អ្នកឃ្លាំមើលថា តាមច្បាប់នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ការកាត់ដីឱ្យបរទេសបើទោះបីជាមានចំនួនតិច ឬច្រើន ត្រូវមានទោសពីបទក្បត់ជាតិ ដែលការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពី លោក ប្រាក់ សុខុន ទម្លាយឱ្យដឹងថា កម្ពុជាបានត្រៀមលក្ខណៈប្រគល់ទឹកដីឱ្យថៃបើសិនមានការចូលបន្តិចបន្តួច ដើម្បីកសាងផ្ទះពលរដ្ឋខ្មែរឡើងវិញនៅតាមបណ្តោយព្រំដែន។
ប្រតិកម្មរបស់អ្នកឃ្លាំមើលនេះ បានកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេស លោក ប្រាក់ សុខុនបានទម្លាយឱ្យដឹងនៅពេលលោកដឹកនាំអ្នកការទូតបរទេស ទៅពិនិត្យមើលស្ថានភាពព្រំដែនដែលថៃបានដាក់រាយបន្លាលួស និងទូរកុងតឺន័រវាទយកទឹកដីខ្មែរ នៅឃុំថ្មដា ស្រុកវាលវែង ខេត្តពោធិ៍សាត់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ខែមីនា។
លោកថា កម្ពុជាមិនចង់ជ្រើសរើសជម្រើសខាងផ្នែកយោធា ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែកម្ពុជាត្រូវបង្ខំចិត្តការពារទឹកដីរបស់ខ្លួន ដែលត្រូវបានបន្សល់ទុកឱ្យតាំងពីជំនាន់អាណានិគមន៍និយមបារាំង ដោយមានឯកសារត្រឹមត្រូវដូចជាអនុញ្ញា សន្ធិសញ្ញាបារាំង-សៀម ដែលមានទាំងផែនទីគូសវាសខ្សែព្រំដែនត្រឹមត្រូវដោយអ្នកជំនាញឥណ្ឌូចិន-សៀម។
ប៉ុន្តែលោកបញ្ជាក់ថា រឿងដែលធំគឺរឿងខាងថៃមិនគោរពចង់បានទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដូច្នេះជម្រើសរបស់កម្ពុជាមានតែតាមផ្លូវការទូត និងតាមផ្លូវច្បាប់ ដោយប្រឹងប្រែងឱ្យអស់ពីសមត្ថភាព គឺសើរើឯកសារចាស់សើរើសន្ធិសញ្ញា អនុសញ្ញា យកផែនទីដែលគូសវាសដោយគណៈកម្មការបារាំង-សៀមតាំង។ លោកថា កម្ពុជាប្រឹងប្រែងតស៊ូទាមទារនូវអ្វីដែលជារបស់កម្ពុជា។ កម្ពុជាបាននិយាយជាមួយខាងភាគីសៀមថា សូមនាំគ្នាវាស់វែងទៅ ពីព្រោះយើងមានយន្តការ យើងមានស្ថាប័នសម្រាប់ធ្វើការវាស់វែងកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនជាមួយគ្នា។
លោកថា៖ «បើវាស់ទៅឃើញថាខាងណារបស់យើង យើងគ្រាន់តែសុំរបស់យើងមកវិញខាងណារបស់គេយើងឱ្យទៅគេទៅ ហើយយើងត្រៀមលក្ខណៈ ប្រសិនបើមានការចូលបន្តិចបន្តួចអីចឹងទៅ យើងប្រគល់ឱ្យគេ សុខចិត្តយើងរើនិងកសាងផ្ទះសំបែងជូនបងប្អូនយើងនៅកន្លែងដីជាប់ព្រំដែនហ្នឹងសារជាថ្មីឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែនេះអត់ទេ គេយកប្រើកម្លាំងមកកាន់កាប់យកលួសបន្លាមកព័ទ្ធយកកុងតឺន័រយកមកឃាំង ដោតទង់ជាតិរបស់ខ្លួនលើដីខ្មែរ វាជារឿងមួយដែលយើងហួសចិត្តដែរនិយាយទៅ។ ចឹងមានតែផ្លូវការទូតយើងចរចាជាមួយគ្នា យើងឱ្យអន្តរជាតិគាត់ឃើញការពិតគាត់ជួយទទួលស្គាល់ការពិត ជួយចង្អុលមុខអ្នកដែលឈ្លានពានយើង»។
