អ្នកជំនាញកសិកម្ម សង្កេតឃើញថា មកទល់ពេលនេះ កម្ពុជាមានរោងចក្រកែច្នៃដំឡូងមី យ៉ាងហោចណាស់ ជាង ១០ទីតាំងផ្សេងៗគ្នា ឋិតក្នុងខេត្តមួយចំនួន រួមមាន ខេត្តរតនគិរី មណ្ឌលគិរី ក្រចេះ កំពង់ឆ្នាំង ឧត្តរមានជ័យ ត្បូងឃ្មុំ កំពង់ស្ពឺ និងខេត្តបាត់ដំបងជាដើម ក៏ប៉ុន្តែគេឃើញមានរោងចក្រតិចតួចប៉ុណ្ណោះនៅដំណើរការ។
ប្រធានសមាគមកសិករដំឡូងមីខ្មែរ លោក អិល ឈិញ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី០៣ ខែកុម្ភៈថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែសិក្សា និងស្រាវជ្រាវលម្អិតពីរោងចក្រកែច្នៃដំឡូងមីដែលផ្អាកដំណើរការ ថាតើមានមូលហេតុអ្វីខ្លះ? ហើយត្រូវរកមធ្យោបាយជំរុញឱ្យដំណើរការឡើងវិញ ដើម្បីលើកកម្ពស់ផលិតផលកសិកម្មក្នុងស្រុក និងផ្ដល់ការងារឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរ។
លោកសង្កេតឃើញថា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១០ រហូតមកទល់ពេលនេះ មានរោងចក្រយ៉ាងហោចណាស់ជិត១០កន្លែង បានចំណាយទុនវិនិយោគរាប់លានដុល្លារអាមេរិក ដើម្បីដំណើរការសង្វាក់ផលិតកម្ម ក៏ប៉ុន្តែបែរជាផ្អាកទៅវិញ ដោយគ្មានមូលហេតុផលច្បាស់លាស់។
លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែរឹបអូសរោងចក្រដែលបិទទាំងអស់ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកវិនិយោគថ្មីជំនួស ប្រសើរជាងបិទទ្វាររោងចក្រនៅទំនេរចោល។
លោកថា៖ «ពាក់ព័ន្ធរឿងធំ ដល់ក្រសួង និងមន្ទីរ រោងចក្រអត់ដំណើរការគាត់មានប្រតិកម្មយ៉ាងម៉េច? បើករោងចក្រ បើកដើម្បីរកស៊ី ឬក៏យកលុយមកលាង យកលុយមកចោល។ បើរោងចក្រដំណើរការយើងគួរពង្រឹងតម្លៃ តម្លៃដំឡូងកុំឱ្យថ្លៃតាមតំបន់ វាត្រូវដឹកទៅខាងវៀតណាម ហើយវាប្រមូលទិញដំឡូង កសិករមិនបារម្ភប៉ុន្មាន។ កសិករដាំដំឡូងឱ្យតែមានអ្នកទិញមិនខ្វះអ្នកដាំទេ»។
លោក អិល ឈិញ បន្ថែមថា រដ្ឋាភិបាលគួររៀបចំបែងចែកតាមតំបន់រោងចក្រកែច្នៃដំឡូងមី តាមបណ្តាខេត្តនីមួយៗ ដើម្បីងាយស្រួលឱ្យកសិករស្វែងរកទីផ្សារលក់ចេញ។
លោកថា ក្នុងចំណោមរោងចក្រជាង ១០ កន្លែង នៅទូទាំងប្រទេសគេឃើញមានតែរោងចក្រមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ បន្តដំណើរការសង្វាក់ផលិតកម្ម រួមមាន នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី ខេត្តរតនគិរី ខេត្តក្រចេះ ខេត្តបាត់ដំបង និងខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
ជុំវិញរឿងនេះ កសិករខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក ថាន់ វ៉ន ប្រាប់វីអូឌីថា កសិករភាគច្រើនដាំដំឡូងទទួលបានទិន្នផលល្អ ក៏ប៉ុន្តែនៅពេលប្រមូលផលបែរជាធ្លាក់ថ្លៃ ត្រឹមតែ ១៥០ រៀល ទៅ ២៤០ រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។ រីឯដំឡូងក្រៀមស្ងួតមានតម្លៃចន្លោះ ៤៥០ រៀល ទៅ ៥៥០ រៀល ក្នុងមួយគីឡូក្រាម។
លោកបន្ថែមថា ឈ្មួញដែលទិញដំឡូងរបស់លោក ដឹកទៅលក់នៅប្រទេសវៀតណាម ហើយទម្រាំដឹកដល់វៀតណាម មានឧបសគ្គច្រើន ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យពួកគេទម្លាក់តម្លៃដំឡូងរបស់កសិករ។
