ករណីរឿងអាស្រូវហិរញ្ញវត្ថុ និងការបាត់បង់ថវិការបស់អ្នកប្រើប្រាស់ពីគណនីនៃក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ដែលជាបុត្រសម្ព័ន្ធមួយនៃសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន គ្រុប (Huione Group) ដែលមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយលោក ហ៊ុន តូ បានក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីនុសដ៏ធំមួយ បង្ហាញពីការប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងឧក្រិដ្ឋកម្មបច្ចេកវិទ្យា ឥទ្ធិពលនយោបាយ និងភាពទន់ជ្រាយនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា។
រឿងអាស្រូវហិរញ្ញវត្ថុរបស់ក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ នេះ បាននិងកំពុងក្លាយជាដំបៅរ៉ាំរ៉ៃដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ដែលកំពុងស៊ីរំលាយទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជនលើប្រព័ន្ធធនាគារជាតិ និងបំផ្លាញកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ភាពស្ងៀមស្ងាត់ ការជំរុញឱ្យជនរងគ្រោះទៅដោះស្រាយតាមតុលាការដោយខ្លួនឯង និងការអនុវត្តវិធានការច្បាប់បែបបញ្ច្រាសទិសទៅលើពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ ដែលគ្រាន់តែទាមទារកម្លាំងញើសឈាមរបស់ខ្លួនវិញ គឺជាការបង្ហាញយ៉ាងចំហនូវ «វប្បធម៌និទណ្ឌភាព» ដ៏អាក្រក់បំផុត។
និទណ្ឌភាពដែលកើតចេញពីការយោគយល់អំណាចខ្សែបណ្តាញក្រុមគ្រួសារនិយម និងឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចរបស់បុគ្គល ដូចជា លោក ហ៊ុន តូ នេះ បានធ្វើឱ្យច្បាប់ និងបទប្បញ្ញត្តិរដ្ឋបាលនានាក្លាយត្រឹមតែជាអក្សរនៅលើក្រដាស។
ប្រសិនបើលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងធនាគារជាតិ នៅតែបន្តរក្សាភាពមិនអើពើ និងការពារក្រុមផលប្រយោជន៍ទុច្ចរិត បញ្ជាក់ថា កម្ពុជាកំពុងតែគាំទ្រសេដ្ឋកិច្ចខុសច្បាប់ និងការលាងលុយកខ្វក់ជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ។
របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការលាងលុយកខ្វក់អន្តរជាតិ និងបណ្តាញសារព័ត៌មានស៊ើបអង្កេត ដូចជា គម្រោងរាយការណ៍អំពីឧក្រិដ្ឋកម្មរៀបចំ និងអំពើពុករលួយ (OCCRP) និងរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតពិសេសពីក្រុមហ៊ុនវិភាគទិន្នន័យប្លុកឆេន អេលីប ទិក (Elliptic) ដែលបានចេញផ្សាយជាបន្តបន្ទាប់គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ២០២៦ នេះ បានបង្ហាញឱ្យឃើញថា បណ្តាញហិរញ្ញវត្ថុមួយនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាខ្នងបង្អែក ឬជាផ្លូវឆ្លងកាត់នៃលំហូរលុយកខ្វក់រាប់ពាន់លានដុល្លារ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងល្បែងស៊ីសងអនឡាញខុសច្បាប់ និងការឆបោកតាមប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។
នៅពេលដែលវិបត្តិនេះ ធ្លាក់ទៅលើពលរដ្ឋស្លូតត្រង់ដែលជាអ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក រហូតឈានដល់ការបាត់បង់លុយកាក់ពីគណនីយ៉ាងអយុត្តិធម៌ ភាពស្ងៀមស្ងាត់ពីរាជរដ្ឋាភិបាល និងចំណាត់ការបែរជាទៅបង្ក្រាបលើជនរងគ្រោះ បានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅនៃការរិះគន់ និងការវិភាគយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីអនាគតនៃអភិបាលកិច្ចជាតិ។
