ខណៈអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនៅតែទទួលរងការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ពីគណបក្សកាន់អំណាចរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា អ្នកឃ្លាំមើលជំរុញឱ្យអ្នកនយោបាយប្រឆាំងរួបរួមគ្នា ទើបអាចឈានទៅបញ្ចប់នយោបាយដឹកនាំប្រទេសជិះសេះលែងដៃ ធ្វើអ្វីៗតាមតែអំពើចិត្តរបស់បក្សប្រជាជន ដោយថា ការមិនរួបរួមសាមគ្គីគ្នា គឺជារូបមន្តចាញ់ដូចដែលបានកើតឡើងនាពេលកន្លងមក។
លោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរប្រចាំប្រទេសអូស្ត្រាលី បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៧ខែមេសានេះថា ការបង្ក្រាប និងការបំផ្លាញប្រជាធិបតេយ្យរបស់គណបក្សកាន់អំណាច បើគិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣មក ឃើញមានយុទ្ធនាការ និងយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ គឺបានបំបែកបំបាក់គណបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលជាគណបក្សប្រឆាំងដ៏ធំមានកម្លាំងគាំទ្រច្រើន។
ដោយសារតែកម្លាំងគណបក្សប្រឆាំងខ្លាំងនេះហើយ ទើបគណបក្សកាន់អំណាចប្រើប្រាស់នូវយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើន ដើម្បីបំបែកបំបាក់ ហើយចុងក្រោយនៅចុងឆ្នាំ២០១៧ក៏ លោក ហ៊ុន សែន ប្រើតុលាការដែលជាឧបករណ៍បម្រើនយោបាយរបស់ខ្លួនឱ្យរំលាយគណបក្សនេះចោល។
បន្ទាប់ពីមានការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ មន្ត្រីនិងសកម្មជនរបស់គណបក្សនេះ ទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង សម្លាប់ សម្លុត ធ្វើឱ្យសកម្មជនមួយចំនួនបាក់ស្មារតីមិនហ៊ានចូលរួមធ្វើសកម្មភាពនយោបាយបន្តទៀតទេ។ ប៉ុន្តែមានអ្នកខ្លះទទួលបានផលប្រយោជន៍លាភសក្ការៈពី លោកហ៊ុន សែន ទៅបង្កើតគណបក្សថ្មី ដោយគ្មានគោលការណ៍ គ្មានគោលនយោបាយច្បាស់លាស់អ្វីនោះទេ។
លោកថា៖ «អ្នកខ្លះយុទ្ធសាស្ត្រគោលនយោបាយប្រឆាំងទៅនឹងការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នរបស់គណបក្សកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្នដូចគ្នា ប៉ុន្តែសំណួរសួរថា ហេតុអ្វីបានពួកគាត់មិនអាចរួមគ្នាបាន? អ៊ីចឹងស្មើនឹងការបម្រើនូវនយោបាយ និងមហិច្ឆតារបស់គណបក្សកាន់អំណាចហ្នឹងហើយ ហើយខ្ញុំយល់ថា បើសិនជានៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាពរបៀបនេះ ក្នុងការដឹកនាំប្រទេសបច្ចុប្បន្ន គឺគណបក្សផ្សេងៗមិនអាចទៅប្រកួតប្រជែងជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចបានទេ។ អ៊ីចឹងគណបក្សកាន់អំណាច នៅតែបន្តដឹកនាំប្រទេសបន្តទៀតនឹងឯង បើសិនមិនមានការរួបរួមដ៏ច្បាស់លាស់មួយ»។
