អ្នកនយោបាយប្រឆាំង និងបញ្ញវន្តខ្មែរមួយចំនួន បានប្រកាសកាន់ទុក្ខការបាត់បង់ទឹកដីក្នុងចំនួនដ៏ច្រើនទៅថៃ ស្របពេលដែលរដ្ឋាភិបាលគ្រួសារហ៊ុន បន្តចេញកំណត់ទូតថ្កោលទោសថៃ ខណៈថៃមិនត្រឹមតែមិនអើពើចំពោះការថ្កោលទោស និងការតវ៉ារបស់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបន្តរុលចូលពង្រីកការកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាទាំងបំពានឥតឈប់ឈរបន្ថែមទៀត។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលារបស់ លោកសម រង្ស៊ី នៅថ្ងៃទី២២ខែមេសានេះ បានប្រកាស«កាន់ទុក្ខដ៏រន្ធត់របស់ប្រជាជាតិខ្មែរដោយសារការបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជា» យ៉ាងតិចចំនួន៦៦តំបន់តូចធំបន្ថែមទៀតទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសថៃ។
សេចក្តីប្រកាស លើកឡើងថា ខណៈកម្លាំងថៃនៅតែបន្តឈ្លានពានព័ទ្ធយកទឹកដីកម្ពុជាតាមចិត្ត រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត បានទម្លាក់ចោលសិទ្ធិប្រើកម្លាំង ដើម្បីទប់ស្កាត់ការពារទឹកដី ហើយថែមទាំងបដិសេធយន្តការអន្តរជាតិ ដូចជាកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និងតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ ប៉ុន្តែលោកហ៊ុន ម៉ាណែត អង្វរសុំថៃចរចាទ្វេភាគីជាថៃដែលជាភាគីឈ្លានពានកម្ពុជា។
សេចក្តីប្រកាស បញ្ជាក់ថា៖ «ជំហរបែបនេះរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត បង្ហាញថា របបគ្រួសារហ៊ុនបោះបង់ចោលនូវខែលប្រសិទ្ធភាពដើម្បីការពារទឹកដីរបស់កម្ពុជា»។
លោក អ៊ុំ សំអាន ប្រធានស្ថាប័នកិច្ចការព្រំដែន និងអន្តោប្រវេសន៍នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលាបានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២២ខែមេសានេះថា ការប្រកាសកាន់ទុក្ខនេះ ក្នុងគោលបំណងដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរចងចាំពីការបាត់បង់ទឹកដី និងដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរភ្ញាក់រឭកថា បើសិនជាខ្មែរមិនរួបរួមគ្នាទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុនពីអំណាច ឬទាមទារឱ្យត្រកូលហ៊ុនលាលែងពីអំណាចទេ នោះទឹកដីកម្ពុជាទាំង៦៦ទីតាំង និងបាត់បង់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅថៃមិនខាន។
លោកថា៖ «មិនអាចទាមទារមកវិញនោះទេ ពីព្រោះត្រកូលហ៊ុននឹងចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ ដើម្បីកាត់ទឹកដីហ្នឹងទៅឱ្យថៃដូរយកសន្តិភាព និងអំណាច ដោយមិនប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ។ ដូច្នេះការប្រកាសកាន់ទុក្ខនេះ ក៏ដើម្បីអំពាវនាវឱ្យប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដកត្រកូលហ៊ុនពីតំណែង ឬក៏ទាមទារឱ្យត្រកូលហ៊ុនលាលែងពីតំណែង ហើយមានមេដឹកនាំថ្មីដែលស្នេហាជាតិ ស្រឡាញ់ទឹកដី គេនឹងមិនចរចាទ្វេភាគី ហើយមេដឹកនាំថ្មីនឹងទាមទារទឹកដីចំនួន៦៦ទីតាំងមកវិញ តាមរយៈការប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ និងប្តឹងថៃទៅកាន់សហប្រធានកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីសឆ្នាំ១៩៩១»។
វីអូឌី មិនអាចទាក់ទងលោក ប៉ែន បូណា អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីស្នើសុំធ្វើអត្ថាធិប្បាយលើបញ្ហានេះបានទេ។
