ក្រោយពីមហាជនប្រើបណ្តាញសង្គមរិះគន់ខ្លាំងៗ ទៅលើកម្សោយនៃអភិបាលកិច្ច ដែលបណ្តាលឱ្យមានការបែកធ្លាយរឿងលួចនាំចូលទុរេនពីថៃ ជំរុញឱ្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន និងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ សម្រេចបញ្ចប់មុខតំណែង លោក គឹម ប្រុស ប្រធានសាខាកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់និងការប្រកួតប្រជែង(ក.ប.ប)ខេត្តបាត់ដំបង នៅថ្ងៃសុក្រនេះ។
ការណ៍នេះ អ្នកឃ្លាំមើល យល់ឃើញថា នេះជាលទ្ធផលនៃការបញ្ចេញមតិ ដែលជាសម្ពាធជំរុញឱ្យមេដឹកនាំត្រូវតែបង្ខំចិត្តវះកាត់ ដើម្បីរំលត់កំហឹងមហាជន ដែលប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបគួរតែបន្តប្រើសិទ្ធិនេះ ដើម្បីជំរុញអភិបាលកិច្ច ខណៈប្រព័ន្ធច្បាប់នៅកម្ពុជាមិនដំណើរ ។
លើសពីនេះ ក្រុមអ្នកតាមដានហាក់ស្តីបន្ទោសថា វិធានដកតំណែងមន្ត្រីថ្មីទៀត ក្រោយមានបទបញ្ជាពីមេដឹកនាំកំពូលបែបនេះ វាឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញកាន់តែច្បាស់បន្ថែមទៀត ពីប្រព័ន្ធអំណាចមួយ ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរដល់ប្រជាពលរដ្ឋ និងសង្គមជាតិគ្មានទីបញ្ចប់ បើគ្មានអ្វីអាចកែលម្អបាន។
ជុំវិញបញ្ហានេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានសម្រេចបញ្ចប់មុខតំណែង លោក គឹម ប្រុស ពីប្រធានសាខាកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងការប្រកួតប្រជែង (ក.ប.ប) ខេត្តបាត់ដំបង និងលុបចេញពីក្របខ័ណ្ឌមន្ត្រីរាជការ។ នេះបើតាមប្រកាសរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលចុះហត្ថលេខាដោយរដ្ឋមន្ត្រី អ្នកស្រី ចម និម្មល ចុះថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។
លោក គឹម ប្រុស បានទទួលការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងពីមហាជន បន្ទាប់ពីលោកបានថ្លែងបញ្ជាក់ថា ទុរេនលក់នៅផ្សារភូពុយ ខេត្តបាត់ដំបង ជាកសិផលក្នុងស្រុក។ តែក្រោយមក មានឈ្មួញបានសារភាពថា ពួកគេលួចនាំចូលទុរេននោះពីថៃ តាមខេត្តបាត់ដំបង មកលក់នៅកម្ពុជា។ ហើយនៅថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ តុលាការខេត្តបាត់ដំបង បានសម្រេចចោទប្រកាន់អ្នកនាំចូលទុរេនពីប្រទេសថៃ និងបក្ខពួក ពីបទ «លួចនាំចូលទំនិញគេចពន្ធ» នឹងអាចប្រឈមការជាប់ក្នុងពន្ធនាគារពី ១ឆ្នាំ ទៅ ៥ឆ្នាំ ចំពោះបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌនេះ។
ការសម្រេចរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានធ្វើឡើងត្រឹមមួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីប្រធានព្រឹទ្ធសភា លោក ហ៊ុន សែន បានប្រតិកម្មលើរឿងនេះ។ ក្នុងកិច្ចសំណេះសំណាលនៅខេត្តស្វាយរៀង កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ លោក ហ៊ុន សែន បានប្រកាសពីការចង់ឃើញចំណាត់ការលើ លោក គឹម ប្រុស ជាជាងការអនុវត្តត្រឹមវិន័យ ដើម្បីព្រមានមន្ត្រីខិលខូចនោះ។ នេះបើតាមសំណេរនៅលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផ្លូវការរបស់លោក ហ៊ុន សែន។
