ភរិយាបុរសពិការជើងពីកំណើតគឺលោក ភុន យុទ្ធ ដែលគេស្គាល់ថា ជាអ្នកហ៊ានរិះគន់ការដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពីបញ្ហាអភិបាលកិច្ច អយុត្តិធម៌សង្គម និងបញ្ហាព្រំដែនជាដើមនោះ កំពុងជួបបញ្ហាជីវភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោយគេចាប់ប្តីគាត់ដាក់ពន្ធនាគារជាថ្មីច្រើនខែមកនេះ ខណៈប្តីគាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនជាលើកទី៣។
តែយ៉ាងណាមកដល់ពេលនេះ ស្ត្រីរូបនោះ អះអាងថា ស្វាមីគាត់មិនមានកំហុសដូចការចោទប្រកាន់ទេ ហើយថា អ្នកស្រីមិនសុំទោសអ្នកចោទប្រកាន់ ដើម្បីជាថ្នូរលើកលែងទោសដែរ ដោយថា ទ្រាំជន្នៈនឹងឧបសគ្គក្នុងស្ថានភាពដ៏លំបាក ដើម្បីបញ្ជាក់ថាប្តីគាត់ពិតជាមិនបានធ្វើអ្វីខុសពិតមែន។
ភរិយាលោក ភុន យុទ្ធ អ្នកស្រី វ៉ិត មុំ ថ្លែងប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមីនាថា តុលាការនឹងបើកសវនាការលើសំណុំរឿងប្ដីអ្នកស្រីជាលើកដំបូងនៅព្រឹកថ្ងៃទី៣០ ខែមីនា បន្ទាប់ពីអាជ្ញាធរខេត្តតាកែវបានចាប់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥។
អ្នកស្រីថា៖ «និយាយទៅ ប្តីខ្ញុំគាត់មិនឱ្យសុំទោស ព្រោះគាត់មិនបានធ្វើអីខុសផង។ អ៊ីចឹងហើយ ណាមួយគាត់ជាជនពិការផង ហើយណាមួយយើងមិនបានធ្វើអីខុស គាត់និយាយប៉ុណ្ណឹងក៏ខុសដែរ ចាប់គាត់ អ៊ីចឹងហើយប្តីខ្ញុំគាត់មិនឱ្យសុំទោសគេ»។
ថ្លែងទាំងទឹកមុខក្រៀមក្រំ អ្នកស្រី វ៉ិត មុំ អះអាងថា ខ្លួនកំពុងមានជំងឺ ហើយប្ដីអ្នកស្រី គឺលោក ភុន យុទ្ធ ក៏មានជំងឺប្រចាំកាយ ត្រូវទិញថ្នាំពេទ្យពីក្រៅផ្ញើទៅជាប្រចាំផងដែរ។ បច្ចុប្បន្នអ្នកស្រីត្រូវខំរកលុយទាំងត្រដាបត្រដួស ដើម្បីមើលថែកូនដែលត្រូវទៅរៀនរាល់ថ្ងៃផង និងការចំណាយរបស់ប្ដីក្នុងពន្ធនាគារផង។
ស្ថានភាពគ្រួសារនេះពិតជាលំបាកខ្លាំងណាស់ ខណៈមុខរបរស្នូលមានតែចិញ្ចឹមទា និងមាន់តិចតួច លើដីរបស់សាច់ញាតិ និងស៊ីឈ្នួលលាងចាននៅតាមរោងបុណ្យ និងមង្គលការជាដើម។ សម្រាប់អ្នកស្រីពិតជាចង់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងប្ដីមកវិញណាស់ ទោះលោក ភុន យុទ្ធ ខុស ឬត្រូវយ៉ាងណាក៏ដោយ។
អ្នកស្រី វ៉ិត មុំ និយាយថា៖«និយាយរួមទៅ រដ្ឋាភិបាលហ្នឹង ទោះបីជាគាត់ (ភុន យុទ្ធ) ខុសក៏ដោយមិនខុសក៏ដោយ សូមការដោះលែងគាត់ឱ្យជួបជុំប្រពន្ធកូនទៅ។ វាបានចំណូលចូលទៅ បើគាត់នៅផ្ទះខ្ញុំ (វិតមុំ) ទៅក្រៅរកចិញ្ចឹមគ្រួសារជួបជុំប្រពន្ធកូន។ បើអត់គាត់ទៅ គាត់អ្នកបង្គោលមេគ្រួសារ ហើយបើគាត់អត់បានរកអីទេ គាត់បានចិញ្ចឹមមាន់ទានៅផ្ទះ ចំណូលបានចូលផ្គត់ផ្គង់កូនរៀន ហូបចុកទៅមុខទៀត»។
បច្ចុប្បន្នភរិយាលោក ភុន យុទ្ធ និងកូនស្រីបានសុំផ្ទះប្អូនជីដូនមួយស្នាក់នៅ ដោយបារម្ភពីសុខភាពពេលយប់ ខណៈផ្ទះខ្ទមតូចអ្នកស្រីនៅដាច់ពីគេ។ ទោះយ៉ាងណា អ្នកស្រី និងកូនស្រីតែងទៅមកដាក់ចំណី និងទឹកឱ្យមាន់ទាជាប្រចាំ។
