បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឈ្លានពានយ៉ាងកំរោលរបស់ថៃចំនួន២លើកមកនេះ បានលាតត្រដាងឱ្យ ឃើញច្បាស់ថា កងទ័ពជួរមុខកម្ពុជា និងគ្រួសាររបស់ពួកគាត់ ពិតជាមានការខ្វះខាតនិងមានជីវភាពក្រលំបាកខ្លាំងណាស់។
តាមរយៈបណ្តាញសង្គមមិនថាគ្រួសារកងទ័ពដែលពលី និងកងទ័ពដែលកំពុងសម្រាកព្យាបាលមុខរបួសនៅតាមមន្ទីរពេទ្យនានានោះទេ សូម្បីកងទ័ពដែលកំពុងឈរជើងនៅជួរមុខ ក៏ឃើញតែបង្ហោះសារព្រោងព្រាតជាមួយរូបថត និងវីដេអូលើកដៃសំពះសុំជំនួយពីសប្បុរសជនដើម្បីបានជាស្បៀងអាហារជាប្រាក់ព្យាបាលរបួស និងស្រោចស្រង់ជីវភាពដែលកំពុងខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំង ខណៈរដ្ឋាភិបាលហាក់ដូចនៅស្ងៀមមិនឃើញបញ្ចេញកញ្ចប់ថវិកាជាតិ ជួយដល់កងទ័ពនិងគ្រួសារកងទ័ពដែលខ្វះខាតទាំងនោះឡើយ។
បើតាមមន្ត្រីកងទ័ពជើងគោកម្នាក់ និងទាហានជួរមុខមួយចំនួន ដែលបដិសេធប្រាប់ឈ្មោះអះអាងថា បច្ចុប្បន្នពលទាហានម្នាក់ទទួលបានប្រាក់ខែតែត្រឹមពី ១លាន៣សែនរៀលឡើង ខណៈប្រពន្ធទាហានទទួលបាន ១ម៉ឺនរៀល និងកូនម្នាក់ទទួលបាន ១៥ ០០០រៀល។
ប្រភពទាំងនេះ អះអាងថា ចំណែករបបអាហារសម្រាប់កងទ័ពជួរមុខ កាលពីពេលកន្លងមកក្នុង១ថ្ងៃកងទ័ពម្នាក់ទទួលបានតែ៤ពាន់រៀល ដល់ពេលថៃបើកការឈ្លានពានកម្ពុជា កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ទើបលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបន្ថែមឱ្យ៣ពាន់រៀលទៀត។
បើតាមប្រភពដដែល កងទ័ពសុទ្ធតែយកអាយុជីវិតយកសាច់ស្រស់ឈាមស្រស់ ទៅការពារជាតិការពារទឹកដី មិនអាចឆ្លៀតទៅប្រកបមុខរបរអ្វីផ្សេង ឬទៅធ្វើការងារអ្វីផ្សេង ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែមបានឡើយ ខណៈប្រាក់ខែមានចំនួនតិច ទើបកងទ័ពនិងគ្រួសារកងទ័ពសុទ្ធតែរស់នៅក្នុងជីវភាពក្រីក្រតោកយ៉ាកយ៉ាងលំបាកបំផុត។ ពួកគេបានអំពាវនាវឱ្យក្រសួងការពារជាតិ ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់គិតគូបង្កើនប្រាក់ខែដល់កងទ័ព ឱ្យបានប្រសើរជាងនេះ ទើបពួកគេអាចមានជីវភាពប្រសើរឡើងជាងបច្ចុប្បន្ន។
ជុំវិញបញ្ហានេះ លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា ថ្លែងថា បើនិយាយពីស្ថានភាពរបស់ទាហានជួរមុខ កម្ពុជាវាពិតជារឿងដែលគួរឱ្យសង្វេគខ្លាំងណាស់ ដូចដែលយើងបានមើលឃើញទាំងអស់គ្នា តាមរយៈការផូសសុំជំនួយរបស់ពួកគាត់ ពីសប្បុរសជន សុំតាំងពីគ្រឿងហូបចុក និងសម្ភារប្រើប្រាស់ជាដើម។ ចំពោះការខ្វះខាតយ៉ាងខ្លាំងរបស់កងទ័ពរហូតដល់ពួកគាត់ដាច់ចិត្តលើកដៃសុំជំនួយពីសប្បុរសជននេះ វាហាក់ដូចជាបង្ហាញថា ក្រសួងការពារជាតិ និងរដ្ឋាភិបាល មិនសូវបានយកចិត្តទុកដាក់ឱ្យបានដិតដល់ លើការរស់នៅ និងសុខទុក្ខរបស់កងទ័ពជួរមុខ នោះទេ។
