អ្នកតាមដានស្ថានការណ៍នយោបាយ ព្រមានថា អតិថិជនរង ហួយវ័ន (Huione) ១៣០០នាក់ ដែលទាមទារឱ្យលោក ហ៊ុន តូ បង្វិលប្រាក់ឱ្យវិញ ក្រោយក្រុមហ៊ុនបិទទ្វារនោះ នឹងបាត់បង់ប្រាក់រហូត បើគ្មានសម្ពាធពីអន្តរជាតិ និងការស៊ើបអង្កេតពីស្ថាប័នឃ្លាំមើលហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក ដោយសំអាងថា លោក ហ៊ុន តូ ជាសែស្រឡាយមេដឹកនាំកំពូល ប្រព័ន្ធច្បាប់នៅកម្ពុជាមិនហ៊ានប៉ះពាល់ទេ។
ការអះអាងដូច្នេះ របស់អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ លោក សេង វណ្ណលី បន្ទាប់ពីថ្នាក់ដឹកនាំធនាគារជាតិបានបោះចោលការទទួលខុសត្រូវ ដោយរុញឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះបាត់លុយពីក្រុមហ៊ុនលោក ហ៊ុន តូ ប្ដឹងទៅតុលាការដោយខ្លួនឯង។
លោក សេង វណ្ណលី អះអាងថា ករណីក្រុមហ៊ុនលោក ហ៊ុន តូ នេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញនូវវិបត្តិប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ និងអភិបាលកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅកម្ពុជា ជាពិសេសនៅពេលដែលស្ថាប័នរដ្ឋ ហាក់ខ្លាចឥទ្ធិពលបុគ្គលដែលមានសែស្រឡាយជិតស្និទ្ធនឹងអ្នកកាន់អំណាច។ លោកបន្តថា ទោះគណៈកម្មាការសិទ្ធិមនុស្ស ឬក៏អង្គការសង្គមស៊ីវិល ក៏មិនអាចបង្ខំឱ្យលោក ហ៊ុន តូ សងលុយពលរដ្ឋរងគ្រោះវិញបានទេ ដរាបណាគ្មានការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធអំណាច រវាងអាជីវកម្មគ្រួសារអ្នកដឹកនាំ និងផលប្រយោជន៍សាធារណៈ។
លោក សេង វណ្ណលី ថ្លែងថា៖ «ក្នុងបរិបទដែលតុលាការត្រូវបានគេមើលឃើញថា គ្រាន់តែជាឧបករណ៍នយោបាយ យន្តការឯករាជ្យពិតប្រាកដដែលពលរដ្ឋអាចសង្ឃឹមបាន គឺមានតែសម្ពាធពីសហគមន៍អន្តរជាតិ និងការស៊ើបអង្កេតពីស្ថាប័នឃ្លាំមើលហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោកតែប៉ុណ្ណោះ»។
អ្នកជំនាញរូបនេះថា បើម្ចាស់អាជីវកម្មអង្គុយលើច្បាប់ហើយ យន្តការត្រួតពិនិត្យរបស់រដ្ឋាភិបាលនឹងក្លាយជាលែងបានការ ហើយគ្មានអាជ្ញាធរណាហ៊ានបង្ហាញនីតិវិធី និងកាលវិភាគច្បាស់លាស់ ដើម្បីដោះស្រាយបណ្តឹងបង្កកប្រាក់ជូនពលរដ្ឋរងគ្រោះឡើយ ព្រោះកិច្ចការនេះតម្រូវឱ្យពួកគេបង្ហាញអំពីលំហូរប្រាក់ដែលខុសច្បាប់ ឬប្រភពចំណូលដែលមិនច្បាស់លាស់របស់ក្រុមរបស់អ្នកមានអំណាច។ លោកបន្តថា ពលរដ្ឋរងគ្រោះនឹងត្រូវរង់ចាំដោយគ្មានក្តីសង្ឃឹម ដែលជាយុទ្ធសាស្ត្រពន្យារពេលដើម្បីឱ្យរឿងរ៉ាវស្ងប់ទៅវិញ តាមផែនការរបស់ក្រុមអ្នកមានអំណាច ខណៈអាជ្ញាធរមិនអាចកំណត់ពេលវេលាដោះស្រាយឱ្យបានច្បាស់លាស់នោះ គឺមិនមែនដោយសារតែបញ្ហាបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាកង្វះឆន្ទៈនយោបាយក្នុងការប្រឈមមុខនឹងការពិត ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងបណ្ដាញគ្រួសារនិយម ដែលកំពុងចាក់ឬសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
ការលើកឡើងនេះ បន្ទាប់ពីអគ្គទេសាភិបាលនៃធនាគារជាតិ អ្នកស្រី ជា សិរី បានចេញមុខអះអាងសារជាថ្មី កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ថា ធនាគារជាតិ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធគ្មានលទ្ធភាពដោះស្រាយរឿងលុយរបស់ពលរដ្ឋរងគ្រោះ ដោយសារក្រុមហ៊ុន ហួយ វ័ន បង្កកឡើយ។ អ្នកស្រីរុញឱ្យពលរដ្ឋប្ដឹងទៅតុលាការ ដើម្បីទាមទារយុត្តិធម៌ និងលុយកាក់ដោយខ្លួនឯង។
