ដំណើរចុះទៅតាមបណ្តាខេត្តនានា ពីសំណាក់មេដឹកនាំបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន ដោយមិនទាន់ទៅជួបកងទ័ពជួរមុខ និងជនភៀសសឹកនៅតាមព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ ត្រូវបានអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនិងអ្នកឃ្លាំមើលយល់ថា គ្រាន់តែជាការចុះពង្រឹងបក្សប៉ុណ្ណោះ មិនអាចជួយដោះស្រាយវិបត្តិចាក់ស្រេះដែលកំពុងញាំញីសង្គមកម្ពុជាបានឡើយ។
ប្រតិកម្មទាំងនេះ កើតមានឡើងបន្ទាប់ពី លោក ហ៊ុន សែន មេបក្សកាន់អំណាច កាលពីថ្ងៃទី១៥ខែឧសភា បានចុះទៅជួបសំណេះសំណាលជាមួយមន្ត្រីរាជការ កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់នៅខេត្តស្វាយរៀងដែលជាខេត្តទី៧ បន្ទាប់ពីខេត្តកំពង់ចាម ត្បូងឃ្មុំ កំពង់ស្ពឺ តាកែវ កំពត និងកែប ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦មក។
នៅក្នុងជំនួបនៅខេត្តស្វាយរៀង ក៏មិនខុសពីជំនួបនៅខេត្តផ្សេងៗទៀតនោះដែរ លោកហ៊ុន សែន បានក្រើនរំឭកមន្ត្រីរាជការទាំងអស់ ជាពិសេសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ ឱ្យបន្តយកចិត្តទុកដាក់បំពេញតួនាទីភារកិច្ចបម្រើជាតិ និងប្រជាជនឱ្យបានល្អប្រសើរ ជាពិសេសបន្តយកចិត្តទុកដាក់ផ្តល់នូវសេវាចាំបាច់ និងសេវាតម្រូវការនានាជូនប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានលឿន និងរហ័ស។
បន្ថែមពីនេះ លោក ហ៊ុន សែន ជំរុញឱ្យអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានត្រូវចូលរួមទាំងអស់គ្នា ក្នុងការថែរក្សាធនធានធម្មជាតិ ដែលមាននៅមូលដ្ឋាន ទប់ស្កាត់ការបំផ្លិចបំផ្លាញ និងរួមគ្នាក្នុងការថែរក្សាឱ្យបានគង់វង្ស។ លោកក៏បានក្រើនរំឭកដល់មន្ត្រីទាំងអស់ ចៀសវាងភាពអសកម្ម ឬការគៀបសង្កត់ណាមួយ និងត្រូវចាំថា «មន្ត្រីមិនមែនជាចៅហ្វាយរបស់ប្រជាជននោះទេ គឺជាអ្នកបម្រើដ៏ស្មោះត្រង់របស់ប្រជាជន»។
តែបើគេសង្កេតមើលមួយជ្រុងទៀត រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយគ្រួសារលោក ត្រូវអន្តរជាតិរកឃើញថា បានរំលោភសិទ្ធិមនុស្សជាប្រព័ន្ធ រំលាយប្រព័ន្ធពហុបក្ស ប្រាសចាកពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាសំបុកពួកឧក្រិដ្ឋជន មានបទឧក្រិដ្ឋលាងលុយកខ្វក់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញជាដើម។
មួយវិញទៀត លោក ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ឱ្យដឹងបន្ថែមថា ដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់មូលដ្ឋានរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភានេះ គឺក្នុងគោលដៅនៃការចុះជួបសំណេះសំណាលជាមួយមន្ត្រីរាជការ ក៏ដូចជាពង្រឹងគណនេយ្យភាព រវាងព្រឹទ្ធសភាជាមួយអង្គបោះឆ្នោត ដើម្បីឱ្យមានតម្លាភាព ក៏ដូចជាជំរុញឱ្យការងារមូលដ្ឋានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងធ្វើការក្រើនរំឭកដល់មន្ត្រីនៅមូលដ្ឋានឱ្យបង្កើនការយកចិត្តទុកដាក់លើភារកិច្ចរបស់ខ្លួន និងការផ្តល់សេវាសាធារណៈជូនប្រជាពលរដ្ឋឱ្យបានល្អប្រសើរ។ នេះបើយោងតាមហ្វេសប៊ុក លោកហ៊ុន សែន។
លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១៥ខែឧសភានេះថា ការដែល លោក ហ៊ុន សែន ចុះទៅតាមបណ្តាខេត្តផ្សេងៗមិនមែនខេត្តជាប់ព្រំដែនថៃ គឺដើម្បីពង្រឹងបក្សខណៈការបោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់ នឹងចូលមកដល់នៅឆ្នាំក្រោយ។ ប៉ុន្តែលោកថា លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត មិនហ៊ានចុះទៅជួបកងទ័ពជួរមុខ និងជនភៀសសឹកនៅតាមព្រំដែននោះទេ ពីព្រោះបើចុះទៅនឹងមិនមានអ្វីដោះសារជាមួយជនភៀសសឹក និងកងទ័ពជួរមុខពីការបាត់បង់ទឹកដីនោះឡើយ។ បើតាម លោក សំអាន ជនភៀសសឹកអាចសួរលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ថាតើពេលណារដ្ឋាភិបាលទាមទារទឹកដីបានមកវិញ ហេតុដូច្នេះមេដឹកនាំទាំងពីរនាក់នេះ អត់មានពាក្យអ្វីដើម្បីដោះសារនោះទេ។
លោកថា៖ «ហើយមួយទៀត គាត់អត់ហ៊ានជួបសួរសុខទុក្ខទាហានជួរមុខទេ ពីព្រោះនៅពេលដែលចុះទៅវាអាចបង្កើនកំដៅនយោបាយរឿងបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ។ បើសិនជាគាត់ចុះទៅទាហានអាចសួរថា ទឹកដីខ្មែរយើង៦២ទីតាំង ពេលណាសម្តេចទាមទារបានមកវិញ? ចឹងគាត់អត់មានពាក្យនិយាយដោះសារជាមួយទាហាន ចឹងហើយបានទាំងលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត អត់ហ៊ានទៅជួបទាហានជួរមុខនោះទេ។ ដូច្នេះសរុបមកលោកហ៊ុន សែន គាត់គិតតែពីនយោបាយបក្សរបស់គាត់ ធ្វើម៉េចអាចឈ្នះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់តែប៉ុណ្ណោះឯង ប៉ុន្តែសម្រាប់ជនភៀសសឹក រឿងទាហាន រឿងទឹកដី គាត់ចាត់ទុកថា ជារឿងមិនសំខាន់ សំខាន់គឺអំណាច សំខាន់ជាងជនភៀសសឹក សំខាន់ជាងទឹកដី និងសំខាន់ជាងកងទ័ពជួរមុខ»។
បើតាមអ្នកនយោបាយប្រឆាំងរូបនេះ ការចុះទៅមូលដ្ឋានរបស់លោកហ៊ុន សែន នឹងមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាវិបត្តិចាក់ស្រេះរបស់សង្គម ដែលកំពុងរួមរិតទៅដោយអំពើអយុត្តិធម៌សង្គម អំពើពុករលួយបក្ខពួកនិយម ប្រជាពលរដ្ឋចាញ់បោកឧកញ៉ា និងរឿងបទល្មើសឆបោកតាមអនឡាញដែលកំពុងធ្វើឱ្យកម្ពុជាអាម៉ាស់មុខ នៅលើឆាកអន្តរជាតិនោះបានទេ។
នៅក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន លោកអ៊ុំ សំអាន យល់ថា អ្វីដែលោកហ៊ុន សែន ត្រូវធ្វើគឺត្រូវជួយលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ឱ្យដោះស្រាយវិបត្តិសង្គមដោយសុទ្ធចិត្ត គឺត្រូវធ្វើឱ្យសង្គមមាននីតិរដ្ឋដើរតាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ កុំគ្រាន់តែធ្វើឡើងដើម្បីជាការសម្តែងធ្វើនយោបាយប្រជាភិថុតិដូចបច្ចុប្បន្ន គឺមិនអាចដោះស្រាយវិបត្តិសង្គមបានទេ។
