ប្រជាសហគមន៍ការពារព្រៃឈើ ឱ្យដឹងថា សត្វព្រៃជាច្រើនប្រភេទ រួមមាន ដំរីព្រៃ ខ្លាឃ្មុំ ខ្ទីង ប្រើស ឈ្លូស ទន្សោង ក្ងោក និងជ្រូកព្រៃជាដើម បន្តបាត់បង់ជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយសារអន្ទាក់ ការលួចបរបាញ់ និងការបាត់បង់ជម្រកជាដើម ក្នុងតំបន់អភិរក្សជួរភ្នំក្រវាញកណ្ដាល ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរ៉ាល់ តំបន់ព្រៃសង្ឃសហគមន៍រុក្ខវ័ន ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រេច ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី និងដែនជម្រកសត្វព្រៃឡង់ ជាដើម។
ពួកគេបារម្ភពីអនាគតសត្វព្រៃកម្រទាំងនេះ នឹងផុតពូជនៅថ្ងៃខាងមុខ ប្រសិនបើក្រសួងបរិស្ថាននៅខ្វះចន្លោះអនុវត្តច្បាប់ និងគ្មានវិធានការការពារឱ្យជាក់លាក់។
ជនជាតិដើមភាគតិចព្នងខេត្តមណ្ឌលគិរី លោក គ្រើង តុលា ប្រាប់វីអូឌីនៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនាថា បច្ចុប្បន្នសកម្មភាពប្រើកាំភ្លើងច្នៃ និងជំពាមកៅស៊ូ ដែលអាចសម្លាប់សត្វព្រៃបាន នៅតែកើតមានច្រើន ក្នុងតំបន់អភិរក្សរួមមាន ដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំព្រេច និងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំណាមលៀរ ក្នុងខេត្តមណ្ឌលគិរី។
លោកថា អ្នកដែលលួចប្រើកាំភ្លើងច្នៃ ភាគច្រើនជាមន្ត្រីទាហាន និងនគរបាលមូលដ្ឋាន ប្រសិនបើពលរដ្ឋសាមញ្ញភាគច្រើន មិនហ៊ានប្រើប្រាស់កាំភ្លើងច្នៃ បរបាញ់សត្វព្រៃនោះទេ។ លោកសង្កេតឃើញថា អ្នកមានលុយមានអំណាចខ្លះ ចូលចិត្តហូបសាច់ព្រៃ កុម្ម៉ង់ទិញសាច់សត្វព្រៃក្នុងតម្លៃខ្ពស់ពីក្រុមឈ្មួញ ដែលជាហេតុនាំឱ្យព្រានព្រៃ លួចបរបាញ់សត្វព្រៃ ដើម្បីជួញដូរ។
លោក គ្រើង តុលា និយាយថា៖ «អ្នកមានលុយ… អ្នកដែលចូលចិត្តហូបសាច់ ពេលខ្លះគាត់កម្ម៉ង់ដែរ អញ្ចឹងណា។ ក៏ដល់ពេលគាត់កម្ម៉ង់ ហ៊ានទិញតម្លៃថ្លៃ ឧទាហរណ៍ថា យើងសត្វជ្រូកមួយ ៨០គីឡូ តម្លៃវាតែ ៨០ម៉ឺនទេ ប៉ុន្តែបើសត្វស្វាមួយឧទាហរណ៍ថា ២០ ម៉ឺនអីអញ្ចឹងទៅណា តូចញែប ប៉ុន្តែវាថ្លៃ អានេះជាបញ្ហាមួយដែរ បាទ! អញ្ចឹងធ្វើឱ្យព្រានព្រៃហ្នឹង គឺចូលចិត្តចូល… ចូលព្រៃតែម្តង ដោយសារវា តម្លៃវាថ្លៃ បាទ!»។
ប្រជាសហគមន៍ម្នាក់ ដែលតែងតែនាំភ្ញៀវទេសចរឡើងភ្នំខ្នងវាល ក្នុងតំបន់ឧទ្យានជាតិជួរភ្នំក្រវាញកណ្តាល គឺលោក វី រ៉ាន់ ប្រាប់ថា តំបន់ឧទ្យានជាតិជួរភ្នំក្រវាញកណ្តាល និងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំឱរ៉ាល់ ឋិតនៅចំណុចខ្នងវាល ខ្នងផ្សារ ភ្នំថ្មព្រុយ ភ្នំខ្នងដងពេញ និងភ្នំដូនពាយ ដែលជាកន្លែងសត្វព្រៃស្វែងរកចំណី សកម្មភាពពង្រាយអន្ទាក់ចាប់សត្វព្រៃនៅតំបន់នោះ បានថយចុះច្រើននៅឆ្នាំនេះ បើធៀបនឹងឆ្នាំមុនៗ។
