វ៉ាន់នីឡា (Vanilla) គឺជាគ្រឿងទេសពេញនិយម និងមានតម្លៃថ្លៃបំផុតលំដាប់ទីពីរនៅលើពិភពលោក បន្ទាប់ពីត្រួយផ្កាសាហ្វ្រុន (Saffron)។
ប្រជាជនកម្ពុជាភាគច្រើន ចំណាំស្គាល់ដំណាំនេះថាមានប្រភពនៅបរទេស ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នវាត្រូវបានយកមកដាំ និងកំពុងលូតលាស់ចេញផ្លែផ្កា នៅលើទឹកដីខ្នងភ្នំគូលែន ស្រុកស្វាយលើ ខេត្តសៀមរាប។
កសិករនៅភូមិសង្កែឡាក់ លោក សំបូរ វណ្ណា អាចចាត់ទុកថាជាកសិករម្នាក់ជោគជ័យលើការដាំដុះដំណាំនេះ។ ជោគជ័យដោយហេតុថា កាលពីឆ្នាំ២០២២ លោកដាំវ៉ាន់នីឡាសាកល្បងតែ៦ជន្លង់ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នលោកបំបែកដាំកើនដល់ ១៨៨ ជន្លង់។ សម្រាប់កសិកររូបនេះ ការដាំវ៉ាន់នីឡា គឺងាយស្រួលជាងម្រេចទៅទៀត។
លោក សំបូរ វណ្ណា និយាយថា៖ «បើតាមខ្ញុំ ខ្ញុំថាស្រួលជាងម្រេច។ ស្រួលត្រង់ថា បើអាកាសធាតុអំណោយផល វាអត់មានបញ្ហាអីទេ យើងមិនចាំបាច់បន្ថែមជីគីមី អត់មានទៅបាញ់ថ្នាំគីមីទេ។ យើងគ្រាន់តែដាក់ជីកំប៉ុស្តិ សំរាមស្លឹកឈើធម្មជាតិ ស្រោចទឹកធម្មតាឱ្យតែទៀងទាត់ទៅ»។
វ៉ាន់នីឡា ជាដំណាំស្ថិតក្នុងត្រកូលផ្កាអ័រគីដេ ប្រភេទវល្លិ៍ មានប្រភពដើមមកពីប្រទេសម៉ិកស៊ិកកូ និងតំបន់អាមេរិកកណ្តាល។ គ្រឿងទេសនេះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យចំណីអាហារសម្រាប់បង្កើនក្លិន និងរសជាតិ ក្នុងបង្អែម នំខេក និងភេសជ្ជៈ ព្រមទាំងប្រើក្នុងឧស្សាហកម្មគ្រឿងសម្អាង និងការព្យាបាលបែបធម្មជាតិដើម្បីកាត់បន្ថយភាពតានតឹង។
ដំណាំនេះទាមទារការដាំដុះដោយបច្ចេកទេសសម្រិតសម្រាំងខ្ពស់ ជាពិសេសគឺការដាំដុះបែបសរីរាង្គដោយប្រើជីធម្មជាតិ ការបង្កាត់លម្អងផ្កាដោយដៃផ្ទាល់ និងការផ្អាប់ផ្លែរយៈពេលច្រើនខែ ដើម្បីទទួលបានក្លិនក្រអូបឈ្ងុយ។
ខណៈវ៉ាន់នីឡាជាដំណាំស៊ីភាពត្រជាក់ អាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌសំណើម និងម្លប់ព្រៃឈើត្រឈឹងត្រឈៃលើភ្នំគូលែន បានអំណោយផលដល់ការដាំដំណាំនេះជាខ្លាំង។ លក្ខណៈពិសេសនេះ បានបង្កើតឱ្យមានគំរូកសិកម្មថ្មីមួយបន្ថែមទៀតនៅកម្ពុជា នោះគឺ កសិរុក្ខកម្ម។
ជាក់ស្ដែងលោក សំបូរ វណ្ណា បានសាកល្បងការដាំដុះវ៉ាន់នីឡានៅលើដើមឈើ និងដំណាំធំៗស្រាប់ជុំវិញបរិវេណផ្ទះ ដូចជា ដើមសិរមាន់ ភ្ញៀវ គូលែន និងចំបក់ ដែលធ្វើឱ្យលោកទទួលបានផលចំណេញពីរក្នុងពេលតែមួយ។
គិតមកទល់ពេលនេះ វ៉ាន់នីឡាបានផ្ដល់ផលក្រៀមចំនួនកន្លះគីឡូដល់លោក សំបូរ វណ្ណា។ វ៉ាន់នីឡា ក្រៀមមួយគីឡូ អាចមានតម្លៃចន្លោះពី ៤០០ ដល់ ១០០០ដុល្លារ ទៅតាមប្រភេទពូជ និងកម្រិតសម្ងួត។ គិតជាមធ្យម វ៉ាន់នីឡាក្រៀមពីរផ្លែ មានតម្លៃប្រហែល ១០ដុល្លារ។
ដំណាំវ៉ាន់នីឡា ត្រូវបាននាំចូលមកដាំដុះជាលក្ខណៈសាកល្បងនៅលើខ្នងភ្នំគូលែន ខេត្តសៀមរាប ដោយអង្គការ អាគ្រីស៊ុត (Agrisud) កាលពីឆ្នាំ២០២២ ជាមួយកសិករពីរគ្រួសារ មាន១២ជន្លង់ និងបានផ្ដល់ផលក្រៀម ២គីឡូកន្លះ។ បច្ចុប្បន្ន ដំណាំនេះបានកើនដល់ ៣៦៧ ជន្លង់ ខណៈកសិករទីនោះមានមហិច្ឆតាពង្រីកផ្ទៃដីដាំដុះកាន់តែធំ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុក ឈានដល់ក្រៅប្រទេស៕