ប៉ុន្តែលោក បូណា បានថ្លែងនៅក្នុងកម្មវិធីផ្សាយបន្តផ្ទាល់ស្តីពីបច្ចុប្បន្នភាពនៃការវិវឌ្ឍស្ថានភាពព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅថ្ងៃទី២២ខែមេសានេះថា បញ្ហាដែលកំពុងកើតឡើងនៅតាមព្រំដែនជាមួយថៃ នាពេលនេះ មិនមែនជារឿងដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបាក់ទឹកចិត្តនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ លោកថា វាជាវិញ្ញាសារមួយដែលជំរុញខ្មែររួមគ្នាកាន់តែខ្លាំង ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ បូរណៈភាពទឹកដី តាមមធ្យោបាយសន្តិវិធី ដោយផ្អែកលើច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបាននិងកំពុងធ្វើ។
សូមបញ្ជាក់ថា ការប្រកាសកាន់ទុក្ខពីការបាត់បង់ទឹកដីរបស់អ្នកនយោបាយប្រឆាំងនេះ គឺបន្ទាប់ពីលោកហ៊ុន សែន បានធ្វើការប្រៀបធៀបការឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជារាប់សិបទីតាំងពីសំណាក់ភាគីថៃ ប្រៀបដូចជារបួសកូនដៃ។ បន្ថែមពីនេះ ប្រធានព្រឹទ្ធសភារូបនេះ បានថ្លែងតាមរយៈសារសំឡេងកាលពីយប់ថ្ងៃទី១៥ខែមេសាថា ការដោះស្រាយបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ គឺដូចដែលរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត បានបញ្ជាក់រួចហើយ គឺត្រូវធ្វើការចរចាទ្វេភាគី ជាជម្រើសល្អបំផុត ដើម្បីរក្សាសន្តិភាពបញ្ចៀសការស្លាប់និងរបួសដល់ប្រជាជនបន្ថែម។
លោកថា៖ «កម្ពុជាត្រូវការសន្តិភាពមិនត្រូវការសង្គ្រាមទេ កម្ពុជាត្រូវការដោះស្រាយដោយសន្តិវិធី មិនមែនដោះស្រាយដោយសារកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទេ។ ឥឡូវនិយាយឱ្យច្បាស់! ស្អីពួកអា២៣តុលាស្អីណាក្រៅច្បាប់ បញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ថាលើកទ័ពទៅវ៉ៃ បញ្ជាក់ឱ្យច្បាស់ម៉ោ! ពីព្រោះខាងរដ្ឋាភិបាលនាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញបញ្ជាក់ច្បាស់ហើយ ទោះបីនៅសល់១ភាគរយ ក៏ត្រូវតែប្រើប្រាស់នូវវិធានការដើម្បីទាំងអស់គ្នាទទួលបាននូវសន្តិភាព មិនមែនគ្រាន់តែសម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា តែក៏សម្រាប់ប្រជាជនថៃដែរ»។
ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនខែមកនេះ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានចេញកំណត់ទូតតវ៉ាជាបន្តបន្ទាប់ដល់ជាង៧០០លើក ដើម្បីប្រឆាំងនឹងសកម្មភាពពង្រីកការកាន់កាប់ដោយខុសច្បាប់របស់កម្លាំងយោធាថៃ មកលើទឹកដីកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែថៃហាក់មិនអើពើចំពោះការតវ៉ា និងការចេញកំណត់ទូតថ្កោលទោសរបស់កម្ពុជាឡើយ ថែមទាំងនៅតែពង្រីកការរុលចូលមកកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាបន្ថែមទៀត ខណៈកងទ័ពកម្ពុជាមិនសូវបានទប់ស្កាត់ឱ្យបានខ្លាំងក្លាឡើយ ដោយសារត្រូវគោរពបទឈប់បាញ់ទៅតាមបញ្ជារបស់រដ្ឋាភិបាល។
គិតចាប់តាំងពីមានបទឈប់បាញ់រវាងប្រទេសទាំងពីរ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥មក ភាគីថៃនៅតែបន្តសកម្មភាពឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាមិនឈប់ឈរ គឺកើនឡើងដល់ជាង២០ទីតាំង។ នេះបើតាមកំណត់ទូតក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១៩ខែមេសា។
លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងជាអ្នកវិភាគ បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី២២ខែមេសានេះថា ការបន្តប្រើប្រាស់យន្តការកំណត់ទូតថ្កោលទោសដដែលៗ ខណៈសកម្មភាពឈ្លានពាននៅតែបន្តកើតមាន គឺជាសញ្ញានៃភាពទន់ជ្រាយផ្នែកយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត។
លោកថា៖ «សម្រាប់ខ្ញុំ វោហាសាស្ត្រការទូតដែលគ្មានសកម្មភាពឆ្លើយតបជាក់ស្តែង ដើម្បីបញ្ឈប់ការរំលោភបំពានដោយបង្ខំពីសំណាក់ភាគីថៃបាន ហាក់បីដូចជាការធ្វើឱ្យមានតែរូបភាព ដើម្បីបង្គ្រប់កិច្ច ជាជាងការការពារអធិបតេយ្យភាពដោយឆន្ទៈមោះមុត។ ការដែលរដ្ឋាភិបាលបណ្តោយឱ្យសកម្មភាពទាំងនោះកើតឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ នាំឱ្យមានមន្ទិលសង្ស័យលើសមត្ថភាពពិតប្រាកដ ក្នុងការរក្សាបូរណៈភាពទឹកដីពីការឈ្លានពាន។ ម្ស៉ាងទៀត ខ្ញុំយល់ថា ការដែលលោកអតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្យាយាមបន្ទាបតម្លៃនៃជម្លោះព្រំដេន ដោយប្រៀបធៀបទៅនឹងរបួសកូនដៃធម្មតានោះ គឺជាការមើលងាយដល់មនសិការស្នេហាជាតិ និងការបង្កការឈឺចាប់របស់ប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែខ្លាំងថែមទៀត»។
សម្រាប់ លោក សេង វណ្ណលី បញ្ហាបូរណៈភាពទឹកដី មិនមែនជារឿងលេងសើច ឬជារឿងតូចតាច ដែលអាចលើកយកមកនិយាយបែបបន្ធូរបន្ថយបានទេ។ ការប្រៀបធៀបការបាត់បង់ទឹកដីទៅនឹងរបួសកូនដៃរបស់លោកហ៊ុន សែន ធ្វើឱ្យលោកយល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងព្យាយាមលាក់បាំងភាពអសកម្មរបស់ខ្លួន ឬព្យាយាមធ្វើឱ្យសាធារណជនស៊ាំទៅនឹងការបាត់បង់ទឹកដីបន្តិចម្តងៗ ដើម្បីចៀសវាងសម្ពាធពីមហាជន។ លើសពីនេះ លោក វណ្ណលី កត់សម្គាល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលហាក់បីដូចជាមានប្រតិកម្មរហ័ស និងខ្លាំងក្លាទៅលើតែពលរដ្ឋខ្លួនឯង ដែលហ៊ានងើបឈររិះគន់ ឬលើកឡើងពីការឈ្លានពានទឹកដីពីសំណាក់ភាគីថៃ ជាជាងការបង្ហាញប្រតិកម្មខ្លាំងក្លាទៅកាន់ភាគីឈ្លានពានផ្ទាល់។
បន្ថែមពីនេះ ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតុលាការ ដើម្បីបំបិទមាត់មិនឱ្យនិយាយពីរឿងបាត់បង់ទឹកដី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយរូបនេះ យល់ថា រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នកំពុងផ្តល់អាទិភាពដល់ការរក្សាស្ថិរភាពអំណាច និងរូបភាពនយោបាយរបស់ខ្លួន ច្រើនជាងការតស៊ូមតិដើម្បីការពារដីធ្លីដែលជាមតរតកដូនតារបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាទាំងមូល។ លោកថា ភាពស្ងៀមស្ងាត់និងការបកស្រាយដែលខ្វះតម្លាភាពពីសំណាក់អាជ្ញាធរ ឬពីរដ្ឋាភិបាល គឺជាការខកខានក្នុងការបំពេញកាតព្វកិច្ចចំពោះជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក សួន សូរីដា អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ដែលបានចូលរួមជីវភាពនយោបាយជាមួយគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យជឿនលឿន ក៏បានប្រាប់វីអូឌីផងដែរថា ទឹកដីគឺជារឿងរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប មិនមែនជារឿងរបស់បុគ្គលណា ឬគណបក្សនយោបាយណានោះទេ។ លោកថា ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរពិតជាមានការឈឺចាប់ណាស់ ហើយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏មានការឈឺចាប់ផងដែរ។ ក្នុងគ្រាដែលយើងឈឺចាប់ទាំងអស់គ្នា យើងមិនគួរចោទដាក់កំហុសគ្នាទៅវិញទៅមកទេ ព្រោះវារឹតតែធ្វើឱ្យមានការបែកបាក់ជាតិខ្មែរកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ដែលពិបាកនឹងមានសង្ឃឹមក្នុងការទាមទារយកដីដែលថៃដណ្តើមកាន់កាប់មកវិញបាន។