បើតាម លោក ករុណា ការរួបរួមច្បាស់លាស់មួយ គឺត្រូវមានយុទ្ធសាស្ត្រវែងឆ្ងាយជាបន្តបន្ទាប់ មិនមែនទៅចូលរួមប្រកួត ក្នុងពេលដែលគណបក្សប្រជាជនរបស់ លោកហ៊ុន សែន គឺជាអ្នកចាត់ចែងគ្រប់យ៉ាងនៅលើទីលានប្រកួត ឧទាហរណ៍ដូចជា គណបក្សកាន់អំណាចអាចត្រួតត្រា គជប ជាដើមនោះទេ។ អ្នកវិភាគរូបនេះបន្តថា ការបែកខ្ញែកគ្នារបស់អ្នកនយោបាយប្រឆាំ ងបានធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអស់សង្ឃឹម ពីព្រោះបើអ្នកនយោបាយប្រឆាំងមិនរួបរួមគ្នាទេ នោះការចូលរួមប្រកួតប្រជែងនយោបាយ វាហាក់ដូចគ្រាន់តែជាផ្កាលំអរសួនប្រជាធិបតេយ្យ ឬក៏ជាការចូលទៅបំពេញឱ្យមានភាពស្របច្បាប់ដល់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ធ្វើឱ្យគណបក្សនេះ អាចបន្តដឹកនាំប្រទេសដោយជិះសេះលែងដៃ ធ្វើអ្វីៗតាមតែអំពើចិត្តជាបន្តទៅទៀតតែប៉ុណ្ណោះ។
បើតាម លោក ករុណា សព្វថ្ងៃនេះ រដ្ឋាភិបាលរបស់គណបក្សប្រជាជន ដឹកនាំប្រទេសមិនបានគោរពទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលជាច្បាប់កំពូលរបស់ប្រទេសនោះទេ និងបានប្រព្រឹត្តប្រាសចាកឆ្ងាយពីគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ ធ្វើឱ្យមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស និងអំពើអយុត្តិធម៌សង្គមជាច្រើនបានកើតឡើង។
លោកថា៖ «បញ្ហាសង្គមជាច្រើនហ្នឹងកំពុងតែគំរាមកំហែង និងធ្វើឱ្យបាក់មុខមាត់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងឆាកអន្តរជាតិ នេះដោយសារតែកម្លាំងនយោបាយដែលជាកម្លាំងគណបក្សជំទាស់ហ្នឹង គឺខ្វះការរួបរួមសាមគ្គីគ្នា ខ្វះយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ក្នុងការប្រកួតប្រជែង ដូចកាលពីសង្គ្រោះជាតិនៅនោះទេ។ ចឹងបើចង់ប្រកួតប្រជែងឈ្នះគណបក្សកាន់អំណាច ទាល់តែមានសាមគ្គីភាពរួបរួមគ្នាមានយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ ជាពិសេសកំណែទម្រង់ឱ្យមានទីលានបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌ ជាមុនសិន ចាំចូលរួមការបោះឆ្នោត អាហ្នឹងទើបធ្វើឱ្យសហគមន៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ គេមានការជឿជាក់ទៅលើការបោះឆ្នោតហ្នឹងបាន»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លើកឡើងថា នៅចំពោះមុខស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលចេញមកបង្កើតគណបក្សរៀងៗខ្លួននេះ ទំនងជាមានការពិបាកក្នុងការរួបរួមគ្នាណាស់ ដោយសារតែវិធីធ្វើការរបស់ពួកគេ គឺខុសគ្នាក្នុងនោះអ្នកខ្លះធ្វើការបែបសកម្មជន គឺមានភាពសកម្មក្នុងការប្រឆាំងនឹងអំពើអយុត្តិធម៌សង្គម ឯអ្នកខ្លះធ្វើការបែបខ្លាចមុខខ្លាចក្រោយ ដោយសារទទួលរងសម្ពាពពីគណបក្សកាន់អំណាច ហើយអ្នកខ្លះទៀតបារម្ភខ្លាច លោកហ៊ុន សែន។
លោកថា បច្ចុប្បន្ន អ្នកនយោបាយប្រឆាំង កំពុងទទួលរងសម្ពាធពី លោក ហ៊ុន សែន ដោយសារតែលោកហ៊ុន សែន បានប្រើតុលាការឱ្យប្រឌិតភស្តុតាងធ្វើការចោទប្រកាន់ និងកាត់ទោសដាក់ពន្ធនាគារទាំងបំពានតាមអំពើចិត្តទៅលើសកម្មជន និងអ្នកនយោបាយបក្សប្រឆាំងណា ដែលលោក ហ៊ុន សែន គិតថា ជាឧបសគ្គសម្រាប់គណបក្សប្រជាជន ដូចជា លោកកឹម សុខា លោករ៉ុង ឈុន និងលោកថាច់ សេដ្ឋា ជាដើម។