ភាពស្ងៀមស្ងាត់ និងអាកប្បកិរិយាមិនអើពើរបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ព្រមទាំងស្ថាប័នអាណាព្យាបាល ដូចជាធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា មិនមែនជាការខ្វះខាតព័ត៌មាន ឬជាភាពយឺតយ៉ាវនៃរដ្ឋបាលធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រនយោបាយនៃការការពារបុគ្គល និងបណ្តាញអំណាច។
លោក ហ៊ុន តូ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថាជាក្មួយប្រុសរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងជាបងប្អូនជីដូនមួយរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងពិភពជំនួញ ដែលធ្វើឱ្យអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោម និងស្ថាប័នត្រួតពិនិត្យហិរញ្ញវត្ថុមានការរារែក និងរារាំងខ្លួនឯងមិនហ៊ានកម្រើក ព្រោះខ្លាចប៉ះពាល់ដល់ស្ថិរភាពអំណាច និងបក្ខពួក។
ភាពស្ងៀមស្ងាត់នេះស្មើនឹងការផ្តល់ការការពារជាប្រយោល និងបង្កើននូវវប្បធម៌និទណ្ឌភាព ដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនធំៗដែលមានខ្នងបង្អែកនយោបាយក្រាស់ក្រែល អាចដំណើរការអាជីវកម្មដោយមិនបាច់បារម្ភពីការទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ ទោះបីជាមានការបាត់បង់លុយកាក់របស់ប្រជាពលរដ្ឋយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ក៏ដោយ។
ស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ និងគួរឱ្យតក់ស្លុតថែមទៀតនោះ គឺការដែលស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ជំនួសឱ្យការចេញមុខជួយអន្តរាគមន៍ ឬបើកការស៊ើបអង្កេតលើប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន បែរជាជំរុញឱ្យជនរងគ្រោះទៅដោះស្រាយរឿងលុយកាក់ដោយខ្លួនឯងតាមប្រព័ន្ធតុលាការ។
ការវិភាគច្បាប់ផ្អែកលើរបាយការណ៍ស្តីពីសន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋឆ្នាំ ២០២៤ និងឆ្នាំ ២០២៥ របស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក (World Justice Project) ដែលតែងតែចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជានៅបាតតារាងផ្នែកឯករាជ្យភាពនៃប្រព័ន្ធតុលាការ បានបង្ហាញថា ការរុញពលរដ្ឋទៅរកតុលាការក្នុងរឿងក្តីប្រឆាំងនឹងអ្នកមានអំណាច គឺស្មើនឹងការបញ្ជូនពួកគេទៅរកភាពបរាជ័យ។
ប្រព័ន្ធតុលាការកម្ពុជា ត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងថា ស្ថិតនៅក្រោមសម្ពាធនយោបាយ និងអំពើពុករលួយ ដែលធ្វើឱ្យពលរដ្ឋទូទៅដែលគ្មានទ្រព្យសម្បត្តិស្តុកស្តម្ភ និងគ្មានទំនាក់ទំនងខ្សែបណ្តាញ មិនអាចមានសមត្ថភាពស្វែងរកសេវាផ្លូវច្បាប់ដើម្បីតតាំងជាមួយក្រុមហ៊ុនយក្សបានឡើយ។
ការចំណាយលើការជួលមេធាវី ដំណើរការក្តីដ៏អូសបន្លាយ និងឱកាសទទួលបានយុត្តិធម៌ដ៏ស្តើង គឺជាបន្ទុកពីរជាន់ដែលរដ្ឋបានទម្លាក់ទៅលើស្មារបស់ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះរួចទៅហើយ។
នេះគឺជាទម្រង់នៃការបដិសេធមិនផ្តល់យុត្តិធម៌ជាផ្លូវការ ដែលស្ថាប័នរដ្ឋប្រើប្រាស់ទម្រង់រដ្ឋបាលដើម្បីគេចវេសពីកាតព្វកិច្ចការពារផលប្រយោជន៍ស្របច្បាប់របស់អ្នកប្រើប្រាស់ ដែលផ្ទុយស្រឡះពីបទប្បញ្ញត្តិស្តីពីកិច្ចការពារអ្នកប្រើប្រាស់ និងច្បាប់ស្តីពីគ្រឹះស្ថានធនាគារ និងហិរញ្ញវត្ថុ។
