អ្នកឃ្លាំមើលជាច្រើន គាំទ្ររដ្ឋាភិបាល លោកហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលប្រកាសបញ្ជូនវិវាទដែនសមុទ្រដ៏រ៉ាំរ៉ៃរវាងកម្ពុជានិងថៃ ទៅUNCLOS តែអ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួនក៏បានរិះគន់ លោកហ៊ុន សែន ផងដែរ ដែលបានគំរាមងើប១វ៉ៃ១លើខ្មែរគ្នាឯងជាថ្មីទៀត ប៉ុន្តែហាក់ខ្លបខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងជាមួយយោធាថៃ ដែលនៅតែបន្តរុលចូលឈ្លានពានវាទយកទឹកដីខ្មែរតាមអំពើចិត្តជារៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ កាលពីថ្ងៃទី២៧ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥មក។
ប្រតិកម្មទាំងនេះ បានកើតមានឡើងបន្ទាប់ពីលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត កាលពីថ្ងៃទី២ខែមិថុនា បានប្រកាសពីការជូនដំណឹងរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ទៅកាន់ភាគីថៃ និងអង្គការសហប្រជាជាតិ អំពីការចាប់ផ្តើមយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំទាក់ទងនឹងបញ្ហាដែនសមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃ តាមនីតិសមុទ្រUNCLOS ។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងតាមរយៈវិដេអូបង្ហោះលើបណ្តាញសង្គមថា៖ «យើងជ្រើសរើសយកយន្តការនេះ ក្នុងគោលដៅដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពជាតិ និងសិទ្ធិលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជា ដោយអនុលោមតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។ កម្ពុជាតែងតែប្រកាន់ភ្ជាប់ នូវគោលការណ៍ដោះស្រាយវិវាទជាមួយប្រទេសជិតខាងដោយសន្តិវិធី។ កម្ពុជានៅតែមានបំណងទំនាក់ទំនងជាមួយភាគីថៃ ដោយឈរនៅលើគោលការណ៍សន្តិភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការដោយការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អធិបតេយ្យជាតិ និងសិទ្ធិស្ថិតនៅលើដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាត្រូវតែគោរពជាដាច់ខាត»។
នៅក្នុងថ្ងៃដដែលនេះ នាឱកាសចុះទៅពិនិត្យអគារពន្ធដារថ្មី លោកហ៊ុន សែន ប្រមុខរដ្ឋស្តីទីបានធ្វើការព្រមានខ្លាំងៗជាថ្មីទៀត សំដៅទៅលើក្រុមប្រឆាំងថា យុទ្ធសាស្ត្រងើបមួយវ៉ៃមួយរបស់លោក គឺនៅតែបន្តចំពោះក្រុមដែលមានបំណងចង់ផ្តួលរំលំត្រកូលហ៊ុនរបស់លោក។
លោក ហ៊ុន សែន ថ្លែងថា៖«អាងស្អីឡើងថា ផ្តួលត្រកូលហ៊ុន ហ្ហែងចាំទៅ អញប្រាប់ហ្ហែង អញផ្តាំទៅពួកឯងឱ្យហើយ អ្នកណាក៏ដោយដែលប៉ុនប៉ងផ្តួលរដ្ឋាភិបាល ងើប១វ៉ៃ១។ អ្នកដែលធ្វើនយោបាយដោយសន្តិវិធីដោយមិនប៉ុនប៉ងផ្តួលរំលំដោយមិនខុសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ខ្ញុំគោរពសិទ្ធិរបស់អ្នកឯង សារជូនអ្នកឯងគឺមិនច្រើនទេ។ បើអ្នកឯងនៅតែបន្តនិយាយថា ត្រូវតែផ្តួលត្រកូលហ៊ុន អញសូមប្រាប់ទៅពួកឯងឱ្យច្បាស់ បើអត់មានត្រកូលហ៊ុន ដឹកនាំក៏មិនដល់វេនពួកហ្ហែងដែរ គឺមានតែក្រុមទេវតាហ្វូងទេវតាទេដែលមានសិទ្ធិកាន់កាប់អំណាចនៅប្រទេសនេះ»។
