ក្រុមអ្នកធ្វើការលើកកម្ពស់សិទ្ធិមនុស្ស និងសារព័ត៌មាន ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលបោសសម្អាតមន្ត្រីពុករលួយ ជំរិតទារប្រាក់ពីជនបរទេស ក្នុងយុទ្ធនាការបង្ក្រាបឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ដើម្បីមុខមាត់ប្រទេស ជាជាងទុកឱកាសឱ្យពួកគេទម្លាក់កំហុកដាក់អ្នកកាសែត ដែលបានរាយការណ៍រឿងអាស្រូវពុករលួយ។
ថ្មីៗនេះ លោក យួន ឈីវ ចាងហ្វាងសារព័ត៌មាន Koh Kong Hot News ប្រឈមនឹងបណ្តឹងចោទប្រកាន់ចំនួនពីរ ពីមន្ត្រីនៅខេត្តកោះកុង និងខេត្តពោធិ៍សាត់ ក្រោយធ្វើសេចក្តីរាយការណ៍រឿងអាស្រូវពុករលួយ ជំរិតទារប្រាក់ជនជាតិចិន ក្នុងប្រតិបត្តិការចុះអនុវត្តច្បាប់ រកបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញ ។
លោក យួន ឈីវ ឱ្យដឹងថា រូបគាត់ រងការចោទពីបទ បរិហាកេរ្តិ៍ ទោះបីការចុះផ្សាយរបស់លោក គោរពវិជ្ជាជីវៈ យោងតាមប្រភពពីជនរងគ្រោះ និងស្វែងរកការបំភ្លឺពីមន្ត្រីដែលរងការចោទ គឺអភិបាលរងខេត្តកោះកុង លោក ហាក់ ឡេង ក៏ដោយ។
លោកថា អត្ថបទចុះផ្សាយថ្ងៃទី២០ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលបានចុះផ្សាយតាមប្រភពជនរងគ្រោះថា ពួកគេ៧នាក់ ដែលមានលិខិតឆ្លងដែនត្រឹមត្រូវ តែត្រូវមន្ត្រីរូបនោះ បញ្ជូនទៅដោះស្រាយនៅស្នងការខេត្តកោះកុង ខណៈពួកគេទាំងនោះ បានទិញសំបុត្រយន្តហោះ ត្រៀមវិលទៅកាន់ប្រទេសចិនវិញ នៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ តែបែរជាត្រូវសមត្ថកិច្ច ដកហូតយកលិខិតឆ្លងដែន ។
រឿងដាច់ដោយឡែកមួយទៀត លោកថា ប្រភពបានបានអះអាងមកថា លោក ហាក់ ឡេង បានដោះលែងជនជាតិចិនចំនួន ៤នាក់ ដែលគ្មានលិខិតឆ្លងដែន ជាថ្នូរនឹងតម្រូវឱ្យបង់ប្រាក់ចំនួន ៤ម៉ឺនដុល្លារសហអាមេរិក និងបញ្ហាមិនបក្រតីផ្សេងទៀត ប្រហាក់ប្រហែលគ្នានេះ ពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថកិច្ចនៅខេត្តពោធិ៍សាត់។
លោកបន្តថា ជុំវិញសេចក្តីរាយការណ៍នេះ លោកត្រូវចូលទៅបំភ្លឺនៅស្នងការខេត្តពោធិ៍សាត់ នៅថ្ងៃទី៣១ ខែមីនានេះ ករណីបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ បន្ទាប់មកនៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ត្រូវចូលទៅបំភ្លឺនៅស្នងការនគរបាលខេត្តកោះកុង តាមបណ្តឹងរបស់រដ្ឋបាលខេត្តនេះ ។
យ៉ាងណា អ្នកកាសែតរូបនោះ ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាលផ្តល់យុត្តិធម៌ឱ្យលោក និងចាត់វិធានការលើមន្ត្រីខិលខូច ដើម្បីលើកទុកចិត្តដល់អ្នកដែលបានជួយផ្សព្វផ្សាយសំឡេងជនរងគ្រោះ ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំមិនមានចេតនាណាញុះញង់ ឬបង្កឲ្យមានផលប៉ះពាល់អ្វីមួយទេ គឺយោងតែទៅតាមប្រភព។ តែមិនបានឲ្យខ្ញុំកែតម្រូវណាមួយឲ្យបានច្បាស់លាស់ទេ តែបែរជាទៅប្តឹងយើងខ្ញុំវិញ។ កុំចេះតែងាកប្តឹង កុំចេះតែងាកៗចេះតែចាប់ចង ពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើព័ត៌មានកន្លងមកនេះ»។
