ក្រោយការដឹកនាំតាមបែបមជ្ឈការអំណាចយ៉ាងរឹងមាំអស់រយៈពេល ៣៨ ឆ្នាំ របស់លោក ហ៊ុន សែន ការឡើងបន្តវេនរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជារបត់ថ្មីដ៏សំខាន់សម្រាប់ធ្វើទំនើបកម្មរដ្ឋបាលសាធារណៈ ជាជាងគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរតួអង្គដឹកនាំធម្មតា។
ក្នុងនោះ យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណដំណាក់កាលទី១ បានដើរតួជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវអភិវឌ្ឍន៍លើគ្រប់វិស័យ ក្នុងគោលដៅប្រែក្លាយកម្ពុជា ឱ្យទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលខ្ពស់នៅត្រឹមឆ្នាំ២០៥០។ យ៉ាងណាក្តី នៅពីក្រោយរូបភាពនៃមេដឹកនាំដែលទទួលបានការអប់រំពីបស្ចិមប្រទេស និងវោហាសាស្ត្រអំពីការធ្វើទំនើបកម្មរដ្ឋបាលសាធារណៈ រដ្ឋាភិបាលថ្មីនេះ នៅតែចាក់គ្រឹះយ៉ាងរឹងមាំ លើប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយមទ្រង់ទ្រាយធំ ដើម្បីធានានូវសន្តិសុខនយោបាយ ដែលជាថ្នូរនឹងការលះបង់នូវការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធឱ្យបានស៊ីជម្រៅ។
បញ្ហាប្រឈមស្នូលដែលការដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងប្រឈមមុខ គឺផ្ទុយគ្នារវាងតម្រូវការផ្នែកបច្ចេកទេស ដើម្បីធ្វើឱ្យរដ្ឋបាលសាធារណៈមានលក្ខណៈវិជ្ជាជីវៈ និងភាពចាំបាច់ខាងនយោបាយក្នុងការរក្សាបណ្តាញឥស្សរជនដែលជាបង្អែកទ្រទ្រង់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
បញ្ហាប្រឈមស្នូលដែលការដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត កំពុងប្រឈមមុខ គឺផ្ទុយគ្នារវាងតម្រូវការផ្នែកបច្ចេកទេស ដើម្បីធ្វើឱ្យរដ្ឋបាលសាធារណៈមានលក្ខណៈវិជ្ជាជីវៈ និងភាពចាំបាច់ខាងនយោបាយក្នុងការរក្សាបណ្តាញឥស្សរជនដែលជាបង្អែកទ្រទ្រង់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
ជាក់ស្តែង នៅពេលឈានចូលដល់ឆ្នាំ២០២៦ ទិន្នន័យពីសន្ទស្សន៍អន្តរជាតិ និងលទ្ធផលគោលនយោបាយក្នុងស្រុកបានបង្ហាញថា ទោះបីជាអភិបាលកិច្ចមានការវិវឌ្ឍតាមរយៈការធ្វើឌីជីថលូបនីយកម្ម និងការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីតាមសមត្ថភាពក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារនៃយន្តការរដ្ឋនៅតែបន្តបម្រើឱ្យការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ក្រុមឥស្សរជន និងការបង្ក្រាបលើក្រុមអ្នករិះគន់ដដែល។
យុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ ឆ្នាំ២០២៣-២០២៨ ដែលបានដាក់ចេញក្នុងសម័យប្រជុំពេញអង្គដំបូងនៃគណៈរដ្ឋមន្ត្រីអាណត្តិទី ៧ កាលពីថ្ងៃទី២៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ គឺជាមាត្រដ្ឋានអភិបាលកិច្ចដ៏ច្បាស់លាស់របស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយផ្អែកលើបាវចនាចំនួនប្រាំគឺ កំណើន ការងារ សមធម៌ ប្រសិទ្ធភាព និងចីរភាព ដើម្បីជំរុញការផ្លាស់ប្តូរសង្គម-សេដ្ឋកិច្ច។
ខុសពីយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណនាពេលកន្លងមក ក្របខ័ណ្ឌបញ្ចកោណថ្មីនេះ បានបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើបច្ចេកវិទ្យា និងអភិបាលកិច្ចឌីជីថល ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីមហិច្ឆតាក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មយន្តការរដ្ឋឱ្យកាន់តែមានភាពស៊ីវិល័យ។ ទោះបីយុទ្ធសាស្ត្រនេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងហ្មត់ចត់ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំខាន់ៗរបស់ជាតិ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងជារឿយៗ នៅតែរងការរារាំងដោយសារភាពទន់ខ្សោយនៃស្ថាប័ន។