ជាមួយគ្នានេះ លោកបញ្ជាក់ទៀតថា បើសិនជាលោកហ៊ុន ម៉ាណែត មិនអាចដឹកនាំប្រទេសជាបន្តទៅទៀតបាន ឬក៏គ្មានត្រកូលហ៊ុនណា អាចឡើងដឹកនាំប្រទេសបាន «ក៏មិនទាន់ដល់វេណអាត្រកូលសម ឬក៏អាត្រកូលសុខ ឬអាសៅរ៍ អាទិត្យអីដែរ» គឺមានតែត្រកូលទេវតា គឺក្រុមគ្រួសារគណបក្សប្រជាជនប៉ុណ្ណោះដែលនឹងបន្តដឹកនាំប្រទេសនេះ។
លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ បានសម្តែងការសោកស្តាយចំពោះការចេញមកគំរាមជាថ្មីទៀតរបស់ លោកហ៊ុន សែន ដោយលោកថា មេបក្សប្រជាជនរូបនេះហ៊ានខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរគ្នាឯង ប៉ុន្តែបែរជាទន់ខ្សោយ ខ្លបខ្លាចជាមួយចោរសៀមឈ្លានពានទៅវិញ ទើបធ្វើឱ្យសៀមអាចចូលឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាបានតាមអំពើចិត្តក្នុងរយៈ ១ឆ្នាំមកនេះ។ លោកថា ការដែលលោក ហ៊ុន សែនមិនហ៊ានតបតតាមរយៈការងើបមួយវ៉ៃមួយជាមួយថៃបន្ទាប់ពីចាញ់សង្គ្រាមថៃពីរលើក គឺដោយសារខ្លាចថៃប្រើយន្តហោះF-16មកទម្លាក់គ្រាប់ចំផ្ទះរបស់ខ្លួន នៅទួលក្រសាំង ដែលអាចបញ្ចប់ការកាន់អំណាចតពូជរបស់ត្រកូលហ៊ុន។
លោកថា៖ «លោកហ៊ុន សែន ខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរគ្នាឯងដែលគ្មានអាវុធក្នុងដៃងើបមួយវ៉ៃមួយចាប់ដាក់គុកសម្លាប់ឱ្យគេលួចវ៉ៃដូចជាលោកបណ្ឌិតកែម ឡីលោកឈុត វុទ្ធី លោកជា វិជ្ជា ត្រូវបានគេសម្លាប់។ ប៉ុន្តែជាមួយយួន យួនជាចៅហ្វាយរបស់គាត់ ជាមួយថៃហ៊ានគ្រាន់បើ ប៉ុន្តែដោយសារគាត់ចាញ់សង្គ្រាម២ដងបាក់ស្បាតលែងហ៊ានជាមួយថៃ។ ឥឡូវថៃរាយបន្លាលួសស្រេចចិត្តអត់ហ៊ានប្រើទ្រឹស្តីងើបមួយវ៉ៃមួយជាមួយថៃទេ ខ្លាចថៃគេតបមកវិញទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុន ពីអំណាច ខ្លាចថៃអាចនឹងយកទឹកដីយើងបន្ថែមទៀត។ ត្រកូលហ៊ុន ត្រូវការពារអំណាចដោយសារប្រជាពលរដ្ឋយល់ថា ត្រកូលហ៊ុន មិនអាចការពារទឹកដីខ្មែរបាន»។
យ៉ាងណាក្តីមន្ត្រីបក្សប្រឆាំងរូបនេះបានអបអរ ការដែលរដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុន ម៉ាណែត បានប្រកាសចាប់ផ្តើមប្រើយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំក្រោមUNCLOS ថាជារឿងល្អ គឺប្រសើរជាងការចរចាទ្វេភាគី បើទោះបីជាមិនល្អដូចការប្តឹងថៃទៅកាន់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិICJ ឬក៏តុលាការអន្តរជាតិសម្រាប់ច្បាប់សមុទ្រ ឬក៏តុលាការអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិក្តី។ បើតាមលោក សំអាន សេចក្តីសម្រេចឬក៏អនុសាស្ត្ររបស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំគឺមិនអាចចាប់បង្ខំឱ្យថៃត្រូវតែគោរពតាម ដូចសាលដីការបស់តុលាការអន្តរជាតិនោះទេ។