លោក ថាន់ វ៉ន និយាយថា៖ «មិនសូម្បីតែដំឡូងមី គ្រាប់ចន្ទីរអីក៏ដោយ រដ្ឋាភិបាលបង្កើតរោងចក្រ ២ ទៅ ៣ ខេត្តមានរោងចក្រមួយ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋមានការងារធ្វើផង។ ឥលូវមិនប៉ះពាល់ផ្លូវចិត្តទេ ពលរដ្ឋបានប៉ុណ្ណាស៊ីប៉ុណ្ណឹង អ្វីដល់អស្ចារ្យរដ្ឋាភិបាល ផលិតផលធ្លាក់ តើមុខគាត់រីកយ៉ាងម៉េច?»។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងកសិកម្ម លោក ឃឹម ហ្វីណង់ និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម លោក ឌិត ទីណា បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
តែយ៉ាងណា លោក ឌិត ទីណា បានលើកឡើងក្នុងរបាយការណ៍ថា ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ កម្ពុជានាំចេញដំឡូងមីស្រស់ថយចុះ ដោយសារកសិករបំប្លែងពីដំឡូងមីស្រស់ និងក្រៀម ហើយកែច្នៃជាម្សៅ ដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ និងមានតម្លៃខ្ពស់។
លោកថា កម្ពុជាបាននាំចេញដំឡូងមីក្រៀមកើនឡើង ៦២,២២% និងម្សៅដំឡូងមីកើនឡើងចំនួន ៧៥,២៣% បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤។
ចំណែក បញ្ញវន្តខ្មែររស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ លោក ឡុង បូរី សង្កេតឃើញថា កសិករជួបការលំបាកក្នុងការលក់ផលិតផលកសិកម្មរបស់ខ្លួនជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែលជាឧបសគ្គធ្វើឱ្យពួកគាត់មានបញ្ហាបំណុល វិបត្តិផ្លូវចិត្ត និងធ្វើចំណាកស្រុកជាដើម។
លោក ឡុង បុរី និយាយថា៖ «កាលណាយើងអត់មានរោងចក្រផលិតខ្លួនឯងទេ យើងពឹងលើប្រទេសជិតខាង ប្រៀបដូចជាពឹងខ្យល់គេដក។ គេផ្តល់ឧកស៊ីសែនឱ្យយើងដក គេផ្តល់ឱ្យ គេផ្តល់ឱ្យ កាលណាគេមិនផ្តល់ គេបិទឧកស៊ីសែន យើងនេះស្ទះខ្យល់»។
បញ្ញាវន្តខ្មែរម្នាក់ទៀត គឺលោក ប៉ុក បាន មើលឃើញថា បញ្ហានេះគឺជារឿងដដែលៗ រដ្ឋាភិបាលគ្មានដំណោះស្រាយឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពនៅឡើយទេ ក្នុងពេលបិទព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ជាឱកាសមួយដែលកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងបច្ចេកទេសកែច្នៃផលិតផលក្នុងស្រុក ស្របពេលដែលពលករខ្មែររាប់សែននាក់ បានវិលមកកម្ពុជា។
លោក ប៉ក់ បាន និយាយថា៖ «សង្កេតមើល យើងមើលតាំងពីដើមមក នាំចេញបានលុយមក គឺយើងអត់បានគិត កាលណាយើងធ្វើរោងចក្រកន្លែងកែច្នៃឱ្យវាទៅជាចំណីអាហារ ទៅជាសម្ភារៈអ្វីមួយ យើងនឹងចំណេញបានច្រើន លក់បានថ្លៃ។ យើងអត់បានគិតដល់លទ្ធផលសម្រេច»។
របាយការណ៍ក្រសួងកសិកម្ម បង្ហាញថា កម្ពុជានាំចេញដំឡូងមីស្រស់ សម្រេចបានជាង ៣ លានតោន នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ធ្លាក់ចុះ ៩,៨២% ធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៤ ដោយសារកសិករបំប្លែងពីដំឡូងមីស្រស់ និងក្រៀមស្ងួត ឱ្យក្លាយជាម្សៅ ដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ មានតម្លៃខ្ពស់។
បន្ថែមពីនេះ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ កម្ពុជារកចំណូលបាន ពីការនាំចេញដំឡូងមីចំនួន ៦៤៦ លានដុល្លារ ធ្លាក់ចុះ ១៤,៤៨% ធៀបនឹងឆ្នាំ ២០២៤៕