សសរស្តម្ភដ៏លេចធ្លោបំផុតមួយក្នុងរបៀបវារៈកំណែទម្រង់របស់រដ្ឋបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងលើកកម្ពស់វិជ្ជាជីវៈក្នុងវិស័យមុខងារសាធារណៈ។
ភារកិច្ចគន្លឹះនេះ ត្រូវបានប្រគល់ជូនក្រសួងមុខងារសាធារណៈ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ានី ដែលត្រូវជាប្អូនប្រុសបង្កើតរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយលោកក៏ត្រូវបានដំឡើងឋានៈជាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ ក្នុងគោលបំណងបង្កើនឥទ្ធិពល និងប្រសិទ្ធភាពដល់ការដឹកនាំកំណែទម្រង់ទាំងនេះ។
រដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវអភិក្រម«ឡើងដោយមោទនភាព ធ្លាក់ដោយកិត្តិយស» ដែលជាពាក្យស្លោកដ៏សំខាន់សម្រាប់ស្តារទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជនឡើងវិញ ចំពោះដំណើរការជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការ។
ជាការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំធេងពីការអនុវត្តនាពេលកន្លងមក ដែលជារឿយៗធ្លាប់មានការរិះគន់រឿង ការទិញតំណែង ឬការប្រើប្រាស់ខ្សែស្រឡាយនយោបាយ ដើម្បីទទួលបានតំណែង រដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី ៧ បានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់នូវក្របខ័ណ្ឌនីតិវិធីថ្មីមួយសម្រាប់ការជ្រើសរើសបុគ្គលិកមុខងារសាធារណៈឱ្យកាន់តែមានតម្លាភាព។
ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋាភិបាលបានរៀបចំការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីដាច់ដោយឡែកពីគ្នាចំនួន ៤២ លើក សម្រាប់ក្រសួង និងស្ថាប័នចំនួន ៨ ផ្សេងគ្នា រួមមានទាំងការជ្រើសរើសគ្រូបង្រៀនបឋមសិក្សាក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ និងមន្ត្រីការទូតជាន់ខ្ពស់ ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២៥។ ដំណើរការប្រឡងទាំងនេះ ដែលមានបេក្ខជនចូលរួមជាង២ម៉ឺននាក់(២០០០០)ត្រូវបានអនុវត្តក្រោមការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលេចធ្លាយវិញ្ញាសានិងលទ្ធផលប្រឡង ដោយក្នុងនោះមានការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតេស្តជំនួយដោយកុំព្យូទ័រ ដើម្បីធានាឱ្យបាននូវសត្យានុម័តភាព និងយុត្តិធម៌។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន ម៉ានី ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ជាបន្តបន្ទាប់អំពីសារៈសំខាន់នៃវត្តមានអង្គភាពប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ក្នុងការចុះពិនិត្យដោយផ្ទាល់ ដើម្បីធានាថាការប្រឡងប្រព្រឹត្តទៅដោយគ្មានការសូកប៉ាន់ ឬអំពើពុករលួយឡើយ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ របាយការណ៍ ប៊ឺតធែលស្មាន ស្ទីហ្វទុង ឆ្នាំ ២០២៤ (Bertelsmann Stiftung’s Transformation Index-BTI) បានបង្ហាញថា ប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយមនៅតែបន្តចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធមុខងារសាធារណៈ។
ខណៈការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីកម្រិតដំបូង អាចនឹងមានភាពស្អាតស្អំជាងមុន ប៉ុន្តែការសម្រេចតំណែងក្នុងកម្រិតមធ្យមនិងកម្រិតខ្ពស់ នៅតែត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើភាពស្មោះត្រង់ផ្នែកនយោបាយចំពោះគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា និងការបង់វិភាគទានក្រៅផ្លូវការជូនដល់ថ្នាក់លើ។
ការវាយតម្លៃរបស់ BTI ក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា ប្រព័ន្ធពុករលួយនេះ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយ ដោយវាជាយន្តការសម្រាប់ធានានូវភាពស្មោះត្រង់របស់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ តាមរយៈការបង្កើតនូវប្រភពលាភសក្ការៈ ដែលរដ្ឋអាចប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍សម្រាប់ដាក់វិន័យ ឬការកាត់ទោសប្រឆាំងអំពើពុករលួយដោយជ្រើសរើសបានគ្រប់ពេលវេលា។
ក្នុងអំឡុងពេលដំណើរទស្សនកិច្ចផ្លូវការនៅប្រទេសបារាំង កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០២៤ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសផ្អាកការជ្រើសរើសមន្ត្រីរាជការថ្មីជាបណ្តោះអាសន្ន លើកលែងតែវិស័យអាទិភាពដូចជា សុខាភិបាល និងអប់រំ ដើម្បីសន្សំសំចៃថវិកាជាតិ។
គោលដៅចម្បងនៃវិធានការនេះ គឺដើម្បីផ្ដោតលើការកសាងសមត្ថភាពមន្ត្រីរាជការដែលមានស្រាប់ប្រមាណជា ២០ម៉ឺននាក់ (២០០ ០០០នាក់) ឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព ជាជាងការបន្តពង្រីកចំនួនមន្ត្រីដែលកំពុងហើមប៉ោងខ្លាំង។
គោលនយោបាយនេះ ក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីយុទ្ធសាស្ត្រពង្រឹងសារពើពន្ធសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៤ និង ២០២៥ ក្នុងបំណងគ្រប់គ្រងបំណុលសាធារណៈដែលបានកើនឡើងដល់ ១២.០៣ ពាន់លានដុល្លារ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៤។ ទន្ទឹមនឹងការរឹតបន្តឹងចំណាយ រដ្ឋាភិបាលក៏បានដាក់ចេញនូវប្រព័ន្ធលើកទឹកចិត្តថ្មីមួយនៅក្នុងរដ្ឋបាលសាធារណៈ ដើម្បីផ្តល់រង្វាន់លើកទឹកចិត្តដល់មន្ត្រីដែលមានស្នាដៃឆ្នើម និងជំរុញឱ្យមានការផ្តល់សេវាសាធារណៈគំរូ។
យ៉ាងណាក្តី បើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍អំពីបរិយាកាសវិនិយោគឆ្នាំ២០២៤ របស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានកត់សម្គាល់ថា រដ្ឋាភិបាលជារឿយៗនៅតែខកខាន ក្នុងការពិគ្រោះយោបល់ឱ្យបានដិតដល់ជាមួយសហគមន៍ធុរកិច្ច មុននឹងដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយថ្មីៗទាំងនេះ ហើយកង្វះតម្លាភាពក្នុងដំណើរការសម្រេច និងអនុម័តផ្សេងៗរបស់រដ្ឋាភិបាល នៅតែជាឧបសគ្គចម្បងដែលរារាំងដល់ការទាក់ទាញលំហូរវិនិយោគបរទេសដែលមានគុណភាពខ្ពស់មកកាន់កម្ពុជា។
ការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត រងការរិះគន់ថារដ្ឋាភិបាល «បន្តពូជពង្សនិយម» ជាជាងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលតាមបែបវិជ្ជាជីវៈ។
សមាសភាពគណៈរដ្ឋមន្ត្រីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ត្រូវបានចាក់ស្រែះដោយបណ្តាញខ្សែស្រឡាយក្រហម ដែលផ្សារភ្ជាប់នាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅនឹងបណ្តាឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងរដ្ឋមន្ត្រីដទៃទៀត តាមរយៈចំណងលោហិត អាពាហ៍ពិពាហ៍ និងផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។