លោកថា កន្លងទៅ ក្នុងពេលពួកលោកចុះល្បាតព្រៃម្តងៗ ប្រទះឃើញអន្ទាក់រាប់រយអន្ទាក់ ដែលព្រានព្រៃលួចដាក់ចាប់សត្វខ្ទីង ខ្លាឃ្មុំ និងជ្រូកព្រៃ ហើយជូនកាលពួកលោកប្រទះឃើញជ្រូកព្រៃ និងខ្ទីង ងាប់ស្អុយរលួយ ជាប់នឹងអន្ទាក់គួរអាណិតអាសូរ។
លោកបន្ថែមថា ថ្វីត្បិតតែអន្ទាក់ថយចុះក្តី ក៏ប៉ុន្តែជីវិតសត្វព្រៃនៅតែរងហានិភ័យខ្ពស់ មិនទទួលបានការពារឱ្យច្បាស់លាស់នៅឡើយទេ។
លោក លី រ៉ាន់ និយាយថា៖ «អារឿងសត្វ វាមានគ្រប់ប្រភេទ សត្វដំរី… ភាគច្រើន បើត្រូវជាងគេភាគច្រើនឃើញតែខ្ទីង របួស… ប៉ុន្មានពីរឆ្នាំនេះឃើញតែខ្ទីង ខ្ទីងហើយនិងជ្រូកព្រៃ ឈ្លូស ខ្លាឃ្មុំអី… ជាប់ ហើយនិងកំប្រុក សត្វក្ងោក… សត្វក្ងោកហ្នឹងឥឡូវចង់ដាច់ពូជដែរហើយ ឃើញនៅទឹកជ្រោះ… ដើរតូចខ្ញុំហ្នឹង មានប៉ុន្មានក្បាល មានទៅជួប។ នៅនេះសំបូរណាស់ គ្រាន់តែភ្នំនៅមុខផ្ទះខ្ញុំ ក្ងោកតូច សំបូរណាស់ យំរាល់តែព្រឹក រាល់តែល្ងាច យប់ឡើងយំទៅខាងលិចព្រៃ… »។
សមាជិកព្រៃសង្ឃសហគមន៍រុក្ខាវ័ន នៅខេត្តឧត្តរមានជ័យ គឺព្រះតេជគុណ តោន បូលីន ក៏បារម្ភពីជោគវាសនាសត្វព្រៃកម្រជាច្រើនក្នុងតំបន់អភិរក្សនេះ រងការគំរាមកំហែងដោយសារអន្ទាក់។
ព្រះអង្គបន្ថែមថា អ្នកភូមិមួយចំនួន រស់នៅជុំវិញតំបន់អភិរក្សនេះ តែងតែលួចពង្រាយអន្ទាក់ចាប់សត្វព្រៃ និងលួចបរបាញ់ ដោយសារកត្តាជីវភាព។ លើសពីនេះ សកម្មភាពលួចដាក់អន្ទាក់ចាប់សត្វព្រៃកើតមានច្រើនក្នុងពេលផ្ទុះអាវុធជាមួយសៀម កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ ធ្វើឱ្យសត្វព្រៃបាត់បង់ច្រើន។
ព្រះតេជគុណ តោន បូលីន មានសង្ឃដីកាបន្ថែមថា៖ «ជាពិសេសសម័យសង្គ្រាម កាប់ឈើ ដាក់អន្ទាក់សព្វបែបយ៉ាងទាំងអស់ បើយើងនិយាយទៅគាត់មិនខ្វះខាត ចេះដឹងទេ គាត់នៅតែបំពាន ណាមួយដើម្បីជីវភាព»។
របាយការណ៍របស់ក្រសួងបរិស្ថាន ស្តីពីលទ្ធផលការងារអនុវត្តច្បាប់ និងការបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិ ចាប់ពីខែមករា ដល់ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បង្ហាញថា សត្វព្រៃនៅតែរងការគំរាមកំហែងអាយុជីវិត ស្របពេលដែលអន្ទាក់ជាង ១ម៉ឺនខ្សែ បានរកឃើញក្នុងរយៈពេល ៥ខែ ឆ្នាំ២០២៦នេះ។ ក្រៅពីអន្ទាក់ខ្សែ មន្ត្រីបានដកហូតអន្ទាក់ឆក់អគ្គិសនីជាង ១ពាន់ម៉ែត្រ (១២២៥) កាំភ្លើងកែច្នៃ ៨៦ដើម, អាវុធ ៤ដើម និងវត្ថុតាងមួយចំនួនទៀត ដែលជនល្មើសប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រព្រឹត្តបទល្មើសសត្វព្រៃ។
