យុទ្ធនាការយោធាដែលបានបើកឆាកកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដោយសម្ព័ន្ធភាពដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល គឺជាការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធសន្តិសុខឡើងវិញដ៏សំខាន់បំផុតនៅមជ្ឈិមបូព៌ា គិតចាប់តាំងពីការបញ្ចប់សង្គ្រាមត្រជាក់។
ប្រតិបត្តិការ Epic Fury ដូចដែលបានប្រសិទ្ធនាមដោយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន មិនមែនជាការធ្លាក់ចូលក្នុងជម្លោះដោយចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាលទ្ធផលនៃភាពតានតឹងដែលបានកើនឡើងអស់រយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ ការបរាជ័យនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូតរវាងឆ្នាំ២០២៥ និងឆ្នាំ២០២៦ និងការផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋាននៃយុទ្ធសាស្ត្រចម្បង (Grand Strategy) របស់អាមេរិក ក្រោមរដ្ឋបាលអាណត្តិទីពីររបស់លោក ត្រាំ។
ការសម្រេចចិត្តរបស់អាមេរិកក្នុងការប្តេជ្ញាចិត្តប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាពេញទំហឹង ដើម្បីកម្ចាត់ថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់ និងផ្លាស់ប្តូររបបនៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ គឺផ្អែកលើការវាយតម្លៃថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ បានឈានដល់ចំណុចនៃភាពស៊ាំ (Point of Immunity)។
ក្នុងន័យនេះ អាវុធរារាំងធម្មតារបស់អ៊ីរ៉ង់ ជាពិសេសមីស៊ីលបាលីស្ទិក និងហ្វូងដ្រូន (Drone swarms) ត្រូវបានគេមើលឃើញថា អាចបង្កើតជាខែលការពារដ៏រឹងមាំ សម្រាប់បិទបាំងកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែរដែលបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ។
ដើម្បីយល់ច្បាស់អំពីបុព្វហេតុនៃការសម្រេចចិត្តចូលជ្រៀតជ្រែកយោធារបស់អាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០២៦ យើងចាំបាច់ត្រូវវិភាគលើការធ្លាក់ចុះជាប្រព័ន្ធនៃអំណាចឥទ្ធិពលរបស់អ៊ីរ៉ង់ពេញមួយឆ្នាំ២០២៥។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមនៅតំបន់ហ្គាហ្សា នាឆ្នាំ២០២៣ អ៊ីស្រាអែលបានបើកយុទ្ធនាការរយៈពេលវែងក្នុងគោលបំណងកម្ទេច អ័ក្សនៃភាពធន់ (Axis of Resistance) ជាជំហានៗ។
គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៥ រចនាសម្ព័ន្ធដឹកនាំរបស់ក្រុមហេសបូឡា (Hezbollah) ត្រូវបានបំផ្លាញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ រីឯក្រុមហាម៉ាស់ (Hamas) ត្រូវបានកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលមកត្រឹមជាក្រុមបះបោរដ៏បែកបាក់ប៉ុណ្ណោះ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតចំពោះយុទ្ធសាស្ត្រតំបន់របស់ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ បានកើតឡើងនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ តាមរយៈការដួលរលំភ្លាមៗ នៃរបប បាសា អាល់អាសាដ (Bashar al-Assad) ក្នុងប្រទេសស៊ីរី។
ដោយឆ្លៀតឱកាសក្នុងខណៈដែលអ៊ីរ៉ង់ និងរុស្ស៊ីកំពុងមានការរំខាន កងកម្លាំងឧទ្ទាមបានវាយផ្តួលរំលំលោក អាសាដ ដែលជាការកាត់ផ្តាច់ស្ពានតភ្ជាប់ដែនដី (Land Bridge) ដ៏សំខាន់។ ការបាត់បង់នេះ បានធ្វើឱ្យកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម (IRGC) លែងមានលទ្ធភាពបញ្ចេញឥទ្ធិពលទៅក្នុងតំបន់ ឡឺវ៉ាន (Levant) និងបាត់បង់ខ្សែសង្វាក់ភស្តុភារដែលធ្លាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់ក្រុម ហេសបូឡា ទាំងស្រុង។
ស្ថានភាពឯកោក្នុងតំបន់នេះ កាន់តែមានភាពដុនដាបខ្លាំង បន្ទាប់ពីការដាក់ចេញនូវយុទ្ធនាការ សម្ពាធជាអតិបរមា (Maximum Pressure) ឡើងវិញយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុតដោយរដ្ឋបាលលោក ត្រាំ ភ្លាមៗក្រោយការចូលកាន់តំណែងក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៥។
