អ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នយោបាយមិនចំណុះឱ្យរដ្ឋាភិបាល បារម្ភថា ដីខ្មែរតាមព្រំដែននឹងត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងដៃសត្រូវបន្ថែមទៀត ក្រោយលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និយាយថាកម្ពុជាមិនបានត្រៀមខ្លួនធ្វើសង្គ្រាមក្នុងបុព្វហេតុការពារទឹកដីទេ ដោយថាកម្ពុជាចង់បានព្រំដែនសន្តិភាព។
ការបារម្ភនេះ ខណៈថៃកំពុងយកបញ្ហាផ្ទៃក្នុងរបស់ខ្លួន គំរាមចង់ផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ មុនបោះឆ្នោតនាថ្ងៃទី៨ខែកុម្ភៈនេះ ដើម្បីប្រគល់អំណាចឱ្យក្រុមយោធាថៃបន្តឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ បន្ថែមទៀត ក្រោយថាបើកការឈ្លានពានចំនួន២១ថ្ងៃ ដែលគេជឿថាថៃដណ្តើមយកដីខ្មែរទៅគ្រប់គ្រងយ៉ាងតិច៤១ទីតាំង រួចទៅហើយនោះ។
ការសំអាងបែបនេះ ក្រោយពីនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងសារទៅកាន់ពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅខេត្តព្រះវិហារ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ប៉ុន្មានថ្ងៃមុននេះ។
លោកនិយាយថា៖ «យើងអត់មានព្រាង [ត្រៀម]សម្រាប់សង្គ្រាមទេ យើងចង់បាននូវព្រំដែនសន្តិភាពជាមួយប្រទេសជិតខាង។ សង្គ្រាមហែកហួរផ្ទៃក្នុង វាយូរណាស់មកហើយ ដែលកម្ពុជាមិនចង់បានពីព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង។ ប៉ុន្តែវាកើតហើយយើងត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណាធានានូវសុខសុវត្ថិភាពប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង គាំទ្រដល់កងកម្លាំងរបស់យើង។ ប៉ិនសំខាន់ប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ដែលអត់ដឹង»។
កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦នេះ រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ ភួងកេតកែវ បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ឱ្យសារព័ត៌មានថៃ ដោយព្រមានថា បើទាហានកម្ពុជានៅតែបន្តប៉ះពាក្យសម្តីគ្នាជាមួយទាហានថៃនៅតាមព្រំដែនទៀត ការផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ អាចនឹងកើតមានឡើង មុនការបោះឆ្នោត ៨ កុម្ភៈខាងមុននេះ គឺត្រូវប្រគល់អំណាចឱ្យយោធាថៃ ដើម្បីការពារទឹកដីថៃតាមព្រំដែន។
បើតាមសារព័ត៌មាន Amarin News និង The Standard បានចុះផ្សាយដកស្រង់សម្តីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក ស៊ីហាសាក់ និយាយថា បើទាហានខ្មែរតាមព្រំដែន មិនធ្វើតាមថៃ បន្តប៉ះសម្តីគ្នាជាមួយទាហានថៃទៀត។ លោកបារម្ភថា ការផ្ទុះអាវុធលើកទី៣ អាចនឹងកើតឡើង មុនការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិថ្ងៃទី៨ ខែកុម្ភៈខាងមុននេះ ព្រោះអំណាចទាំងអស់ ត្រូវប្រគល់ឱ្យយោធាថៃ ដើម្បីគ្រប់គ្រងទឹកដី។
ជុំវិញរឿងនេះ តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំងលោក អ៊ុំ សំអាន ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈនេះថា សាររបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពកំសាក និងភាពបរាជ័យក្នុងការការពារទឹកដីបុព្វបុរសខ្មែរ។
លោកអះអាងថា ថៃនឹងបន្តប្រើលេសប្រគល់សិទ្ធិអំណាចឱ្យក្រុមយោធាថៃ បន្តពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរតាមព្រំដែន ដើម្បីមហិច្ចតាលេបទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀតតាមផែនទីចោរខ្នាត ១/៥០ពាន់របស់គេ។
លោកថា៖ «រដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយត្រកូលហ៊ុន ឬរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយគណបក្សប្រជាជនហ្នឹង គឺខ្លាចថៃរហូតដល់លើកទង់ស ដើម្បីសុំការចុះចាញ់ចំពោះថៃ ដោយសារធ្វើសង្គ្រាមពីរដងហើយ មិនអាចច្បាំងឈ្នះថៃនោះទេ អ៊ីចឹងហើយបើសិនជាច្បាំងម្ដងទៀត អាចនឹងបាត់បង់ទឹកដីបន្ថែមទៀត ហើយអាចថៃទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុន ពីអំណាចជាដើម ទើបធ្វើឲ្យត្រកូលហ៊ុនលើកទង់សចំពោះថៃគឺចុះចាញ់ថៃ»។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន ហាក់ស្តីបន្ទោសថា គ្មានមេដឹកនាំកម្ពុជារូបណាដែលកំសាក អសមត្ថភាព និងបរាជ័យការពារទឹកដី ដូចមេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុននេះទេ សុខចិត្តក្រាញអំណាច មិនខ្វល់រឿងបាត់ទឹកដី។