វីអូឌី មិនទាន់អាចទាក់ទងសុំការបំភ្លឺជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងបរិស្ថាន លោក ខ្វៃ អាទិត្យា បាននៅឡើយទេ គិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។
តែយ៉ាងណា កន្លងទៅ ក្រសួងបរិស្ថាន បានបង្កើតយុទ្ធនាការ «អន្ទាក់សូន្យ» (Zero-Snaring Campaign) ដោយសហការជាមួយអង្គការដៃគូអភិរក្សនានា ក្នុងគោលបំណងលុបបំបាត់អន្ទាក់គ្រប់ប្រភេទ ចេញពីព្រៃកម្ពុជា។
ក្រសួងអំពាវនាវឱ្យមហាជនបញ្ឈប់បរិភោគ និងជួញដូរ ទិញ និងលក់ ជាពិសេសម្ចាស់ភោជនីយដ្ឋាន និងអាហារដ្ឋានទាំងអស់ ត្រូវលុបបំបាត់ការលក់មុខម្ហូបសាច់សត្វព្រៃ។ បន្ថែមពីនេះទៀត ក្រសួងលើកទឹកចិត្តឱ្យពលរដ្ឋគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ចូលរួមរាយការណ៍ប្រាប់សមត្ថកិច្ច ប្រសិនបើឃើញមានការដាក់អន្ទាក់ ឬការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់។
ជុំវិញរឿងនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងធនធានធម្មជាតិ លោក ប៊ី វ៉ាន់នី សង្កេតឃើញថា ក្រសួងបរិស្ថាននៅតែគ្មានវិធានការច្បាស់លាស់ ទប់ស្កាត់ការដាក់អន្ទាក់ចាប់សត្វព្រៃ និងលុបបំបាត់កាំភ្លើងច្នៃ លួចបរបាញ់សត្វព្រៃខុសច្បាប់។ លោកស្នើឱ្យក្រសួងបង្កើនការផ្សព្វផ្សាយពីច្បាប់ រឹងបន្តឹងការអនុវត្តច្បាប់ និងអប់រំណែនាំផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានទូលំទូលាយ ពីសារប្រយោជន៍សត្វព្រៃ។
លោក ប៊ី វ៉ាន់នី ថ្លែងថា៖ «ហើយយើងមានវិធានការបែបណា ចំពោះសហគមន៍ដែលរស់នៅជុំវិញតំបន់អភិរក្ស ឬក៏អ្នករស់នៅក្នុងតំបន់អភិរក្ស ព្រោះយើងឃើញហើយក្នុងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច គាត់រស់នៅក្នុងអភិរក្ស ហើយពេលខ្លះគាត់រករបរដាក់អន្ទាក់សត្វព្រៃហ្នឹង ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ អញ្ចឹងយើងត្រូវតែមានវិធានការ ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងអស់ហ្នឹង ព្រោះការដាក់អន្ទាក់គឺជាបញ្ហាប្រឈមខ្លាំងណាស់ ក្នុងការធ្វើឱ្យសត្វព្រៃបាត់បង់»។
សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ មើលឃើញថា ការអនុវត្តច្បាប់ធូររលុង ការកាប់ទន្ទ្រានព្រៃជម្រកសត្វព្រៃ និងខ្វះការយកចិត្តទុកដាក់ពីក្រសួងសាមី ក៏ជាផ្នែកមួយធ្វើឱ្យសត្វព្រៃបន្តបាត់បង់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ៕