លោកថា៖ «នៅក្នុងស្ថានភាពនេះ ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋស្តីទី និងជាមេបក្សកាន់អំណាច លោកហ៊ុន សែន ធ្វើរឿងជាច្រើនដែលអាចជួយសង្គ្រោះកម្ពុជាពីវិបត្តិចាក់ស្រេះហ្នឹង។ រឿងបញ្ហាព្រំដែនធ្វើម៉េចជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត ប្តឹងទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJទៅ ស្តីពីដែនគោក។ ដែនទឹកប្តឹងទៅកាន់តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិ PCA ទៅ អាហ្នឹងទើបអាចទាមទារទឹកដីបានមកវិញ។ ហើយមួយទៀត រឿងបទឧក្រិដ្ឋឆបោកតាមអនឡាញ រឿងអយុត្តិធម៌សង្គម គាត់ត្រូវជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ហ្នឹងលុបបំបាត់អំពើពុករលួយ បក្ខពួកនិយម គ្រួសារនិយម ហើយងាកមកផ្លូវប្រជាធិបតេយ្យ គោរពសិទ្ធិមនុស្ស»។
លោក សំអាន បន្ថែមថា នៅពេលកម្ពុជាមានការបោះឆ្នោតដោយសេរី និងយុត្តិធម៌ ពេលនោះនឹងមានគណបក្សប្រឆាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា ដែលអាចនឹងជួយតម្រង់ផ្លូវរដ្ឋាភិបាលក្នុងការធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធដឹកនាំរដ្ឋ និងចង្អុលបង្ហាញនូវចំណុចអសកម្មរបស់មន្ត្រីខិលខូចអសមត្ថភាពមួយចំនួន ហើយនៅពេលនោះវិបត្តិសង្គមចាក់ស្រេះ នឹងអាចដោះស្រាយបានហើយ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា បានប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភានេះថា ការចុះទៅតាមបណ្តាខេត្តរបស់ លោកហ៊ុន សែន នៅពេលនេះ គឺជាការចុះឃោសនារកសំឡេងឆ្នោត នៅមុនពេលបោះឆ្នោត ដូចកាលពីពេលកន្លងមកដែរ គឺមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមធំៗបាននោះទេ។ ទាក់ទងបញ្ហាវិបត្តិជាតិធំៗ ដូចជា បញ្ហាព្រំដែនជាមួយសៀម ឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ វិបត្តិអយុត្តិធម៌សង្គម វិបត្តិបែកបាក់ជាតិ វិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងវិបត្តិអំពើពុករលួយ រួមទាំងការឆបោកគ្រប់ទម្រង់លោកហ៊ុន សែន មិនអាចដោះស្រាយបានទេ ដោយសារមេបក្សកាន់អំណាចរូបនេះ គ្មានចេតនាពិតប្រាកដក្នុងការដោះស្រាយឡើយ។
លោកថា៖ «អាចេតនាពិតប្រាកដក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាជាតិនឹងគាត់មិនធ្វើ។ គាត់ធ្វើយ៉ាងម៉េចបាន ឧទាហរណ៍ឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញ មនុស្សដែលជាប់ជំពាក់រឿងអាស្រូវហ្នឹង គឺសុទ្ធតែជាដៃជើងរបស់គាត់ សុទ្ធតែជាមនុស្សជំនិតៗបស់គាត់ ដូចជា លី យ៉ុងផាត់ ដូចជា កុក អាន ដូចជា ទ្រី ភាព អីសុទ្ធតែជាមនុស្សជំនិតបស់គាត់។ ហើយមួយទៀតករណីលោក ហ៊ុន តូ អីជាសាច់ញ្ញាតិបស់គាត់។ ហើយមកដល់ថ្ងៃហ្នឹង ហ៊ុន សែន មានបើកការស៊ើបអង្កេតលើពួកអស់ហ្នឹងទេ? គឺអត់ទេ! អត់ទេហ្នឹងហើយដែលដោះស្រាយវាមិនចេញ។ ហើយពួកអស់ហ្នឹងដើរបោកប្រាស់អ្នកស្រុកពេញប្រទេស។ ហើយម្យ៉ាងទៀត អ្នកអស់ហ្នឹងដើរបោកប្រាស់ជាអន្តរជាតិទៀត ធ្វើឱ្យកម្ពុជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះអាស្រូវ»។
បើតាមអ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ វិបត្តិព្រំដែនក៏មិនអាចដោះស្រាយបានដែរ ដោយសារតែ លោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត មិនត្រឹមតែមិនបានប្តឹងថៃទៅតុលាការអន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមិនបានប្រើសិទ្ធិការពារនៅលើដីជាក់ស្តែងថែមទៀត ធ្វើឱ្យទាហានថៃចូលមកដណ្តើមកាន់កាប់ទឹកដីកម្ពុជាតាមអំពើចិត្តជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលបើគិតចាប់ពីក្រោយបទឈប់បាញ់ថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ រហូតមកដល់ពេលនេះគឺកើនឡើងរហូតដល់ជាង៦០ទីតាំងហើយ។
