ការឈ្លានពានកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជា ពីសំណាក់ភាគីថៃ នៅតែជាក្តីបារម្ភធំរបស់អ្នកតាមដានមួយចំនួន ដែលពួកគេបន្តជំរុញឱ្យបក្សកាន់អំណាច ប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស និងច្បាប់អន្តរជាតិផ្សេងទៀត ដើម្បីទាមទារទឹកដីខ្មែរ ជាង៦០ទីតាំង ពីថៃយកត្រឡប់មកវិញ ទោះដឹងថា មេបក្សនេះ ខ្លាចការពិត លែងហ៊ានប្រកួតការបោះឆ្នោត តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យក្តី។
ការជំរុញនេះ ស្របពេលរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អះអាងថា កម្ពុជាបន្តប្រើយន្តការទ្វេភាគី ចរចាជាមួយថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែន បើទោះដឹងថា ក្រោយមានបទឈប់បាញ់ជាង ៤ខែមកនេះ ថៃនៅតែបន្តពង្រីកការឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ ជាហូរហែឥតឈប់ក្តី។
បញ្ហានេះ អ្នកឃ្លាំមើល ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឬប្តឹងថៃ ទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ) រួមទាំងទាមទារឱ្យដោះលែងអ្នកនយោបាយពីគណបក្សប្រឆាំង ដែលត្រូវបានចាប់ឃុំខ្លួនទាំងអយុត្តិធម៌ ដើម្បីពង្រឹងផ្ទៃក្នុងជាតិ ក្រោមសំឡេងគាំទ្រពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ទើបអាចប្រឆាំងទៅនឹងបរទេសឈ្លានពានបាន។
ជ្រុងមួយនៃបញ្ហានេះ អ្នកសិក្សាពីការអភិវឌ្ឍសង្គម លោកបណ្ឌិត មាស នី និយាយនៅថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ថា នេះជាពេលដ៏សមគួរសម្រាប់កម្ពុជា ដើម្បីប្រើយន្តការកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ។ លោកសំអាងថា ការជំរុញនេះ ដោយសារកម្ពុជាកំពុងផ្សារភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងប្រសើរឡើងវិញជាមួយមហាអំណាចធំៗ ដែលជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អង្គការសហប្រជាជាតិ។
ប៉ុន្តែ លោកថា ដំណាក់កាលដំបូងៗនេះ កម្ពុជាត្រូវប្រើពេលវេលាការទូតឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់ដោយស្ងាត់ស្ងៀម សម្រាប់បញ្ចុះបញ្ចូល និងសុំយោបល់ជាមួយប្រទេសជាសហប្រធាន រួចបន្តទៅកាន់ប្រទេសហត្ថលេខីទាំង១៥ទៀត មុនកោះប្រជុំប្រទេសហត្ថលេខី លើកលែងតែប្រទេសថៃ។
លើសពីនេះ លោកជំរុញឱ្យបេសកកម្មទូតកម្ពុជានៅឯអង្គការសហប្រជាជាតិ ត្រូវធ្វើការឲ្យបានសកម្ម ព្រមជាមួយសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ ដើម្បីដាស់ស្មារតីមហាអំណាចទាំងអស់នោះឲ្យសម្លឹងមកមើលកម្ពុជាឡើងវិញ។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា បើខ្មែរមិនប្រឹងខ្លួនឯងទេនោះ កុំសង្ឃឹមថា ថៃខ្ជាក់ទឹកដីមកឲ្យកម្ពុជាវិញ។
ចំណែក ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា លោក ម៉ែន ណាត យល់ថា យន្តការកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស គួរយកមកប្រើដើម្បីសម្រួលដោះស្រាយបញ្ហាជាតិ ផ្សះផ្សាគ្នា និងឱ្យកម្ពុជាវិលទៅរកការគោរពគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យឡើងវិញ ដោយចាប់ផ្ដើមពីការដោះលែងប្រធានគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ លោក កឹម សុខា និងអ្នកទោសមនសិការទាំងអស់។ ប៉ុន្តែលោកជឿជាក់ថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ពុំហ៊ានប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះទេ ដោយសារខ្លាចបាត់អំណាច។
ក្នុងន័យនេះ លោកគូសបញ្ជាក់ថា កិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីសថ្មីត្បិតមានចំនុចខ្លាំងបញ្ជាក់ថា បូរណភាពទឹកដីកម្ពុជាមិនបានរំលោភបានក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ក៏តម្រូវឱ្យកម្ពុជាអនុវត្តរបបនយោបាយប្រជាធិបតេយ្យសេរីពហុបក្សដែរ ដែលលោកគិតថា ជម្រើសនេះ មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាចទាំង លោក ហ៊ុន សែន និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនហ៊ានប្រកួតការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យទេ។
លោកថា ការពង្រឹងអំណាចបែបគ្រួសារនិយម ក្រោយរំលាយប្រព័ន្ធពហុបក្សជិត១០ឆ្នាំមកនេះ ធ្វើឱ្យក្បាលម៉ាស៊ីនដឹកនាំរដ្ឋ ចាក់ស្រេះដោយគ្រួសារនិយម បង្កើនចំនួនជនរងគ្រោះកាន់តែច្រើន ដែលបក្សនេះដឹងខ្លួនថាពលរដ្ឋនឹងមិនបោះឆ្នោតគាំទ្រខ្លួនឱ្យបន្តកាន់អំណាចទៀតនោះទេ បើមានការបោះឆ្នោតដោសេរី និងយុត្តិធម៌នោះ ដូច្នេះបក្សកាន់អំណាចនឹងសម្រេចជ្រើសរើសយកផលប្រយោជន៍បក្សពួកនិងគ្រួសារ ធំជាងឧត្តមប្រយោជន៍ សម្រាប់ពលរដ្ឋទូទៅ។