អនុស្សរណៈសន្តិសុខជាតិរបស់ប្រធានាធិបតីលេខ២ (NSM-2) ដែលបានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥ បានបង្គាប់ឱ្យរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសដឹកនាំយុទ្ធនាការការទូតដាច់ខាត ដើម្បីកាត់បន្ថយការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់ឱ្យមកនៅកម្រិតសូន្យ ដោយផ្តោតគោលដៅសំខាន់លើការបញ្ជូនប្រេងទៅកាន់ប្រទេសចិន។
ការឡោមព័ទ្ធសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈទណ្ឌកម្មនេះ រួមផ្សំជាមួយនឹងការដួលរលំនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរ៉ាំរ៉ៃ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈវិបត្តិដាច់ចរន្តអគ្គិសនីទូទាំងប្រទេសជារៀងរាល់ថ្ងៃ បានរុញច្រានឱ្យរបបទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិភាពស្របច្បាប់(Legitimacy Crisis)យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅចំពោះមុខប្រជាជនខ្លួនឯង។
ស្ថានភាពផ្ទៃក្នុងរបស់អ៊ីរ៉ង់ បានឈានដល់ចំណុចផ្ទុះអាសន្នបំផុតក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ រលកនៃការតវ៉ាដ៏ធំសម្បើម ដែលត្រូវបានជំរុញដោយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចដ៏ដុនដាប និងការធ្លាក់ចុះនៃសមត្ថភាពផ្តល់សេវាសាធារណៈរបស់រដ្ឋាភិបាល ត្រូវបានឆ្លើយតបវិញដោយការបង្ក្រាបយ៉ាងសាហាវឃោរឃៅ។
យោងតាមរបាយការណ៍ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់អាមេរិក ជនស៊ីវិលរាប់ពាន់នាក់ត្រូវបានកងកម្លាំងសន្តិសុខសម្លាប់ចោលក្នុងអំឡុងពេលនៃការបង្ក្រាបនោះ។
សម្រាប់អាមេរិក វិបត្តិនេះ ត្រូវបានមើលឃើញថាជាឱកាសយុទ្ធសាស្ត្រមាស ខណៈដែលរបបទីក្រុងតេអេរ៉ង់កំពុងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពចុះខ្សោយបំផុតមិនធ្លាប់មាន គិតចាប់តាំងពីបដិវត្តន៍ឆ្នាំ១៩៧៩ មក។
ហេតុផលសីលធម៌ក្រោមពាក្យស្លោក «សេរីភាពសម្រាប់ប្រជាជន» បានក្លាយជាខែលការពារមនុស្សធម៌យ៉ាងរឹងមាំ ដើម្បីផ្តល់ភាពស្របច្បាប់ដល់យុទ្ធនាការយោធា ដែលការពិតត្រូវបានជំរុញដោយផលប្រយោជន៍សន្តិសុខជាតិស្នូលរបស់អាមេរិកតែប៉ុណ្ណោះ។
របត់ឈានទៅរកសង្គ្រាមសកម្ម ត្រូវបានផ្ដើមឡើងដោយការប៉ុនប៉ងចុងក្រោយតាមផ្លូវការទូត ដែលផ្ទុយទៅវិញ បែរជាធ្វើឱ្យការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធារបស់រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ កាន់តែមានភាពរឹងមាំខ្លាំងឡើង។ នៅដើមឆ្នាំ២០២៥ ប្រធានាធិបតី ត្រាំ បានចាប់ផ្ដើមការចរចាដោយប្រយោលជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយមេដឹកនាំកំពូល អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេនី ក្រោមការសម្របសម្រួលពីប្រទេសអូម៉ង់។
កិច្ចចរចាទាំងនេះ ត្រូវបានកំណត់ដោយឱសានវាទរយៈពេល ៦០ ថ្ងៃ ព្រមទាំងបញ្ជីលក្ខខណ្ឌដែលមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់បានពណ៌នាថា «ហួសហេតុ និងគួរឱ្យស្អប់ខ្ពើម»។
អាមេរិក បានព្យាយាមជំរុញឱ្យមានការរំសាយអាវុធតាម «គំរូប្រទេសលីប៊ី» (Libya Model) ដែលតម្រូវឱ្យមានការរុះរើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ចោលទាំងស្រុង និងជាអចិន្ត្រៃយ៍ ព្រមទាំងបញ្ឈប់រាល់សកម្មភាពចម្រាញ់អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមទាំងអស់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ។