ឪពុកលោក ភុន យុទ្ធ គឺលោក ហ៊ុន យន ប្រាប់វីអូឌីទាំងទឹកមុខស្រងូតស្រងាត់ ដោយលោកហាក់ទទួលស្គាល់ថា កូនប្រុសពិតជានិយាយប៉ះពាល់ដល់រដ្ឋាភិបាលមែន។ ក្នុងមានវ័យ៩២ឆ្នាំ និងសុខភាពចាស់ទ្រុឌទ្រោមផង លោកតែងមកដេកចាំខ្ទមកូនរាល់ថ្ងៃ ជាមួយទូរស័ព្ទដៃមួយគ្រឿងអូសមើលហ្វេសប៊ុក និងស្ដាប់ធម៌អារ្យ។ ឪពុកជនពិការរូបនេះនិយាយមួយៗ ដោយស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលយោគយល់ដល់កូនប្រុសពិការ ហើយលោកអះអាងថា លោក ភុន យុទ្ធ តែងប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោចនិយាយច្រើនបែបនេះតាំងពីដើមមក។
លោក ហ៊ុន យន និយាយថា៖«តាមច្បាប់ បើតាមគិតទៅមនុស្សអ៊ីចឹង គួរយើងយោគយល់ដែរ។ ព្រោះវា (ភុន យុទ្ធ) នេះមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ពិការហើយសតិសម្រាប់យើងក៏មិនដឹងពិតប្រាកដដែរ ហើយចេះតែប៉ប៉ាច់ប៉ប៉ោច»។
លោក ភុន យុទ្ធ មានវ័យ ៤៣ឆ្នាំ ជាកូនពៅក្នុងគ្រួសារ ដែលមានបងប្អូន៦នាក់ ក្នុងនោះ ស្រី២នាក់ និងប្រុសពិការខ្វិនពីកំណើត ៤នាក់ ប៉ុន្តែ បងប្អូនប្រុសលោកនៅមានជីវិត ២នាក់ ក្នុងនោះម្នាក់ប្រកបរបរសុំទាននៅរាជធានីភ្នំពេញ។ លោក ភុន យុទ្ធ រៀនបានថ្នាក់ទី៨ ហើយចេះអាន និងសរសេរភាសាខ្មែរបានសមល្មម។ ក្រោយរៀបការនិងមានកូនស្រីម្នាក់ លោកនិងភរិយាបានទៅរស់នៅខេត្តសៀមរាប ដោយជួលបន្ទប់ស្នាក់នៅ និងដើរលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។
លោក ភុន យុទ្ធ ត្រូវបានសមត្ថកិច្ខខេត្តសៀមរាប ចាប់ឃុំខ្លួនជាលើកទី១ នៅឆ្នាំ២០១៩ សម័យលោក ហ៊ុន សែន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដោយតុលាការចោទពីបទញុះញង់ ហើយផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារ១៨ខែ ដោយសារនិយាយរិះគន់ភាពអវិជ្ជមានរបស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន ។
កាលនោះ លោកបានជាប់ឃុំ ៦ខែ ហើយលោកបានត្រឡប់មករស់នៅស្រុកកំណើត នៅភូមិត្រពាំងឈូក ឃុំត្រឡាច ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ វិញ។ ប៉ុន្តែ លោក ភុន យុទ្ធ ត្រូវចាប់ឃុំខ្លួនជាលើកទី២ នៅដើមឆ្នាំ២០២៤ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ខណៈគាត់នៅបន្តរិះគន់ពីបញ្ហាអភិបាលកិច្ច អំពើពុករលួយ និងបញ្ហាព្រំដែនជាដើម។
ការជាប់ឃុំលើកទី២នេះ លោក ភុន យុទ្ធ ត្រូវតុលាការផ្ដន្ទាទោសឱ្យជាប់់ពន្ធនាគារ១៨ខែ ចោទពីបទញុះញង់ ដែលជាបទចោទដ៏ពេញនិយម តាំងពីការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន សែន តមកដល់អាណត្តិលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត។