លោកថា៖ «បញ្ហាទាហានជួរមុខគាត់ខ្វះខាត ដូចយើងរៀបរាប់ វាពាក់ព័ន្ធទី១ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារបស់ លោក ហ៊ុន សែន រហូតដល់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹង៣០-៤០ឆ្នាំមកនេះ គឺអត់បានយកចិត្តទុកដាក់ពង្រឹងទាំងសមត្ថភាពកងទ័ព ហើយអត់បានយកចិត្តទុកដាក់ទាំងពង្រឹងសម្ភារយោធា ឬក៏ធ្វើទំនើបកម្មសម្ភារយោធាឱ្យពិតប្រាកដទេ អាហ្នឹងទី១។ ទី២មានការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ នៅក្នុងជួរយោធា ហើយអត់ទាន់ឃើញមានការដាក់ទោសទណ្ឌដល់មន្ត្រីយោធាណា ដែលពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងអំពើពុករលួយ គប់គិតសូកប៉ាន់នឹងឱ្យជាក់លាក់ច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ»។
ចំណែកចំណុចទី៣ លោក ម៉ែន ណាត បានអះអាងថា តាមព័ត៌មានដែលលោកទទួលបានការតែងតាំង ឬការរើសទាហានបញ្ជូនទាហានទៅច្បាំងកន្លងទៅ គឺកើតមានអំពើពុករលួយឧទាហរណ៍ដូចជា អង្គភាពខ្លះ ទាហានមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបើកប្រាក់ខែ ៥០០នាក់ ដល់ពេលប្រមូលទាហានទៅច្បាំងពិតប្រាកដ បានតែជាង២០០ ឬ៣០០នាក់ទេ គឺបាត់ជិតពាក់កណ្តាល។ លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលគួរលុបបំបាត់ទាហានខ្មោច ហើយយកប្រាក់ខែដែលបើកឱ្យទាហានខ្មោចទាំងនោះ ទៅបន្ថែមឱ្យកងទ័ពពិតប្រាកដដែលយកអាយុជីវិតទៅច្បាំងការពារទឹកដី។
លោកបន្តថា បើក្រឡេកមកមើលក្រុមគ្រួសារកងទ័ពនៅខាងក្រោយវិញ ខ្វះមុខខ្វះក្រោយមានតាំងពីជំពាក់បំណុលធនាគារ មានតាំងពីពួកក្រុមឧកញ៉ាឆបោករឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ទិញផ្ទះហើយមិនត្រូវបានឧកញ៉ាសង់ផ្ទះឱ្យ ដូចមានឧទាហរណ៍ថ្មីៗនេះ។ នៅមុនពេលមានសង្គ្រាមនៅម្តុំព្រះវិហារ ម្តុំឧត្តរមានជ័យ និងបន្ទាយមានជ័យ គឺមានករណីពួកឧកញ៉ាពួកអ្នកមានទ្រព្យទៅឆក់ប្លន់ដីធ្លីរឹបអូសផ្ទះសំបែងរបស់គ្រួសារទាហានទៅទៀត។
លោកថា៖ «ដល់ពេលមានសង្គ្រាមរាំងជល់កើតឡើង គឺឱ្យពួកគាត់ហ្នឹងទៅតស៊ូប្រឆាំងច្បាំងជាមួយសៀមទាំងក្រីទាំងក្រទាំងខ្វះខាត។ ខ្វះខាតហើយប្រាក់ខែរបស់គាត់ត្រូវបានគេកាត់ចូលនេះចូលនោះ ១០-២០-៣០ភាគរយពីលើប្រាក់ខែរបស់គាត់បានមែនទែន តែ៦០ទៅ ៧០ភាគរយទេ។ ២០-៣០ភាគរយ ត្រូវគេកាត់ចូលគណបក្សប្រជាជនទៅគេកាត់ចូលថវិកាកងទ័ពផ្តេសផ្តាសចឹងទៅ ធ្វើឱ្យជីវភាពពួកគាត់កំពុងតែខ្វះខាតផង ហើយគេកាត់នេះកាត់នោះទៀត អាហ្នឹងជារឿងប្រឈមខណៈរដ្ឋាភិបាលច្រើនតែនិយាយចោលអត់ធ្វើ»។
លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មីដែលជាអតីតទាហានប៉ារ៉ារបស់លោកតា សឺន សាន ដែលតែងតែធ្វើដំណើរទៅជួបកងទ័ពជួរមុខញឹកញាប់ កាលពីមិនទាន់ផ្ទុះសង្គ្រាម មិនចង់និយាយស៊ីជម្រៅទាក់ទងទៅនឹងស្ថានភាពរបស់កងទ័ពកម្ពុជានោះទេ ដោយលោកថា វាទាក់ទងទៅនឹងការសម្ងាត់របស់កងទ័ព។
ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណា លោកលើកឡើងថា ឆ្លងកាត់សង្គ្រាមលើកទី១រយៈពេល៥ថ្ងៃ កាលពីខែកក្កដា និងសង្គ្រាមរយៈពេល២១ថ្ងៃ កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អ្វីដែលលោកបានមើលឃើញជាក់ស្តែង គឺវាមានភាពចាំបាច់ណាស់ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ត្រូវធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ។ ធ្វើទំនើបកម្មដើម្បីឱ្យកងទ័ពកម្ពុជាខ្លាំង រឹងមាំ ឯករាជ្យ ជាកងទ័ពរបស់ជាតិ មានជំនាញឆ្លងកាត់ការរៀនសូត្រហ្វឹកហ្វឺនពីសាលាមានវិន័យ មានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ មានសមត្ថភាព អាចការពារជាតិ ការពារអធិបតេយ្យភាពបូរណភាពទឹកដីបានគង់វង្ស។
បន្ថែមពីនេះ លោកថា កងទ័ពត្រូវតែរស់នៅក្នុងកម្រិតជីវភាពសមរម្យ ទទួលបានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ មានជីវជាតិនៅតាមអង្គភាពរបស់ពួកគេ មានឯកសណ្ឋានមានសព្វាវុធទំនើបប្រើប្រាស់គ្រប់គ្រាន់ទៅតាមស្តង់ដាកងទ័ពជួរមុខ។
ជាងនេះទៅទៀត លោក សុវណ្ណារ៉ា ថា កងទ័ពត្រូវមានប្រាក់ខែសមរម្យ ដើម្បីអាចផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារឱ្យបានល្អប្រសើរ។ បន្ថែមពីនេះ ក្រសួងអប់រំ ត្រូវរ៉ាប់រងទាំងស្រុងលើការសិក្សារៀនសូត្រប្រកបដោយគុណភាព ដល់កូនៗរបស់វីរកងទ័ព ហើយក្រសួងសុខាភិបាល ក៏ត្រូវរ៉ាប់រងទាំងស្រុង ក្នុងការព្យាបាលដល់កងទ័ពនិងកូនប្រពន្ធកងទ័ព ដោយមិនគិតថ្លៃផងដែរ។
លោកថា៖ «អាហ្នឹងហើយដែលធ្វើឱ្យកងទ័ពមិនមានបញ្ហាសតិអារម្មរណ៍ ហើយកត្តាជីវភាពល្អប្រសើរទៅមានសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ យើងអត់ចង់ឃើញកងទ័ពជាកងទ័ពដែលមើលឃើញថា ចង់បានទានចង់បានជំនួយពីសប្បុរសជនទេ ក៏ប៉ុន្តែយើងក៏អត់ឃាត់សប្បុរសជនផ្នែកមនុស្សធម៌ទៅជួយកងទ័ពបានដែរ។ ប៉ុន្តែយើងមានជាអង្គភាពជាស្ថាប័ន ហើយមានតម្លាភាពគណនេយ្យភាព ក្នុងការដែលគេមានជំនឿជឿជាក់ជួយទៅដល់កងទ័ព តាមរយៈសេនាធិការក្រសួងការពារជាតិ ឬក៏តាមអង្គភាពនៅសមរភូមិមុខ។ ប៉ុន្តែកុំឱ្យមានអំពើពុករលួយត្រូវចាត់តាំងឱ្យមានតម្លាភាព គណនេយ្យភាព អាហ្នឹងជាការរឹងមាំលើកទឹកចិត្តកងទ័ព»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទងអ្នកស្រី ម៉ាលី សុជាតា អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការពារជាតិ ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី២១ខែមករានេះ។
ប៉ុន្តែនៅក្នុងសាររបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី១៣ខែមករា បានបញ្ជាក់ថា នៅចំពោះមុខស្ថានភាពដ៏លំបាកក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ប្រជាជាតិខ្មែរមានភាពចាំបាច់ ក្នុងការរួបរួមសាមគ្គីគ្នាជាធ្លុងមួយជាមួយនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តរួមរបស់ជាតិ ដើម្បីពង្រឹងសក្តានុពលជាតិលើគ្រប់វិស័យ និងលុបបំបាត់ភាពអសកម្មទាំងឡាយក្នុងសង្គមជាតិ ដែលធ្វើឱ្យជាតិចុះខ្សោយ។