ជាក់ស្តែង វត្តមាននៃមន្ត្រីថ្មីប្រមាណបីភាគបួន ដែលជាកូនចៅបន្តត្រកូលពីមន្ត្រីជំនាន់មុន គឺជាការតម្កល់ប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយមពីសម័យលោក ហ៊ុន សែន ឱ្យកាន់តែរឹងមាំទ្វេដង។
រចនាសម្ព័ន្ធដែលដឹកនាំដោយតួអង្គគន្លឹះ ដូចជា លោក ហ៊ុន ម៉ានី លោក ហ៊ុន ម៉ានិត លោក ស សុខា និងលោក ទៀ សីហា បម្រើឱ្យយុទ្ធសាស្ត្រទ្វេភាគ៖ ទីមួយ គឺការទប់ស្កាត់ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងតាមរយៈការបែងចែកផលប្រយោជន៍រវាងគ្រួសារឥស្សរជន និងទីពីរ គឺការធានាថា រាល់កំណែទម្រង់ ត្រូវតែស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលនៃភាពស្មោះត្រង់ដាច់ខាតចំពោះបក្ស។
ក្រុមអ្នករិះគន់ រួមមាន លោកសាស្ត្រាចារ្យ បណ្ឌិត អៀ សុផល អ្នកជំនាញកិច្ចការទំនាក់ទំនងការទូត និងគោលនយោបាយការបរទេស បានលើកឡើងថា រចនាសម្ព័ន្ធអំណាចបែបនេះ បានធ្វើឱ្យលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដែលកំពុងហាត់ការ ដែលប្រតិបត្តិការក្រោមស្រមោលដ៏មានឥទ្ធិពលរបស់ឪពុកលោក ដែលនៅតែបន្តកាន់តំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រមុខបក្សកាន់អំណាច។
ការឡើងកាន់តំណែងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភា កាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤ បានផ្តល់ឱ្យ លោក ហ៊ុន សែន នូវវេទិកាផ្លូវការមួយដើម្បីបន្តទទួលស្វាគមន៍ឥស្សរជនបរទេស និងបន្តមានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តជាយុទ្ធសាស្ត្រធំៗរបស់ជាតិ ដូចជា ការជំរុញគម្រោងព្រែកជីកហ្វូណនតេជោ ដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារជាដើម។
ទោះបីមានការដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ «ភូមិ-ឃុំមានសុវត្ថិភាព» និងសារាចរណែនាំនានាដើម្បីលុបបំបាត់ទម្លាប់អាក្រក់ក្នុងសង្គមក៏ដោយ ក៏លទ្ធផលនៃអភិបាលកិច្ចនៅក្នុងសន្ទស្សន៍អំពើពុករលួយ និងនីតិរដ្ឋអន្តរជាតិ បានធ្លាក់ចុះដល់កម្រិតទាបជាប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងអំឡុងពេលនៃការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
សន្ទស្សន៍នៃការយល់ឃើញពីអំពើពុករលួយរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ បានបង្ហាញពីនិន្នាការធ្លាក់ចុះគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ដោយពិន្ទុរបស់កម្ពុជាបានធ្លាក់ចុះពី២៣ ក្នុងឆ្នាំ២០២១ មកនៅត្រឹម២០ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដែលផ្អែកតាមរបាយការណ៍ កាលពីថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា កម្ពុជាស្ថិតក្នុងលេខរៀងទី១៦៣ ក្នុងចំណោម ១៨២ ប្រទេសនៅទូទាំងពិភពលោក។
ការធ្លាក់ចុះនៃសន្ទស្សន៍នេះ គឺជាសក្ខីភាពបញ្ជាក់ពីការលើកឡើងរបស់លោក សេង វណ្ណលី អំពីតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់។
បើទោះជាការផ្តល់សេវាសាធារណៈនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិមានសញ្ញាល្អប្រសើរខ្លះក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយរូបនេះ យល់ថា វឌ្ឍនភាពទាំងនេះ នៅមិនទាន់អាចលុបលាងនូវបញ្ហាអភិបាលកិច្ចដែលចាក់ឫសក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការ និងខ្សែរយៈដឹកនាំជាន់ខ្ពស់បានឡើយ ដែលកត្តានេះហើយគឺជាចំណុចខ្សោយដ៏រ៉ាំរ៉ៃនៃប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលកម្ពុជា។