ការបរាជ័យនៃកិច្ចចរចាទាំងនេះ កាន់តែអាក្រក់ទៅៗដោយសារការផ្ទុះអាវុធមានកម្រិតក្នុងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «សង្គ្រាម ១២ ថ្ងៃ»។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃជម្លោះនោះ អ៊ីស្រាអែល និងអាមេរិក បានបើកការវាយប្រហារចំគោលដៅ លើទីតាំងនុយក្លេអ៊ែរសំខាន់ៗនៅ ណាថាន់ស៍ (Natanz) ហ្វ័រដូ (Fordow) និង អ៊ីស្ហ្វាហ្វាន (Isfahan) ។
ទោះបីជាប្រធានាធិបតី ត្រាំ បានអះអាងថា ការវាយប្រហារទាំងនេះបានកម្ទេចចោលទាំងស្រុងនូវកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែការវាយតម្លៃស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ជាបន្តបន្ទាប់ បានបង្ហាញលទ្ធផលផ្ទុយពីនេះ។
ជាក់ស្តែង អ៊ីរ៉ង់គ្រាន់តែបានផ្លាស់ប្តូរឧបករណ៍ចម្រាញ់អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមរបស់ខ្លួន ទៅកាន់ទីតាំងក្រោមដីសម្ងាត់ដែលមិនទាន់ត្រូវបានលាតត្រដាង ដូចជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅក្បែរភ្នំកូឡង់ ហ្កាហ្ស ឡា (Kolang Gaz La) ជាដើម។
គិតត្រឹមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ច្រកផ្លូវការទូតបានឈានដល់ភាពទាល់ច្រកជាស្ថាពរ។ កិច្ចចរចាជុំចុងក្រោយនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ បានទទួលបរាជ័យ ក្រោយពេលអាមេរិកបានលាតត្រដាងនូវអ្វីដែលខ្លួនហៅថា «កិច្ចព្រមព្រៀងសម្ងាត់» ដែលក្នុងនោះអ៊ីរ៉ង់បានព្យាយាមបញ្ជាទិញសមាសធាតុមីស៊ីលបាលីស្ទិកពីចិន បើទោះបីជាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរការចរចាក៏ដោយ។
រដ្ឋបាល លោក ត្រាំ បានសន្និដ្ឋានថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ កំពុងប្រើប្រាស់ការទូតគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្រពន្យារពេល ដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវការបង្កើតអាវុធនុយក្លេអ៊ែរតែប៉ុណ្ណោះ។
ជាលទ្ធផល នៅថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ អាមេរិកបានសម្រេចបិទបញ្ចប់រាល់ដំណើរការការទូត ដោយលើកឡើងពីការបដិសេធរបស់របបនេះក្នុងការបោះបង់មហិច្ឆតានុយក្លេអ៊ែរ និងការបន្តពង្រីកសមត្ថភាពមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ។
ក្រៅពីមូលហេតុនយោបាយ កត្តាសំខាន់មួយទៀតដែលកម្រត្រូវបានគេលើកយកមកពិភាក្សា ប៉ុន្តែជាមូលហេតុស្នូលនៃការសម្រេចចិត្តចូលធ្វើសង្គ្រាមរបស់អាមេរិក គឺការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធនៃទីផ្សារថាមពលពិភពលោក។
ចាប់តាំងពីការផ្ទុះឡើងនៃជម្លោះនៅអ៊ុយក្រែន អឺរ៉ុបបានខិតខំកាត់ផ្តាច់ការពឹងផ្អែកលើឧស្ម័នរបស់រុស្ស៊ីជាអចិន្ត្រៃយ៍។ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៥ ចំណែកនៃការនាំចូលឧស្ម័នតាមបំពង់ពីរុស្ស៊ីមកកាន់សហភាពអឺរ៉ុប បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកពី ៤០% មកត្រឹមប្រហែល ៦% ប៉ុណ្ណោះ។
លុះដល់ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ សហភាពអឺរ៉ុប បានអនុម័តបទប្បញ្ញត្តិថ្មី ដើម្បីហាមឃាត់រាល់ការនាំចូលឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ (LNG) និងឧស្ម័នតាមបំពង់ទាំងអស់ពីរុស្ស៊ី ឱ្យបានត្រឹមឆ្នាំ២០២៧។
នៅក្នុងបរិបទនេះ អាមេរិកបានក្លាយជាអ្នកផ្គត់ផ្គង់ថាមពលដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដោយឧស្ម័នធម្មជាតិរាវ របស់អាមេរិកបានក្តោបក្តាប់ចំណែករហូតដល់ ៥៨% នៃការនាំចូលសរុបរបស់អឺរ៉ុបនៅត្រឹមចុងឆ្នាំ២០២៥។ ហេតុដូច្នេះការធ្វើសង្គ្រាមដើម្បីបំបាក់ឥទ្ធិពលអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាប្រទេសតែមួយគត់មានសមត្ថភាពគំរាមកំហែងដល់ច្រកសមុទ្រហូមូស (Strait of Hormuz) ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយដើម្បីធានាបាននូវអធិបតេយ្យភាពថាមពលដាច់មុខរបស់អាមេរិកលើទីផ្សារសកល។