ចំណុចកំពូលនៃភាពអយុត្តិធម៌ និងការធ្លាក់ចុះដុនដាបនៃប្រព័ន្ធដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គឺការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍ដែលឈានទៅដល់ការចាប់ខ្លួន ឬការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើជនរងគ្រោះដែលចេញមុខតវ៉ា។
ផ្អែកលើទិន្នន័យ និងការតាមដានរហូតមកដល់ដើមឆ្នាំ២០២៦ របស់សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍នៅកម្ពុជា (ADHOC) និងមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (CCHR) និន្នាការនៃការប្រើប្រាស់បទចោទប្រកាន់ព្រហ្មទណ្ឌ ដូចជា បទបរិហារកេរ្តិ៍ជាសាធារណៈ បទញុះញង់ឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម ឬបទគំរាមកំហែង បានក្លាយជាអាវុធដ៏ពេញនិយមរបស់អាជ្ញាធរ និងអ្នកមានអំណាចក្នុងការបំបិទមាត់អ្នករិះគន់ និងអ្នកទាមទារសិទ្ធិ។
នៅពេលដែលជនរងគ្រោះដែលបាត់បង់លុយពីគណនី ហួយវ័ន ផេ ចេញមកសម្តែងការខកចិត្ត ឬរៀបរាប់ការពិតនៅលើបណ្តាញសង្គម ឬធ្វើការតវ៉ាដោយសន្តិវិធី ការចាប់ខ្លួនពួកគេក្រោមបទចោទប្រកាន់ទាំងនេះ គឺជាការអនុវត្តច្បាប់បែបបញ្ច្រាសទិសយ៉ាងអាក្រក់បំផុត។
ជនល្មើសពិតប្រាកដ ឬក្រុមហ៊ុនដែលខ្វះការទទួលខុសត្រូវ បែរជាត្រូវបានការពារដោយកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងប្រព័ន្ធតុលាការ ខណៈពេលដែលពលរដ្ឋដែលគ្រាន់តែចង់បានកម្លាំងញើសឈាមរបស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញ បែរជាត្រូវប្រឈមនឹងការបាត់បង់សេរីភាពផ្ទាល់ខ្លួន។
យុទ្ធសាស្ត្របំភិតបំភ័យនេះ ត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្កើតបរិយាកាសភ័យខ្លាច ធ្វើឱ្យជនរងគ្រោះដទៃទៀតមិនហ៊ានងើបឈរតវ៉ា និងសុខចិត្តទទួលយកការបាត់បង់ ដើម្បីចៀសវាងពីការជាប់ពន្ធនាគារ។ វិបត្តិនេះ មិនត្រឹមតែបំផ្លាញជីវភាពរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងជ្រៅទៅលើម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងទំនុកចិត្តលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុជាតិទាំងមូល។
យោងតាមរបាយការណ៍វាយតម្លៃរបស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ស្តីពីស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលបានចេញផ្សាយចុងឆ្នាំ ២០២៤ និងបន្តវិភាគរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៥ ទំនុកចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់គឺជាសសរស្តម្ភដ៏សំខាន់បំផុតនៃការធ្វើបរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុឌីជីថល។
នៅពេលដែលពលរដ្ឋឃើញថា លុយកាក់របស់ពួកគេនៅក្នុងប្រព័ន្ធគណនីដែលទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណផ្លូវការ អាចបាត់បង់ដោយគ្មានការបកស្រាយ ហើយរដ្ឋមិនត្រឹមតែមិនជួយ ប៉ុន្តែថែមទាំងចាប់ខ្លួនអ្នកតវ៉ាទៀតនោះ វានឹងជំរុញឱ្យមានការដកថយពីការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធធនាគារឌីជីថល។
ពលរដ្ឋអាចនឹងត្រឡប់ទៅរកការរក្សាទុកសាច់ប្រាក់សុទ្ធ ឬការវិនិយោគលើទ្រព្យសកម្មរូបវន្តវិញ ដែលនេះជាការដើរថយក្រោយនៃគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថលឆ្នាំ ២០២១-២០៣៥ របស់រដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯង។
