ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល ថ្លែងបែបនេះ បន្ទាប់ពីសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានប្រកាសសាលដីកា ដោយតម្កល់សាលក្រមផ្ដន្ទាទោសរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ លើសំណុំរឿង លោក កើត សារ៉ាយ ប្រធានសមាគមសម្ពន្ធនិសិ្សតបញ្ញវន្តខ្មែរ (KSILA) ដាក់ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ៤ ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ចំនួន ២ លានរៀល កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។
គិតមកទល់ពេលនេះ លោក កើត សារ៉ាយ បានជាប់ក្នុងពន្ធនាគារអស់ជិត ២ ឆ្នាំមកហើយ (ជាង ២០ ខែ ) ក្រោមបទចោទ ញុះញង់ ។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅអង្គការលីកាដូ លោក អំ សំអាត ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមករាថា ក្នុងកាលៈទេសៈនេះ កម្ពុជាកំពុងមានបញ្ហាព្រំដែន ភាគីពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ គួរតម្កល់ប្រយោជន៍ជាតិជាតិធំ ឈរលើស្មារតីឯកភាពជាតិ និងសាមគ្គីជាតិ ដោយត្រូវដោះលែងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស សកម្មជននយោបាយ សកម្មជនសង្គម និងសកម្មជនការពារបរិស្ថាន ជាដើម។
លោកថា សំណុំរឿងនេះ មេធាវីនឹងពិភាក្សាជាមួយ លោក កើត សារ៉ាយ ប្តឹងសាទុក្ខទៅតុលាការកំពូល ហើយលោករំពឹងថា តុលាការកំពូលនឹងពិចារណាទម្លាក់បទចោទប្រកាន់នេះ។
លោក អំ សំអាត និយាយថា៖ «ផ្ដន្ទាទោសលោកកើត សារ៉ាយ នេះ ក៏វាជាការគំរាមកំហែងបំភ័យសម្រាប់សកម្មជនការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសកម្មជនធ្វើការសង្គម ដែលមានបំណងចូលរួមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងលើកកម្ពស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។
អាជ្ញាធរបានចាប់ខ្លួន លោក កើត សារ៉ាយ កាលពីខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោយពេលដែលលោកវិលត្រឡប់ពីជួបក្រុមពលរដ្ឋមានទំនាស់ដីធ្លី ដែលសម្ងំពួនក្នុងព្រៃ គេចពីការតាមចាប់របស់អាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារ កាលពីអំឡុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤។
លោក កើត សារ៉ាយ បានលើកឡើងពីទុក្ខវេទនារបស់ពលរដ្ឋរត់គេចខ្លួន ពួកក្នុងព្រៃហើយលោកទទូចរដ្ឋាភិបាលបញ្ឈប់ចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋទាំងនោះ ហើយត្រូវស្វែងរកដំណោះស្រាយជូនពួកគាត់ដោយសន្តិវិធី។
នៅមុនការស្នើសុំរបស់លោក កើត សារ៉ាយ អាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារ បានចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋជាង ២០នាក់ និងដុះផ្ទះពលរដ្ឋជាច្រើនខ្នង ក្រោមហេតុផលថា ពួកគាត់រស់នៅលើដីក្រុមហ៊ុនឯកជនរបស់ក្រុមអ្នកមានអំណាច។
