ការចាកចេញពីក្រុមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួចនៅត្រឹមឆ្នាំ២០២៩ និងការបញ្ចប់ដំណាក់កាលអន្តរកាលទាំងស្រុងនៅត្រឹមឆ្នាំ២០៣២ របស់កម្ពុជា គឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រមួយដែលនាំមកនូវទាំងកាលានុវត្តភាពនិងបញ្ហាប្រឈមជាកញ្ចប់ ការបាត់បង់ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម តម្រូវឱ្យកម្ពុជាត្រូវតែពង្រឹងភាពប្រកួតប្រជែងផ្ទៃក្នុង ធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធគតិយុត្តឱ្យមានតម្លាភាព និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ក្នុងបរិបទគន្លឹះនេះ ការបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅសរ នៅថ្ងៃទី១៩ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៧ (White Book 2027) របស់សភាពាណិជ្ជកម្មអឺរ៉ុបប្រចាំនៅកម្ពុជា គឺជាត្រីវិស័យដ៏សំខាន់មួយដែលប្រមូលផ្ដុំទៅដោយការវិភាគបែបស្ថាបនា ពីបណ្ដាក្រុមហ៊ុនវិនិយោគទុនអឺរ៉ុបជាច្រើនដែលកំពុងធ្វើប្រតិបត្តិការនៅកម្ពុជា។
ឯកសារយុទ្ធសាស្ត្រនេះ បានដាក់ចេញនូវអនុសាសន៍គោលនយោបាយចំនួន ៧៧ ចែកចេញជាដប់ពីរវិស័យខុសៗគ្នា ដោយផ្អែកលើបញ្ហាជាក់ស្ដែងដែលវិស័យឯកជនបានជួបប្រទះផ្ទាល់ ក្នុងការធ្វើប្រតិបត្តិការអាជីវកម្មប្រចាំថ្ងៃ។
បទវិភាគនេះ នឹងពិនិត្យនិងវាយតម្លៃយ៉ាងលម្អិតទៅលើសសរស្តម្ភសំខាន់ៗនៃអនុសាសន៍ទាំងនោះ ព្រមទាំងពិភាក្សាអំពីសារៈសំខាន់នៃការកាត់បន្ថយនីតិវិធីរដ្ឋបាលស្មុគស្មាញ ការជំរុញឌីជីថលូបនីយកម្ម និងការបង្កើតបរិយាកាសប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាព ដើម្បីគាំទ្រដល់ការកែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចស៊ីជម្រៅរបស់កម្ពុជា។
ផ្អែកលើលទ្ធផលនៃការតាមដានវឌ្ឍនភាពចាប់តាំងពីការចេញផ្សាយសៀវភៅសរ កាលពីកំណែមុនៗ គេសង្កេតឃើញថាទំនាក់ទំនង និងកិច្ចសន្ទនារវាងរដ្ឋាភិបាល និងសភាពាណិជ្ជកម្មអឺរ៉ុបមានភាពស៊ីជម្រៅ និងទទួលបានផ្លែផ្កាគួរឱ្យកត់សម្គាល់។
ជាក់ស្ដែង មានអនុសាសន៍មួយចំនួនត្រូវបានដោះស្រាយជាស្ថាពរ ដូចជាការប្រកាសហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់សារធាតុអាបស្តុសក្នុងវិស័យសំណង់ ការចេញប្រកាសស្ដីពីការគ្រប់គ្រងម៉ោងបន្ថែមការងារឱ្យមានភាពបត់បែន និងការបង្កើតអង្គភាពសវនកម្មពន្ធដារពិសេសដើម្បីបង្កើនភាពច្បាស់លាស់ និងការការពារអ្នកជាប់ពន្ធ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វិស័យឯកជននៅតែមើលឃើញថា បញ្ហាប្រឈមជាប្រព័ន្ធ ខណៈនីតិវិធីរដ្ឋបាលយឺតយ៉ាវ និងស្មុគស្មាញ នៅតែជាឧបសគ្គចម្បងដែលបង្កើនថ្លៃដើមអនុលោមភាព និងកាត់បន្ថយភាពរហ័សរហួនរបស់សហគ្រាសអាជីវកម្ម។
សៀវភៅសរ ឆ្នាំ២០២៧ បានផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់ជាពិសេសទៅលើបញ្ហានីតិវិធីរដ្ឋបាលនេះ ដោយបានចង្អុលបង្ហាញចំៗនូវចំណុចជាច្រើនក្នុងប្រព័ន្ធរដ្ឋបាលតាមរយៈឧបករណ៍តាមដានឌីជីថល ក្នុងគោលបំណងជួយរដ្ឋាភិបាលក្នុងការសម្រួលការធ្វើធុរកិច្ចឱ្យកាន់តែងាយស្រួល និងមានភាពរលូន។
បញ្ហាដំបូងបង្អស់ដែលត្រូវបានលើកឡើងយ៉ាងលម្អិត គឺការជាន់គ្នានៃឯកសាររវាងការចុះបញ្ជីគម្រោងវិនិយោគមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់ និងការចុះបញ្ជីអាជីវកម្មទូទៅតាមរយៈច្រកចេញចូលតែមួយ។
ទោះបីជាកម្ពុជាបានបង្កើតប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានដ៏ទំនើបសម្រាប់ការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យរវាងស្ថាប័នក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា និងប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីអាជីវកម្មតាមអនឡាញហាក់ដូចជាមិនទាន់មានការតភ្ជាប់ទិន្នន័យផ្នែកខាងក្រោយជាមួយគ្នាឱ្យបានពេញលេញនៅឡើយទេ។
