊ី ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រ ត្រាស់បង្គាប់តែងតាំង ជាទីប្រឹក្សា មេដឹកនាំកំពូលនៅកម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០១៩ ជាទីប្រឹក្សារបស់អតីតប្រធានរដ្ឋសភា លោក ហេង សំរិន និងប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន កាលពីឆ្នាំ២០២០ តាមសំណើររបស់លោក ហ៊ុន សែន។
យ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី១៤ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេស បានប្រកាសដាក់ទណ្ឌកម្មបង្កកទ្រព្យសម្បត្តិរបស់មហាសេដ្ឋី លោក ចេន ហ្ស៊ី ពាក់ព័ន្ធនឹងការបើកទីតាំងឆបោកអនឡាញជាច្រើនកន្លែង នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ហើយបានលួចលុយពីពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ចក្រភពអង់គ្លេស និងជាប់ពាក់ព័ន្ធការជួញដូរមនុស្ស និងការធ្វើទារុណកម្ម៕