សន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋឆ្នាំ២០២៤ និងឆ្នាំ២០២៥ របស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក (World Justice Project) កាន់តែបញ្ជាក់ច្បាស់ពីស្ថានភាពនេះ ដោយបានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជាឱ្យស្ថិតនៅលេខរៀងទី ១៤១ នៅទូទាំងពិភពលោក និងបានកត់សម្គាល់ថាប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា បានបាត់បង់ឯករាជ្យភាពរបស់ខ្លួនស្ទើរតែទាំងស្រុង ដោយបានប្រែក្លាយទៅជាឧបករណ៍សម្រាប់បម្រើឱ្យគោលបំណងនយោបាយតែប៉ុណ្ណោះ។
បញ្ហាប្រឈមដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយ ដែលប៉ះពាល់ដល់កេរ្តិ៍ឈ្មោះអន្តរជាតិរបស់រដ្ឋបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺការរីកសាយភាយនៃមជ្ឈមណ្ឌលឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលវិទ្យាស្ថានសន្តិភាពសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០២៤ បានប៉ាន់ប្រមាណថា ចំណូលខុសច្បាប់មានទំហំលើសពី ១២.៥ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ឬស្មើនឹងប្រហែល ៥០% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ជាតិ។
ប្រតិបត្តិការទុច្ចរិតទាំងនេះ ជារឿយៗតែងតែពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើហិង្សា ការធ្វើទារុណកម្ម ការជួញដូរមនុស្ស និងការបង្ខំឱ្យធ្វើពលកម្មដោយខុសច្បាប់ ដែលភាគច្រើនមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេស ក្រោមកម្មសិទ្ធិរបស់ក្រុមឥស្សរជនដែលមានទំនាក់ទំនងនយោបាយជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។
ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហានេះ រដ្ឋបាលបានសម្រេចអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថ្មីមួយក្នុងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីបង្កើនទម្ងន់ទោសឱ្យកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ រួមទាំងការជាប់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតសម្រាប់មេខ្លោង ខណៈដែលអាជ្ញាធរក៏ធ្លាប់បានបើកយុទ្ធនាការបង្ក្រាបទ្រង់ទ្រាយធំកាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ដែលនាំទៅដល់ការបិទទីតាំងឆបោកចំនួន ២៥០ កន្លែង និងការបណ្តេញជនបរទេសចំនួន ១០,០០០ នាក់។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ របាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៤ និងឆ្នាំ២០២៥ របស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានបង្ហាញថា ក្រុមឧក្រិដ្ឋជននៅតែអាចបន្តសូកប៉ាន់សមត្ថកិច្ចដោយគ្មានការដាក់ទោស ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏មិនទាន់បានចាត់វិធានការ និងកាត់កាត់ទោសអ្នកសមគំនិតកម្រិតខ្ពស់នៅឡើយទេ។
ស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាលរក្សាភាពជឿជាក់លើកំណើនរឹងមាំ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ បានបង្ហាញនូវភាពប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយបានទម្លាក់ការព្យាករណ៍កំណើន GDP ពីក្នុងរង្វង់ ៥,៨% ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ មកនៅត្រឹមចន្លោះពី ៤,០% ទៅ ៥,០% សម្រាប់ឆ្នាំ២០២៦ ដោយលើកឡើងពីបញ្ហាឧបសគ្គផ្នែកស្ថាប័ន និងហានិភ័យនៃអន្ទាក់ចំណូលមធ្យម។