លោក ម៉ែន ណាត ថ្លែងថា៖ «ហើយទីពីរត្រូវតែរកមធ្យោបាយតាមរយៈការទូត តាមរយៈការប្ដឹងថៃ តាមរយៈប្រើសិទ្ធិអីនានាស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ទាមទារយុត្តិធម៌ពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ ត្រឡប់មកវិញ។ អាហ្នឹង អាហ្នឹងជា ជាការងារដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែធ្វើឱ្យបានពេញលេញពិតប្រាកដ សម្រាប់ជាតិ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ»។
វីអូឌី ពុំអាចសុំការឆ្លើយតបជុំវិញបញ្ហានេះពីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល លោក ប៉ែន បូណា បានទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។ ប៉ុន្តែអ្នកនាំពាក្យរូបនេះ ធ្លាប់អះអាងថា កម្ពុជាប្រកាន់ជំហរការពារខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ថៃ បន្សល់ទុកដោយគណៈកម្មការព្រំដែនឥណ្ឌូចិន-សៀម ដែលភាគីទាំងពីរបានឯកភាពគ្នានាពេលកន្លងមក។
លោក ប៉ែន បូណា ថ្លែងថា៖ «កម្ពុជាមិនទទួលស្គាល់ជាដាច់ខាត នូវការកែប្រែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនណាមួយ ដែលកើតចេញពីការប្រើប្រាស់កម្លាំង»។
លើសពីនេះ កម្ពុជា និងថៃ មានកិច្ចព្រមព្រៀងបទឈប់បាញ់ជាលើកទី២ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ប៉ុន្តែអ្នកឃ្លាំមើលសង្កេតឃើញថា ជាង៤ខែមកនេះ ថៃមិនបានបញ្ឈប់ការឈ្លានពានកម្ពុជាទេ ចំណែកក្រសួងការពារជាតិកម្ពុជា ក៏មិនមានវិធានការទប់ស្កាត់នៅលើដីជាក់ស្តែងផងដែរ ខណៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បញ្ជាក់ថា កម្ពុជានៅបន្តប្រើយន្តការចរចាជាមួយថៃទោះមានសង្ឃឹមត្រឹម១ភាគរយក៏ដោយ។
ជុំវិញបញ្ហានេះ តំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន យល់ឃើញថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នឹងមិនប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ឆ្នាំ១៩៩១ ដើម្បីដោះស្រាយព្រំដែនជាមួយថៃនោះទេ ដោយសារកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ បានតម្រូវឱ្យលុបចោលសន្ធិសញ្ញានៅទសវត្សរ៍ទី៨០ ដែលលោក ហ៊ុន សែន កាត់ដីឱ្យវៀតណាម តាមរយៈសន្ធិសញ្ញាបន្ថែមឆ្នាំ២០០៥។
លោក អ៊ុំ សំអាន ថ្លែងថា៖ «ដល់អញ្ចឹង គាត់ធ្វើម៉េចគាត់ទៅព្រមលុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀង ដែលកាត់ដីឱ្យយួន តាមសន្ធិសញ្ញាឆ្នាំ១៩៨២ -៨៣ -៨៥ ហ្នឹងទៅឱ្យវៀតណាម? ព្រោះអាហ្នឹងគាត់កាត់ទឹកដីឱ្យវៀតណាម ដើម្បីសងគុណវៀតណាម»។
លោក អ៊ុំ សំអាន ជឿថា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក៏មិនហ៊ានប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងនេះដែរ ដោយសារខ្លាចអំណាចលោក ហ៊ុន សែន។ លើសពីនេះ លោកក៏ច្រានចោលការអះអាងរបស់ លោក ហ៊ុន សែន ដែលថា កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសអស់សុពលភាពតាមរយៈការដាក់បញ្ចូលក្នុងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ លោកអះអាងបន្តថា រដ្ឋាភិបាលត្រកូល ហ៊ុន ដែលកំពុងកាន់អំណាចផ្ដាច់ការ នឹងពុំអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងនេះទេ ព្រោះវាតម្រូវឱ្យកម្ពុជាការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស លើកស្ទួយលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា ខណៈតុលាការរបស់ លោក ហ៊ុន សែន បានចោទអាមេរិកនៅពីក្រោយខ្នងលោក កឹម សុខា ជាដើម។
មន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះ បន្តថា ការបោះបង់យន្តការអន្តរជាតិរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មកចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃ ប្រៀបដូចចរចាជាមួយចោរ ហើយសុំរបស់ដែលចោរលួចមកវិញ។ ការណ៍នេះ លោកគ្មានសង្ឃឹមថា រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ប្រើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃនោះទេ។
ទោះយ៉ាងណា អ្នកមានបទពិសោធន៍កិច្ចការព្រំដែន លោក ម៉ែន ណាត នៅតែជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណាប្រើយន្តការដែលមានស្រាប់ប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិ ក្នុងបុព្វហេតុការពារទឹកដី ដើម្បីទប់ទល់ទៅនឹងសត្រូវឈ្លានពាន ហើយត្រូវប្រាកដថា ខ្មែរមិនយកគ្នាធ្វើជាសត្រូវ បម្រើមហិច្ឆតាឱ្យប្រទេសឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរ តជំនាន់នោះទេ៕
