តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំងដែលសកម្មបញ្ហាព្រំដែន បានទម្លាយវីដេអូជាច្រើនពីសកម្មភាពយោធាថៃ បន្តរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកវត្តខ្មែរនៅតំបន់បឹងត្រកួន រួមទាំងទីតាំងផ្សេងទៀត ខណៈមេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រកាសថា កម្ពុជាមិនត្រៀមធ្វើសង្រ្គាមទេ គឺកម្ពុជាចង់បានព្រំដែនសន្តិភាពជាមួយប្រទេសជិតខាង បើទោះបីថៃកំពុងពង្រីកការឈ្លានពាន។
ការណ៍នេះ ពួកគេបារម្ភថា ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ វត្តអារាមនិងទឹកដីខ្មែរជាច្រើនទៀត នឹងត្រូវបាត់បង់ទៅប្រទេសថៃជារៀងរហូត បើមេដឹកនាំខ្មែរ គ្មានឆន្ទៈការពារនិងប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិជួយទេនោះ។
តំណាងរាស្រ្តបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន បញ្ជាក់ប្រាប់VODនៅថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈនេះថា យោធាថៃពិតជាបានដាក់ទូកុងទីន័រ និងរាយបន្លាលួសពទ្ធ័យកវត្តអារាមខ្មែរនៅតំបន់បឹងត្រកួន ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ។
លោកអះអាងថា យោធាថៃមិនត្រឹមតែរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកវត្តអារាមខ្មែរ នៅតំបន់បឹងត្រកួនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងដាក់កុងទីន័រ និងរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកចម្ការ ដីធ្លី របស់ពលរដ្ឋខ្មែរ ទាំង៤ភូមិផងដែរ។
លោកបារម្ភថា ថៃនឹងបន្តពង្រីកការគ្រប់គ្រងឬកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរទាំង៤១ទីតាំងនោះជារៀងរហូត ខណៈសកម្មភាពយោធាថៃ ហាក់ពន្លឿនការសាងសង់លេណដ្ឋាន ផ្លូវប៉េតុង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្មីលើដីខ្មែរ។
លោកថា៖ «យើងឃើញថា វត្តខ្មែរហ្នឹង ថៃព័ទ្ធបន្លាលួសហើយនៅដាក់កុងតឺន័រយក ដោយក្លោងទ្វារវត្តនៅបឹងត្រកូនហ្នឹង ថៃបានកាន់កាប់ហើយ ដូច្នេះយើងឃើញជាក់ស្ដែងការបាត់បង់វត្តខ្មែរយើងនៅបឹងត្រកួនហ្នឹង គឺជារឿងពិតមួយដែលការបាត់បង់ទឹកដីខ្មែរ ហើយនៅភូមិជោគជ័យ មានវត្តជោគជ័យខ្មែរមួយដែរ ត្រូវបានថៃគ្រប់គ្រងបណ្តេញព្រះសង្ឃខ្មែរយើង ចេញពីវត្តដែលជាទឹកដីខ្មែរយើង»។
សម្រាប់ លោក សំអាន នៅតែចាត់ទុកទង្វើយ៉ាងគឃ្លើន អមនុស្សធម៌ និងព្រៃផ្សៃរបស់យោធាថៃដែលរំលោភទឹកដីខ្មែរ វត្តអារាម និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរ គឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីកម្សោយ អសមត្ថភាព និងកំសាករបស់មេដឹកនាំគ្រួសារហ៊ុន ដែលបណ្តោយឱ្យបរទេសថៃ បន្តប្រមាថ មើលងាយជាតិសាសន៍កម្ពុជា។
លោកអះអាងថា លើពិភពលោកយើងនេះ គ្មានមេដឹកនាំរូបណា ដែលកំសាក ឆោតល្ងង់ ចង់បានព្រំដែនសន្តិភាពពីសត្រូវដែលតែងតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់ឈ្លានពាន លេបទឹកដីខ្លួនដូចលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទេ។