លោកថា៖ «ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់អ្នកនយោបាយទាំងអស់ គួររួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់នេះជាមួយគ្នា ទើបជាវិធីល្អ។ ខ្ញុំយល់ថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏ទទួលស្គាល់ថា រឿងនេះមិនងាយស្រួលដោះស្រាយនោះទេ ហើយសង្ឃឹមតិចណាស់ប្រសិនបើយើងខ្សោយ។ រឿងនេះធំណាស់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនអាចឱបដោះស្រាយបញ្ហានេះតែម្នាក់ឯងបានទេ។ ចុះបើដោះស្រាយមិនរួច ហើយដីទាំងនោះបាត់បង់ ធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្តាប់ដៃប្រទេសថៃ វាច្បាស់ណាស់នឹងក្លាយជាការទទួលខុសត្រូវសម្រាប់មេដឹកនាំបច្ចុប្បន្នតែម្នាក់ឯងប៉ុណ្ណោះ ហើយនឹងជាប់ឈ្មោះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទៅជំនាន់ក្រោយៗទៀត»។
សម្រាប់ លោក សួន សូរីដា ជាជំហានដំបូង និងបន្ទាន់បំផុត រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវធ្វើឱ្យខ្មែរខ្លាំងជាមុនសិន តាមរយៈសាមគ្គីជាតិ ឯកភាពជាតិខ្មែរពិតប្រាកដ ដោយការផ្សះផ្សាស្នាមរបួសនយោបាយ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស ប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ដោយចិត្តស្មោះ កុំប្រជាពិថុតិ។
នៅថ្ងៃទី២២ខែមេសានេះ ជនជាតិថៃរាប់រយនាក់ ក្នុងនោះមួយចំនួនស្លៀកពាក់តាមបែបប្រពៃណីបានមកធ្វើពិធីបួងសួងយ៉ាងអធឹកអធម នៅប្រាសាទតាក្របីរបស់កម្ពុជា ខណៈកាលពីថ្ងៃបុណ្យចូលឆ្នាំកងទ័ពថៃបានបើកឱ្យជនជាតិថៃរាប់ពាន់នាក់ ចូលមកទស្សនានៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដែលពួកគេទើបរំលោភកាន់កាប់បាន ដូចជា នៅប្រាសាទតាមាន់ធំ ប្រាសាទតាក្របី ភ្នំទ្រព្យ និងនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗទៀត។ នេះបើយោងតាមវីដេអូបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គម។
បន្ថែមពីនេះ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសកាន់ទុក្ខពីការបាត់បង់ទឹកដីរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាឯករាជ្យ២៣តុលា បានលើកឡើងថា កាលពីសម័យលោកហ៊ុន សែន ធ្វើជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ប្រជាជាតិខ្មែរមានទុក្ខសោកឈឺចាប់ហួសប្រមាណ ដោយសារការបាត់បង់ទឹកដីទៅប្រទេសជិតខាងស្តែងៗ ដូចជា កោះត្រល់ ចង្កោមកោះក្រចកសេះ កោះគជ់ ផ្ទៃសមុទ្រប្រមាណ៧ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងផ្ទៃដីគោកតាមព្រំដែនច្រើនរយហិកតាទៀត។ មកដល់សម័យលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ជានាយករដ្ឋមន្ត្រី មិនដល់៣ឆ្នាំផង ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាក់ខ្លួនកាន់តែរន្ធត់ ដោយសារការបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងតិច៦៦តំបន់តូចធំបន្ថែមទៀត ដែលមានទំហំប្រមាណ៧ដងនៃផ្ទៃក្រឡាខេត្តតាកែវ ទៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ប្រទេសថៃ៕
