លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែបង្ហាញជំហរដាច់ខាត និងម៉ឺងម៉ាត់បំផុតក្នុងការទាមទារឱ្យថៃដោះស្រាយបញ្ហាដែនអធិបតេយ្យលើកោះគុត រួមជាមួយការកំណត់ដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ការកំណត់ដែនសមុទ្រ អាចសម្រេចបានជោគជ័យប្រកបដោយចីរភាព និងតម្លាភាព គឺទាល់តែមានការកំណត់ដែនគោកឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាមុនសិន ពោលគឺ ការអារកាត់ ថាតើព្រំដែនគោករបស់កម្ពុជាស្ថិតនៅត្រង់ណាពិតប្រាកដនៃកោះគុត ទើបការកំណត់ព្រំដែនទឹកជាមួយថៃ និងសូម្បីតែជាមួយវៀតណាម អាចមានភាពច្បាស់លាស់ លុបបំបាត់បាននូវរាល់ភាពស្រពិចស្រពិល និងការពារផលប្រយោជន៍ជាតិបានពេញលេញ។
សូមបញ្ជាក់ថា ដំណើរការនៃការដោះស្រាយវិវាទតាមយន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំក្រោមឧបសម្ព័ន្ធទីប្រាំនៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS គឺជាដំណើរការច្បាប់ការទូតមួយដែលចាប់ផ្តើមឡើងនៅពេលរដ្ឋភាគីម្ខាងដាក់ពាក្យបណ្តឹងទៅកាន់អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ទោះបីជាភាគីម្ខាងទៀតមិនស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមដំបូងក៏ដោយ។
បន្ទាប់មក គណៈកម្មការផ្សះផ្សាមួយប្រកបដោយអ្នកជំនាញច្បាប់អន្តរជាតិចំនួន ៥រូប នឹងត្រូវបង្កើតឡើង ដោយភាគីនីមួយៗជ្រើសរើសសមាជិក ២រូប ហើយសមាជិកទាំង ៤រូប រួមគ្នាជ្រើសរើសប្រធានគណៈកម្មការម្នាក់។
គណៈកម្មការនេះ មានភារកិច្ចពិនិត្យមើលអង្គហេតុ ស្តាប់ការបកស្រាយ និងស្វែងរកចំណុចរួមដើម្បីសម្របសម្រួលឱ្យភាគីទាំងពីរឈានទៅរកការព្រមព្រៀងគ្នា ប៉ុន្តែត្រូវចងចាំថា លទ្ធផលចុងក្រោយដែលចេញដោយគណៈកម្មការនេះ គឺមានទម្រង់ជា «របាយការណ៍ និងអនុសាសន៍» ប៉ុណ្ណោះ ពោលគឺវាមិនមានតម្លៃគតិយុត្តិបង្ខំឱ្យអនុវត្តតាមដូចសាលដីការបស់តុលាការអន្តរជាតិនោះទេ។
យ៉ាងណាក្តី យន្តការនេះ មានសម្ពាធនយោបាយ និងសីលធម៌អន្តរជាតិខ្ពស់បំផុត ព្រោះវាបង្កើតជាឯកសារផ្លូវការដែលបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃបន្ទាត់ព្រំដែនតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យភាគីដែលរឹងរូសប្រឈមនឹងការខូចខាតកេរ្តិ៍ឈ្មោះនៅលើឆាកអន្តរជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
ការលើកឡើងរបស់ភាគីថៃដែលយកយន្តការគណៈកម្មាធិការព្រំដែនរួមទ្វេភាគី JBC មកធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំង ដើម្បីគំរាមកំហែងលើបំណងរបស់កម្ពុជា ក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS នោះ គឺគ្រាន់តែជាល្បែងនយោបាយការទូតបែបការពារនិយម និងជាយុទ្ធសាស្ត្រពន្យារពេលដ៏ដដែលៗ របស់ទីក្រុងបាងកកតែប៉ុណ្ណោះ។
ថៃកំពុងមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការបាត់បង់ប្រៀបក្នុងការចរចាបែបបិទទ្វារទ្វេភាគី ដែលពួកគេតែងតែប្រើប្រាស់ឧត្តមភាពជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ច និងឥទ្ធិពលតំបន់ធំជាងដើម្បីដាក់សម្ពាធមកលើកម្ពុជា។