លោក ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់បន្តថា បញ្ហានេះ មិនមែនជារឿងពហិកានោះទេ តែពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ហើយបញ្ហានេះ គួរចាត់វិធានការផ្លូវច្បាប់ ដើម្បីជាសារព្រមានមន្ត្រីទាំងអស់ កុំឱ្យពូកែកុហកថ្នាក់លើ និងប្រជាពលរដ្ឋ។
ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក ស៊ឹង សែនករុណា បានបង្ហាញការគាំទ្រចំពោះចំណាត់ការទៅលើមន្ត្រី ក.ប.ប ខេត្តបាត់ដំបង ដែលពុករលួយ មិនគិតគូរពីសុខមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋនេះ។
ប៉ុន្តែលោកក៏ចង់ឃើញរដ្ឋាភិបាល ធ្វើការស្រាវជ្រាវ និងមានវិធានការទៅលើមន្ត្រីធំៗផ្សេងទៀត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមានការនាំចូលមាស ពីថៃដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ការនាំចូលប្រេង និងទំនិញផ្សេងៗទៀតពីថៃ ក្រោយមានការធ្វើពហិការនាំចូលទំនិញពីថៃ ក្រៅពីការចាត់វិធានការតែទៅលើមន្ត្រីតូចតាចនៅតាមព្រំដែន។
លោកថា៖ «យើងលើកទឹកចិត្តចំពោះចំណាត់ការទៅលើមន្ត្រីដែលខ្វះសមត្ថភាព ដែលពុករលួយ មិនគិតគូរពីផលប្រយោជន៍ជាតិ សុខមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអីទាំងអស់នេះ […] ហើយមិនមែនជាតួនាទីរបស់ប្រធានព្រឹទ្ធសភានោះទេ គឺតួនាទីរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហើយមកបន្តបន្ទាប់ដែលទទួលអំណាចធ្វើកិច្ចការងារហ្នឹងមកដល់ក្រោម ត្រូវតែអនុវត្តឱ្យបានជាប់ ហើយឱ្យបានត្រឹមត្រូវ អាហ្នឹងទើបហៅថាការដឹកនាំរដ្ឋមួយដែលមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋមានភាពច្បាស់លាស់[…] យើងដឹងហើយអ្នកដែលមានឥទ្ធិពលនាំចូលនូវវត្ថុសំខាន់ៗហ្នឹង មិនអាចធ្វើឡើងដោយប្រជាពលរដ្ឋតូចតាចទេ ហើយអ្នកដែលអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលមកបាន ក៏មិនមែនអ្នកដែលមានតួនាទីតូចទាបដែរ ចឹងជាចំណុចដែលយើងចង់អនុវត្ត ត្រូវតែធ្វើយ៉ាងម៉េចអនុវត្តឱ្យស្មើភាពគ្នា មិនមែនធ្វើឡើងតែគោលដៅលើមន្ត្រីតូចតាចតាមព្រំដែនទេ ត្រូវតែពិនិត្យមើលមន្ត្រីដែលទទួលតួនាទីមុខងារធំៗ ដែលខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងចាត់ចែងការងាររបស់ខ្លួនឱ្យបានល្អហ្នឹងដែរ»។
មួយទៀត លោក ស៊ឹង សែនករុណា យល់ថា ការដឹកនាំដែលស្តាប់តែបញ្ជាមេបក្សកាន់អំណាច ហើយប្រព័ន្ធច្បាប់ត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាឧបករណ៍របស់អ្នកនយោបាយកាន់អំណាច ខណៈបញ្ហាចាក់ស្រែះជាច្រើនក្នុងសង្គម មិនត្រូវបានដោះស្រាយឱ្យមានតម្លាភាពនិងយុត្តិធម៌ទេនោះ នឹងធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងប្រទេសធ្លាក់ក្នុងអំណាចផ្តាច់ការ អណាធិបតេយ្យ និងគ្មាននីតិរដ្ឋពិតប្រាកដ។
លោកថា៖ «យើងមើលឃើញអំពីរបៀបប្រទេសដឹកនាំបែបហ្នឹង យើងឃើញហើយវាគ្មានជឿនលឿនអីទេ ម្នាក់ៗធ្វើកិច្ចការងារសំឡឹងទៅទឹកចិត្ត សំឡឹងទៅបេះដូងរបស់អ្នកសម្រេចចិត្តខាងលើឯណោះ មិនមែនពិនិត្យមើលអនុត្តច្បាប់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវអ្វីនោះទេ ចឹងកាលណាយើងប្រទេសមិនអនុវត្តច្បាប់ ហើយស្តាប់តែបញ្ជា វាស្មើនឹងអណាធិបតេយ្យហើយ ហើយប្រទេសហ្នឹងគឺគ្មាននីតិរដ្ឋអ្វីនោះទេ អីចឹងយើងមិនអាចថាជាគំរូអីទេ វាជាលំនាំមួយដែលដឹកនាំប្រទេសឱ្យធ្លាក់ទៅកាន់សភាពរញ៉េរញ៉ៃ គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ហ្នឹងឯង អានេះគឺជាប្រព័ន្ធដឹកនាំប្រទេសមួយដែលយើងមើលឃើញក្នុងពិភពលោក ដូចជាប្រទេសដែលមិនមានប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងច្បាស់លាស់ហ្នឹង គឺផ្តាច់ការហ្នឹងឯង»។
លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន សហស្ថាបនិកគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា និងជាអតីតអ្នកតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ យល់ឃើញស្រដៀងគ្នាទៅនឹងលោក កុរណា ដែរ ដោយថា ប្រទេសជាតិនឹងមិនរីកចម្រើនជឿនលឿនទៅមុខនោះទេ ហើយប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋនឹងជាប់គាំង បើមន្ត្រីថ្នាក់ក្រោមរងចាំតែបញ្ជាមេដឹកនាំនៅពេលមានប្រតិកម្មខ្លាំងពីមហាជន ដោយមិនហ៊ានចាត់វិធានការលើបញ្ហាអ្វីមួយដែលកើតឡើងក្នុងសង្គម ដូចជា រឿងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ ការគ្រប់គ្រងច្រកនាំទំនិញចេញចូល ឬរឿងការនាំចូលទុរេនពីប្រទេសថៃនេះជាដើម ទៅតាមតួនាទីភារកិច្ចរបស់ខ្លួន។
លោកថា៖ «អត់មានអីប្លែក នៅតែរឿងដដែលៗ ម្លោះហើយអាដំណើរការទៅមុខហ្នឹងមិនអាចទៅរួចជឿនលឿន អភិវឌ្ឍន៍បានជឿនលឿនដូចគេទេ ព្រោះរឿងអីកំប៉ិកកំប៉ុកទាល់តែនាយករដ្ឋមន្ត្រីចេញបញ្ជា អាយន្តការអត់មានដំណើរការខ្លួនឯង[…] ខ្ញុំមើលទៅ គាត់[មន្ត្រីថ្នាក់ក្រោម]អត់ទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខប្រជាពលរដ្ឋ គាត់ទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខមេដឹកនាំ […] តាមពិតមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ ត្រូវយកច្បាប់ជាខ្នងបង្អែក មានតួនាទីសម្រាប់បំពេញភារកិច្ចដោយខ្លួនឯង ហើយយកច្បាប់ជាខ្នងបង្អែក ព្រោះយើងមានគោលនយោបាយ មានច្បាប់មានអីត្រឹមត្រូវតើ មិនមែនអត់ណា តែអាហ្នឹងជាទម្លាប់របស់យើង រយីករយាកបែបហ្នឹង ហើយត្រូវការកែប្រែខ្លាំងណាស់»។
យ៉ាងណា លោក អ៊ូ ច័ន្ទរ័ត្ន ជំរុញឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ឬមហាជនបន្តរួមគ្នាបញ្ចេញមតិទៅលើភាពអសកម្មនានារបស់មន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ និងរឿងអយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គម ដើម្បីឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំប្រទេសបានដឹង និងដោះស្រាយ ដូចជារឿងការនាំចូលទុរេនពីថៃនេះជាដើម ហើយរដ្ឋាភិបាលក៏គួរតែបើកលំហរសេរីភាពបញ្ចេញឱ្យបានទូលំទូលាយ ដើម្បីជាការកែលម្អការដឹកនាំរបស់ខ្លួនផង និងជាប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រទេសជាតិផង។
ស្របពេលមានការបញ្ចប់មុខតំណែង និងលុបឈ្មោះ លោក គឹម ប្រុស នេះដែរ គេសង្កេតឃើញអ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមមួយចំនួន បានបញ្ចេញមតិរិះគន់ទៅលើប្រកាសរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ដែលផុសលើទំព័រហ្វេសប៊ុកផងដែរ។
អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមឈ្មោះ ឃាង សុមន្នី បានចូលខំមិន(Comment)ក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ទាល់តែសម្ដេចស្រែកបានក្រសួងធ្វើការ មិនដឹងជាបង្កើតក្រសួងមកធ្វើអី គ្រាន់តែការងារកូនចៅប៉ុណ្ណឹង មិនហ៊ានអារកាត់ដោះស្រាយផង»។