លោក ម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា យល់ស្របទៅនឹងការលើកឡើងរបស់លោកអ៊ុំ សំអាន ដោយបន្ថែមថា ការប្រើយន្តការUNCLOSគឺល្អប្រសើរត្រង់ថា មានភាគីទី៣ចូលរួម ខុសពីការចរចាទ្វេភាគីជាមួយថៃកន្លងមក តាមរយៈការប្រើMOU២០០១ និង MOU២០០០។ លោកឱ្យដឹងថា បើនិយាយពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOSឆ្នាំ១៩៨២ គឺមានមូលដ្ឋានធំៗចំនួន៣ ទី១សមុទ្រដែនដី មានចម្ងាយពីដែនដីជាង២២គីឡូម៉ែត្រ ទី២សមុទ្រតភា្ជប់ មានចម្ងាយចូលទៅក្នុងសមុទ្រ៤៤គីឡូម៉ែត្រ និងទី៣តំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ មានជិត៣០០គីឡូម៉ែត្រចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។
ជាមួយគ្នានេះ លោក សេង វណ្ណលី អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បានផ្តល់ជាយោបល់ថា ដើម្បីដោះស្រាយវិវាទដែនសមុទ្រនេះឱ្យបានដាច់ស្រឡះ និងមិនបន្សល់ទុកជាមរតកឈឺចាប់ដល់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ កម្ពុជាមិនអាចពឹងផ្អែកតែលើច្បាប់អន្តរជាតិតែមួយមុខនោះទេ។ លោកថា ជំហានបន្តគឺកម្ពុជាត្រូវកសាងឯកភាពជាតិផ្ទៃក្នុងនិងតម្លាភាពសង្គម។ បន្ថែមពីនេះ រាល់ការចរចា និងការសម្រេចចិត្តលើបញ្ហាព្រំដែន លោកថា ត្រូវតែបើកចំហរ ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងមានការចូលរួមពីអ្នកជំនាញគ្រប់និន្នាការ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ លោកលោក វណ្ណលី ក៏ជំរុញឱ្យកម្ពុជាត្រូវពង្រឹងសមត្ថភាពការពារជាតិជើងទឹកខ្លួនឯងឱ្យខ្លាំងផងដែរ ដ្បិតនាពេលបច្ចុប្បន្នច្បាប់អន្តរជាតិគ្មានន័យទេ បើគ្មានកម្លាំងពិតប្រាកដក្នុងការការពារ។
ទាក់ទងនឹងការលើកឡើងរបស់ លោកហ៊ុន សែន ពីការកាន់អំណាចតពូជរបស់ត្រកូលហ៊ុន លោក អ៊ុំ សំអាន បានថ្លែងថា ប្រសិនបើត្រកូលហ៊ុន បន្តកាន់អំណាចរហូតដល់ចៅតួត ឬចៅលួត ដូចកូរ៉េខាងជើង តាមរយៈការបោះឆ្នោតបង្គ្រប់កិច្ចដូចដែល លោកហ៊ុន សែន រៀបចំធ្វើឡើងកាលពីឆ្នាំ២០១៨ និង២០២៣ ដោយពុំមានគណបក្សប្រឆាំងពិតប្រាកដចូលរួម នោះកម្ពុជាមិនត្រឹមតែកើតមានវិបត្តិចាក់ស្រេះដោះស្រាយមិនចេញ យួន សៀម រំលោភយកទឹកដីតាមអំពើចិត្តដូចបច្ចុប្បន្ននេះប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចបាត់បង់ប្រទេសទាំងស្រុងតែម្តងប្រសិនបើប្រជាជាតិខ្មែរ នៅតែមិនព្រមរួបរួមគ្នា ដើម្បីទម្លាក់ត្រកូលហ៊ុនពីអំណាចទេនោះ។
លោកថា៖ «បើសិនលោកហ៊ុន ម៉ាណែត កាន់អំណាចអស់មួយជីវិត ទឹកដីខ្មែរមិនមែនបាត់តែ៦២ទីតាំងនោះទេ ប្រាកដជាបាត់រហូតដល់ជាង១០០ទីតាំង ទៅ៥០០ទីតាំង ហើយបើសិនជាចៅ លោកហ៊ុន សែន ចៅទួតលោកហ៊ុន សែន ឡើងកាន់អំណាចទៀតកម្ពុជានឹងបាត់ពីផែនទីពិភពលោកតែម្តង។ ថៃនិងយួននឹងចែកកម្ពុជាជាពីរចំណែក ដូចសម័យព្រះអង្គឌួងដែលយួននិងសៀម វាចង់ចែកទឹកដីកម្ពុជាជាពីរចំណែកខាងលិចទន្លេមេគង្គ ថៃទៅខាងកើតទន្លេមេគង្គយួន។ អ៊ីចឹងដូច្នេះបើសិនជាចៅ លោក ហ៊ុន សែន កាន់អំណាចមិនត្រឹមបាត់ត្រឹម៥០០ទីតាំងទៅថៃទេ នឹងបាត់ទឹកដីទៅយួនទៅសៀមបន្ថែមទៀត ហើយនឹងបាត់ប្រទេសកម្ពុជាពីផែនទីពិភពលោក»។