ទោះបីជាជម្លោះនេះ បានបណ្តាលឱ្យតម្លៃប្រេងពិភពលោកហក់ឡើងភ្លាមៗ ដោយប្រេងឆៅប្រភេទ ប្រេន (Brent Crude) បានហក់ឡើងដល់ ១១៧,៦៥ ដុល្លារក្នុងមួយបារ៉ែលក៏ដោយ ក៏រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានធ្វើការគណនាយ៉ាងច្បាស់លាស់រួចជាស្រេច។
ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន បានវាយតម្លៃថា ផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្ត្ររយៈពេលវែងនៃការកម្ទេចឥទ្ធិពលកងទ័ពជើងទឹកអ៊ីរ៉ង់ និងការគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រថាមពលដ៏សំខាន់បំផុតរបស់ពិភពលោកឱ្យបានដាច់ខាត គឺមានតម្លៃលើសលប់បើធៀបនឹងហានិភ័យនៃអតិផរណារយៈពេលខ្លី។
លើសពីនេះ ជម្លោះនេះបានផ្តល់ជាលេសដ៏សមស្រប ដើម្បីបិទបញ្ចប់យុទ្ធសាស្ត្រ «សម្ពាធជាអតិបរមា ២.០» (Maximum Pressure 2.0)។ តាមរយៈអនុស្សរណៈសន្តិសុខជាតិប្រធានាធិបតីលេខ ២ (NSM-2) ក្រសួងរតនាគារ និងក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ត្រូវបានបង្គាប់ឱ្យកាត់បន្ថយការនាំចេញប្រេងរបស់អ៊ីរង់ឱ្យមកនៅត្រឹមសូន្យដែលគោលដៅនេះ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមក្ស័យធនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្ខំឱ្យចិនត្រូវស្វែងរកប្រភពថាមពលផ្សេងទៀត។
កត្តានេះ បានរុញច្រានឱ្យទីក្រុងប៉េកាំង កាន់តែបង្កើនការពឹងផ្អែកលើទីផ្សារថាមពលដែលស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលរបស់អាមេរិក។ ការសម្របសម្រួលសង្រ្គាមសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងនឹងទាំងអ៊ីរ៉ង់ និងចិនក្នុងពេលតែមួយ គឺជាសមាសធាតុស្នូលនៃក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រ «អាមេរិកជាចម្បង» (America First)។
ការអន្តរាគមន៍យោធាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ មិនអាចកាត់ផ្តាច់ចេញពីក្របខ័ណ្ឌមនោគមវិជ្ជានៃ «ទ្រឹស្តី ត្រាំ» (Trump Corollary) ដែលជាការបន្តចេញពីទ្រឹស្តី មនរ៉ូ (Monroe Doctrine) និងត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា «ទ្រឹស្តីដុនរ៉ូ» (Donroe Doctrine) នោះឡើយ។
មនោគមវិជ្ជានេះ បញ្ជាក់ថា អាមេរិកមិនត្រឹមតែរារាំងមហាអំណាចគូប្រជែង មិនឱ្យចូលក្នុងអឌ្ឍគោលខាងលិចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងនឹងអនុវត្តគោលការណ៍«អធិបតេយ្យភាពតាមលក្ខខណ្ឌ» (Conditional Sovereignty) នៅក្នុងតំបន់ណាដែលផលប្រយោជន៍ស្នូលរបស់ខ្លួនរងការគំរាមកំហែង។ ក្រោមក្របខ័ណ្ឌនេះ អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានកំណត់ថាជាសត្រូវខាងអារ្យធម៌ (Civilizational foe) ដែលដើរតួជាភ្នាក់ងារ (Proxy) សម្រាប់ការឈ្លានពានរបស់ចិន និងរុស្ស៊ីនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។
យុទ្ធសាស្ត្រសន្តិសុខជាតិឆ្នាំ ២០២៥ (NSS) របស់រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ បានកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថា តំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា គឺជាសមរភូមិប្រកួតប្រជែងដ៏សំខាន់ ដែលអាមេរិកត្រូវតែបញ្ជាក់ពីឧត្តមភាពរបស់ខ្លួន ដោយមិនចាំបាច់សុំទោស ដើម្បីរារាំងការកើនឡើងនៃសណ្តាប់ធ្នាប់ពហុប៉ូលដែលដឹកនាំដោយ «អនុត្តរភាពផ្តាច់ការ» (Authoritarian Hegemony)។
យុទ្ធសាស្ត្រនេះ បានងាកចេញយ៉ាងដាច់អហង្ការពីគោលនយោបាយសង្គ្រាមកសាងជាតិ ដែលគ្មានទិសដៅច្បាស់លាស់នាពេលកន្លងមក ដោយងាកមកផ្តោតលើគោលដៅយោធាដែលមានវិសាលភាពច្បាស់លាស់ ពោលគឺការបំផ្លាញសមត្ថភាពរបស់អ៊ីរ៉ង់ ក្នុងការបញ្ចេញឥទ្ធិពលយោធា (Power Projection) ឱ្យហួសពីព្រំដែនរបស់ខ្លួន។