ប៉ុន្តែយ៉ាងណាក្តី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស នៅថ្ងៃទី៣០ ខែមីនានេះ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយបដិសេធថា អ្វីដែលត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ គឺជាការបំភ្លៃខុសពីខ្លឹមសារដើម ដែលលោក ប្រាក់ សុខុន បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៧ខែមីនា។
សេចក្តីថ្លែងការណ៍បញ្ជាក់ថា៖ «ក្រុមជនដែលមានរបៀបវារៈនយោបាយទុច្ចរិតបានយកប្រសាសន៍របស់ឯកឧត្តមឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីទៅធ្វើអត្ថាធិប្បាយបំភ្លៃខុសខ្លឹមសារពិត ដោយមួលបង្កាច់ថា កម្ពុជាសុខចិត្តកាត់ដីឱ្យតែថៃឈប់ឈ្លានពាន តែថៃមិនព្រម»។
អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស បានបដិសេធនិងច្រានចោលទាំងស្រុងចំពោះការបំភ្លៃនិងចេតនាទុច្ចរិតផ្សេងៗ ដោយបញ្ជាក់ថា នៅគ្រប់វេទិការជាតិនិងអន្តរជាតិ លោក ប្រាក់ សុខុន តែងតែរំលឹកថា ប្រទេសកម្ពុជានិងថៃ មានព្រំដែនអន្តរជាតិកំណត់តាមផែនទីគូសដោយគណៈកម្មការកំណត់ព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដែលបង្កើតឡើងតាមអំណាចនៃអនុសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៤ និងសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩០៧ រវាងបារាំងនិងសៀម ហើយបានបញ្ជាក់ពីជំហក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន ដោយផ្អែកតាមសន្ធិសញ្ញា និងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិទាំងនេះ។
លោក អ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំងដែលមានជំនាញកិច្ចការព្រំដែន បានថ្លែងថា ទឹកដីកម្ពុជានឹងនៅតែបន្តបាត់បង់ បើប្រជាជនកម្ពុជាមិនទម្លាក់គ្រួសារហ៊ុនចេញពីតំណែងទេនោះ ពីព្រោះដូចបានឃើញស្រាប់ហើយ រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយគ្រួសារហ៊ុន គ្មានសមត្ថភាពការពារទឹកដីទេ។
លោកថា៖ «អាហ្នឹងយើងឃើញជាក់ស្តែងហើយឃើញទេ? អត់មានការទប់ស្កាត់ការរារាំងដាក់ទូរកុងតឺន័រការរាយបន្លាលួសការជីកប្រឡាយ ថៃគេរំលោភយកដីខ្មែរយើង អត់មានការរារាំងទេ ចឹងមានន័យថា ត្រកូលហ៊ុនសុខចិត្តយល់ព្រមជាមួយគេ កាត់ទឹកដីខ្មែរទៅឱ្យថៃ ហើយតើដើម្បីឱ្យថៃជួយរក្សាអំណាចរបស់ត្រកូលហ៊ុន»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា បានហៅការថ្លែងរបស់លោក ប្រាក់ សុខុន នៅឃុំថ្មដា ថាដូចគ្នាទៅនឹងអ្វីដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់កាត់ទឹកដីខ្មែរនៅព្រំដែនខាងកើតទៅឱ្យវៀតណាម ដើម្បីដឹងគុណវៀតណាម ដូចកាលពីពេលកន្លងមកផងដែរ ដែលនេះជាការព្រួយបារម្ភពីហានិភ័យនៃបូរណភាពទឹកដីកម្ពុជា ក្រោមការដឹកនាំដោយគ្រួសារហ៊ុន។
