នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហាញការតាំងចិត្តក្នុងលិខិតជូនពរឆ្នាំថ្មីថា រដ្ឋាភិបាលលោកនឹងមិនឱ្យបុគ្គលណា ឬបរទេសណា មកបំផ្លាញខ្មែរបានឡើយ ទោះកម្ពុជាបានឆ្លងកាត់នូវវិញ្ញាសារដ៏លំបាក និងថ្មីៗ ជាច្រើនមិនធ្លាប់មានក៏ដោយ។
សាររបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នេះហាក់ផ្ទុយទៅនឹងអ្វីដែលបានកើតឡើងក្នុងសង្គមជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជា ជាពិសេសរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ធ្លាប់តវ៉ាជាង៧០០លើក ប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ថៃ តែថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានជាងកន្លះឆ្នាំមកនេះ ធ្វើឱ្យទឹកដីខ្មែរតាមបណ្តោយព្រំដែន ដែលគេជឿថា ជាង៥០ទីតាំង ធ្លាក់ក្នុងដៃយោធាថៃគ្រប់គ្រងរហូតបច្ចុប្បន្ន។
ក្នុងលិខិតជូនពរឆ្នាំថ្មី ចុះថ្ងៃទី១៣ខែមេសានេះថា ក្នុងឱកាសពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីប្រពៃណីជាតិ ឆ្នាំមមីនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និយាយថា ក្នុងឆ្នាំកន្លងទៅ កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់នូវវិញ្ញាសារដ៏លំបាក និងថ្មីៗ ជាច្រើនមិនធ្លាប់មាន ទាំងកត្តាខាងក្រៅ និងកត្តាខាងក្នុង ជាមួយភាពមិនប្រាកដប្រជា និងហានិភ័យសកល ។
លើសពីនេះ លោកថា ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ កម្ពុជាបានឆ្លងកាត់នូវវិញ្ញាសារដ៏លំបាក និងថ្មីៗ ជាច្រើនមិនធ្លាប់មាន ដែលបាននិងកំពុងបង្កើតជាផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល មកលើសន្តិសុខ និងសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ ប៉ុន្តែលោកថា កម្ពុជាត្រូវតែប្រែក្លាយការលំបាក និងការឈឺចាប់នេះ ឱ្យទៅជាថាមពលដ៏រឹងមាំ និងប្រែក្លាយឧបសគ្គឱ្យទៅជាឱកាស ដើម្បីជោគជ័យ។
លោកនិយាយក្នុងសម្តីដើមថា៖ «ឆ្លៀតក្នុងឱកាសនេះ ទូលព្រះបង្គំ ខ្ញុំព្រះករុណា ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ជាថ្មីនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការការពាររដ្ឋធម្មនុញ្ញ, ការពាររបបរាជានិយម ស្របតាមបាវចនា ជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ និងការពារនូវរាល់សមិទ្ធផលដែលរាជរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនកម្ពុជាទាំងមូលសម្រេចបាន នាពេលកន្លងមក ឱ្យបានគង់វង្ស មិនឱ្យបុគ្គលណា ក្រុមណា ឬបរទេសណា មកបំផ្លាញបានឡើយ»។
ជុំវិញបញ្ហានេះ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា ធ្លាប់និយាយថា ការឈ្លានពានរបស់ថៃ ចាប់ពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥មក រដ្ឋាភិបាលមិនបាននៅស្ងៀមទេ តែងបន្តតវ៉ាយ៉ាងសកម្មសរុបជាង៧០០លើកហើយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការរំលោភបំពានរបស់ថៃ។
ប៉ុន្តែជាការកាត់សម្គាល់ ថៃមិនបានបញ្ឈប់ការឈ្លានពានទេ ទោះមានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ជាថ្មីទៀតនៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ពិសេសថៃបានពង្រីកព្រំដែនថ្មីនៅឃុំថ្មដា ខេត្តពោធិ៍សាត់ រាយលួសបន្លាពង្រីកយកដីខ្មែរបន្ថែមទៅតំបន់អូរស្មាច់ ក្នុងខេត្តឧត្តរមានជ័យ និងនៅស្រុកជាំក្សាន្ត ជិតប្រាសាទព្រះវិហារ និងថ្មីៗនេះកម្ពុជាបន្តចេញលិខិតប្រតិកម្មនឹងយោធាថៃដែលថាបានពង្រីកការឈ្លានពានដល់ទឹកដីខេត្តបាត់ដំបង។
លើសពីនេះ លោក ប៉ែន បូណា និយាយកាលពីថ្ងៃទី១២ ខែមេសានេះថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈរដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែន ដែលជាតំណាងឱ្យគណៈកម្មការចម្រុះខណ្ឌសីមាព្រំដែនគោក (JBC) កម្ពុជា (JBC) បានស្នើសារជាថ្មីទៅភាគីថៃ តាមរយៈកំណត់ទូត ចុះថ្ងៃទី៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ដើម្បីរៀបចំកិច្ចប្រជុំពិសេសបន្ទាន់ កាលបរិច្ឆេទណាមួយចន្លោះពីថ្ងៃ១៧ ដល់ថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ស្របតាមកំណត់ហេតុរបស់គណៈកម្មការ(JBC) ដើម្បីចុះវាស់វែងលើដីជាក់ស្តែងតាមការឯកភាពគ្នា នាពេលកន្លងមក។