តាមរយៈការវាយកម្ទេចកងទ័ពជើងទឹក និងឃ្លាំងមីស៊ីលយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ អាមេរិកមានគោលបំណងសម្រេចឱ្យបាននូវ ៨០ ភាគរយ នៃគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយផ្អែកលើអំណាចផ្លូវអាកាស និងផ្លូវទឹកតែប៉ុណ្ណោះ។ ការធ្វើបែបនេះ គឺដើម្បីសម្រេចគោលដៅនយោបាយផង និងដើម្បីជៀសវាងការធ្លាក់ចូលក្នុងភក់ល្បាប់ នៃសង្គ្រាមជើងគោកដ៏យូរអង្វែងដែលធ្លាប់បានកើតឡើងនាពេលកន្លងមកផង។
ការផ្លាស់ប្តូរគោលលទ្ធិនេះ ក៏បាននាំមកនូវការបង្កើតភាពជាដៃគូ ផាក់ ស៊ីលីកា (Pax Silica) ជាមួយអ៊ីស្រាអែល ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រនេះ បានធ្វើឱ្យកិច្ចសហការលើវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) បច្ចេកវិទ្យាសំខាន់ៗ និងការស្រាវជ្រាវអវកាសមានលក្ខណៈជាផ្លូវការ ដើម្បីធានាថា ទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល រក្សាបាននូវឧត្តមភាពប្រតិបត្តិការ (Operational Edge) ផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាលើប្លុក «អ័ក្សនៃភាពធន់»។ បន្ថែមលើនេះ ច្បាប់ FUTURES ដែលជាពាក្យកាត់មកពី Fostering United Technological Understanding and Research in Emerging Systems គឺជាច្បាប់យុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានលើកឡើងក្នុងបរិបទនៃរដ្ឋបាល លោក ត្រាំ ដែលត្រូវបានស្នើឡើងដោយសមាជិកសភា រ៉ននី ជែកសុន (Ronny Jackson) ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីពង្រឹងសម្ព័ន្ធភាពបច្ចេកវិទ្យាយោធាជាមួយអ៊ីស្រាអែលឱ្យកាន់តែរឹងមាំ តាមរយៈការបង្កើតគំនិតផ្តួចផ្តើមស្រាវជ្រាវរួមគ្នា។
គោលបំណងសំខាន់នៃច្បាប់នេះ គឺការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធការពារជំនាន់ក្រោយ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសដើម្បីបន្សាបការវាយប្រហារដោយហ្វូងដ្រូន (Drone swarms) និងយុទ្ធសាស្ត្រសង្គ្រាមអេឡិចត្រូនិករបស់អ៊ីរ៉ង់ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។
យុទ្ធនាការដែលបានបើកឆាកកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាគំរូដ៏វិសេសវិសាលនៃការប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រកម្ចាត់ថ្នាក់ដឹកនាំ (Decapitation Strike) ដោយផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាអាវុធទំនើបបំផុត។ ខុសពីយុទ្ធសាស្ត្រយោធានាពេលកន្លងមក ដែលតែងតែផ្តោតលើការបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងរយៈពេលរាប់ខែ ប្រតិបត្តិការ Epic Fury បានវាយប្រហារចំចំណុចស្នូលនៃរបបទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ១២ ម៉ោងដំបូងប៉ុណ្ណោះ។
នៅក្នុងពាក់កណ្តាលថ្ងៃដំបូង ការវាយប្រហាររួមគ្នាជាង ៩០០ គោលដៅ ត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងជាក់លាក់បំផុត ដោយប្រើប្រាស់នូវរាល់គ្រឿងយុទ្ធោបករណ៍បំបាំងកាយ (Stealth assets) ដ៏ទំនើបបំផុតដែលមាននៅក្នុងឃ្លាំងអាវុធរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល។
សមិទ្ធផលដ៏សំខាន់បំផុតនៃរលកដំបូង គឺការធ្វើឃាតមេដឹកនាំកំពូល អាយ៉ាតូឡា អាលី ខាមេនី។ ផ្អែកលើទិន្នន័យស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ ភ្នាក់ងារចម្រុះបានកំណត់រកឃើញឱកាសដ៏ល្អ និងខ្លីបំផុត ខណៈដែលមេដឹកនាំរូបនេះកំពុងមានវត្តមាននៅទីតាំងស្នាក់ក្នុងទីក្រុងតេអេរ៉ង់ មុនពេលលោកគ្រោងនឹងផ្លាស់ទីទៅកាន់ទីតាំងក្រោមដីដ៏រឹងមាំ។
ការវាយប្រហារនេះ គឺជាការរង្គោះរង្គើទាំងផ្នែកនិមិត្តរូប និងប្រតិបត្តិការ ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្កឱ្យមានការបែកបាក់ភ្លាមៗនៅក្នុងប្រព័ន្ធបញ្ជា និងត្រួតពិនិត្យ (Command and Control) របស់កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម។ ទន្ទឹមនឹងនោះ សម្ព័ន្ធភាពបានអនុវត្តគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្របីចំណុចជាអាទិភាព៖