ចំណែក ការចាប់ខ្លួនលើកទី៣ ធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ក្រោមបទញុះញង់ដដែល ដោយសារលោកបន្តរិះគន់ពីភាពអសកម្មរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពិសេសស្ដីពីបញ្ហាព្រំដែន ក្រោយការឈ្លានពានរបស់ថៃ ដែលការចាប់ខ្លួនលើកទី៣នេះ ក្រោយពីលោក ភុន យុទ្ធ ចេញពីពន្ធនាគារបានប្រហែល១ខែប៉ុណ្ណោះ ខណៈភាពសកម្មរិះគន់របស់គាត់នៅតែបន្ត។
លោក ភុន យុទ្ធ និយាយថា៖ «ខ្ញុំបាទឈ្មោះ ហ៊ុន យុទ្ធ រស់នៅភូមិត្រពាំងឈូក ឃុំត្រឡាច ស្រុកទ្រាំង ខេត្តតាកែវ។ ខ្ញុំបាទមានសំណួរសួរទៅកាន់ ឯកឧត្តម ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅពេលដែលឯកឧត្តមឡើងធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី តើឯកឧត្តមមានវិធានការបែបណាទៅលើជនអន្តោប្រវេសន៍យួនខុសច្បាប់នៅកម្ពុជា? «យួនក៏ដោយ អ្នកការពារយួនក៏ដោយ យើងមិនត្រូវខ្លាចទេ ព្រោះយើងជាម្ចាស់ទឹកដី ជាម្ចាស់ឆ្នោត។ យើងមានរឿងអីដែលយើងត្រូវខ្លាចពួកវា? បើវាការពារយួន នាំគ្នាទៅបោះឆ្នោតទម្លាក់វាចេញទៅ។ វាមិនមែនម៉ែឪយើងទេ វាស៊ីប្រាក់ខែយើង »។
ជុំវិញករណីនេះ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិលចាត់ទុកសម្ដីលោក ភុន យុទ្ធ គឺជាសិទ្ធិនៃការបញ្ចេញមតិដែលត្រូវធានាដោយរដ្ឋ បើយោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញមាត្រា ៤១ និងបទដ្ឋានអន្តរជាតិ ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស ក៏ដូចជាកតិកាសញ្ញាស្ដីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ សិទ្ធិនយោបាយ និងសេចក្តីថ្លែងការណ៍ជាសកល ស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស មាត្រា ១៩ជាដើម។
នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទូទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ (LICADHO) លោក អំ សំអាត យល់ថា ការចោទប្រកាន់ និងឃុំខ្លួនលោក ភុន យុទ្ធ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សិទ្ធិសេរីភាព និងលំហសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋ។ លោកបន្តថា គ្រួសារលោក ភុន យុទ្ធ ជាគ្រួសារក្រីក្រណាស់។ ប៉ុន្តែពួកគេមានឆន្ទៈបញ្ចេញមតិរិះគន់ ដើម្បីស្ថាបនា ដែលលោកហៅថា ជាភាពអស្ចារ្យរបស់លោក ភុន យុទ្ធ។
លោក អំ សំអាត ថ្លែងថា៖ «វាជារឿងមួយដែលយើងមើលទៅ សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិហ្នឹង វាហាក់បីដូចជាមានភាពរឹតត្បិតមែនទែន បាទ! ដែលវាផ្ទុយអំពីគោលការណ៍លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលធានាក្នុងការបញ្ចេញមតិ សេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ វាជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ អ៊ីចឹង ការដែលចាប់ខ្លួនដោយសារតែរឿងការបញ្ចេញមតិ វាធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ច្រើន ធ្វើឱ្យមនុស្សឬក៏បុគ្គលគ្រប់រូបហ្នឹង គាត់មិនហ៊ានបញ្ចេញមតិ ឬក៏កម្រិតសេរីភាពនៅក្នុងការបញ្ចេញមតិរបស់ខ្លួន ដោយសារតែភាពភ័យខ្លាច»។