កម្លាំងចលករចម្បងនៃកំណើន គឺវិស័យផលិតកម្ម និងការងើបឡើងវិញនៃវិស័យទេសចរណ៍ ខណៈដែលរបាយការណ៍ឆ្នាំ២០២៥ របស់ IMF បានកត់សម្គាល់ពីការខ្វះខាតចំណូលពន្ធពី ៣ ទៅ ៤ ភាគរយ បើធៀបនឹងមធ្យមភាគនៃបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ (EMDEs)។ លើសពីនេះ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជានៅតែបន្តពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការវិនិយោគពីចិន ដែលមានចំណែករហូតដល់ទៅជាង ៧០% នៃ FDI សរុបចំនួន ៥.២ ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ដែលភាពប្រមូលផ្ដុំនេះ ធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមនឹងហានិភ័យពីការប្រែប្រួលនៃគោលនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ចិន។
ពាក់ព័ន្ធនឹងសេរីភាពប្រជាធិបតេយ្យ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (HRW) បានវាយតម្លៃរដ្ឋាភិបាលបន្តវេននេះថាជា«ស្រាចាស់ក្នុងដបថ្មី» ដោយសារការបង្កើនការប្រើប្រាស់ច្បាប់គាបសង្កត់លើសមាជិកគណបក្សភ្លើងទៀននិងគណបក្សកម្លាំងជាតិ ក្នុងឆ្នាំ២០២៤ និងឆ្នាំ២០២៥ រួមទាំងការកើនឡើងនៃការគាបសង្កត់ឆ្លងដែនដូចជាករណីឃាតកម្មអតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក លឹម គឹមយ៉ា ជាដើម។
សេរីភាពសារព័ត៌មាន ក៏បានធ្លាក់ចុះដល់លេខរៀងទី ១៦១ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ ខណៈដែលការចាប់ខ្លួន និងឃាតកម្មលើអ្នកកាសែត និងស្ថានភាពពន្ធនាគារដែលផ្ទុកមនុស្សលើសចំណុះដល់ទៅ ២០០% តាមការរកឃើញរបស់លីកាដូ (LICADHO) នៅចុងឆ្នាំ២០២៤ ក៏ជាក្តីកង្វល់ដ៏ធំធេងផងដែរ។
ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់សង្គម រដ្ឋបាលបានផ្តល់អាទិភាពលើ «កម្មវិធីគោលនយោបាយអាទិភាពទាំង៦» តាមរយៈការបែងចែកថវិកាជាតិឆ្នាំ២០២៦ ចំនួន ១០.១ ពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីគាំទ្រដល់គ្រួសារក្រីក្រ យុវជន និងវិស័យកសិកម្ម។
ទោះបីជាមានការស្នើឱ្យបង្កើនចំណូលពន្ធពីស្ថាប័នអន្តរជាតិក៏ដោយ ក៏រដ្ឋបាលនៅតែរក្សាគោលនយោបាយពន្ធទាប ដូចជាការលើកលែងពន្ធលើប្រាក់បៀវត្សរ៍ក្រោម ១.៥ លានរៀល ដើម្បីរក្សាមូលដ្ឋានគាំទ្រនយោបាយ។
ជារួម ការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺជាការប៉ុនប៉ងសម្រុះសម្រួលគំរូអភិបាលកិច្ចពីរដែលផ្ទុយគ្នាស្រឡះ គឺការិយាល័យធិបតេយ្យបែបទំនើប និងអំណាចផ្តាច់ការផ្អែកលើបក្ខពួកនិយម។
ទោះបីជាសម្រេចបាននូវរូបរាងនៃកំណែទម្រង់តាមរយៈឌីជីថលូបនីយកម្មក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារនៃអំណាចនៅតែបន្តបម្រើផលប្រយោជន៍ក្រុមឥស្សរជន និងការពារអំណាចដាច់ខាតតាមរយៈប្រព័ន្ធតុលាការ។
ការបន្តរីកសាយភាយនៃឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញ បានលាតត្រដាងយ៉ាងច្បាស់នូវដែនកំណត់នៃអំណាចរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងការទម្លាយរបាំងរចនាសម្ព័ន្ធនៃអំពើពុករលួយ។ នៅចំពោះមុខការត្រៀមចាកចេញពីស្ថានភាពប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច (LDC) នៅឆ្នាំ២០២៩ កម្ពុជានឹងត្រូវប្រឈមមុខយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនឹង «អន្ទាក់ចំណូលមធ្យម» ប្រសិនបើវិបត្តិផ្ទុយគ្នានៃប្រព័ន្ធបក្ខពួកនិយមមិនត្រូវបានដោះស្រាយឱ្យបានស៊ីជម្រៅ។