លោកបន្តថា បើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនចង់ឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរស្តីបន្ទោសរឿងបាត់ទឹកដីទៅប្រទេសថៃ ត្រូវបង្ហាញពីការប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស ២៣តុលា ដើម្បីការពារ និងទាមទារទឹកដីខ្មែរត្រឡប់មកវិញ។
លោកថា៖ «ពេលដែលមានមេដឹកនាំកំសាកដូចត្រកូលហ៊ុន ហើយអត់មានសមត្ថភាពពង្រឹងវិស័យយោធាក្នុងការការពារទឹកដី វានឹងធ្វើឲ្យបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរយើងទៅថៃចំនួន៤១ទីតាំងហ្នឹងហើយ អាចបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត បើសិនជាមានសង្គ្រាមលើកទី៣ ដូច្នេះទឹកដីខ្មែរយើងក្រោមការដឹកនាំរបស់ត្រកូលហ៊ុននេះ គឺបាត់បង់ចំនួន៤១ទីតាំង ថៃរួចហើយអាចនឹងបាត់បង់បន្ថែមទៀត ប្រសិនជានៅតែដឹកនាំដោយត្រកូលហ៊ុន បើសិនជាមានការផ្លាស់ប្តូរត្រកូលហ៊ុន ចេញអាហ្នឹងវាអាចការពារបាន»។
ចំណែក អ្នកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ លោក វ៉ន ចាន់ឡូត បង្ហោះសារថា គ្មានអត្ថន័យ និងខ្លឹមសារសោះ ចំពោះមេដឹកនាំណាមួយ ដែលអសមត្ថភាពការពារទឹកដី ទោះបីពួកគេនៅតែប្រឹងក្ដោបអំណាច។
លោក ចាន់ឡូត និយាយថា៖ «ការបាត់បង់ទឹកដីនេះ ជាកំហុសដ៏ធំ និងភាពអាម៉ាសរកអ្វីផ្ទឹមពុំបាន ក្នុងប្រវត្តិសាស្ដ្រ»។
លើសពីនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែត ណាត ធ្លាប់និយាយថា ថៃគឺជាចោរប្លន់ដោយចំហរដោយក្រអឺតក្រទម ដោយគឃ្លើន ដែលបានលើកទ័ពចូលមកប្លន់ឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជា។
លោកបន្តថា បើសិនជាកម្ពុជាបន្តធ្វើការចរចាទ្វេភាគី ដោយទាមទារឱ្យថៃដែលជាភាគីចោរប្លន់ ប្រគល់សងទឹកដីនិងផ្តល់សំណងខូចខាតឱ្យកម្ពុជាវិញ ប្រាកដណាស់គឺថៃនឹងមិនប្រគល់ទឹកដីឱ្យកម្ពុជាវិញ និងក៏មិនសងការខូចខាតដល់កម្ពុជានោះដែរ។ ហេតុដូច្នេះគឺចាំបាច់ណាស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែដាក់ពាក្យប្តឹងថៃទៅ ICJ និង ICC ។
សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន ធ្លាប់បានបង្ហោះសារកាលពីថ្ងៃទី១ ខែកុម្ភៈ រំឮកលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា«មានជម្រើសតែ៣គត់ គឺទី១. កាត់ទឹកដីខ្មែរចំនួន៤១ទីតាំង ឱ្យថៃដូរយកសន្តិភាព និងអំណាច ដោយអង្វរលន់តួសុំទឹកដីខ្មែរពីថៃពី ៥% ទៅ ១០% មកវិញ តាមរយៈការចរចាទ្វេភាគី។
ទី២. រក្សាទុកទឹកដីខ្មែរចំនួន៤១ទីតាំង ឱ្យថៃគ្រប់គ្រងរហូតដល់៣០ឆ្នាំ ឬ៥០ឆ្នាំ គឺទុកទាល់តែកូនគាត់ ឬក្មេងជំនាន់ក្រោយកាត់ទឹកដីខ្មែរចំនួន៤១ទីតាំងឱ្យថៃដូច លោក ហ៊ុន សែន កាត់កោះត្រល់ឱ្យវៀតណាម និងកាត់កោះគុតឱ្យថៃ។
ចំណែកទី ៣. លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវចុះចេញពីតំណែង ដើម្បីផ្តល់ឱកាសឱ្យមេដឹកនាំថ្មីដែលមានសមត្ថភាព ដើម្បីទាមទារទឹកដីខ្មែរចំនួន៤១ទីតាំងមកវិញ។
ក្រៅពីជម្រើសទាំង៣នេះ លោក អ៊ុំ សំអាន និយាយថា លោកមើលមិនឃើញថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានជម្រើសអ្វីផ្សេងនោះទេ។ បន្ថែមពីនេះ លោកថា ព័ត៌មានដែលឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសបារាំងថា បារាំងនឹងផ្តល់ឯកសារនិងផែនទីឱ្យកម្ពុជាប្តឹងថៃទៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ (ICJ) ជានយោបាយប្រជាភិថុតតែប៉ុណ្ណោះ។ តាមពិតបារាំងត្រៀមផ្តល់ឯកសារ និងផែនទីឱ្យកម្ពុជាយូរហើយ គ្រាន់តែលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មានបំណងនឹងប្តឹងថៃទៅ ICJ នោះទេ គិតរហូតមកដល់ពេលនេះ៕