លោកថា៖ «បើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន សែន លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត រក្សាជំហដូច្នេះមែន យើងបារម្ភថា ការរក្សាបូរណភាពទឹកដីរបស់ខ្មែរ នឹងមើលទៅជាហានិភ័យខ្ពស់ណាស់ នៅក្រោមអំណាចក្រុមគ្រួសារលោកហ៊ុន សែន។ ម្ល៉ោះហើយសូមប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងអស់ ទាំងក្នុងនិងក្រៅស្រុកនឹងនាំគ្នាដាក់សម្ពាធរដ្ឋាភិបាលនេះឱ្យមែនទែន កុំឱ្យទទួលយកលក្ខខណ្ឌណាមួយរបស់ថៃ ក្នុងការដោះដូរទឹកដីព្រំដែនដើម្បីទទួលយកសន្តិភាពរបស់ក្រុមគ្រួសារហ៊ុន គឺធ្វើឱ្យបាត់បង់បូរណភាពជាតិ បូរណភាពទឹកដី ជាអំពើក្បត់ជាតិ»។
បើតាមអ្នកឃ្លាំមើល បច្ចុប្បន្ននេះ ថៃបានរាយលួសបន្លា ដាក់កុងទីន័រ និងជីកប្រឡាយ ពង្រីកព្រំដែនថ្មី តាមផែនទីដែលថៃ គូសដោយឯកតោភាគី រួមទាំងធ្វើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រំលោភយកដីខ្មែរជាង៥០ ទីតាំង ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មកទាំងគ្មានការរំខានពីក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា។ លោក ម៉ែន ណាត លើកឡើងថា មូលហេតុដែលប្រទេសថៃ អាចឈ្លានពានកម្ពុជា និងកូរស្ថានការណ៍បានបែបនេះ គឺដោយសារកត្តាធំៗចំនួន២ គឺ ទី១. កត្តាខាងក្រៅ បណ្ដាលមកពីសណ្ដាប់ធ្នាប់ពិភពលោក កំពុងមានភាពច្របូកច្របល់ ដោយសារសង្គ្រាម។ ទី២. គឺកត្តាខាងក្នុងគឺកម្ពុជាខ្លួនឯងផ្ទាល់ មានកម្សោយវិស័យការពារជាតិ និងមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាក្រក់ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក មួង ណារ៉េត អ្នកធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបណ្តាញសង្គម បានចាត់ទុកសម្តីលោក ប្រាក់ សុខុន ថាជាការផ្តេកផ្តួលទៅលើទស្សនៈកម្មផល ដោយមិនបានប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួនបណ្តោយឱ្យថៃរំលោភឈ្លានពានចូលមកដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរតាមអំពើចិត្ត ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក។
សម្រាប់លោក មួង ណារ៉េត បញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជាថៃនេះមិនអាចនៅបន្តចរចាទ្វេភាគីបានទៀតទេ ពីព្រោះការចរចាទ្វេភាគីប្រើពេលអស់ ២៦ឆ្នាំមកហើយ មិនទទួលបានលទ្ធផលជាដុំកំភួនអ្វីឡើយ ខណៈដែលភាគីថៃតែងតែរំលោភបំពានកិច្ចព្រមព្រៀង រហូតដល់ពេលចុងក្រោយបានវ៉ៃចូលកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាក្នុងជម្រៅយ៉ាងជ្រៅ។
