ព្រះភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ចោទប្រកាន់ជាផ្លូវការ កាលពីថ្ងៃទី២ខែមេសា ពីបទញុះញង់ តាមមាត្រា៤៩៤ និង៤៩៥ ដែលជាមាត្រាដ៏ពេញនិយម ដែលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក ហ៊ុន សែន តែងប្រើ ដែលគេជឿថា ដើម្បីបំបិទមាត់អ្នកនិយាយការពិត និងអ្នកទាមទារយុត្តិធម៌សង្គម ពិសេសបញ្ហាព្រំដែន។
ប្រភពស្និទ្ធនឹងព្រះអង្គថ្លែងសុំលាក់អត្តសញ្ញាណ ឱ្យដឹងថា ភាពសកម្មរបស់ព្រះអង្គមុនចាប់ខ្លួន ព្រះអង្គត្រូវបានមន្ត្រីបក្សកាន់អំណាចបញ្ចុះបញ្ចូលឱ្យចូលរួមជីវភាពនយោបាយជាមួយ ប៉ុន្តែព្រះអង្គបដិសេធ។ តែយ៉ាងណា ព្រះអង្គបានលុបសារមួយចំនួនលើហ្វេសប៊ុករបស់ព្រះអង្គហើយ ក្រោយមានការគំរាម មុនឈានទៅចាប់ខ្លួនផ្សឹកទាំងបង្ខំ កាលពីថ្ងៃទី១ ខែមេសា។
ព្រះភិក្ខុ ជា វុទ្ធី មានព្រះជន្ម ២៩ព្រះវស្សា គង់នៅវត្តធម្មនិមិត្តរាជបុប្ផារាម ហៅវត្តបច្ឆា។ ព្រះអង្គជាកូនកសិករក្រីក្រមកពីភូមិពោធិ៍កុដិ ឃុំកំពង់ពោធិ៍ ស្រុកក្រគរ ខេត្តពោធិ៍សាត់។
ញោមស្រី ឈ្មោះ ចាន់ ម៉ៅ ប្រកបរបរដាំសណ្ដែកចិញ្ចឹមជីវិតនៅខេត្តកំពង់ឆ្នាំង។ ញោមប្រុសឈ្មោះ គង់ សុចេន ធ្វើជាកម្មករសំណង់នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងមានជំងឺប្រចាំកាយ។ ទោះស្ថានភាពគ្រួសារលំបាកយ៉ាងណា ព្រះអង្គបានខិតខំតស៊ូរៀនសូត្ររហូតបានបញ្ចប់ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែករដ្ឋបាលសាធារណៈ ពីសកលវិទ្យាល័យជាតិបាត់ដំបង។
ព្រះអង្គជាកូនច្បងក្នុងគ្រួសារ។ ដោយស្ថានភាពគ្រួសារទីទាល់ ព្រះអង្គបានសម្រេចទៅបួសជាសាមណេរនៅព្រះជន្ម ១២ព្រះវស្សា និងគង់នៅវត្តប៉ាឆា ក្រុងបាត់ដំបង ដោយបន្តរៀនសូត្រនៅពុទ្ធិកសិក្សារហូតបញ្ចប់ថ្នាក់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ នៅពុទ្ធិកវិទ្យាល័យអឹងធួង និងបន្តថ្នាក់បរិញ្ញាប័ត្រនៅសកលវិទ្យាព្រះសីហនុរាជ សាខាខេត្តបាត់ដំបង។
បើតាមព្រះតេជព្រះគុណ វ៉ែន សាវគ្គ គង់នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ ដែលស្គាល់ព្រះអង្គ ជា វុទ្ធី ច្បាស់មានថេរៈដីកាថា ព្រះអង្គ ជា វុទ្ធី ទើបបញ្ចប់ថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅចុងឆ្នាំ២០២៥ ហើយពុំទាន់បានទទួលសញ្ញាប័ត្រនោះទេ។
ព្រះអង្គ វ៉ែន សាវគ្គ អះអាងថា ព្រះអង្គ ជា វុទ្ធី បានប្រឡូកចូលការងារសង្គមដំបូងនៅឆ្នាំ២០២០ ហើយបន្តកិច្ចការជាមួយមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល តាមរយៈការចូលរួមសិក្ខាសាលា និងការងារស្ម័គ្រចិត្តជាច្រើន។
ក្នុងនោះមានការងារជាមួយយុវជនសង្គមដែលមានប្រធានសមាគមបញ្ញវ័ន្តខ្មែរ លោក កើត សារ៉ាយ យុវជនសង្គម លោក ធូ រ៉ាឃីម និងកិច្ចការបរិស្ថានជាមួយចលនាមាតាធម្មជាតិ នៅតំបន់អារ៉ែង ព្រៃមេត្តាធម្មជាតិ ព្រៃឡង់ និងព្រៃសហគមន៍សង្ឃរុក្ខាវ័ន្តជាដើម។
ព្រះអង្គ ជា វុទ្ធី ក៏សកម្មបណ្ដុះបណ្ដាលយុវជនជាច្រើននៅខេត្តបាត់ដំបង ស្ដីពី សិទ្ធិមនុស្ស និងប្រជាធិបតេយ្យ។ លើសពីនេះ ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកសារព័ត៌មានប្រជាពលរដ្ឋ (CJ) របស់មជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ ហៅកាត់ថា ស៊ីស៊ីអាយអិម(CCIM)ផងដែរ។