ការដែលថៃអះអាងថា លទ្ធផលនៃយន្តការ UNCLOS គ្រាន់តែជាអនុសាសន៍គ្មានកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ គឺជាការបន្ទាបតម្លៃលើប្រព័ន្ធច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីជាលេសក្នុងការមិនព្រមចូលតុចរចាដែលមានតម្លាភាព និងមានអាជ្ញាកណ្តាលអន្តរជាតិដឹងឮ ព្រោះពួកគេដឹងច្បាស់ថា បន្ទាត់ព្រំដែនសមុទ្រដែលពួកគេបានប្រកាសជាឯកតោភាគីកាលពីឆ្នាំ១៩៧៣ នោះ មានភាពទន់ខ្សោយផ្នែកគតិយុត្តិអន្តរជាតិខ្លាំងណាស់ បើធៀបនឹងគោលការណ៍ច្បាប់សមុទ្រទំនើប។
មួយវិញទៀត ការប្រកាសខ្សែបន្ទាត់ឯកតោភាគីរបស់ថៃកាលពីអតីតកាល ដោយអះអាងសិទ្ធិអធិបតេយ្យផ្តាច់មុខលើកោះគុត គឺជាការរំលោភលើសន្ធិសញ្ញាបារាំងសៀម ឆ្នាំ១៩០៧ យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះសន្ធិសញ្ញានោះបានប្រគល់ពាក់កណ្តាល់នៃកោះគុតមកឱ្យស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។
ផ្អែកលើការបញ្ជាក់ផ្លូវការពីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃ និងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ លោក Sihasak Phuangketkeow ដែលត្រូវបានដកស្រង់ និងផ្សព្វផ្សាយដោយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃ The Nation Thailand នៅថ្ងៃទី៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ភាគីថៃបានបង្ហាញជំហរមិនពេញចិត្តនឹងការសម្រេចចិត្តរបស់កម្ពុជាក្នុងការប្រើប្រាស់យន្តការផ្សះផ្សាដោយចាប់បង្ខំនេះ។
តាមរយៈប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការខាងលើ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសថៃ បានលើកឡើងថា ថៃមិនយល់ស្របនឹងការប៉ុនប៉ងរបស់កម្ពុជាក្នុងការបង្វែរ ឬពង្រីកវិសាលភាពនៃដំណើរការនេះ ដើម្បីបញ្ចូលការចរចាអភិវឌ្ឍន៍ធនធានរួមនៅតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នានោះទេ ទោះបីជាការចរចាកំណត់ខណ្ឌសីមាព្រំដែនសមុទ្រមិនអាចឈានទៅមុខក៏ដោយ។
លើសពីនេះ តាមរបាយការណ៍ដដែល ភាគីថៃបានជ្រើសរើសសមាជិកផ្សះផ្សាចំនួន ២រូបរួចរាល់ហើយ ប៉ុន្តែគ្រាន់តែរង់ចាំការអនុម័តជាផ្លូវការពីគណៈរដ្ឋមន្ត្រីថៃតែប៉ុណ្ណោះ ដោយអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលថៃបានព្យាយាមពន្យល់ដល់សាធារណជន និងតំណាងការទូតមកពីជាង ៧០ប្រទេសថា ដំណើរការក្រោម UNCLOS នេះ គឺគ្រាន់តែជាការពិគ្រោះយោបល់លើបន្ទាត់ព្រំដែនសមុទ្រតាមច្បាប់អន្តរជាតិប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាការចរចាដើម្បីបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលឡើយ។
ប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែមានភាពវៃឆ្លាត និងមិនត្រូវធ្លាក់ក្នុងអន្ទាក់ការទូតនេះទេ។ កម្ពុជាត្រូវតែរក្សាជំហររឹងមាំថា បញ្ហាអធិបតេយ្យភាពដែនដី និងសិទ្ធិដែនសមុទ្រ គឺជារឿងតែមួយដែលមិនអាចកាត់ផ្តាច់បានឡើយ។