លោកថា៖ «ហើយខ្ញុំនៅតែនិយាយដដែល ខ្ញុំនិយាយទាល់តែខ្សោះខ្លួនក៏នៅតែនិយាយដែរ ព្រោះអីវាអត់ឃើញមានជម្រើសអីសោះ មើលប្រាប់ម៉ោម៉ិចលោកប្រាក់ សុខុនថា ទៅលួងលោមគេអង្វគេថា ទៅបើបានខ្លះក៏ឱ្យខ្លះចុះអត់អីទេ មើគាត់និយាយចឹងហើយហ្នឹង។ បើបានខ្លះក៏ឱ្យគេខ្លះទៅយើងរើផ្ទះយើងចេញមកនៅខាងយើងទៅធ្វើម៉េច បើវាស់ទៅបានគេ ហើយគេនៅតែមិនព្រម ហើយគេវ៉ៃយើងទន្ទ្រានយើង ហើយយើងនៅតែប្រាប់គេថា ចរចាទៀតទៅ វាអត់មានសង្ឃឹមអីសោះតែម្តង ដូចថាវាធ្វើឱ្យយើងនឹងវាអន់ពេក»។
សម្រាប់ លោក មាជ សុវណ្ណារ៉ា ប្រធានគណបក្សជំនាន់ថ្មី ដែលធ្លាប់ជាអតីតទាហានតស៊ូរបស់លោកតាសឺន សាន នៅតាមតំបន់ព្រំដែនកម្ពុជាថៃ កាលពីសម័យសង្គ្រាម បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៣០ខែមីនានេះថា សម្តី លោក ប្រាក់ សុខុន គឺជាសម្តីអ្នកការទូតសម្តីដែលមិនដាក់ឈ្នួនផ្ទុះ ឬក៏ចាប់កំហុសទម្លាក់កំហុសនោះទេ ពីព្រោះនៅពេលនេះពិភពលោកសុទ្ធតែបានដឹងហើយថា ថៃបានឈ្លានពានរំលោភចូលជ្រៅមកក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជា។
លោកថា៖ «ចឹងខ្ញុំថាសម្តីលោក ប្រាក់ សុខុន ជាសម្តីការទូតសម្តីបែបសន្តិភាព អូសទាញឱ្យថៃងាកមករកតុចរចា យើងមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហា ដើម្បីបញ្ចប់សង្គ្រាមដោយការធ្វើសង្គ្រាមទេ គឺបញ្ចប់សង្គ្រាមដោយក្តីស្រឡាញ់ ដោយសន្តិភាព ដោយអាចទទួលយកបានជាទ្វេភាគី ចៀសវាងឯកតោភាគីឬពហុភាគីតាមច្បាប់អន្តរជាតិដែលមានសេនាធិការជាអង្គការសហប្រជាជាតិ»។
សូមបញ្ជាក់ថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ និងតែងតែថ្លែងជាបន្តបន្ទាប់នាពេលកន្លងមកថា កម្ពុជាមិនចង់បានទឹកដីអ្នកណានោះទេ ហើយកម្ពុជាក៏មិនឱ្យបាត់បង់ទឹកដីរបស់ខ្លួនសូម្បី១មិល្លីម៉ែត្រ ទៅប្រទេសជិតខាងនោះដែរ។
លោកថា៖ «កម្ពុជាមិនចង់បានដីអ្នកណាមួយមិល្លីម៉ែត្រ ក៏ប៉ុន្តែមិនឱ្យអ្នកឯងមកបំពាន១មិល្លីម៉ែត្របានដែរ នេះជាការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់យើង»។
ប៉ុន្តែលោកអ៊ុំ សំអាន បានថ្លែងថា កម្ពុជាមិនបានបាត់បង់ទឹកដី១មិល្លីម៉ែត្រនោះទេ ប៉ុន្តែបានបាត់បង់រាប់រយគីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ លោកថា បើបូកបញ្ចូលគ្នាទាំងព្រំដែនគោកចំនួន៥១ទីតាំង ដែលថៃទើបដណ្តើមកាន់កាប់ថ្មីៗនេះ និងកោះគជ់ បូករួមទាំងផ្ទៃសមុទ្រខ្មែរដែលថៃកំពុងកាន់កាន់ គឺមានទំហំប៉ុនខេត្តតាកែវរហូតដល់៧ដង។
សូមបញ្ជាក់ថា តាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌកម្ពុជាមាត្រា៤៤០ ចែងថា «អំពើប្រគល់ឱ្យរដ្ឋបរទេស ឬភ្នាក់ងារបរទេស នូវដែនដីជាតិទាំងស្រុង ឬមួយផ្នែក ជាអំពើក្បត់ជាតិ ត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត»៕