លោកបន្ថែមថា នៅក្នុងស្ថានភាពចំពោះមុខនេះ អ្វីដែលលោកហ៊ុន សែន និងលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវធ្វើ ប៉ុន្តែបែរជាមិនធ្វើ គឺត្រូវគោរពទៅតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ប្រកាន់យកនីតិរដ្ឋ ធ្វើការផ្សះផ្សារបង្រួបបង្រួមជាតិដោយចាប់ផ្តើមពីការដោះលែង និងទម្លាក់ចោលបទចោទលើអ្នកទោសនយោបាយ និងសកម្មជនសង្គម សកម្មជនបរិស្ថានទាំងអស់ ប្តឹងសៀមទៅតុលាការអន្តរជាតិ និងត្រូវធ្វើកិច្ចការការការទូតឱ្យបានខ្លាំងក្លា និងក៏ត្រូវដាក់កម្លាំងទ័ពការពារនៅលើដីជាក់ស្តែងផងដែរ បើទោះបីជាមានការផ្ទុះអាវុធក៏ដោយ មិនអាចនៅឈរឱបដៃមើលសៀមចូលវាទយកទឹកដីតាមអំពើចិត្តដូចបច្ចុប្បន្ននេះទេ ។
លោកថា៖ «បញ្ចៀសការឈ្លានពានពីប្រទេសជិតខាងរឿងហ្នឹងចាំបាច់ ប្រើសិទ្ធិការពារខ្លួនប្រើសម្ពាធអន្តរជាតិ និងប្តឹងសៀមឈ្លានពានទៅតុលាការអន្តរជាតិធ្វើអាហ្នឹង។ ចុងក្រោយត្រូវដោះស្រាយស្តារកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា តាមរយៈការផ្តន្ទាទោសការដែលនាំទៅរកការចាប់ខ្លួនពួកឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ពួកដែលប្រព្រឹត្តបទឧក្រិដ្ឋអនឡាញ ពួកមេខ្លោង រួមទាំងការពង្រឹងនីតិរដ្ឋការពង្រឹងវិស័យយុត្តិធម៌ ការពង្រឹងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ ហើយដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹងជាជំហ៊ានៗ ខ្ញុំយល់ថា នឹងអាចសង្គ្រោះជាតិកម្ពុជានឹងចេញពីវិបត្តិចាក់ស្រេះហ្នឹងបានហើយ»។
បើទោះបីជាចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់លើកទី២ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ មក ទាហានថៃបានប្រើបន្លាលួស និងទូរកុងតឺន័រសម្រុករុលចូលវាទយកទឹកដីខ្មែរជាបន្តបន្ទាប់ មិនមែន១មិល្លីម៉ែត្រ ប៉ុន្តែមានរហូតដល់ជាង៦០ទីតាំង មានទំហំរាប់រយគីឡូម៉ែត្រការ៉េក្តី ក៏លោកហ៊ុន សែន បានប្រៀបប្រដូចការឈ្លានពានទឹកដីពីសំណាក់ថៃនេះ ថាដូចជារបួសកូនដៃ ដែលមានទំហំផ្ទៃដីតែប៉ុន្មានហិកតាប៉ុណ្ណោះ។ ការអត្ថាធិប្បាយរបស់លោកហ៊ុន សែន នេះធ្វើឱ្យមានការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីបញ្ញវន្ត និងប្រជាជាតិខ្មែរជាច្រើននៅគ្រប់ទិសទី ថែមទាំងធ្វើឱ្យមានមន្ទិលកាន់តែខ្លាំង ចំពោះសុចរិតភាពក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃរបស់រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត ខណៈលោកហ៊ុន សែន ក៏ត្រូវបានអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនិងបញ្ញវន្តឯករាជ្យចង្អុលបង្ហាញថា បានកាត់ទឹកដីកម្ពុជាទាំងដីគោក កោះត្រល់ និងចង្កោមកោះក្រចកសេះ រួមទាំងផ្ទៃសមុទ្ររាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រការ៉េទៅឱ្យវៀតណាម៕