លើសពីនេះ តាមរយៈការវិភាគរបស់ក្រុមការងារសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុ (FATF) គិតត្រឹមត្រីមាសចុងក្រោយនៃឆ្នាំ២០២៥ ការខកខានក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងចាត់វិធានការលើស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុដែលជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពមិនប្រក្រតី និងបុគ្គលមានឥទ្ធិពលនយោបាយ (PEPs) អាចនឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចូលទៅក្នុង «បញ្ជីប្រផេះ» នៃការលាងលុយកខ្វក់ម្តងទៀត ដែលវានឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការវិនិយោគទុនបរទេសផ្ទាល់ (FDI) និងបង្កើនការលំបាកដល់ធនាគារក្នុងស្រុកក្នុងការធ្វើប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។
ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិដ៏រសើបនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា ត្រូវបើកការស៊ើបអង្កេតព្រហ្មទណ្ឌ និងធ្វើសវនកម្មកោសល្យវិច័យកម្រិតធំមួយទៅលើក្រុមហ៊ុន ហួយវ័ន ផេ ព្រមទាំងបុគ្គលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដោយមិនគិតពីឋានៈ ឬទំនាក់ទំនងខ្សែបណ្តាញសាច់ញាតិនោះទេ។
ធនាគារជាតិ ត្រូវតែប្រើប្រាស់អំណាចគតិយុត្តិរបស់ខ្លួនក្នុងការបង្កកទ្រព្យសកម្មរបស់ក្រុមហ៊ុននេះជាបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីបង្កើតជាមូលនិធិសម្របសម្រួល និងសងថវិកាត្រឡប់ទៅជូនប្រជាពលរដ្ឋស្លូតត្រង់វិញដោយផ្ទាល់ ដោយបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់នូវការរុញច្រានឱ្យជនរងគ្រោះទៅដោះស្រាយតាមប្រព័ន្ធតុលាការដែលខ្វះឯករាជ្យភាព។
ការហ៊ានចាត់វិធានការក្តៅរហូតដល់ការដកហូតអាជ្ញាប័ណ្ណប្រតិបត្តិការរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានខ្នងបង្អែកក្រាស់ក្រែលនេះ គឺជាការវះកាត់សាច់ស្អុយដ៏ចាំបាច់បំផុត ដើម្បីលុបបំបាត់វប្បធម៌និទណ្ឌភាពហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងស្តារឡើងវិញនូវទំនុកចិត្តរបស់សាធារណជន និងអ្នកវិនិយោគទុនលើប្រព័ន្ធធនាគារជាតិទាំងមូល។
ទន្ទឹមនឹងនេះ គណៈរដ្ឋមន្ត្រីត្រូវតែចេញបញ្ជាដាច់ខាតទៅកាន់ក្រសួងមហាផ្ទៃ និងអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច ឱ្យបញ្ឈប់រាល់ទម្រង់នៃការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ ការគំរាមកំហែង និងការចាប់ខ្លួនជនរងគ្រោះដែលគ្រាន់តែចេញមុខតវ៉ាទាមទារទ្រព្យសម្បត្តិស្របច្បាប់របស់ខ្លួនត្រឡប់មកវិញ។
ការប្រើប្រាស់អំណាចរដ្ឋ និងបទចោទប្រកាន់ព្រហ្មទណ្ឌដើម្បីបំបិទមាត់ពលរដ្ឋដែលរងគ្រោះរួចទៅហើយ គឺជាការអនុវត្តច្បាប់បែបបញ្ច្រាសទិស និងជារំលោភសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលរដ្ឋាភិបាលត្រូវតែដោះលែងពួកគេឱ្យមានសេរីភាពឡើងវិញជាបន្ទាន់។
បន្ថែមពីលើនេះ កម្ពុជាត្រូវតែបង្ហាញភាពស្មោះត្រង់ក្នុងការសហការជាមួយស្ថាប័នប្រឆាំងការលាងលុយកខ្វក់អន្តរជាតិ ដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើលំហូរហិរញ្ញវត្ថុមិនប្រក្រតី ដែលត្រូវបានលាតត្រដាងតាំងពីឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ២០២៦ នេះ ព្រោះការបណ្តោយឱ្យនិទណ្ឌភាពនេះបន្តគ្របដណ្តប់ នឹងធ្វើឱ្យប្រទេសជាតិប្រឈមនឹងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិយ៉ាងជ្រៅបំផុត៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