ទី១. យុទ្ធនាការសឹកបានចាប់ផ្តើមដោយការបង្ក្រាបសមត្ថភាពសងសឹក តាមរយៈការវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំលើរោងចក្រមីស៊ីល ស្ហានរ៉ូដ (Shahroud) និង មជ្ឈមណ្ឌលយោធា ផានឈីន (Parchin) ដែលរូបភាពផ្កាយរណបបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការបំផ្លាញទាំងស្រុងនូវអគារលាយឥន្ធនៈរឹង និងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មក្បាលគ្រាប់ ដែលធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់បាត់បង់លទ្ធភាពក្នុងការបំពេញឃ្លាំងមីស៊ីលបាលីស្ទិករបស់ខ្លួនឡើងវិញ។
ទី២. ទន្ទឹមនឹងការចុះខ្សោយនៃវិស័យការពារជាតិ សម្ព័ន្ធភាពបានបន្តរុះរើសន្តិសុខផ្ទៃក្នុង ដើម្បីផ្តល់អំណាចដល់ចលនាទាមទារសេរីភាពរបស់ប្រជាជន ដោយបានបើកការវាយប្រហារលើទីបញ្ជាការនគរបាលជាតិ (LEC) ក្នុងទីក្រុងអ៊ីស្ហ្វាហ្វាន (Esfahan) និងតេអេរ៉ង់ ព្រមទាំងមូលដ្ឋានកងជីវពល បាស៊ីជ (Basij) នៅក្នុងតំបន់ ណាចាហ្វាបាដ (Najafabad) និង ស្ហារ៉េសា (Shahreza) ក្នុងគោលបំណងកាត់ផ្តាច់យន្តការបង្ក្រាបរបស់រដ្ឋចំពោះរលកតវ៉ា ដែលនឹងផ្ទុះឡើងក្រោយការដួលរលំនៃថ្នាក់ដឹកនាំជាន់ខ្ពស់។
ទី៣. កងទ័ពជើងទឹកអាមេរិក បានសម្រេចការកម្ទេចឥទ្ធិពលជើងទឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ឱ្យដល់ឫសគល់ តាមរយៈការវាយប្រហារចំគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រនៅមូលដ្ឋានប៊ូស៊ែរ (Bushehr) និង បាន់ដា អាបាស (Bandar Abbas) ដែលបណ្តាលឱ្យនាវាវាយប្រហារលឿន (Fast attack craft) របស់កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម និងឃ្លាំងមីស៊ីលប្រឆាំងនាវាទាំងអស់ត្រូវបានបំផ្លាញខ្ទេចខ្ទី ដើម្បីលុបបំបាត់ការគំរាមកំហែងដល់សេរីភាពនៃនាវាចរណ៍អន្តរជាតិ។
ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋអាមេរិក ក្នុងការបើកសង្គ្រាមបង្ការ (Preemptive War) ប្រឆាំងនឹងរដ្ឋអធិបតេយ្យមួយ ដោយគ្មានការប្រកាសជាផ្លូវការ ឬការអនុញ្ញាតពីសភា បានបង្កឱ្យមានវិវាទរដ្ឋធម្មនុញ្ញយ៉ាងក្ដៅគគុក។
រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ តាមរយៈរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសលោក ម៉ាកូ រូប៊ីអូ (Marco Rubio) បានចេញមុខការពារចំណាត់ការនេះ ដោយធ្វើការវែកញែកថា ការគំរាមកំហែងដែលជិតមកដល់ (Imminent threat) មិនមែនសំដៅតែលើការវាយប្រហារដោយផ្ទាល់លើទឹកដីអាមេរិកនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាភាពប្រាកដប្រជាដែលថា អ៊ីរ៉ង់នឹងវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកភ្លាមៗ នៅពេលដែលអ៊ីស្រាអែលបើកប្រតិបត្តិការផ្ទាល់ខ្លួន។
លោក រូប៊ីអូ បានចាត់ទុកបញ្ហានេះថាជា «តក្កវិជ្ជាវិលជុំ» (Circular necessity) នៃសិទ្ធិការពារខ្លួន ពោលគឺអាមេរិកចាំបាច់ត្រូវតែវាយប្រហារមុន ព្រោះខ្លួនដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា វត្តមានកងទ័ពអាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ នឹងក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបនៃការសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ ចំពោះសកម្មភាពយោធារបស់អ៊ីស្រាអែល។
អំណះអំណាងរបស់រដ្ឋបាល លោក ត្រាំ ត្រូវបានជួបប្រទះនឹងការប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាពីសំណាក់សមាជិកនៃគណៈកម្មាធិការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់នៃព្រឹទ្ធសភា។ សមាជិកព្រឹទ្ធសភា លោក ម៉ាក វ័រណឺ (Mark Warner) បានវែកញែកថា ការចាត់ទុកការគំរាមកំហែងចំពោះអ៊ីស្រាអែល ស្មើនឹង «ការគំរាមកំហែងដែលជិតមកដល់» ចំពោះអាមេរិក គឺជាការរុញច្រានជាតិឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុង «តំបន់ដែលមិនធ្លាប់ស្គាល់» (Uncharted territory) នៃច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ សមាជិកព្រឹទ្ធសភាលោក ធីម ខេន (Tim Kaine) បានសង្កត់ធ្ងន់ថា ទោះបីជាការការពារអ៊ីស្រាអែល គឺជាគោលនយោបាយដែលមានជាយូរយារមកហើយក៏ដោយ ប៉ុន្តែការបើកសង្គ្រាមសកម្មក្នុងនាមប្រទេសដទៃ ដោយគ្មានការយល់ព្រមពីសភា គឺជាការរំលោភបំពានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើស្មារតីនៃ ច្បាប់អំណាចសង្គ្រាម (War Powers Act)។