លោកថា៖ «ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន យើងឆ្លុះបញ្ចាំងត្រឡប់ទៅវិញថា ពួកគេពិបាកធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមានការរួបរួមឯកភាពផ្លូវចិត្ត ផ្សះផ្សាធ្វើការជាមួយគ្នាបានណាស់ នៅក្នុងចំណោមពួកមន្ត្រីគណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងអស់ហ្នឹង។ នេះជារឿងអភ័ព្វមួយដែលមានគណបក្សកាន់អំណាច ដែលជាបក្សទុច្ចរិតដែលប្រើអំណាចតាមទំនើងចិត្តធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋ ធ្វើបាបអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ ហើយមិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះធ្វើឱ្យបញ្ហាទឹកដីជាតិនឹងបាត់បង់ទៅប្រទេសជិតខាង ដូចជា ទៅយួន ទៅសៀមអីជាដើម ដូចយើងឃើញជាក់ស្តែងបច្ចុប្បន្ន។ ហើយអ្នកណានិយាយរឿងហ្នឹងអត់បាន និយាយទៅត្រូវប្រឈមការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញចាប់ទោសអូសដំណើរ ចាប់ដាក់គុក។ ចឹងរឿងផ្សំគ្នាច្រើនណាស់»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក វន ចាន់ឡូត អ្នកសិក្សាផ្នែកច្បាប់ និងជាអ្នកវិភាគ ក៏បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី៧ខែមេសានេះថា កាលពីអំឡុងឆ្នាំ១៩៩៣ នៅពេលដែលគណបក្សហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចចូលរួមប្រកួត ហើយមិនទាន់មានការបែកខ្ញែក ឃើញថា ហ៊្វុនស៊ិនប៉ិចឈ្នះការបោះឆ្នោត ហើយនៅឆ្នាំ២០១៣ នៅពេលមានការរួបរួមគ្នាឡើងវិញ រវាងលោក កឹម សុខា និងលោកសម រង្ស៊ី បានធ្វើឱ្យសំឡេងកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ ដូច្នេះតឹកតាងនៃការរួបរួម រូបមន្តនៃការរួបរួមសាមគ្គី គឺជារូបមន្តនៃការឈ្នះសម្រាប់កម្លាំងប្រឆាំង។
លោកថា៖ «ការបែកខ្ញែកគ្នា ហើយមិនអាចរកឃើញផ្លូវរួបរួមគ្នាបាន គឺជារូបមន្តចាញ់នៃគណបក្សប្រឆាំងដែលកំពុងមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដូចយើងដឹងហើយ នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រឌីហ្វីតរបស់លោកហ៊ុន សែន គឺការធ្វើឱ្យដៃគូប្រកួតរបស់ខ្លួនចាញ់ ក្នុងនោះមានយុទ្ធសាស្ត្រមួយគឺឌីវ៉ាយ(Device)។ឌីវ៉ាយនេះ គឺធ្វើឱ្យបែកខ្ញែក នៅពេលដៃគូរបស់ខ្លួនបែកខ្ញែកជាបំណែកៗ លោក ហ៊ុន សែន នឹងបន្តកម្ទេចនូវបំណែកនីមួយៗនោះជាបន្តទៀត ដោយមិនលើកលែងឡើយ»។
សម្រាប់អ្នកវិភាគរូបនេះ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការបែកបាក់ អ្នកនយោបាយប្រឆាំងត្រូវតែរួបរួមសាមគ្គីគ្នាពីព្រោះការរួបរួមសាមគ្គីគ្នា គឺជាកក្តាកំណត់ឈ្នះចាញ់ដំបូងបំផុត ហើយក្នុងករណីដែលការរួបរួមសាមគ្គីមិនអាចធ្វើទៅបានទេ នោះទំនងមិនមានអ្វីត្រូវនិយាយអំពីលទ្ធផលសម្រាប់គណបក្សប្រឆាំង ក្នុងការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៧ និង២០២៨បាននោះទេ។ លើសពីនេះ លោកបន្តថា បើមិនមានការរួបរួមទេសំឡេងមូលដ្ឋានរបស់គណបក្សភ្លើងទៀនដែលមានប្រមាណជាង ២០០០សំឡេង នឹងត្រូវបាត់បង់មិនក្រោម៥០ភាគរយទេ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក កែវ សុមុនី សមាជិកគណកម្មាធិការនាយកគណបក្សភ្លើងទៀន បានថ្លែងថា អ្នកប្រជាធិបតេយ្យរួមគ្នាដោយឈរលើគោលការណ៍ ដើម្បីសង្រ្គោះជាតិទើបពលរដ្ឋរងគ្រោះមានសង្ឃឹម។ ប៉ុន្តែការរួបរួមខ្លះក៏មិនទទួលបានជោគជ័យដែរ ដោយសារតែបុគ្គលខ្លះចង់បានតួនាទី ចង់បានតំណែងនៅក្នុងសម្ព័ន្ធភាព ធ្វើឱ្យសម្ព័ន្ធភាពមានការប្រេះឆា។