នេះជាលើកទី២ ហើយដែលលោក កើត សារ៉ាយ ជាប់ពន្ធនាគាត់ជិត ២ ឆ្នាំ ហើយកាលពីឆ្នាំ២០២១ លោកត្រូវបានឃុំខ្លួន និងផ្ដន្ទាទោសម្តងរួចមកហើយ ពីបទ ញុះញង់ ពាក់ព័ន្ធនឹងការតវ៉ាអហិង្សា ស្នើសុំឱ្យដោះលែងអតីតមេដឹកនាំសហជីពដែលធ្លាប់បានជាប់ពន្ធនាគារ គឺលោក រ៉ុង ឈុន ។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ លោកឃុន លាងម៉េង បាននៅឡើយទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
មន្ត្រីសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត ស្នើឱ្យតុលាការកំពូលដោះលែងលោក កើត សារ៉ាយ ប្រសើរជាងឃុំខ្លួនគាត់ នាំឱ្យខាតប្រយោជន៍ជាតិ និងជារឿងអយុត្តិធម៌ ខណៈដែលយុវជនរូបនេះ តែងតែធ្វើកិច្ចការជួយសង្គមជាតិ។
លោកចាត់ទុកសេចក្ដីសម្រេចរបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់កម្ពុជាប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។
លោកថា៖ «បើសិនជារដ្ឋាភិបាលចាត់ទុកថា កម្ពុជាប្រកាន់យកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្ស ត្រូវលើកស្ទួយដល់សេរីភាពបញ្ចេញមតិ ព្រោះសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ជាកញ្ចក់ដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធ្វើការកែប្រែ។ យើងស្នើឱ្យតុលាការកំពូលដោះលែងឱ្យគាត់មានសេរីភាព ល្អជាងឃុំគាត់ទុក ដែលគាត់ធ្វើការងារសង្គម វាអយុត្តិធម៌ណាស់»។
ម្តាយបង្កើត លោក កើត សារ៉ាយ រស់នៅខេត្តសៀមរាប គឺអ្នកស្រី ចាប យ៉ែម អាយុ ៨៤ ឆ្នាំ ទទូចឱ្យតុលាការកំពូល ដោះលែងកូនឱ្យមានសេរីភាព ព្រោះកូនគាត់ពុំបានប្រព្រឹត្តកំហុសដូចការចោទប្រកាន់ឡើយ។
អ្នកស្រីថា សព្វថ្ងៃអ្នកស្រីដេកមិនលក់ និងមានជំងឺប្រចាំកាយ ព្រោះបារម្ភពីសុខទុក្ខរបស់កូនដែលជាប់ឃុំក្នុងពន្ធនាគារជិតឆ្នាំ២ មកហើយ។
អ្នកស្រីនិយាយថា៖ «ពេលជាប់ឃុំនេះ កូនខ្ញុំអត់បានធ្វើអំពើអ្វីមួយអាក្រក់ទេ កូនខ្ញុំធ្វើនេះ ដើម្បីយុត្តិធម៌ដែរ។ កូនខ្ញុំមិនបានប្រព្រឹត្តកាប់សម្លាប់គេ ជក់ថ្មាំ អត់ទេ កូនខ្ញុំល្អតាំងពីដូនដល់ធំ។ ជារឿងអយុត្តិធម៌»។
កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ អង្គការសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន (Freedom House) បានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាថា «មិនមានសេរីភាព» ដោយសារការចាប់ខ្លួន និងការយាយី បង្កជាបរិយាកាសភ័យខ្លាច។
អង្គការនេះ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកែទម្រង់រដ្ឋ ដោយត្រូវបង្ហាញពីភាពស្មោះត្រង់តាមរបៀបវារៈនីតិរដ្ឋ រួមមាន ការកែសម្រួលច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌពាក់ព័ន្ធនឹងការនិយាយ ឬបញ្ចេញមតិ និងបញ្ឈប់ការប្រើបទញុះញង់ជាអាវុធ បង្កើតឯករាជ្យភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ ដើម្បីកុំឱ្យតុលាការក្លាយជាឧបករណ៍របស់អ្នកនយោបាយ ធានាតម្លាភាពប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ និងបង្កើតយន្តការការពារសុវត្ថិភាពអ្នកសារព័ត៌មាន។
របាយការណ៍អង្គការលីកាដូ រកឃើញថា លោក កើត សារ៉ាយ ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកជាប់ឃុំ ៩១នាក់ ដែលប្រើប្រាស់សិទ្ធិរបស់ខ្លួន៕