អ្នកប្រាជ្ញផ្នែកច្បាប់ក៏បានលើកយកការវាយតម្លៃរបស់ទីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ការពារជាតិ (DIA) កាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ មកធ្វើជាសំអាង ដែលក្នុងនោះបានបញ្ជាក់ថា អ៊ីរ៉ង់នឹងត្រូវចំណាយពេលច្រើនឆ្នាំទៀត ទើបអាចអភិវឌ្ឍមីស៊ីលបាលីស្ទិកអន្តរទ្វីប (ICBM) ដែលមានសមត្ថភាពបាញ់ដល់ទឹកដីអាមេរិក។ ទិន្នន័យនេះ បានបង្កឱ្យមានមន្ទិលសង្ស័យយ៉ាងខ្លាំង លើការអះអាងរបស់រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ អំពីគ្រោះថ្នាក់ភ្លាមៗ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពរបស់ប្រជាជនអាមេរិកផ្ទាល់។
ទោះបីជាមានភាពចម្រូងចម្រាសយ៉ាងខ្លាំងផ្នែកច្បាប់ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋបាលលោក ត្រាំ នៅតែរក្សាជំហររឹងមាំលើគោលដៅយោធារបស់ខ្លួន។ រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិលោក ភីត ហិសសេត (Pete Hegseth) បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា គោលបំណងនៃសង្គ្រាមនេះគឺមានវិសាលភាពកំណត់ ត្រឹមតែការបំបាក់អំណាចយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺវាមិនមែនជាបេសកកម្មកសាងជាតិ ដែលគ្មានទិសដៅច្បាស់លាស់ ដូចកាលពីយុទ្ធនាការឈ្លានពានអ៊ីរ៉ាក់ឆ្នាំ២០០៣ នោះឡើយ។
រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក បានធ្វើការគណនាយ៉ាងល្អិតល្អន់ថា ហានិភ័យនយោបាយដែលកើតចេញពីសង្គ្រាមអូសបន្លាយ នឹងត្រូវបានកាត់បន្ថយជាអតិបរមា ប្រសិនបើបេសកកម្មនេះអាចត្រូវប្រកាសថាជាជ័យជំនះភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីការកម្ទេចរាល់គោលដៅយោធាដែលមានតម្លៃខ្ពស់បំផុត (High-value targets) របស់អ៊ីរ៉ង់បានជោគជ័យ។
ផលវិបាកភ្លាមៗក្រោយការវាយប្រហារនាថ្ងៃទី២៨ ខែកុម្ភៈ បានបង្កឱ្យមានរលកនៃកិច្ចសងសឹកយ៉ាងចាស់ដៃពីសំណាក់អ៊ីរ៉ង់ ដែលបានរីករាលដាលគ្របដណ្តប់ពេញផ្ទៃមជ្ឈិមបូព៌ា។ ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ ដែលបានត្រៀមលក្ខណៈជាស្រេចនូវឃ្លាំងមីស៊ីលរបស់ខ្លួន បានបើកការវាយប្រហារតបតទ្រង់ទ្រាយធំលើបណ្តាញមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក នៅក្នុងប្រទេសបារ៉ែន គុយវ៉ែត អូម៉ង់ កាតា និងអារ៉ាប់រួម។
នៅក្នុងសកម្មភាពសងសឹកនេះ រោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង បាបកូ (Bapco) ដ៏សំខាន់ក្នុងប្រទេសបារ៉ែន ត្រូវបានឆាបឆេះយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ ខណៈដែលកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម បានប្រកាសបិទច្រកសមុទ្រហូមូសជាផ្លូវការ ដែលជាចំណាត់ការដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់សន្តិសុខថាមពលសកល។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ របបទីក្រុងតេអេរ៉ង់ បានប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពរបស់ខ្លួន។ នៅថ្ងៃទី៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរដ្ឋបានបញ្ជាក់ថា លោក មូស្ដាបា ខាមេនី (Mojtaba Khamenei) ដែលជាកូនប្រុសទីពីររបស់មេដឹកនាំកំពូលដែលបានទទួលមរណភាព ត្រូវបានតែងតាំងជាអ្នកបន្តវេនជាផ្លូវការ។ ប៉ុន្តែការតែងតាំងនេះ ត្រូវបានទទួលរងនូវការមើលងាយយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ប្រធានាធិបតី ត្រាំ ដែលបានបដិសេធមិនទទួលស្គាល់ភាពស្របច្បាប់នៃអាជ្ញាធរថ្មីនេះឡើយ។