សម្រាប់លោក សំអាន ហាក់សើចចំអកឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា ចង់បានព្រំដែនសន្តិភាព គឺស្មើនឹងយល់ព្រមកាត់ទឹកដីឱ្យថៃ ដើម្បីដូរយកសន្តិភាព និងអំណាចគ្រួសារហ៊ុន បន្តដឹកនាំប្រទេសខ្មែរទៀត។
លោកថា៖ «គាត់ប្រសិនជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គាត់សុខចិត្តចុះចេញពីតំណែងក្នុងពេលឆាប់ៗហ្នឹង អស់រយៈពេលមួយឆ្នាំពីរឆ្នាំអីទៀត កុំឱ្យនៅដល់៥ឆ្នាំ អាចមានមេដឹកនាំថ្មីទៅ គេនិងទាមទារទឹកដីនោះមកវិញ តាមរយៈការប្ដឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្ដរជាតិអាយស៊ីជេ ហើយហ្នឹងប្ដឹងថៃទៅកាន់សហប្រធាននៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១ ហើយគេអាចពង្រឹងវិស័យយោធាកុំឲ្យមានអំពើពុករលួយកុំឲ្យមានទាហានខ្មោចច្រើន»។
ជុំវិញរឿងនេះ កាលពីថ្ងៃទី៣១ ខែមករា នាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងសារទៅកាន់ពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅខេត្តព្រះវិហារ បញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមិនបានត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ធ្វើសង្រ្គាមជាមួយប្រទេសជិតខាងទេ គឺកម្ពុជាបាននូវព្រំដែនសន្តិភាព។
លោកបន្តថា សង្គ្រាមហែកហួរផ្ទៃក្នុង វាយូរណាស់មកហើយ ដែលកម្ពុជាមិនចង់បាន ពីព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពរស់នៅអាយុជីវិតប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង។ ប៉ុន្តែវាកើតហើយយើងត្រូវតែធ្វើយ៉ាងណាធានានូវសុខសុវត្ថិភាពប្រជាពលរដ្ឋរបស់យើង គាំទ្រដល់កងកម្លាំងរបស់យើង។
ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត ហាក់អស់សង្ឃឹមថា ប្រទេសកម្ពុជាពិតជាអភ័ព្ទណាស់ មានមេដឹកនាំអសមត្ថភាព គ្មានគំនិតត្រៀមក្នុងការរៀបចំផែនការការពារទឹកដីខ្លួន។
លោកហាក់ស្តីបន្ទោសដែរថា បើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចង់បានព្រំដែនសន្តិភាពជាមួយសត្រូវថៃឈ្លានពាន គួរតែចុះចេញពីអំណាចទៅ ព្រោះគ្មានមេដឹកនាំពិភពលោកណាដែលគេកំសាកដូចគាត់ទេ។
លោកបារម្ភដែរថា បើកម្ពុជាមានមេដឹកនាំកំសាក អសមត្ថភាព និងគ្មានគំនិតជាតិនិយម ដូចលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត សព្វថ្ងៃនេះ អនាគតទឹកដីបុព្វបុរសខ្មែរនឹងប្រឈមបាត់បង់បន្ថែមទៀតទៅថៃ និងវៀតណាម។
លោកថា៖ «ហើយដល់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថាមួយលើកជាពីរលើកអត់បានត្រៀមលក្ខណៈសម្បត្តិអីទេនិយាយអ៊ីចឹង មិនសមធ្វើមេដឹកនាំតវ៉ាទៀតទេ បើតាមស្រុកគេប្រជាធិបតេយ្យធម្មតាហ្នឹង គេឲ្យគាត់ឈប់ធ្វើនាយករដ្ឋមន្ត្រីបាត់ហើយ ហើយបញ្ជាក់អំពីការខ្សោយមេដឹកនាំ និងមិនដឹងពីតួនាទីខ្លួនឯងថាត្រូវធ្វើអីមុន ហើយកាលណានិយាយពាក្យអ៊ីចឹងៗ ដូចប្រាប់គេថាខ្លួនឯងគ្មានសមត្ថភាពដឹកនាំអ៊ីចឹង»។
យ៉ាងណា លោក ម៉ែន ណាត នៅតែក្រើនរំឮកមេដឹកនាំកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គួរតែភ្ញាក់ខ្លួនឡើងមិនអាចសង្ងំទុកឱ្យថៃបន្តរាយលួសបន្លាព័ទ្ធយកទឹកដីខ្មែរ វត្តអារាម ប្រាសាទបុរាណខ្មែរទៀតទេ។