លោកថា៖ «ខ្ញុំសូមរំឭកផងដែរថា សំណើរកោះប្រជុំគណៈកម្មការ(JBC) និងចាត់បញ្ជូនក្រុមការងារចុះវាស់វែងលើដីជាក់ស្តែង គឺបានធ្វើឡើង៦លើកហើយ គឺរាប់ចាប់ពីបទឈប់បាញ់លើកទី២ចូលជាធរមានចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក។ នេះបង្ហាញឱ្យឃើញពីភាពសកម្មរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលចង់បានដំណោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនមួយឱ្យបានឆាប់រហ័ស និងជាដំណោះស្រាយដ៏ពិតប្រាកដ ដើម្បីស្ថិរភាពនិងសន្តិភាពយូរអង្វែងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ»។
យ៉ាងណា តំណាងរាស្រ្តពីបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន និយាយថា កម្ពុជាជាអ្នករងគ្រោះពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ ហើយថា បើកម្ពុជាទៅសុំចរចាពីថៃ ដែលថៃជាចោរឈ្លានពានទឹកដីនោះ លោកថា ពិតណាស់ចោរនឹងមិនឱ្យដីខ្មែរចំនួន៥១ទីតំាងមកខ្មែរវិញទេ។ ការណ៍នេះ លោកថា ជម្រើសរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រគល់ដីឱ្យថៃ ដើម្បីដូរយកសន្តិភាព និងអំណាច គ្មានសមត្ថភាពដណ្តើមយកដីពីថៃមកវិញនោះទេ។
បើតាមលោក អ៊ុំ សំអាន ជម្រើសទី១ ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងកាត់ទឹកដីខ្មែរចំនួន៥១ទីតាំងឱ្យថៃ ដើម្បីដូរយកសន្តិភាពនិងអំណាច។ ទី២ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងដោះដូរដីខ្មែរ ដូចភូមិកំណើត លោក ហេង សំរិន ដែល លោក ហ៊ុន សែន ធ្លាប់ដោះដូរកាត់ដីខ្មែរឱ្យវៀតណាម ដើម្បីរក្សាអំណាច។ និងទី៣ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចនឹងសុំដីខ្មែរពីថៃចំនួនពី៥%ទៅ២០%មកវិញ។
លើសពីនេះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត មានបទពិសោធន៍កិច្ចការព្រំដែន នៅថ្ងៃទី១៣ខែមេសានេះ បានបង្ហោះរូបភាពពីសកម្មភាពថៃ សម្រុកពង្រីកកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធលើដីខ្មែរ ដែលថៃបានដណ្តើមគ្រប់គ្រង។ លោកនិយាយថា ថៃបន្តសាងសង់សំណង់រឹងមាំជិតរួចរាល់ មានផ្លូវ និងជណ្ដើរឡើងប្រាសាទតាក្របីរបស់ខ្មែរ នៅស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ។
លោករំឭករដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថា សកម្មភាពរបស់យោធាថៃ ក្នុងដែនអធិបតេយ្យរបស់កម្ពុជានេះ គឺជាការពង្រីកការឈ្លានពាន និងជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ហើយក៏មានការជេរប្រមាថ និងញុះញង់ទៅកាន់ទាហានខ្មែរ ដែលឈរជើងនៅតំបន់ក្បែរគ្នា ក្នុងបំណងចង់បង្កហេតុជម្លោះ ផងដែរ។
លោកថា ហេតុដូចនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គប្បីត្រូវពង្រីងសមត្ថភាព និងយុទ្ធសាស្ត្ររឹងមាំ ហើយត្រូវតែទប់ស្កាត់ភាពគឃ្លើនរបស់ភាគីថៃ ដូចជា ការប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួន ស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ត្រូវដំឡើងកម្រិតការទូតខ្ពស់បំផុត ដើម្បីទាមទារឲ្យថៃដកយោធាពីទឹកដីកម្ពុជា។
លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ICJ លើសំណុំរឿងព្រំដែន និងសំណុំរឿងប្រាសាទបុរាណខ្មែរក្បែរព្រំដែន និងប្តឹងទៅតុលាការឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិ (ICC) លើសំណុំរឿងបង្កឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម និងបទឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ ពាក់ព័ន្ធជនស៊ីវិលខ្មែរ។
លើសពីនេះ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវកែទម្រង់ជាតិអាទិភាព ធ្វើទំនើបកម្មវិស័យយោធា ពង្រឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងស្តារប្រជាធិបតេយ្យ រួមទាំងត្រូវមានឯកភាពជាតិពិតប្រាកដ៕