ជាមួយគ្នានេះ លោក ម៉ែន ណាត ក៏បានថ្លែងដែរថា ការបញ្ចេញសារគំរាមងើបមួយវ៉ៃមួយជាថ្មីទៀតមកលើខ្មែរគ្នាឯងរបស់ លោកហ៊ុន សែន ក្រៅពីគំរាមអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនៅក្រៅស្រុក ក៏ជាការគំរាមអ្នកនយោបាយប្រឆាំងនៅក្នុងស្រុក រួមទាំងអ្នកនៅក្នុងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលហ៊ាននិយាយរិះគន់ ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ផែនការកាន់អំណាចតពូជរបស់ត្រកូលហ៊ុនផងដែរ។ អ្នកឃ្លាំមើលរូបនេះ បានសម្តែងការសោកស្តាយដែលប្រជាជាតិខ្មែរមានមេដឹកនាំដូច លោកហ៊ុន សែន ដែលហ៊ានខ្លាំងបានតែជាមួយខ្មែរអ្នកស្នេហាជាតិស្លូតត្រង់ ប៉ុន្តែបែរជាខ្លាចបាក់ស្បាតជាមួយសៀម យួនដែលបន្តឈ្លានពានទឹកដីខ្មែរទៅវិញ។
លោកថា៖ «យុទ្ធសាស្ត្រងើបមួយវ៉ៃមួយរបស់ លោកហ៊ុន សែន នេះជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ជនពាលមិនមែនជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់មេដឹកនាំរដ្ឋាភិបាល ឬក៏ប្រមុខរដ្ឋនោះទេ ជាយុទ្ធសាស្ត្រជនពាលដែលប្រើប្រាស់ ដើម្បីបង្ក្រាបធ្វើបាបធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ទៅដល់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ និងទៅដល់អ្នកដែលមានមតិតិចទៀននូវអំពើខុសឆ្គងរបស់មេដឹកនាំ។ ហើយយុទ្ធសាស្ត្រហ្នឹង ជាយុទ្ធសាស្ត្រទុច្ចរិតមិនថ្លៃថ្នូរ ជាយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ពួកផ្តាច់ការគ្រួសារនិយមដែលមិនគួរត្រូវប្រើទៀតទេ ពីព្រោះមេដឹកនាំត្រូវការការផ្សះផ្សាស្មារតីជាតិ ត្រូវការសាមគ្គីភាពដើម្បីកសាងប្រទេសរួមគ្នា ដើម្បីប្រឆាំងរួមគ្នាជាមួយថៃឈ្លានពានបច្ចុប្បន្នជាដើម»។
បើតាម លោកម៉ែន ណាត និងលោកអ៊ុំ សំអាន តាមរយៈសារហិង្សាងើបមួយវ៉ៃមួយដែលលោកហ៊ុន សែន បានគំរាមជាថ្មីទៀតនេះឆ្លុះបញ្ចាំងឱ្យឃើញថា មេបក្សកាន់អំណាចដែលលើកបន្តុបដោយវៀតណាមរូបនេះ មិនសូវយកចិត្តទុកដាក់ខ្វាយខ្វល់ពីការបាត់បង់ទឹកដីទៅថៃជាង៦០ទីតាំងនោះទេ ប៉ុន្តែមានការខ្វល់ខ្វាយខ្លាំងទៅលើការកាន់អំណាចតពូជ។
អ្នកឃ្លាំមើលទាំងនេះ បន្តថា ក្រោមការដឹកនាំរបស់ត្រកូលហ៊ុនជិត៥០ឆ្នាំមកនេះ ក្រៅពីធ្វើឱ្យកម្ពុជាបាត់បង់ទឹកដីទៅវៀតណាម ទៅថៃរាប់រយគីឡូម៉ែត្រក្រឡា គឺបានបំផ្លិចបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិស្ទើតែទាំងស្រុង អំពើពុករលួយ បក្ខពួកនិយម អយុត្តិធម៌សង្គម អំពើឆបោកគ្រប់ទម្រង់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញជាដើម បានកើតឡើងជាប្រព័ន្ធចាក់ស្រេះ បានធ្វើឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរទទួលរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្វើឱ្យកម្ពុជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះស្អុយអាសោចនៅពេញពិភពលោក៕