ចំណែក អ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក ជិន ម៉ាលីន មិនឆ្លើយតបនឹងសំណួរវីអូឌី ជុំវិញបញ្ហានេះ។
យ៉ាងណា មន្ត្រីគណបក្សប្រឆាំងទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែងសកម្មជនរូបនេះវិញជាបន្ទាន់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថារដ្ឋាភិបាលពិតជាមានឆន្ទៈគោរពរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងកាតព្វកិច្ចកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិ ស្តីពី សិទ្ធិមនុស្ស និងសិទ្ធិនយោបាយ។
លោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ អះអាងថា រដ្ឋាភិបាលគួរពិចារណាឡើងវិញចំពោះការឃុំខ្លួន លោក ភុន យុទ្ធ។ លោកថា មតិយោបល់របស់ពលរដ្ឋគឺជាសិទ្ធិ។
ផ្ទុយទៅវិញការចាប់ខ្លួននេះ លោកថា បង្ហាញពីការមិនទទួលខុសត្រូវរបស់រដ្ឋាភិបាល ក្នុងការផ្តល់ចម្លើយ និងពន្យល់ពលរដ្ឋឲ្យបានសមរម្យ ពីក្ដីបារម្ភនានាដែលកើតមាននៅក្នុងប្រទេស។ ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលឈប់ប្រើអំណាចចាប់ចងពលរដ្ឋ ក្នុងករណីបញ្ចេញមតិយោបល់ពីបញ្ហាសង្គម។
លោក សុន ឆ័យ ថ្លែងថា៖ «គាត់ជាជនពិការ ហើយគាត់មានមតិយោបល់ គឺខ្ញុំជឿថា គឺជាការមិនសប្បាយចិត្តក្នុងស្ថានភាពរស់នៅ ជីវភាពរស់នៅ និងការយល់ឃើញរបស់គាត់បញ្ហាលំបាកក្នុងសង្គម ហើយការបញ្ចេញមតិយោបល់ វាជាគោលការណ៍ ជាសិទ្ធិរបស់ពលរដ្ឋ ដែលអាចបញ្ចេញមតិយោបល់បាន ព្រោះយើងជាប្រទេសកាន់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្ស ហើយការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស ជាមូលដ្ឋានធំជាងគេបង្អស់ ក្នុងការអនុវត្តលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សនេះ»។
ទាំងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងមន្ត្រីបក្សប្រឆាំង អះអាងថា បើលោក ភុន យុទ្ធ រិះគន់រដ្ឋាភិបាល នោះអាជ្ញាធរគួរពន្យល់ដល់ពលរដ្ឋ ហើយអាជ្ញាធរមានវិធីសាស្ត្រច្រើនណាស់ដើម្បីចេញបំភ្លឺ ជាជាងការចាប់ចងចោទប្រកាន់ពលរដ្ឋខ្លួនឯងបែបនេះ។
ការចាប់ឃុំខ្លួនលើកទី៣នេះ លោក ភុន យុទ្ធ បានទទួលទោសបានជិត ៥ខែហើយ គិតត្រឹមខែមីនានេះ។ ចំណែកសវនាការនៅដើមសប្ដាហ៍ក្រោយ អង្គការលីកាដូនឹងផ្ដល់មេធាវីការពារក្ដី។ របាយការណ៍របស់អង្គការលីកាដូ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា មានមនុស្ស ៨២នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់ដោយសារការបញ្ចេញមតិលើបណ្ដាញសង្គម។
សម្រាប់មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល មើលឃើញថា ការចាប់ចងពលរដ្ឋដោយសារការបញ្ចេញមតិ បានបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់សិទ្ធិសេរីភាព និងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ៕