លោកអះអាងថា កម្ពុជាមានជ្រើសច្រើនណាស់ ក្នុងការទាមទារ និងការពារទឹកដី គឺទី១ត្រូវពន្លឿនដាក់សំណុំរឿងព្រំដែនប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស២៣តុលា។
ទី២ ពង្រឹងទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រទេសលោកសេរី គឺស្តារប្រជាធិបតេយ្យ គោរពសិទ្ធិ ដោះលែងអ្នកទោសនយោបាយ សកម្មជនសង្គម ផ្សះផ្សា បង្រួបបង្រួមជាតិខ្មែរឡើងវិញ។
យ៉ាងណា នៅថ្ងៃពុធនេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ប៉ែន បូណា មិនបានបង្ហាញប្រតិកម្ម ជុំវិញយោធាថៃបន្តរាយបន្លាលួសព័ទ្ធយកវត្តខ្មែរ នៅតំបន់បឹងត្រកួន និងទីតាំងផ្សេងទៀត ដែលថៃកំពុងធ្វើសំណង់រឹង លើដីខ្មែរដែលថៃដណ្តើមកាន់កាប់ក្រោយសង្គ្រាម២១ថ្ងៃមកនេះទេ ដោយគ្រាន់រំឭករឿងក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា តវ៉ាទៅនឹងយោធាថៃដែលនាំទីភ្នាក់ងារ FBI អាមេរិក ទៅពិនិត្យទីតាំងដែលជាទឹកដីខ្មែរនៅច្រកអូរស្មាច់ ត្រូវបានថៃរំលោភបំពាន។
លោកថា៖ «ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃទី៣ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងក្លា និងជាផ្លូវការប្រឆាំងទៅនឹងទស្សនកិច្ចត្រួតពិនិត្យទីតាំង ដោយគ្មានការអនុញ្ញាតរបស់អនុព័ន្ធយោធាបរទេសមួយក្រុម និងមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ ដែលដឹកនាំដោយប្រធានចារកម្មកងទ័ពថៃនៅឯសណ្ឋាគារពីរកន្លែង ស្ថិតក្នុងស្រុកអូរស្មាច់ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ នៃប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ទស្សនកិច្ចត្រួតពិនិត្យទីតាំងនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយគ្មានការយល់ព្រមពីរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា»។
យ៉ាងណា កម្ពុជាធ្លាប់អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលមិនទទួលយកដាច់ខាត ការពង្រីកព្រំដែនតាមកងកម្លាំងយោធា និងថាកម្ពុជាទាមទារឱ្យថៃគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង និងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។
យ៉ាងណា សម្រាប់ លោក អ៊ុំ សំអាន ក៏ដូចជាលោក ម៉ែន ណាត រួមទាំងបញ្ញវ័ន្តខ្មែរផ្សេងទៀត នៅតែលើកទឹកចិត្តឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ប្រញ៉ាប់ពន្លឿនសំណុំរឿងព្រំដែនប្តឹងថៃទៅ ICJ និង ICC រួមទាំងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា ដើម្បីទប់ស្កាត់មហិច្ឆតាថៃឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ពីព្រោះបើកម្ពុជាមិនប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការ និងស្ថាប័នអន្តរជាតិទេ កម្ពុជានឹងបាត់បង់ទឹកដីនៅតាមព្រំដែនជារៀងរហូត ថែមទាំងថៃនៅតែបន្តរុលចូលមកដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរបន្ថែមទៀត នាពេលបន្តបន្ទាប់ខាងមុខ៕