វីអូដី នៅមិនអាចទាក់ទង លោក ឈិត រតនៈ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តកោះកុង និងខេត្តពោធិ៍សាត់ ដើម្បីបំភ្លឺជុំវិញករណីខាងលើបានទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
ប៉ុន្តែ លោក ហាក់ ឡេង ធ្លាប់បដិសេធការចោទនេះនៅពេលសារព័ត៌មាន Koh Kong News សាកសួរជុំវិញការចោទពីជនរងគ្រោះ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំឆ្លើយដោយខ្លី បើសិនរឿងហ្នឹងជារឿងពិត អ្នកណាធ្វើអ្នកហ្នឹងទទួលខុសត្រូវ ហើយឲ្យសួរទៅម្ចាស់ផ្ទះ ឬម្ចាស់គោលដៅទាំងអស់ហ្នឹងទៅយើងបើកសិទ្ធិឱ្យ»។
ដោយឡែក លោក តិល សាមុត អ្នកសារព័ត៌មាននៅគេហទំព័រ «បាយ៉ងថែមស៍» និយាយថា យុទ្ធនាការលុបបំបាត់ Scam Online នឹងមិនជោគជ័យទេ បើរដ្ឋាភិបាលមិនចាត់វិធានការមន្ត្រីពុករលួយ ហើយទាំងអ្នករាយការណ៍ពីអំពើពុករលួយរងការគំរាមកំហែងនោះ។
លោកថា៖ «មនុស្សដែលខិលខូចនេះ មិនសប្បាយចិត្តជាមួយអ្នក[...]ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានពិតទេ។ គាត់តែងតែរិះរកគ្រប់មធ្យោបាយ ដើម្បីកាច់បំបាក់អ្នកហ៊ាននិយាយការពិតហ្នឹង។ នេះជាបទពិសោធន៍របស់ខ្ញុំ គឺតែងតែជួបរឿងបែបហ្នឹង»។
អ្នកនាំពាក្យសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យិន ម៉េងលី និយាយថា អ្នកសារព័ត៌មានមានវិជ្ជាជីវៈជាតួអង្គសំខាន់ ចូលរួមជំរុញអភិបាលកិច្ច ហើយថា បើរដ្ឋាភិបាលមានឆន្ទៈលុបបំបាត់ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញពិតមែន ត្រូវបើកការស៊ើបអង្កេតរកការពិត ហើយចាត់វិធានការលើមន្ត្រីខិលខូច ទើបជោគជ័យ។
លោកថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ត្រូវមានគណៈកម្មការពិសេសមួយពីថ្នាក់ជាតិ ពីអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ស៊ើបអង្កេតអំពីបញ្ហានេះ។ ថាតើហេតុអ្វីបានជាកើតមានបញ្ហានេះកើតឡើង […] ហើយនៅខេត្តកោះកុងក៏ដូចគ្នាដែរ គឺត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេតថែមទៀតពីបញ្ហានេះ មិនត្រឹមតែកោះហៅអ្នកសារព័ត៌មានទៅទេ? »។
មួយវិញទៀត លោកថា រដ្ឋាភិបាលមិនត្រូវបណ្តែតបណ្តោយរឿងនេះបានទៀតទេ ដោយថា អំពើពុករលួយជាការគំរាមកំហែងដល់លំហូរភ្ញៀវទេសចរ និងអ្នកវិនិយោគនៅកម្ពុជា។
លោកថា៖ «យើងធ្វើអញ្ចឹង ធ្វើឲ្យភ្ញៀវទេសចរភ័យខ្លាចរអារ ជាពិសេសភ្ញៀវទេសចរចិន ដែលគេចង់ចូលមកទស្សនាប្រទេសយើងហ្នឹង។ មកដល់ឱ្យតែឃើញចិន យើងចាប់ផ្តើមឆែកឃាត់ឬយ៉ាងម៉េច? រឿងនេះត្រូវធ្វើការស៊ើបអង្កេត ហើយបកស្រាយឲ្យបានច្បាស់លាល់ ថាតើជនបរទេសដែលចូលមកស្រុកខ្មែរ ត្រូវដកហូតលិខិតឆ្លងដែនឬក៏យ៉ាងម៉េច?[…] អីចឹងបានខ្ញុំទាមទារឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតមួយ ដើម្បីលុបលាងទាំងអស់គ្នា។ មិនត្រឹមតែកោះហៅអ្នកសារព័ត៌មាននោះទេ»។