ការចាប់ចុះចាប់ផ្សឹក ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី យ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់ និងបញ្ជូនភ្លាមៗ បញ្ជូលទៅឱ្យតុការនៅភ្នំពេញកាត់ទោសនេះ ត្រូវបានគេមើលឃើញថា ជាការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញអ្នកមានមតិផ្ទុយនឹងរដ្ឋាភិបាល។ ករណីនេះមិនខុសពីករណីចាប់ខ្លួនកម្មការិនីរោងចក្រ លោកស្រី ហ៊ុល មុន្នីសាមន គ្រូបង្រៀននៅខេត្តកណ្ដាល លោក នូ ភារម្យ និងលោក ភុន យុទ្ធ ជនពិការនៅខេត្តតាកែវជាដើមនោះទេ។ ពួកគេសុទ្ធតែត្រូវបានតុលាការចោទប្រកាន់ ពីបទញុះញង់ បន្ទាប់ពីរិះគន់រឿងព្រំដែនដែលថៃកំពុងឈ្លានពាន និងកាន់កាប់ទឹកដីខ្មែរជាង ៤០ទីតាំង ហើយរដ្ឋាភិបាលមិនអើពើប្ដឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិ និងសហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសជាដើម។
ការចាប់ពលរដ្ឋជាបន្តបន្ទាប់នេះទៀតសោត ក៏ផ្ទុយនឹងសម្ដីប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ដែលអះអាងថា ពលរដ្ឋមានសិទ្ធិឈឺឆ្អាលនិងបញ្ចេញមតិរឿងព្រំដែន។ ការប្រកាសនេះផ្ទុយស្រឡះពីការពិត ដែលអាជ្ញាធររដ្ឋាភិបាលបានចាប់ពលរដ្ឋជាង ២០នាក់ហើយ ដែលនិយាយរិះគន់រឿងព្រំដែនខ្មែរថៃ រួមទាំងភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ផង។
អនុប្រធានផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី និងធនធានធម្មជាតិ នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក (Adhoc) លោក យិន ម៉េងលី ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២ ខែមេសាថា ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ត្រូវតំណាងអយ្យការអមតុលាការរាជធានីភ្នំពេញចោទប្រកាន់ពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម» តាមមាត្រា៤៩៤ និង៤៩៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ និងបញ្ជូនទៅឃុំខ្លួនបណ្ដោះអាសន្ន នៅពន្ធនាគាររាជធានីភ្នំពេញ (PJ)។
ករណីនេះ លោកសម្ដែងការសោកស្ដាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះសេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋកាន់តែរួមតូច និងកំពុងប៉ះពាល់ដល់ពលរដ្ឋនៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។ លោកបន្តថា រដ្ឋាភិបាលនឹងខាតបង់ ព្រមទាំងបាត់ព័ត៌មានដើម្បីសម្រេចចិត្តលើគោលនយោបាយ ឬបញ្ហាផ្សេងៗទៀត ដោយសារពលរដ្ឋលែងហ៊ាននិយាយបញ្ហាសង្គម ព្រោះខ្លាចត្រូវចាប់ខ្លួន និងចោទប្រកាន់។
លោក យិន ម៉េងលី ថ្លែងថា៖ «យើងចង់ឱ្យមានការដោះលែង លោក ជា វុទ្ធី វិញ ហើយឱ្យមានការបើកលំហសេរីភាពនេះកាន់តែធំឡើងវិញ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការទទួលបានព័ត៌មានគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ទោះបីជាព័ត៌មានវិជ្ជមានក្ដី ព័ត៌មានអវិជ្ជមានក្ដី គឺរដ្ឋាភិបាលងាយស្រួលក្នុងការធ្វើសេចក្ដីសម្រេចចិត្ត ឬក៏នៅក្នុងការធ្វើគោលនយោបាយផ្សេងៗ»។