ដើម្បីឱ្យកម្ពុជាមានធនធានក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មវិស័យការពារជាតិ លោក ឱក សេរីសោភ័គអ្នកជំនាញផ្នែកអភិបាលកិច្ច បានថ្លែងនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាមួយកាលពីពេលថ្មីៗ ដោយជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅដើម្បីធ្វើឱ្យកម្ពុជាខ្លាំង។ លោកលើកឡើងថា នៅពេលដែលថៃបានធ្វើការវាយប្រហារមកលើកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ វាគឺជាសារដែលប្រាប់មកកម្ពុជាថា មិនអាចនៅខ្សោយដូច្នេះតទៅទៀតបានទេ។ កម្ពុជាមិនអាចមានត្រឹមគ្រាន់តែការអភិវឌ្ឍធម្មតា ហើយមិនអភិវឌ្ឍន៍លើមធ្យោបាយដើម្បីការពារខ្លួននោះទេ។
លោក សេរីសុភ័គ បញ្ជាក់ថា ជាការពិតកម្ពុជាមិនចង់ទៅវ៉ៃអ្នកណា ដើម្បីពង្រីកទឹកដីនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែទោះយ៉ាងណា កម្ពុជាត្រូវការមធ្យោបាយ ត្រូវការធនធានមនុស្ស ត្រូវការអាវុធយុទ្ធភណ្ឌទំនើប ដើម្បីទុកការពារបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្លួន ហើយទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែត្រូវការលុយ ហេតុដូច្នេះកម្ពុជាមានភាពចាំបាច់ត្រូវធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅពិតប្រាកដ។
លោកថា៖ «ធ្វើសង្គ្រាមនៅថៃនឹងធ្វើឱ្យយើងបើកភ្នែកថា យើងលែងអាចនៅទន់ខ្សោយបានហើយ បើសិនជាយើងចង់ការពារខ្លួន។ ការឱ្យយើងរឹងប៉ឹងបាន ទាល់តែយើងមានមធ្យោបាយ មានមធ្យោបាយបាន ទាល់តែយើងធ្វើកំណែទម្រង់ស៊ីជម្រៅ បានវាបានលុយនឹងម៉ោ យើងកាត់អ្វីៗដែលជាអត់ប្រយោជន៍។ មិនគ្រាន់តែអត់ប្រយោជន៍ទេ ខ្ជះខ្ជាយទៅទៀត ហើយអាមន្ត្រីច្រើនមន្ត្រីប៉ោងក្រសួង ច្រើនក្រសួងដែលអត់បានការ ហើយយកតែលុយពន្ធរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ អាហ្នឹងហើយដែលត្រូវកាត់។ ដូច្នេះសង្គ្រាមធ្វើឱ្យយើងភ្លឺភ្នែកថាកំណែទម្រង់ហ្នឹងចាំបាច់មិនអាចប្រកែកបានទេ»។
សម្រាប់លោកបណ្ឌិត ឥន សុផល សាស្រ្តាចារ្យនិងជាអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្តនយោបាយបានសរសេរនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោក កាលពីថ្ងៃទី១៧ខែមករា ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបថា នៅក្នុងហ្វូងសត្វខ្លា មិនហ៊ានស៊ីសត្វចចកទេ តែខ្លាហ៊ានស៊ីដល់ដំរី ដោយសារដំរីខ្សោយ។ ចំណែកនៅក្នុងសង្គមមនុស្ស បើអ្នកមិនខ្លាំងត្រូវគេជាន់ហើយ សូមកុំធ្វើជាអ្នកកំសត់សុំក្តីមេត្តា។ នៅក្នុងនយោបាយបើរដ្ឋមួយមិនខ្លាំង រដ្ឋនោះក៏គ្មានមិត្តល្អដែរ បើរដ្ឋមួយមិនខ្លាំង រដ្ឋនោះក៏ត្រូវគេយកទឹកដីដែរ៕