ដើម្បីដោះស្រាយករណីដ៏ស្មុគស្មាញនេះ កម្ពុជាត្រូវតែជម្រុះចោលនូវវប្បធម៌ការទូតបែបយោគយល់នយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ រួចបែរមកពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសពិតប្រាកដ ដោយបង្កើតក្រុមការងារច្បាប់ និងបច្ចេកទេសព្រំដែនសមុទ្រកម្រិតខ្ពស់ដែលឯករាជ្យ និងមិនស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលនយោបាយ បំពេញដោយអ្នកជំនាញការច្បាប់អន្តរជាតិ និងអ្នកភូមិសាស្ត្រនយោបាយជើងចាស់ដែលអាចតទល់នឹងល្បិចកលពន្យារពេលរបស់ថៃ។
ទន្ទឹមនឹងនេះ ភាពកម្សោយនៃការរៀបចំកញ្ចប់ឯកសារគតិយុត្តិ និងភស្តុតាងប្រវត្តិសាស្ត្រនាពេលកន្លងមក ត្រូវតែជំនួសមកវិញដោយការគណនាខ្សែបន្ទាត់មូលដ្ឋានដ៏ម៉ឺងម៉ាត់បំផុត ដើម្បីលាតត្រដាងថា បន្ទាត់ឯកតោភាគីរបស់ថៃគឺជាការរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិយ៉ាងព្រហើន។
លើសពីនេះ រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែបោះបង់ចោលនូវទម្លាប់នៃការចរចាជាលក្ខណៈសម្ងាត់ទ្វេភាគី ដែលតែងតែធ្វើឱ្យកម្ពុជាធ្លាក់ក្នុងភាពចាញ់ប្រៀប ហើយងាកមកអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រការទូតពហុភាគីយ៉ាងសកម្មលើឆាកអន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រពីប្រទេសមហាអំណាច និងសមាជិកអាស៊ាន។
ជំហររបស់រដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែលុបបំបាត់ការសង្ស័យរបស់សាធារណជន ដោយមិនត្រូវបំបែកការចរចាព្រំដែនសមុទ្រចេញពីការចរចាបែងចែកផលប្រយោជន៍ថាមពលជាដាច់ខាត ព្រោះការប្រញាប់ប្រញាល់ចង់បានផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីប្រេងកាត ដោយទុកឱ្យបញ្ហាអធិបតេយ្យភាពដែនដីស្ថិតក្នុងភាពមិនច្បាស់លាស់ គឺជាការដើរខុសយុទ្ធសាស្ត្រដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត។
លើសពីនេះ យន្តការអន្តរជាតិនឹងមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅដោយរលូនឡើយ បើរដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅតែបន្តភ័យខ្លាចការប៉ះពាល់ដល់កិច្ចព្រមព្រៀងដែនសមុទ្រប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងកម្ពុជា និងវៀតណាម ឆ្នាំ១៩៨២ ដែលជាចំណងនយោបាយដ៏រសើបរបស់គណបក្សកាន់អំណាចនោះ។
តំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយថៃ និងតំបន់ទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រជាមួយវៀតណាម មានការទាក់ទងគ្នាដោយផ្ទាល់ផ្នែកភូមិសាស្ត្រនយោបាយ ដូច្នេះជំហរទន់ភ្លន់ ឬការខ្លាចចិត្តប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ នឹងធ្វើឱ្យកម្ពុជាខាតបង់ទាំងសងខាង។
ក្នុងការគណនាបន្ទាត់មូលដ្ឋានតាមគោលការណ៍ UNCLOS កម្ពុជាត្រូវតែមានភាពហ្មត់ចត់ជាទីបំផុត ដោយមិនត្រូវបណ្តោយឱ្យមានការកែប្រែបន្ទាត់ណា ដែលខាតបង់ផលប្រយោជន៍ជាតិ ដើម្បីគ្រាន់តែផ្គាប់ចិត្តវៀតណាម ឬជៀសវាងជម្លោះត្រីភាគីនោះឡើយ។