ចំពោះការងារជាមួយយុវជនរបស់ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ត្រូវបាននាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ (PED Cambodia) លោក សាន់ ម៉ាឡា អះអាងថា ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី បានលេចវត្តមានស្របពេលនឹងលោក កើត សារ៉ាយ កាលនៅជាព្រះសង្ឃដូចគ្នា ដោយភិក្ខុសង្ឃរូបនេះសកម្មការងារជាច្រើន ដូចជាការលើកកម្ពស់យុត្តិធម៌សង្គម ការការពារបរិស្ថាន និងការឈឺឆ្អាលពាក់ព័ន្ធទៅនឹងការជំពាក់បំណុលវ័ណ្ឌករបស់ពលរដ្ឋជាដើម។ លើសនេះ ព្រះអង្គក៏សកម្មចូលរួមការងារជាមួយក្រុមយុវជនចលនាមាតាធម្មជាតិ មានលោក ថុន រដ្ឋា ដែលកំពុងជាប់ឃុំផងដែរ។
លោក សាន់ ម៉ាឡា និយាយថា៖ «ការចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃ ទាំងលោកនៅវ័យជាព្រះសង្ឃបែបនេះ យកទៅផ្សឹកទាំងបង្ខំ វាជាការឆ្លុះបង្ហាញថា កម្ពុជាយើងមិនមានឆន្ទៈនៅក្នុងការកែទម្រង់ មិនមានឆន្ទៈនៅក្នុងការស្ដារស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស ស្ថានភាពប្រជាធិបតេយ្យឱ្យបានល្អប្រសើរនោះទេ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្ននេះ យើងកំពុងតែត្រូវការជាចាំបាច់ នូវការគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងការរំលោភបំពាន ការឈ្លានពាន ពីសំណាក់រដ្ឋជិតខាងក៏ដោយ»។
រីឯសកម្មជនចលនាមាតាធម្មជាតិ កញ្ញា មាន លីសា លើកឡើងដែរថា ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ចូលចិត្តចុះទៅសហគមន៍មូលដ្ឋានជាមួយអង្គការសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីទៅស្វែងយល់ពីសហគមន៍មូលដ្ឋានតាមបណ្តាខេត្ត និងតំបន់ការពារធម្មជាតិដែលរងការបាត់បង់ជាដើម។ កញ្ញាបន្តថា ព្រះអង្គបានព្យាយាមចុះជួយដល់ពលរដ្ឋ តាមរយៈចំណេះដឹងដែលព្រះអង្គបានរៀន ពាក់ព័ន្ធបញ្ហាបរិស្ថាន ដីធ្លី និងបញ្ហាសង្គមផ្សេងៗ ព្រមទាំងសរសេរជាព័ត៌មានចែករំលែកនៅលើហ្វេសប៊ុកផងដែរ។
កញ្ញា មាន លីសា ថ្លែងថា៖ «អ្វីដែលខ្ញុំបានដឹង បានឃើញឆន្ទៈរបស់គាត់នេះ គាត់មិនមែនជាមនុស្សដែលធ្វើអ្វីដើម្បីទៅប៉ះពាល់អ្នកណាម្នាក់ ឬបុគ្គលណាម្នាក់ទេ មានតែខ្នះខ្នែងដើម្បីសិក្សារៀនសូត្រ ហើយយកចំណេះដឹងទាំងអស់ហ្នឹងទៅចែករំលែកជាប្រយោជន៍ដល់សង្គមជាតិ»។
ចំពោះវិស័យសារព័ត៌មាន នាយិកាមជ្ឈមណ្ឌលកម្ពុជាដើម្បីប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ(CCIM) លោកស្រី ឆន សុគន្ធា អះអាងថា ព្រះអង្គធ្វើការងារយ៉ាងសកម្មផ្សព្វផ្សាយពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងសកម្មភាពចុះជួយជនភៀសសឹក នឹងបញ្ហាផ្សេងៗទៀតជាច្រើន។ លោកស្រីមើលឃើញថា ព្រះអង្គតែងឈឺឆ្អាលបញ្ហាសង្គមខ្លាំងណាស់ ដែលខុសពីព្រះសង្ឃដទៃ បើប្រៀបធៀបនឹងព្រះសង្ឃទូទាំងប្រទេសប្រមាណ ៦ម៉ឺនអង្គ។
លោកស្រីថា៖ «អ៊ីចឹងខ្ញុំគិតថារាជរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ រួមទាំងពលរដ្ឋកម្ពុជាភាគច្រើនដែលជាអ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាហ្នឹង គួរតែមានមោទនភាពដែលបានមានព្រះអង្គ មានព្រះសង្ឃដែលគាត់ចេះឈឺឆ្អាល និងការងាររបស់ប្រទេសជាតិ»។