អ្នកស្រី ជា សិរី ថ្លែងថា៖ «វិធានការនៃការដោះស្រាយ ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះ គឺហួសដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បានចេញលិខិតជូនអតិថិជន ដើម្បីផ្ដល់ព័ត៌មានពីការសម្រេចចិត្តរបស់យើង។ យើងបានពន្យល់អំពីភាពមានកម្រិតនៃសមត្ថកិច្ចរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា និងឱ្យប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះប្រើសិទ្ធិរបស់គាត់ ទៅតាមយន្តការតុលាការ»។
បន្ទាប់ពីអ្នកស្រី ជា សិរី អះអាងដូច្នេះ អតិថិជនដែលដែលត្រូវក្រុមហ៊ុនលោក ហ៊ុន តូ បង្កកប្រាប់បានប្រាប់វីអូឌីក្នុងលក្ខខណ្ឌលាក់ឈ្មោះនៅថ្ងៃទី១ ខែឧសភា ថា លោកស្រីចង់ឱ្យធនាគារជាតិចាត់បុគ្គលិករៀបចំឯកសារឱ្យពួកគេ ដើម្បីដាក់ប្ដឹងទៅតុលាការ។ អ្នកស្រីបន្តថា ពួកគេមិនមានឯកសារអ្វីឡើយក្រៅពីអត្តសញ្ញាណបើកគណនីហួយវ័ន ខណៈគណនីលែងដំណើរការ ហើយទឹកប្រាក់ក៏លែងបង្ហាញទៅទៀត។ ប្រភពនេះបន្តថា ពួកគេក៏ពុំចេះច្បាប់ ហើយក៏មិនមានមេធាវីណាហ៊ានទទួលរឿងក្ដីពួកគេដែរ ទោះអ្នកស្រីថា ពួកគេបានពឹងពាក់មេធាវីជាច្រើននាក់ហើយក្ដី។
ពលរដ្ឋរងគ្រោះ៖ «អញ្ចឹងគឺមានតែធនាគារជាតិទេ ដែលគាត់ចេះច្បាប់ថាត្រូវរៀបឯកសារម៉េច ធ្វើម៉េច គាត់ជួយសម្រួលពួកខ្ញុំ អាហ្នឹងបើគាត់ថាគាត់អត់ដោះស្រាយអត់បាន ព្រោះបើយើងទៅឥឡូវ យើងអត់មានអីអាហ្នឹង ទៅប្ដឹងម៉េច ហើយយើងក៏មិនដឹងថាអ្នកណា ក្រុមហ៊ុនណា។ អាហ្នឹងអ្វីដែលខ្ញុំសំណូមពរទៅធនាគារជាតិ ហើយទីពីរហ្នឹង សុំឱ្យគាត់ជួយដោះស្រាយទៅ ធ្វើម៉េចឱ្យឆាប់បានលុយហ្នឹង។ បើសិនជាយកដាក់តុលាការ កុំឱ្យគេផ្អឹបករណីហ្នឹងចោល ព្រោះជាទូទៅយើងដឹងហើយតុលាការភាគច្រើន ពេលដែលដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅ គឺផ្អឹបចោល មួយឆ្នាំ ពីរឆ្នាំ បានគេកោះហៅ»។
ពលរដ្ឋរូបនេះថា ការទាមទាររបស់ពួកគេមិនមែនជារឿងនយោបាយទេ ហើយអ្នកស្រីទាមទារដោះលែងពលរដ្ឋ២នាក់ គឺលោក សួន សុវណ្ណថៃ និងលោក វ៉ាត់ មករា ដែលជាជនរងគ្រោះដូចគ្នា មិនមែនអ្នកដឹកនាំតវ៉ា ឬស៊ីឈ្នួលបាតុកម្មទេ។
ទាក់ទងករណីនេះដែរ អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី យល់ឃើញថា ការបង្វែរឱ្យអតិថិជនប្ដឹងតុលាការ គឺគ្រាន់តែជាដំណោះស្រាយដោះទាល់ ដើម្បីបញ្ចៀសកុំឱ្យធនាគារជាតិនឹងប្រឈមប៉ុណ្ណោះ។ លោកថា ករណីនេះអាចធ្វើឱ្យមានមន្ទិលសង្ស័យសម្រាប់អតិថិជនដែលប្រើធនាគារផ្សេងៗទៀតដែរ។ លោកបន្តថា ករណីនេះបានបង្ហាញនូវពីភាពទន់ខ្សោយនៃប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជា បើគ្មានអ្នកណាអាចដោះស្រាយបាន ខណៈការប្ដឹងផ្ដល់អាចប្រើពេលច្រើនឆ្នាំទៀតផង។
លោកបណ្ឌិត មាស នី ថ្លែងថា៖ «ខ្ញុំគិតថា ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាពេលនេះ គួរតែបង្ហាញជំហរជាក់លាក់ណាមួយថា នៅពេលដែលធនាគារណាមួយមានបញ្ហា តើធនាគារជាតិនឹងមានដំណោះស្រាយច្បាប់អី ដែលត្រូវធ្វើម៉េចឱ្យអ្នកដែលផ្ញើលុយនៅធនាគារហ្នឹង មានទំនុកចិត្តថាទោះបីជាមានបញ្ហាអី ក៏មានរដ្ឋាភិបាល ពិសេសធនាគារជាតិហ្នឹង ចូលរួមមកក្នុងការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីចេញសំណងមកឱ្យវិញ»។