ចំណែក លោក អំ សំអាត នាយកទទួលបន្ទុកកិច្ចការទៅនៃអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ មើលឃើញថា កន្លងមក មានអ្នកសារព័ត៌មានជាច្រើនរូប បានរងគ្រោះដោយសារការបំពេញវិជ្ជាជីវៈ ចុះយកព័ត៌មាន ឬក៏ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន ហើយត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួន និងត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌផ្សេងៗ។
លោកបន្តថា អ្នកសារព័ត៌មាន គឺមានច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាន ដែលត្រូវលើកយកមកអនុវត្ត ដោយមិនត្រូវយកច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ មកអនុវត្តចំពោះអ្នកសារ័ពត៌មានឡើយ។ ប៉ុន្តែលោកថា ជារឿយៗ អាជ្ញាធរមិនដែលយកច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មាននេះ មកអនុវត្តចំពោះអ្នកសារព័ត៌មានជាមុនទេ គឺគេប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដែលជាការដាក់ទោសទណ្ឌជាប់ពន្ធនាគារ ដែលថានេះជាបញ្ហាដែលធ្លាប់បានកើតឡើង ។
លោកថា៖ «បញ្ហានេះ គឺវាជះឥទ្ធិពលមិនល្អទៅដល់សិទ្ធិសេរីភាពសារព័ត៌មាន ក៏ដូចជាអ្នកសារព័ត៌មាន ដែលគេហៅថា ការរិតត្បិតនៃលំហរសេរីភាពសារព័ត៌មាន ដែលធ្វើឲ្យប៉ះពាល់នៅក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មាន និងការទទួលព័ត៌មានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ »។
សម្រាប់ លោក អំ សំអាត យុទ្ធនាការបង្ក្រាបឬលុបបំបាត់បទល្មើស Scam Online របស់ប្រមុខដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ទំនងជានឹងមិនទទួលជោគជ័យច្រើនទេ បើសិនជាគ្មានការចូលរួមចំណែក ផ្តល់ព័ត៌មានពិតពីប្រជាពលរដ្ឋ និងអ្នកសារព័ត៌មានឲ្យបានទូលំទូលាយនោះទេ។
លើសពីនេះ លោក មឿន ឈានណារិទ្ធ សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសារព័ត៌មាន បានឲ្យដឹងដែរថា បើយោងតាមមាត្រា១០ នៃច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានកម្ពុជា បុគ្គលណាមួយ ដែលយល់ថាអ្នកសារព័ត៌មាន បានចុះផ្សាយអត្ថបទមិនពិត ហើយមានលក្ខណៈបរិហារ ធ្វើឲ្យខូចកិត្តិយស និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គលនោះ គឺបុគ្គលរូបនោះ អាចមានសិទ្ធិដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅតុលាការ។ ហើយតុលាការអាចសម្រេចចំនួន ៣ករណី៖ ទី១៖ អាចសុំឲ្យអ្នកសារព័ត៌មានកែតម្រូវ។ អាចសុំឲ្យអ្នកសារព័ត៌មានសុំអភ័យទោស និងទី៣ អាចឲ្យអ្នកសារព័ត៌មានសងជំងឺចិត្ត នៅក្នុងរយៈពេល៧ថ្ងៃ។
ទោះយ៉ាងណា ក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ដើម្បីលើកតម្កើងនូវសេរីភាពសារព័ត៌មាន ក៏ដូចជាសេរីភាពបញ្ចេញមតិ គឺអាជ្ញាធរត្រូវមានការអត់ធ្មត់ខ្ពស់បំផុត ចំពោះការដាក់ទោស ឬការប្តឹងផ្តល់ចំពោះអ្នកសារព័ត៌មាន។
លោកថា៖ «ការដាក់ទោស និងការប្តឹងផ្តល់ណាមួយចំពោះអ្នកសារព័ត៌មាន គឺត្រូវសមមាត្រនឹងទោសកំហុសរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន ជាពិសេសការដាក់ទោស ឬការប្តឹងផ្តល់ណាមួយ គឺត្រូវសមមាត្រនឹងទោសកំហុសរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន ជាពិសេសចំពោះតុលាការ ពីព្រោះការប្រកបអាជីពសារព័ត៌មានដោយវិជ្ជាជីវៈរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន គឺកំហុសរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន គឺជាកំហុសដោយសុចចិត្ត។ គឺអ្នកសារព័ត៌មាន មិនមានគំនុំគុំគួន ចង់សងសឹកអ្នកណាមួយនោះឡើយ »។