តាមវិន័យព្រះពុទ្ធសាសនា ភិក្ខុសង្ឃពុំត្រូវបានចាប់ផ្សឹកនោះទេ បើមិនបានប្រាសចាកទោសបរាជិកទាំង៤ ដូចជា ការសម្លាប់មនុស្ស ការសេពសង្វាស លួចទ្រព្យគេ និងការអួតគុណវិសេស ថា ចេះហោះ បំបាំងកាយ និងថា បុគ្គលអស្ចារ្យជាដើម។ ជំពូកទី៣ មាត្រា៤៣ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ក៏បានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា “ព្រះពុទ្ធសាសនាជាសាសនារបស់រដ្ឋ” ហើយព្រះពុទ្ធសាសនាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ ជាគ្រឹះនៃវប្បធម៌ អរិយធម៌ អប់រំសីលធម៌ និងការអភិវឌ្ឍសង្គមជាតិ។
វីអូឌី ពុំអាចសុំការពន្យល់បន្ថែមជុំវិញការចាប់ផ្សឹកភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងធម្មការ និងសាសនា លោក ឆាត សុឆេត បានទេនៅថ្ងៃទី២ ខែមេសា នេះ។
ប៉ុន្តែ អតីតអ្នកបួសរៀនក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាមួយរូប គឺលោក ឌីថេ ហូយ៉ា បច្ចុប្បន្នលោកគឺប្រធានផ្នែកប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស និងទេសន្តរប្រវេសន៍នៃអង្គការសង់ត្រាល់ សម្ដែងការមិនពេញចិត្តនឹងការចាប់ខ្លួនភិក្ខុ ជា វុទ្ធី នោះទេ។ លោកអះអាងថា ពលរដ្ឋខ្មែរមានជំនឿលើពុទ្ធសាសនា គឺគោរពឱ្យតម្លៃពុទ្ធសាសនា ហើយបើភិក្ខុអង្គណាដែលប្រព្រឹត្តកំហុសធ្ងន់ធ្ងរ នៅក្នុងពុទ្ធវិន័យគួរត្រូវបានដាស់តឿន ១លើកជា២លើក ឬ៣លើក ដោយគណៈសង្ឃ ហើយបើខុសធ្ងន់ខ្លាំង គឺត្រឹមបណ្តេញចេញពីវត្ត បើសិនមិនពាក់ព័ន្ធនឹងបារាជិក។
លោក ឌីថេ ហូយ៉ា និយាយថា៖ «អ៊ីចឹងបើអត់មានកំហុស ៤ ហ្នឹងទេ មិនអាចប្រាសចាកពីភាពជាភិក្ខុបានទេ លោកនៅតែជាភិក្ខុភាវៈ នៅតែជាព្រះសង្ឃដដែល។ អាហ្នឹងយើងមើលទិដ្ឋភាពពុទ្ធសាសនា»។
លោក ឌីថេ ហូយ៉ា បន្តថា ចំពោះទិដ្ឋភាពសង្គមវិញ ទស្សនៈរបស់ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ជាការបញ្ចេញមតិ ហើយមិនបានបង្កឱ្យខាតបង់ដល់ជាតិឡើយ ប៉ុន្តែ វាបានចូលរួមកែលម្អឱ្យមានភាពរីកចម្រើនដល់ជាតិទៅវិញ បើទោះបីការលើកឡើងនោះ អាចមិនពីរោះស្ដាប់ក្ដី។ មួយវិញទៀត បើភិក្ខុអង្គណានិយាយទៅជ្រុល គួរត្រូវក្រើនរំលឹកឱ្យឈប់ បើអំពើទាំងអស់នោះខុសច្បាប់។ ជាចុងក្រោយ លោកស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលដោះលែង ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី ឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញ ដើម្បីចូលរួមចំណែកការពារផលប្រយោជន៍ជាតិ និងសាមគ្គីភាព។
ចំណែកញោមស្រីបង្កើតរបស់ភិក្ខុ ជា វុទ្ធី គឺលោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ បានខំឡើងមករាជធានីភ្នំពេញ ក្រោយកូនប្រុសត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ បើតាម លោក យិន ម៉េងលី លោកស្រី ចាន់ ម៉ៅ បានស្នើសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ជួយផ្ដល់មេធាវីដើម្បីការពារក្ដី ខណៈអ្នកស្រីកំពុងមានជីវភាពខ្វះខាត។ លោកអះអាងថា សមាគមរបស់លោកបានយល់ព្រមទទួលរឿងក្ដីនេះ ដើម្បីបន្តនីតិវិធីនៅតុលាការ៕
