សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ បានបើកសវនាការសួរដេញដោលលើអង្គសេចក្តីក្នុងសំណុំរឿងរបស់សកម្មជនផ្សព្វផ្សាយកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា លោក ស្រ៊ុន ស្រ៊ន ដែលបានប្តឹងទាស់ទៅនឹងសាលក្រមកំបាំងមុខរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញ ដែលផ្តន្ទាទោសលោក ពីបទ ញុះញង់ឱ្យមានការរើសអើង ដែលជាបទល្មើសថ្មីមួយទៀត ដោយមានក្រសួងយុត្តិធម៌ជាដើមបណ្តឹង។
សកម្មជនផ្សព្វផ្សាយកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងបារីស២៣តុលា លោក ស៊្រុន ស៊្រន និងសហការីរបស់លោកចំនួន២រូបទៀត រួមមាន កញ្ញា ភឹង សោភា និងលោក សាន សិទ្ធ ត្រូវសមត្ថកិច្ចចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤។ លោក ស៊្រុន ស្រ៊ន ក៏ត្រូវបានសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ សម្រេចផ្តន្ទាទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ៤លានរៀល ពីបទ ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម កាលពីថ្ងៃទី២៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ ការចាប់ខ្លួន និងផ្តន្ទាទោសសកម្មជន២៣តុលា ធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីពួកគេបាននិយាយពីគុណសម្បត្តិ និងគុណវិបត្តិនៃការបញ្ចូលខេត្តចំនួន៤ របស់កម្ពុជា ទៅក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ជាមួយប្រទេសវៀតណាម និងឡាវ (CLV)។
តែយ៉ាងណា ស្របពេលដែលលោក ស៊្រុន ស៊្រន ជាប់ពន្ធនាគារបានរយៈពេលជិត ២ឆ្នាំមកហើយនេះ នៅព្រឹកថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានបើកសវនាការលើសំណុំរឿងថ្មីមួយទៀត ដែលលោក ស៊្រុន ស៊្រន បានប្តឹងសារទុក្ខប្រឆាំងនឹងសាលដីកាកំបាំងមុខ របស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលចោទប្រកាន់លោកពាក់ព័ន្ធនឹងបទ ញុះញង់ ដែលមានដើមបណ្តឹងជាក្រសួងយុត្តិធម៌។ នេះបើតាមមន្ត្រីផ្នែកសិទ្ធិមនុស្សនៃសមាគមអាដហុក។
លោក យី សុខសាន្ត មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានថ្លែងឱ្យដឹងនៅមុខសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញថា នៅថ្ងៃនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍ បានបើកសវនាការលើសំណុំរឿងថ្មីមួយទៀតរបស់លោក ស៊្រុន ស៊្រន ពាក់ព័ន្ធនឹងបទចោទ ញុះញង់ ដែលតុលាការក្រុងភ្នំពេញ បានផ្តន្ទោទោសលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន ដោយកំបាំងមុខ ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ២ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ៤លានរៀល កាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៤។
លោកបន្តថា ការចោទពីបទញុះញង់ថ្មីមួយទៀតនេះ គឺបន្ទាប់ពីលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន បានបង្ហោះសារលើបណ្តាញសង្គមកាលពីអំឡុងឆ្នាំ២០២៣ ឱ្យក្រសួងយុត្តិធម៌ធ្វើការបកស្រាយ ជុំវិញការតែងតាំងប្រធានតុលាការកំពូល ពីសំណាក់រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងយុត្តិធម៌ ដែលលោកស៊្រុន ស្រ៊ន យល់ថា ការតែងតាំងនេះ ខុសពីនីតិវិធី ព្រោះអ្នកដែលមានសិទ្ធិតែងតាំងប្រធានតុលាការ ឬចៅក្រម ឬព្រះរាជអាជ្ញា គឺឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម។
លោកថា៖ «អាចំណុចហ្នឹងហើយដែលគាត់[លោក ស៊្រុន ស្រ៊ន]គ្រាន់តែឱ្យបកស្រាយទេ ប៉ុន្តែក្រសួងមិនបកស្រាយ បែរជាប្តឹងគាត់ទៅតុលាការដើម្បីធ្វើការចោទប្រកាន់គាត់ រហូតមកដល់ថ្ងៃនេះ ទើបយើងដឹងថា នៅពេលដែលគាត់ជាប់ឃុំរឿង CLV បានជិត២ឆ្នាំហើយ បានលេចរឿងមួយទៀត ពាក់ព័ន្ធជាមួយរឿង ញុះញង់ ដែរ ពាក់ព័ន្ធនឹងក្រសួងយុត្តិធម៌ចេញសេចក្តីសម្រេចដែលតែងតាំងប្រធានតុលាការស្តីទីនេះបាទ»។
មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ យល់ថា ការបន្តចោទប្រកាន់ និងបន្ថែមបទល្មើសថ្មី ទៅលើសកម្មជន២៣តុលារូបនេះ ជាការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញទៅលើអ្នកដែលហ៊ានបញ្ចេញមតិរិះគន់ដើម្បីស្ថាបនា និងជាការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជា។
លោក យី សុខសាន្ត ថ្លែងបន្តថា៖ «នេះជាហេតុផលមួយដែលយើងមើលទៅឃើញ វាមិនខុសពីអ្នកនយោបាយទេ ដែលយើងមើលឃើញថា រឿងក្តីពេលខ្លះ នៅពេលដែលមនុស្សម្នាក់ជិតរួចខ្លួនហើយ វាមានចេញបទល្មើសអីផ្សេងៗទៀត យកមកដាក់ទោសទណ្ឌបន្ថែមទៀត ពាក់ព័ន្ធទៅអ្នកដែលមានវោហោសព្ទក្នុងការបញ្ចេញមតិ។ ហើយអ្វីដែលពួកគាត់ធ្វើនេះ គឺថាគាត់ ជាចេតនារបស់គាត់ គឺគាត់ចង់ផ្សព្វផ្សាយឱ្យពលរដ្ឋដឹងអំពីច្បាប់នៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ថាតើអំណាចនៅស្រុកខ្មែរគេបែងចែកជា៣ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិ នីតិប្រតិបត្តិ តុលាការ នៅពេលដែលនីតិប្រតិបត្តិហ្នឹងលោកតែងតាំងនីតិបញ្ញត្តិហ្នឹង តើវាខុសច្បាប់ ឬស្របច្បាប់ ឬវាត្រូវនីតិវិធីដែលអត់?»។
ចំណែក មេធាវីការពារក្តីឱ្យលោក ស៊្រុន ស៊្រន គឺលោក សឺន ជុំជួន បានឱ្យដឹងដែរថា ក្នុងសវនាការនោះ ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជំនុំជម្រះនៃសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ បានសួរដេញដោលទៅលើអង្គហេតុ និងអង្គច្បាប់ និងផ្អែកទៅលើសាក្សីមួយចំនួន ពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្សព្វផ្សាយនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់លោកស៊្រុន ស្រ៊ន។
លោកមេធាវីបានការពារថា ផ្អែកតាមភស្តុតាង សាក្សី និងអត្ថន័យសារជាវីដេអូនៅលើបណ្តាញសង្គមរបស់ លោក ស៊្រុន ស្រ៊ន គឺធ្វើឡើងក្នុងបំណងល្អ និងគ្មានចេតនាណាមួយញុះញង់ធ្វើឱ្យមានស្ថានភាពវឹកវរដល់សន្តិសុខសង្គម ដូចការចោទប្រកាន់នោះទេ។ ការណ៍នេះ លោកស្នើឱ្យសាលាឧទ្ធរណ៍ ពិចារណារទៅលើនីតិវិធីរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដែលបានជម្រះក្តីក្នុងសំណុំរឿងនេះដោយកំបាំងមុខ ដោយមិនមានវត្តមានកូនក្តីរបស់លោក នៅគ្រប់នីតិវិធី រហូតដល់ថ្ងៃប្រកាសសាលក្រមកាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៤ ដោយទម្លាក់បទចោទប្រកាន់ទៅលើលោក ស៊្រុន ស៊្រន។
លោកថា៖ «នីតិវិធីរបស់តុលាការសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញហ្នឹង គឺអវត្តមានជនជាប់ចោទទាំងអស់ គឺអត់មានវត្តមានទេ ទាំងនៅក្នុងដំណាក់កាលអយ្យការ ដំណាក់កាលចៅក្រមស៊ើប ដំណាក់កាលជំនុំជម្រះគឺអវត្តមានទាំងអស់ ចឹងកន្លែងនេះហើយដែលយើងស្នើសុំឱ្យតុលាការពិចារណាទៅលើនីតិវិធីរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីពិចាណារលុបចោលសាលក្រមនេះ ឱ្យជនជាប់ចោទរួចផុតពីបទចោទ»។
បើតាម លោកមេធាវី សឺន ជុំជួន សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ នឹងប្រកាសសាលដីកាលើសំណុំរឿងនេះនៅថ្ងៃទី២២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ខាងមុខនេះ។
ជាមួយគ្នានេះ ភរិយាលោក ស៊្រន់ ស៊្រន គឺអ្នកស្រី ស៊ឹង សុភីណា បានស្នើដល់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ពិចារណាទម្លាក់បទចោទទៅលើស្វាមីរបស់អ្នកស្រី និងដោះលែងគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញ ខណៈសកម្មភាពរបស់លោក ស៊្រុន ស៊្រន នាពេលកន្លងមក ធ្វើឡើងដើម្បីផលប្រយោជន៍ជាតិ។
អ្នកស្រីថា៖ «មានតែសំណូមពរឱ្យតុលាការពិចារណាទៅលើបទចោទគាត់ទេ […] ព្រោះគាត់ធ្វើការងារហ្នឹងក៏ដើម្បីប្រទេសជាតិទាំងមូលដែរ គោលបំណងគាត់គឺជួយសង្គម ជួយផ្សព្វផ្សាយឱ្យពលរដ្ឋគោរពមន្ត្រី ស្រឡាញ់មន្ត្រី និងការពារប្រព័ន្ធតុលាការ»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញករណីនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យក្រសួងយុត្តិធម៌ លោក សេង ឌីណា និងអ្នកនាំពាក្យសាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ លោក ឃុន លាងម៉េង បានទេនៅរសៀលថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ។
ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម CLV-DTA វិញគឺមានមនុស្សប្រហែល ១០០នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួនចាប់តាំងពីចុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ ហើយជាមួយគ្នានោះ មានជាង ៦០នាក់ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ និងដាក់ពន្ធនាគារ សម្រាប់ការតវ៉ានៅលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម ផែនការប្រមូលផ្តុំ ឬបង្ហាញពីអារម្មណ៍របស់ពួកគេអំពីការជាប់ពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងករណី CLV-DTA ក្នុងនោះមានទាំងសកម្មជនផ្សព្វផ្សាយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលានេះផងដែរ។
ដីការបស់តុលាការ បានលើកឡើងថា ជនជាប់ចោទបានបង្កើតព័ត៌មាន«បំភ្លៃ»និង«ប្រឌិត» ដោយមានចេតនាទុច្ចរិត ញុះញង់ឱ្យមានការខឹងសម្បារប្រឆាំងនឹងថ្នាក់ដឹកនាំ ដែលបណ្តាលឱ្យខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខជាតិ។
តែយ៉ាងណា ក្រោយមករដ្ឋាភិបាលបានប្រកាសដកខ្លួនចេញពី CLV-DTA រយៈពេល ២០ឆ្នាំ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៤ បន្ទាប់ពីការតវ៉ា និងការរិះគន់តាមបណ្តាញសង្គម។
សមាជិកគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក ធែល ធីលែន ដែលទើបចេញពីពន្ធនាគារ ក្រោយអនុវត្តទោសចប់ ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿង CLV នេះដែរ បានលើកឡើងថា ការចោទប្រកាន់ទៅលើសកម្មជនដែលស្នេហាជាតិ ហាក់មានភាពមិនប្រក្រតីមួយចំនួន ដែលការណ៍នេះ លោកស្នើដល់តុលាការ ឬអ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត ពិរចាណាដកការចោទប្រកាន់ទៅលើលោក ស៊្រុន ស្រ៊ន និងដោះលែងគាត់ឱ្យមានសេរីភាពវិញ ដើម្បីជាកម្លាំងចលករបន្ថែមក្នុងការជួយដល់ការអភិវឌ្ឍជាតិ។
លោកបន្តថា៖ «ខ្ញុំចង់ឃើញប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យមួយនេះ ចាប់ផ្តើមពីពេលនេះមក ព្យាយាមបើកលំហរពីការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងនាំគ្នាស្គាល់ពីលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យឱ្យបានច្បាស់លាស់ […] ហើយសុំឱ្យថ្នាក់ដឹកនាំ ក៏ដូចជាអ្នកសម្រេចចិត្ត មេត្តាពិចារណាដែរ ដើម្បីទទួលបាននូវការសាមគ្គីភាព និងឯកភាពជាតិយើងមកវិញ ដើម្បីចូលរួមដោះស្រាយវិបត្តិជាតិរបស់យើងដែលកំពុងកើតឡើង»។
ក្នុងទិដ្ឋភាពនីតិរដ្ឋ របាយការណ៍សន្ទស្សន៍នីតិរដ្ឋឆ្នាំ២០២៥ របស់គម្រោងយុត្តិធម៌ពិភពលោក បានបង្ហាញភស្តុតាងថា ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា ត្រូវបានបាត់បង់ឯករាជ្យភាពទាំងស្រុង ហើយត្រូវបានជំនួសមកវិញ ដោយការប្រើប្រាស់ច្បាប់ ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍បក្ខពួក និងបង្ក្រាបសំឡេងរិះគន់។ ស្ថានភាពនេះ បង្កើតនូវបរិយាកាសអវិជ្ជមាន សម្រាប់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច ព្រោះអ្នកវិនិយោគ ដែលមានគុណភាពតែងតែផ្តល់អាទិភាព លើប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធច្បាប់ច្បាស់លាស់។
ទន្ទឹមនឹងនេះ របាយការណ៍សេរីភាពក្នុងពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការ Freedom House ក៏បានចាត់ថ្នាក់កម្ពុជា ជាប្រទេសគ្មានសេរីភាព ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរឹតត្បិតសិទ្ធិនយោបាយ និងសេរីភាពស៊ីវិលយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ក្រោមលេសនៃការរក្សាសន្តិសុខជាតិ និងស្ថិរភាពនយោបាយរបស់បក្ខពួកនិយម៕