គណនីហ្វេសប៊ុកមួយទៀតឈ្មោះ Nin Sky បានលើកឡើងថា៖ «ហេតុអីក្រសួងមើលមិនឃើញកំហុស ទុករហូតប្រធានព្រឹទ្ធសភាបញ្ជាឱ្យដក នេះគឺជាភាពអាម៉ាស»។
ចំណែក គណនីហ្វេសប៊ុកមួយទៀតឈ្មោះ Khiev SovannaReth បានលើកឡើងថា៖ «ហេតុអ្វីពេលដែលសម្ដេចមិនទាន់មានប្រសាសន៍ ហេតុអ្វីមិនធ្វើ? ដល់ពេលសម្ដេចមានប្រសាសន៍ហេតុអ្វីបានធ្វើ? ហើយក្នុងករណីនេះ បានចុះស្រាវជ្រាវហើយឬនៅ ថាមន្ត្រីណាខ្លះដែលពាក់ព័ន្ធ?»។
លោក យង់ គិមអេង ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីអភិវឌ្ឍន៍ និងសន្តិភាព សង្កេតឃើញថា ចំណាត់ការរបស់រដ្ឋាភិបាល ឬក្រសួងសាម៉ីទៅលើមន្ត្រីដែលអសកម្មនេះ ហាក់មានភាពយឺតយ៉ាវ ជាងការចាត់វិធានការលើសកម្មជននយោបាយ សកម្មសិទ្ធិមនុស្ស ឬសកម្មជនសង្គម ដែលបង្ហាញពីការអនុវត្តច្បាប់ហាក់មានស្តង់ដារផ្សេងគ្នា។
យ៉ាងណា លោកគាំទ្រចំពោះចំណាត់ការទៅលើមន្ត្រីរូបនេះ និងជំរុញដល់រដ្ឋាភិបាល មានចំណាត់ការបន្តទៀតទៅលើមន្ត្រីខិលខូច មន្ត្រីអសកម្ម និងមន្ត្រីពុករលួយ ហើយពង្រឹងការអនុត្តច្បាប់ឱ្យមានភាពស្មើគ្នា និងតម្លាភាព ព្រមទាំងបើកលំហរសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យពលរដ្ឋចូលរួមកែលម្អសង្គម។
លោកថា៖ «ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ករណីបែបនេះ នឹងកើតមានចំពោះអ្នកដែលប្រព្រឹត្តខុសឆ្គង អ្នកដែលប្រព្រឹត្តមិនល្អ អ្នកដែលយកស្ថាប័នរដ្ឋកន្លែងរកស៊ី ជាកន្លែងរកផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនហ្នឹង ជាបន្តបន្ទាប់ទៀត ដោយមិនរើសមុខ មិនរើសបក្ខពួក»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម លោក ប៉ែន សុវិជាតិ និងលោក ជា ធីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យប្រធានព្រឹទ្ធសភា បានទេនៅថ្ងៃសុក្រនេះ។
ចំណែក លោកបណ្ឌិត គិន ភា ប្រធានវិទ្យាស្ថានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៃរាជបណ្ឌិតសភាកម្ពុជា បានសរសេរលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោកនៅថ្ងៃសុក្រនេះថា ករណីរបស់លោក គឹម ប្រុស កើតឡើងដោយសារតែគាត់មិនទាន់បានស្រាវជ្រាវប្រភពទុរេនឱ្យបានច្បាស់លាស់ ហើយឈានដល់ការសន្និដ្ឋានដោយប្រញាប់ប្រញាល់។
យ៉ាងណា លោកថា ករណីតូចមួយនេះ មិនមែនពាក់ព័ន្ធតែលោក គឹម ប្រុស ម្នាក់នោះទេ ប៉ុន្តែសំណួរដែលត្រូវមានចម្លើយនោះ គឺនៅត្រង់ថាតើទុរេនទាំងនោះនាំចូលតាមច្រកណា? តើនរណាខ្លះត្រូវទទួលខុសត្រូវ? ហើយតើត្រូវផ្ដន្ទាទោសពួកគេដោយរបៀបណា ក្រៅពីវិធានការវិន័យរដ្ឋបាល? និងថាតើត្រូវមានពិរុទ្ធភាពអ្វីផ្សេងទៀតដែរឬទេ? ដែលនេះ លោកថា ជាការសាកល្បងតូចមួយ ដើម្បីស្ដារទំនុកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋ។
លោកបណ្ឌិត គិន ភា បានបន្ថែមទៀតក្នុងសំណេរដើមថា៖ «ការដកតំណែង និងលុបឈ្មោះគាត់ចេញពីក្របខណ្ឌ ក្រោយប្រសាសន៍ធ្ងន់ៗរបស់សម្តេចតេជោប្រមុខរដ្ឋស្តីទី បានរំលេចឱ្យឃើញដែរថា វប្បធម៌ការងាររាជការស្រុកយើង វិធានការក្ដៅអាចកើតមានឡើងបាន លុះត្រាតែថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលចេញបទបញ្ជា ឬផ្ដល់អនុសាសន៍ ប៉ុន្តែបន្ទាប់មកក៏ស្ងាត់ល្ហឹមវិញ ហើយរឿងដដែលៗក៏នៅតែបន្តកើតមាន ដូចវែកចកដូច្នោះដែរ»៕