ភាពច្បាស់លាស់នៃព្រំដែនគោកនៅលើកោះគុត គឺជាសោរគន្លឹះដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពស្មោះត្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ចំពោះជាតិសាសន៍ខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើគណបក្សកាន់អំណាចនៅតែបន្តប្រើប្រាស់លេសនៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ឬការរក្សាសន្តិភាពជាមួយប្រទេសជិតខាង ដើម្បីជៀសវាងការទាមទារអធិបតេយ្យភាពពិតប្រាកដនៅលើកោះគុត នោះមានន័យថា រដ្ឋាភិបាលកំពុងលះបង់គ្រឹះស្ថានដ៏រឹងមាំរបស់ជាតិដើម្បីផលប្រយោជន៍នយោបាយរយៈពេលខ្លី។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែយល់ថា ការការពារបូរណភាពទឹកដី មិនមែនជាកម្មវត្ថុនៃការចរចាដោះដូរពាណិជ្ជកម្មនោះទេ។
ចំពោះការរំពឹងទុកថា ថៃនឹងគោរពតាមលទ្ធផលផ្សះផ្សារបស់ UNCLOS ដូចករណីអូស្ត្រាលី និងទីម័រខាងកើតនោះ គឺជាការគិតបែបក្មេងខ្ចី និងខ្វះការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្ត្រ ព្រោះបរិបទនយោបាយជាតិនិយមជ្រុលរបស់ថៃ និងមេរៀនជូរចត់នៃក្តីក្តាំងប្រាសាទព្រះវិហារឆ្នាំ១៩៦២ បានធ្វើឱ្យថៃមិនងាយនឹងទទួលយកសម្ពាធពីខាងក្រៅឡើយ។
ដូច្នេះ បើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែរារែក មិនហ៊ានប្រើប្រាស់យន្តការអន្តរជាតិឱ្យអស់លទ្ធភាព ដោយសារតែខ្លាចខូចទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី នោះកម្ពុជានឹងត្រូវជាប់អន្ទាក់នៃការគំរាមកំហែងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច និងយោធារបស់ថៃជារៀងរហូត។
ទោះបីជាដឹងថាលទ្ធផលចុងក្រោយ អាចនឹងត្រូវថៃបដិសេធ ក៏កម្ពុជាមិនត្រូវបង្ហាញភាពទន់ជ្រាយក្នុងការដើរលើផ្លូវច្បាប់អន្តរជាតិនោះដែរ។ ការដេញដោលតាមផ្លូវច្បាប់នៅចំពោះមុខគណៈកម្មការផ្សះផ្សាអន្តរជាតិ គឺជាឱកាសតែមួយគត់ដើម្បីលាងជម្រះនូវទស្សនៈអវិជ្ជមានដែលថា រដ្ឋាភិបាលបច្ចុប្បន្នមានជំហរទន់ជ្រាយចំពោះប្រទេសជិតខាង។
លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ត្រូវតែប្រើប្រាស់ឱកាសនេះដើម្បីបង្ហាញពីភាពចាស់ទុំ និងភាពដាច់ខាតក្នុងការដឹកនាំ ដោយមិនត្រូវបន្តដើរតាមគន្លងចាស់នៃការការទូតបែបបងប្អូនធម៌ ដើម្បីតែអំណាចគ្រួសារនោះទេ។
ជារួម យុទ្ធសាស្ត្រដោះស្រាយវិវាទតាមយន្តការច្បាប់សមុទ្រ នឹងក្លាយជាការសម្តែងល្ខោននយោបាយឥតន័យ ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានៅតែខ្វះភាពក្លាហាន ក្នុងការកំណត់យកបញ្ហាអធិបតេយ្យភាពលើកោះគុត និងការខណ្ឌសីមាដែនគោកជាលក្ខខណ្ឌដាច់ខាតមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។
ការការពារផលប្រយោជន៍សមុទ្រខ្មែរ ទាមទារឱ្យមានមេដឹកនាំដែលហ៊ាននិយាយការពិត និងហ៊ានប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធពីទាំងភាគីថៃ និងវៀតណាម ដើម្បីធានាថាធនធានធម្មជាតិ និងទឹកដីរបស់ដូនតា មិនត្រូវបានបាត់បង់ ឬចែករំលែកដោយអយុត្តិធម៌ក្រោមស្លាកនៃការអភិវឌ្ឍរួមនោះឡើយ៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