ដោយឡែក លោក ណុប វី នាយកប្រតិបត្តិ សមាគមសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មាន (CamboJa) បានចាត់ទុក ការកោះហៅអ្នកសារព័ត៌មានទៅបំភ្លឺលើការចុះផ្សាយព័ត៌មានរស៊ើបអ្វីមួយ ដែលពាក់ព័ន្ធកិច្ចការងារ របស់សមត្ថកិច្ចឬអាជ្ញាធរ ស្ទើរក្លាយជាទម្លាប់ទៅហើយ នៅក្នុងសង្គមកម្ពុជា បច្ចុប្បន្ន។
លោកបញ្ជាក់ថា ជានិច្ចជាកាលគេឃើញ អាជ្ញាធរតែងជ្រើសរើសយកការដាក់ពាក្យបណ្ដឹង ប្រឆាំងនឹងអ្នកសារព័ត៌មាន ដែលហ៊ានផ្សព្វផ្សាយនូវចំណុចអវិជ្ជមានអ្វីមួយ។ ជាក់ស្តែងដូចជាករណីភាពមិនប្រក្រតី ដែលកើតចេញពីការចុះអនុវត្តយុទ្ធនាការបង្ក្រាប Scam Online នៅខេត្តកោះកុង និងពោធិ៍សាត់ជាដើម។
សម្រាប់លោក ណុប វី សមត្ថកិច្ច ឬរដ្ឋបាលទាំងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ គួរតែផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តដល់អ្នកសារព័ត៌មានដែលបានចូលរួមសហការ ផ្តល់របាយការណ៍ពីចំណុចអវិជ្ជមាននានា ដើម្បីឈានទៅលុបបំបាត់បទល្មើស Scam Online ជាមួយរដ្ឋាភិបាល ជាជាងមកគម្រាមប្រើពាក្យបណ្តឹង ប្រឆាំងអ្នកកាសែតទាំងនោះ។
លោកថា៖ «ដូច្នេះបើមានការប្តឹងផ្តល់ការចោទប្រកាន់បែបនេះ ខ្ញុំយល់ឃើញថា ជាសកម្មភាពមួយបន្តុចបង្អាក់ ចំពោះចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាល[…]ក្នុងការដោះស្រាយលើករណី Scam Olineនេះ។ ហើយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធគួរតែផ្តល់ព័ត៌មានបន្ថែម ជាជាងជ្រើសយកការប្តឹងផ្តល់ ដែលអាចបន្តុចបង្អាក់ទៅដល់ដំណើរការនៃការចូលរួមចំណែករបស់វិស័យសារព័ត៌មាន »។
យ៉ាងណា ការលើកឡើងខាងលើហាក់ស៊ីគ្នាទៅនឹងរបាយការណ៍នានា ដែលរកឃើញថា សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា បន្តធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់ ក្រោយពីបន្ទាត់នយោបាយ ងាកចេញពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យជិត១០ឆ្នាំមកនេះ ហើយរអិលទៅរកការដឹកនាំបែបគ្រួសារនិយម ដែលប្រព័ន្ធច្បាប់ត្រូវគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់អ្នកមានអំណាច។
ជុំវិញបញ្ហានេះ នៅថ្ងៃទី០២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥ អង្គការអ្នកសារព័ត៌មានគ្មានព្រំដែន ហៅកាត់ RSF បានទម្លាក់ចំណាត់ថ្នាក់សេរីភាពសារព័ត៌មានរបស់កម្ពុជានៅឆ្នាំ២០២៥ ចំនួន ១០លេខ ពោលធ្លាក់ពីចំណាត់ថ្នាក់ទី១៥១ នៅឆ្នាំ២០២៤ មកទី១៦១ នៅឆ្នាំ២០២៥។
ចំណែក ការប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ដើម្បីដាក់ទោសអ្នកកាសែត ដែលបានស៊ើបអង្កេត និងរាយការណ៍ពីបញ្ហារសើបក៏ត្រូវបាន RSF បញ្ចូលទៅក្នុងរបាយការណ៍របស់ខ្លួនដែរ៕