ចំណែក អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ និងជាអនុប្រធានគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ លោក សុន ឆ័យ នៅតែអះអាងដដែលថា ការដោះស្រាយករណីក្រុមហ៊ុន លោក ហ៊ុន តូ បង្កកប្រាក់ពលរដ្ឋ គឺជាកាតព្វកិច្ចរបស់ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ១០០ភាគរយ។ លោកថា ធនាគារជាតិមិនអាចរុញឱ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះប្ដឹងទៅតុលាការទេ។
លោក សុន ឆ័យ ថ្លែងថា៖ «ឱ្យទៅប្ដឹងយ៉ាងម៉េច បើឯកសារធនាគារអីៗហ្នឹង គឺថាមិនត្រូវបានការតាមដាន និងស្រាវជ្រាវពីក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចផងនោះ ដូច្នេះធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាហ្នឹង ត្រូវរកក្រុមហ៊ុនសវនកម្មដែលទទួលស្គាល់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិហ្នឹង ទៅស្រាវជ្រាវមើលឯកសារដែលដាក់លុយនៅក្នុងធនាគារហ្នឹងមានប៉ុន្មាននាក់ មានទឹកប្រាក់ប៉ុន្មាន ហើយដែលធនាគារនោះមិនទាន់សង តើអ្នកដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងធនាគារនោះ មានអ្នកណាខ្លះដែលអាចយកដាក់លុយ ដែលគាត់អាចបន្ថែមលុយទៅក្នុងធនាគារ ដើម្បីជួយបង់ឱ្យអ្នកដែលរងគ្រោះ»។
មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ ព្រមានថា បើធនាគារជាតិមិនទទួលខុសត្រូវ នោះវានឹងធ្វើឱ្យខូចមុខមាត់ប្រទេសជាតិ និងនាំឱ្យបាត់ទំនុកចិត្តពីវិនិយោគិនដែលប្រើប្រាស់ធនាគារ ដើម្បីរកស៊ី ឬបង្កើតការងារនៅក្នុងស្រុក។ លោកក៏ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រូវប្រយ័ត្នខ្ពស់ក្នុងការធានាទំនុកចិត្ត ចំពោះប្រព័ន្ធធនាគារកម្ពុជាពីសំណាក់ជនបរទេស។
គិតរហូតមកដល់ពេលនេះ ធនាគារជាតិនៅមិនទាន់បង្ហាញព័ត៌មានផ្លូវការថា តើអ្នកណាខ្លះមានភាគហ៊ុននៅក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ហើយអ្នកណាត្រូវខុសត្រូវចំពោះការបាត់លុយរបស់អតិថិជនជាពលរដ្ឋខ្មែរ ចិន និងវៀតណាម ក្នុងគណនីជាង ១៣០០នាក់ ទាំងស្រុងនោះឡើយ ក្រៅពីអះអាងថា ធនាគារជាតិបានដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណក្រុមហ៊ុននេះតាំងពីឆ្នាំ២០២៤។
ប៉ុន្តែ ពលរដ្ឋរងគ្រោះ ធ្លាប់អះអាងថា ពុំបានទទួលដំណឹងជាផ្លូវការនោះទេ ហើយក្រុមហ៊ុននេះបន្តដំណើររហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០២៥ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ទណ្ឌកម្ម មិនឱ្យមានប្រតិបត្តិការសាច់ប្រាក់ចូលក្នុងប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិក ដោយសារក្រុមហ៊ុននេះជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការលាងលុយកខ្វក់ដ៏ធំសម្បើម ឱ្យក្រុមអ្នករកស៊ីឆបោកតាមអនឡាញ (Online Scam)។ ចំណែកលោក ហ៊ុន តូ ដែលគេស្គាល់ថា ជាសហប្រធានក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ក៏ជាប់ក្នុងបញ្ជីខ្មៅរបស់អាមេរិក ជាមួយប្រធានក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន គ្រុប ឈ្មោះ លី សុង (LI XIONG) ដែលត្រូវសមត្ថកិច្ចកម្ពុជាចាប់ខ្លួនតាមសំណើរបស់អាជ្ញាធរចិន និងបញ្ជូនទៅប្រទេសចិន កាលពីចុងខែមីនា ដោយសារតែពាក់ព័ន្ធនឹងអំពើលាងលុយកខ្វក់ និងអំពើឆបោកតាមអនឡាញ៕