សរុបមក ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំដំបូងនៃអាណត្តិទី ៧ នេះ បានសបញ្ជាក់ថា អន្តរកាលអំណាចនេះ គឺគ្រាន់តែជាការកំណត់របត់ជំនាន់ថ្មីនៃ «ប្រព័ន្ធចាស់» ក្នុងគោលបំណងធានានូវការបន្តក្តោបក្តាប់អំណាចដាច់ខាតឱ្យកាន់តែមានចីរភាព ក្រោមរូបភាពរដ្ឋបាលដែលមើលទៅស៊ីវិល័យ និងទំនើបកម្មផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាតែប៉ុណ្ណោះ។
ជាដំណោះស្រាយ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០៥០ តម្រូវឱ្យរដ្ឋបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើការផ្លាស់ប្តូរជាយុទ្ធសាស្ត្រលើសពីត្រឹមតែរូបភាពខាងក្រៅនៃទំនើបកម្មឌីជីថល។
ជាកិច្ចចាប់ផ្ដើមរដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់អាទិភាពខ្ពស់បំផុត ដល់ការស្ដារឡើងវិញនូវឯករាជ្យភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ ដើម្បីឱ្យស្ថាប័ននេះអាចបំពេញតួនាទីជាបង្អែកយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ សម្រាប់ពលរដ្ឋគ្រប់រូប និងជាខែលការពារការរំលោភបំពានអំណាច ជាជាងក្លាយជាឧបករណ៍នយោបាយសម្រាប់បង្ក្រាបមតិផ្ទុយ។
ទន្ទឹមនឹងការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ការពង្រឹងភាពស្អាតស្អំនៃរដ្ឋបាលសាធារណៈ មិនគួរត្រូវបានធ្វើឡើងត្រឹមតែការប្រឡងជ្រើសរើសមន្ត្រីថ្នាក់ទាបប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានយន្តការត្រួតពិនិត្យ និងដាក់វិន័យយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ ចំពោះមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ដែលមានការពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធ និងបណ្តាញបក្ខពួកនិយមដែលកំពុងរារាំងដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ។
បន្ថែមលើនេះ ដើម្បីធានាឱ្យសេដ្ឋកិច្ចជាតិចាកផុតពីអន្ទាក់ចំណូលមធ្យម កម្ពុជាត្រូវតែធ្វើពិពិធកម្មប្រភពទុនវិនិយោគ និងទីផ្សារនាំចេញឱ្យបានទូលំទូលាយ ដោយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើប្រទេសតែមួយ និងងាកមកពង្រឹងបរិយាកាសធុរកិច្ចឱ្យមានតម្លាភាពដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិនពីគ្រប់តំបន់ ជាពិសេសបស្ចិមប្រទេស។
ក្នុងន័យនេះ ការសម្អាតឧស្សាហកម្មឆបោកអនឡាញ និងឧក្រិដ្ឋកម្មឆ្លងដែន គឺជាកិច្ចការបន្ទាន់ដែលត្រូវធ្វើឡើងដោយឆន្ទៈនយោបាយពិតប្រាកដ ដើម្បីស្រោចស្រង់កេរ្តិ៍ឈ្មោះជាតិនៅលើឆាកអន្តរជាតិ និងធានាបាននូវសន្តិសុខសង្គមយូរអង្វែង។
ជាចុងក្រោយ ស្ថិរភាពនយោបាយពិតប្រាកដនឹងកើតមានទៅបាន លុះត្រាតែមានការបើកលំហសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងការអនុញ្ញាតឱ្យសង្គមស៊ីវិលរួមទាំងគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាល អាចចូលរួមចំណែកក្នុងការកែលម្អសង្គមតាមបែបប្រជាធិបតេយ្យ ដែលវានឹងជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាលអាចមើលឃើញនូវបញ្ហាប្រឈមពិតប្រាកដ និងអាចដោះស្រាយបានទាន់ពេលវេលា ចៀសវាងការធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិវិសមភាពសង្គមដ៏ជ្រៅ ដែលអាចរង្គោះរង្គើដល់គ្រឹះនៃអភិវឌ្ឍន៍ជាតិនៅពេលអនាគត៕