លោកថា៖ «ខ្ញុំយល់ថា កម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យ បើអត់មានការរួបរួមឈរលើគោលការណ៍ដើម្បីផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋ និងផលប្រយោជន៍ប្រទេសជាតិទេ នឹងមិនអាចទៅជួយសង្គ្រោះពលរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងរងគ្រោះបានទេ ពីព្រោះកាលណាយើងនៅផ្សេងៗគ្នា ការបោះឆ្នោតអាចនឹងបែកសំឡេង ឬក៏យើងអាចរករូបមន្តណាមួយ ដែលអាចធ្វើឱ្យគ្រប់ភាគីគណបក្សអាចរួបរួមគ្នាបាន ពីព្រោះការបើឆ្នោតយើងប្រើប្រព័ន្ធសមាមាត្រកាលណានៅផ្សេងៗគ្នា វាអាចធ្វើឱ្យបែកសំឡេងឆ្នោត»។
បើយើងពិនិតមើលឱ្យបានស៊ីជម្រៅនៃនយោបាយកម្ពុជា ចាប់តាំងពីមានការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិកាលពីចុងឆ្នាំ២០១៧មក គឺជាផែនការនៃយុទ្ធសាស្ត្រយ៉ាងមត់ចត់បំផុតរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ដើម្បីកម្ទេចកម្លាំងប្រឆាំងឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះ មិនមែនជារឿងចៃដន្យទេ ប៉ុន្តែជាការរៀបចំឡើងដើម្បីធានាថា គ្មានកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យណាមួយ អាចងើបឡើងមកប្រកួតប្រជែងជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានទៀតឡើយ។ នេះបើយោងតាមក្រុមអ្នកវិភាគ។
គិតមកដល់ត្រឹមពេលបច្ចុប្បន្ន អតីតមន្ត្រីគណបក្សសង្ក្រោះជាតិ បានចេញមកបង្កើតគណបក្សយ៉ាងហោចណាស់ ៧គណបក្ស ក្នុងនោះមាន គណបក្សភ្លើងទៀន គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សកម្លាំងជាតិ គណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា និងគណបក្សជំនាន់ថ្មីជាដើម។ ប៉ុន្តែក្នុងក្រសែភ្នែកអ្នកវិភាគ គណបក្សទាំងនោះ គ្រាន់តែជាតួអង្គបន្ទាប់បន្សំដែលជួយឱ្យការបោះឆ្នោតមើលទៅឃើញមានពហុបក្សតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែធាតុពិតគ្មានកម្លាំងណាមួយ អាចទៅអង្រួនអំណាចរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានឡើយ ប្រសិនបើមិនមានការរួបរួមគ្នាឱ្យទៅជាគណបក្សប្រឆាំងតែមួយដែលមានកម្លាំងខ្លាំងទេនោះ។
សម្រាប់លោក សេង វណ្ណលី នាយកកម្មវិធីតស៊ូមតិនៃអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ (KDO) បានព្រមានថា ប្រសិនបើអ្នកប្រជាធិបតេយ្យមិនព្រមដាក់ចុះនូវ «អញនិយម» ហើយមិនអាចមើលធ្លុះនូវល្បែងបំបែកបំបាក់របស់គណបក្សកាន់អំណាចទេនោះ ជោគវាសនានយោបាយរបស់កម្លាំងប្រឆាំង នឹងត្រូវរលាយសាបសូន្យក្នុងអាណត្តិខាងមុខនេះ៕