លោក មូស្ដាបា បានឡើងកាន់អំណាចបន្តក្នុងស្ថានភាពរដ្ឋមួយ ដែលជួរថ្នាក់ដឹកនាំមានការបែកបាក់គ្នាយ៉ាងជ្រៅ។ ជាក់ស្តែង ប្រធានាធិបតី ម៉ាស៊ូដ ប៉េសេសគីយ៉ាន (Masoud Pezeshkian) បានចេញមុខសុំទោសជាសាធារណៈចំពោះការវាយប្រហារលើបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ជិតខាង ដែលជាទង្វើដ៏កម្រមួយ និងបានទាក់ទាញការខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង ពីសំណាក់ពួកប្រកាន់តឹងនិយមនៅក្នុងជួរកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាម។
សារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ចំពោះអាមេរិក នាពេលនេះ ត្រូវបានកំណត់ដោយលទ្ធភាពនៃការដួលរលំរបបទាំងស្រុង។ ខណៈពេលដែលអាមេរិកបានសម្រេចគោលដៅចម្បងរបស់ខ្លួនក្នុងការបំបាក់អំណាចយោធាអ៊ីរ៉ង់រួចរាល់ហើយនោះ ប៉ុន្តែម្ភៃភាគរយនៃគោលដៅដែលនៅសេសសល់ គឺការទប់ស្កាត់កុំឱ្យមាន «សុញ្ញាកាសអំណាច» (Power vacuum) និងការកើតឡើងនៃភាពអនាធិបតេយ្យ ដែលជាហានិភ័យដ៏ធំបំផុតសម្រាប់តំបន់ទាំងមូល។
ទោះបីជារដ្ឋបាល លោក ត្រាំ បានប្រកាសទាមទារឱ្យមានការចុះចាញ់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌ (Unconditional surrender) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែតថភាពជាក់ស្តែងនៅលើដីបានបង្ហាញឱ្យឃើញនូវការតស៊ូដ៏អូសបន្លាយ និងស្មុគស្មាញ ដើម្បីដណ្តើមយកជោគវាសនាអនាគតនៃរដ្ឋអ៊ីរ៉ង់។
សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាសញ្ញានៃការបិទបញ្ចប់ជាស្ថាពរនូវយុគសម័យនៃភាពអត់ធ្មត់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក សារៈសំខាន់នៃអ៊ីរ៉ង់ មិនមែនស្ថិតត្រឹមតែលើឋានៈជាគូប្រជែងក្នុងតំបន់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងនាមជាឧបសគ្គចម្បង ចំពោះសណ្តាប់ធ្នាប់ថាមពល និងសន្តិសុខសកលដែលដឹកនាំដោយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។
តាមរយៈការចាប់ដៃជាមួយអ៊ីស្រាអែលក្នុងយុទ្ធនាការកម្ចាត់ថ្នាក់ដឹកនាំដ៏ខ្លាំងក្លានេះ អាមេរិកបានព្យាយាមដោះស្រាយបញ្ហាអ៊ីរ៉ង់ឱ្យដាច់ស្រឡះតែម្តង ដើម្បីលុបបំបាត់ការគំរាមកំហែងនុយក្លេអ៊ែរ ធានាស្ថិរភាពទីផ្សារថាមពលពិភពលោក និងជាពិសេស គឺការបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវអនុត្តរភាពរបស់ខ្លួន (American Hegemony) តាមរយៈកែវភ្នែកនៃ «ទ្រឹស្តី ត្រាំ» (Trump Corollary)។
នៅពេលដែលជម្លោះឈានចូលដល់សប្តាហ៍ទីពីរ ជោគជ័យនៃប្រតិបត្តិការ Epic Fury នឹងមិនត្រូវបានវាស់វែងត្រឹមតែចំនួនគោលដៅដែលត្រូវបានកម្ទេចនោះទេ ប៉ុន្តែគឺវាស់វែងលើស្ថិរភាពនៃសណ្តាប់ធ្នាប់ថ្មី ដែលនឹងមកជំនួសកន្លែងនៃរបបសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាម។
អាមេរិកបានបង្ហាញឱ្យពិភពលោកឃើញនូវឆន្ទៈក្នុងការប្រើប្រាស់កម្លាំងដ៏លើសលប់ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សន្តិសុខជាតិស្នូលរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែសង្គ្រាមមជ្ឈិមបូព៌ាដ៏ធំទូលាយ ដែលត្រូវបានបញ្ឆេះឡើងនេះ នឹងក្លាយជាវិញ្ញាសាសាកល្បងភាពធន់នៃប្រព័ន្ធដឹកនាំដោយអាមេរិកសម្រាប់ឆ្នាំខាងមុខ។
ទិដ្ឋភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយបានផ្លាស់ប្តូរជារៀងរហូត។ ខែលនៃភាពស៊ាំ (Shield of Immunity) ដែលទីក្រុងតេអេរ៉ង់បានខិតខំកសាងយ៉ាងយូរអង្វែង ត្រូវបានកម្ទេចចោលខ្ទេចខ្ទី ដែលធ្វើឱ្យតំបន់ដ៏បែកបាក់មួយនេះ ត្រូវធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅរកយុគសម័យថ្មីមួយ ពោលគឺ ជាយុគសម័យដែលពោរពេញដោយភាពមិនច្បាស់លាស់ និងភាពមិនស្ថិតស្ថេរខ្លាំងបំផុត៕