ស្ថានភាពនេះតម្រូវឱ្យវិនិយោគិនត្រូវដាក់ឯកសារដដែលៗជាច្រើនដងទៅកាន់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ក្រសួងការងារ និងអគ្គនាយកដ្ឋានពន្ធដារ ដែលនាំឱ្យខាតបង់ពេលវេលា និងបង្កើនបន្ទុកការងារទាំងសងខាង។
អនុសាសន៍របស់សៀវភៅសរបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ការអនុញ្ញាតឱ្យមានការចែករំលែកទិន្នន័យ និងការទទួលស្គាល់ឯកសារចម្លងឌីជីថលរវាងស្ថាប័នរដ្ឋយ៉ាងពិតប្រាកដ នឹងជួយកាត់បន្ថយពេលវេលាចុះបញ្ជីយ៉ាងច្រើន ព្រមទាំងពង្រឹងទំនុកចិត្តរបស់វិនិយោគិនបរទេសមកលើសេវាកម្មសាធារណៈរបស់កម្ពុជា។
បន្ថែមលើការចុះបញ្ជីពាណិជ្ជកម្ម ការទទួលបានអាជ្ញាប័ណ្ណជំនាញតាមវិស័យនីមួយៗ ក៏ជាចំណុចស្មុគស្មាញមួយទៀតដែលវិស័យឯកជនស្នើសុំឱ្យមានការកែទម្រង់។
ឧទាហរណ៍ នៅក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន និងភស្តុភារកម្ម ក្រុមហ៊ុនមួយត្រូវប្រឈមមុខនឹងការសុំអាជ្ញាប័ណ្ណ និងលិខិតអនុញ្ញាតត្រួតស៊ីគ្នាច្រើនពីក្រសួង និងស្ថាប័នផ្សេងៗគ្នា។
ដំណើរការសុំលិខិតអនុញ្ញាតខ្លះនៅតែធ្វើឡើងតាមបែបសៀវភៅ និងផ្ទាល់ដៃ គ្មានការណែនាំច្បាស់លាស់ និងតម្រូវឱ្យមានការជួបពិភាក្សាដោយផ្ទាល់ ដែលបង្កើតឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការបំពេញលក្ខខណ្ឌ។
សភាពាណិជ្ជកម្មអឺរ៉ុប បានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលពិចារណាលើគំរូអាជ្ញាប័ណ្ណភស្តុភារកម្មតែមួយ រួមបញ្ចូលគ្នានូវគ្រប់សមាសភាគទាំងអស់ ដើម្បីលុបបំបាត់ការដាក់ឯកសារជាន់គ្នា និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលភស្តុភារកម្មតំបន់ដែលមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់។
នៅក្នុងទិដ្ឋភាពពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ នីតិវិធីនៃការសុំវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ប្រភពដើមទំនិញ គឺជាកត្តាកំណត់ល្បឿននៃការនាំចេញ។
បើទោះបីជាក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម បានដាក់ឱ្យដំណើរការប្រព័ន្ធអនឡាញ និងការទូទាត់ប្រាក់តាមអេឡិចត្រូនិកក៏ដោយ ប៉ុន្តែនីតិវិធីខ្លះនៅតែតម្រូវឱ្យមានការដាក់វិក្កយបត្រជាក្រដាសស្នាម និងការផ្ទៀងផ្ទាត់សាច់ប្រាក់ដោយផ្ទាល់ដៃ។
ភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការចេញវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ប្រភពដើមទំនិញនេះ ជួនកាលអាចអូសបន្លាយពេលរហូតដល់ ៧ថ្ងៃ ដែលបង្កឱ្យមានការរំខានដល់ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុននាំចេញរបស់កម្ពុជាបាត់បង់ឱកាសប្រកួតប្រជែង និងមិនអាចឆ្លើយតបនឹងការបញ្ជាទិញទាន់ពេលវេលា។ ការលុបបំបាត់នីតិវិធីសាច់ប្រាក់ផ្ទាល់ដៃ និងការអនុញ្ញាតឱ្យប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបណ្ណសារឌីជីថលទាំងស្រុងសម្រាប់ការបញ្ជាក់ឯកសារ គឺជាដំណោះស្រាយគន្លឹះ ដើម្បីធានាថា កម្ពុជានៅតែរក្សាបាននូវភាពទាក់ទាញសម្រាប់ការនាំចេញ ជាពិសេសនៅពេលដែលបទបញ្ញត្តិស្ដីពីប្រភពដើមទំនិញ នឹងត្រូវរឹតបន្តឹងបន្ទាប់ពីការចាកចេញពីក្រុមប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍តិចតួច។
ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ធុរកិច្ច តាមរយៈការរៀបចំសន្និសីទ ពិព័រណ៍ និងព្រឹត្តិការណ៍វិជ្ជាជីវៈខ្នាតធំ ក៏ជាប្រភពចំណូលដ៏មានសក្តានុពលសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការអនុវត្តប្រកាសស្ដីពីការគ្រប់គ្រងព្រឹត្តិការណ៍ពិព័រណ៍ពាណិជ្ជកម្មបច្ចុប្បន្ន មានទំហំទូលំទូលាយពេក ដោយមិនមានការបែងចែកច្បាស់លាស់រវាងព្រឹត្តិការណ៍លក់ដូរពាណិជ្ជកម្ម និងព្រឹត្តិការណ៍មិនមែនពាណិជ្ជកម្ម ដូចជាសិក្ខាសាលាចែករំលែកចំណេះដឹង កិច្ចសន្ទនានយោបាយ ឬការជួបជុំបណ្ដាញធុរកិច្ចបិទទ្វារនោះទេ។
ការតម្រូវឱ្យសុំលិខិតអនុញ្ញាតមុន ៤៥ ថ្ងៃ សម្រាប់គ្រប់ប្រភេទព្រឹត្តិការណ៍ បង្កើតជាហានិភ័យហិរញ្ញវត្ថុ និងរដ្ឋបាលដល់អ្នករៀបចំកម្មវិធី និងអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ភាពទាក់ទាញក្នុងការធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិ។
អនុសាសន៍គោលនយោបាយបានសង្កត់ធ្ងន់លើការដាក់ចេញនូវលក្ខណវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ ដោយផ្អែកលើទីតាំង ការចូលរួមរបស់សាធារណជន និងគោលបំណងពិតប្រាកដនៃកម្មវិធី ដើម្បីសម្រួលដល់ការរីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍លំដាប់ជាន់ខ្ពស់នេះ។
ការវិភាគក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងផងដែរអំពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងវិស័យឯកជន ក្នុងការបង្កើតបទបញ្ញត្តិថ្មីៗ ដើម្បីចៀសវាងការបង្កើតបន្ទុកបន្ថែមដែលមិនចាំបាច់។
ជាក់ស្ដែង ប្រកាសស្ដីពីការសម្រួលនីតិវិធីចុះបញ្ជីអាជីវកម្មដែលបានដាក់ចេញនាពេលថ្មីៗនេះ ទោះបីជាមានគោលបំណងល្អក្នុងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវអភិបាលកិច្ចសាជីវកម្មក៏ដោយ ប៉ុន្តែបញ្ញត្តិខ្លះពាក់ព័ន្ធនឹងកាតព្វកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ និងការផ្ដល់សិទ្ធិហត្ថលេខាដល់លេខាធិការក្រុមហ៊ុន ហាក់ដូចជាខុសប្លែកពីការអនុវត្តជាទូទៅក្នុងតំបន់ និងបង្កើតជាកង្វល់ផ្នែកគតិយុត្តសម្រាប់ក្រុមហ៊ុន។
ទោះបីជាមានការបកស្រាយសម្រួលតាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានក៏ដោយ ប៉ុន្តែការមិនទាន់បានកែសម្រួលអត្ថបទច្បាប់ដើមជាផ្លូវការ អាចបង្កជាភាពមិនច្បាស់លាស់ក្នុងការអនុវត្តច្បាប់។
ហេតុនេះ ការធ្វើសុខដុមនីយកម្មរវាងច្បាប់ និងការអនុវត្តជាក់ស្ដែង គឺជាកត្តាចាំបាច់ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងការព្យាករបាននៃបរិយាកាសវិនិយោគ។
ក្រៅពីការកាត់បន្ថយនីតិវិធីរដ្ឋបាលជាន់គ្នា សៀវភៅសរក៏បានដាក់ចេញនូវទស្សនវិស័យវែងឆ្ងាយលើការផ្លាស់ប្ដូរឆ្ពោះទៅរកសេដ្ឋកិច្ចបៃតង និងការអនុវត្តគោលការណ៍ចីរភាព នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម។
អនុសាសន៍បានលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការកែសម្រួលបញ្ជីសារធាតុហាមឃាត់ក្នុងការផលិតសត្វ ការពង្រឹងវិធានការការពារជំងឺរាតត្បាត និងការផ្ដល់ការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដល់ក្រុមហ៊ុនដែលវិនិយោគលើការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសដល់កសិករខ្នាតតូច ការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌស្តង់ដារកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព និងការគាំទ្រដល់ការធ្វើកសិកម្មកិច្ចសន្យា។
ករណ៍នេះ មិនត្រឹមតែជួយលើកកម្ពស់ផលិតភាព និងជីវភាពកសិករទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយឱ្យកសិផលកម្ពុជាមានឱកាសខ្ពស់ក្នុងការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារដែលមានស្តង់ដារខ្ពស់ដូចជាសហភាពអឺរ៉ុប។
ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ វិស័យកម្មន្តសាល និងកាត់ដេរ ដែលជាសសរស្តម្ភទ្រទ្រង់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ ក៏ត្រូវការការគាំទ្រក្នុងការអន្តរកាលថាមពល និងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់។
ការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌអនុលោមភាពជាតិដែលរួមបញ្ចូលគ្នារវាងស្តង់ដារការងារ សុវត្ថិភាពបច្ចេកទេស និងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាន នឹងជួយកាត់បន្ថយការវាយតម្លៃជាន់គ្នាពីសំណាក់អ្នកទិញអន្តរជាតិ។
លើសពីនេះ ការលើកលែងពន្ធលើតម្លៃបន្ថែមសម្រាប់ការជួញដូរកាកសំណល់វាយនភណ្ឌ ដើម្បីជំរុញការកែច្នៃឡើងវិញ និងការកែលម្អគោលនយោបាយថាមពលព្រះអាទិត្យនៅលើដំបូលរោងចក្រ គឺជាជំហានយុទ្ធសាស្ត្រដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់បៃតងសកល លុបបំបាត់ការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងរក្សាឧត្តមភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជា។
នៅក្នុងសម័យកាលនៃសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល អនុសាសន៍ស្ដីពីការជំរុញការអនុម័តច្បាប់ការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន និងឯកជនភាព ដោយផ្អែកលើបទដ្ឋានស្តង់ដារអន្តរជាតិ គឺជាគ្រឹះស្ថានដ៏សំខាន់ក្នុងការទាក់ទាញការវិនិយោគលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់។
ការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌកុំព្យូទ័រពពកច្បាស់លាស់ (Cloud Computing Framework) និងការធ្វើសុខដុមនីយកម្មបទបញ្ញត្តិស្ដីពីទ្រព្យសកម្មឌីជីថល នឹងជួយសម្រួលដល់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មឆ្លងកាត់ព្រំដែនប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
ជាមួយគ្នានេះ វិស័យសុខាភិបាលក៏អាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពីឌីជីថលូបនីយកម្ម តាមរយៈការកែលម្អប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីផលិតផលវេជ្ជសាស្ត្រតាមអនឡាញ ការអនុញ្ញាតឱ្យចុះបញ្ជីឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រជាកញ្ចប់ក្រុម និងការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌសាកល្បងបច្ចេកវិទ្យាសុខាភិបាលឌីជីថល ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពអ្នកជំងឺ និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការថែទាំសុខភាព។
សរុបមក សៀវភៅសរ ឆ្នាំ២០២៧ មិនត្រឹមតែជាឯកសារឆ្លុះបញ្ចាំងពីកង្វល់របស់វិស័យឯកជនប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាដៃគូសន្ទនាគោលនយោបាយដ៏មានតម្លៃ ដែលផ្ដល់នូវដំណោះស្រាយជាក់ស្ដែង និងអាចអនុវត្តបានក្នុងរយៈពេលខ្លី និងមធ្យម។
ការយកចិត្តទុកដាក់របស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការសម្របសម្រួលកាត់បន្ថយនីតិវិធីរដ្ឋបាលស្មុគស្មាញ ការបើកចិត្តទូលាយក្នុងការពិគ្រោះយោបល់ និងការប្ដេជ្ញាចិត្តធ្វើឌីជីថលូបនីយកម្មសេវាសាធារណៈ នឹងក្លាយជាកាតាលីករដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងការជំរុញការកែទម្រង់ផ្ទៃក្នុង។
ការអនុវត្តតាមអនុសាសន៍ទាំងនេះ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអាចបង្កើតបរិយាកាសធុរកិច្ចមួយដែលមានភាពស្មើភាព មានតម្លាភាព និងមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដែលជាគ្រឹះស្ថានដ៏រឹងមាំក្នុងការធានានូវកំណើនសេដ្ឋកិច្ចប្រកបរដោយចីរភាព បរិយាបន្ន និងវិបុលភាពសម្រាប់រយៈពេលវែងទៅអនាគត៕
ដោយលោក សុក្រឹត ពុទ្ធិ
