ក្រុមយុវជនរកឃើញទុក្ខលំបាករបស់ពលរដ្ឋចំនួន ៥ ភូមិ រស់នៅតំបន់បឹងទន្លេសាប ក្នុងស្រុកឯកភ្នំ ខេត្តបាត់ដំបង កំពុងប្រឈមបញ្ហាជីវភាពខ្វះខាតខ្លាំង ដោយគ្មានផ្ទះសម្បែងត្រឹមត្រូវ គ្មានដីកសិកម្មបង្កបង្កើនផល និងគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់។
រីឯដងស្ទឹងសង្កែ ជាសរសៃសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពលរដ្ឋ បានរីងគោករាក់ពុំអាចធ្វើនាវាចរណ៍បាន ហើយផ្លូវគោកឆ្លងកាត់ព្រៃរនាម ក៏ពិបាកទៀត ជាឧបសគ្គធ្វើឱ្យអ្នកភូមិ ហាក់ជាប់គាំងទៅណាពុំរួច។
ពេលព្រឹកព្រលឹមស្រាងៗ ព្រះសុរិយាបញ្ចេញពន្លឺបន្តិចម្ដងៗ សាយភាយពន្លឺរស្មីជះលើផ្ទៃមេឃ ធ្វើឱ្យមើលឃើញកាន់តែច្បាស់ អំពីផ្ទះរបស់អ្នកភូមិបាក់ព្រា ជាង ៥០០គ្រួសារភាគច្រើន រខេករខាក គ្មានដំបូល ផ្ទះខ្លះគ្មានជញ្ជាំង ផ្ទះខ្លាំងទ្រុឌទ្រោមគ្របតង់បាំងមិនជិតជុំ ហើយអ្នកភូមិខ្លះទៀតគ្មានផ្ទះជ្រកកោនរស់នៅត្រឹមត្រូវនោះឡើយ ដោយរស់នៅផែបណ្ដែតទឹក ដែលរសាត់អែបស្ទឹងសង្កែកំពុងរីងគោករាក់ នារដូវប្រាំង។
ពលរដ្ឋទាំង ៥ភូមិ រស់នៅតំបន់បឹងទន្លេសាប ក្នុងឃុំព្រៃចាស់ ហាក់រស់នៅដោយដាច់ឡែកពីទីក្រុង បាត់បង់គ្មានភាពស៊ីវិល័យ គ្មានភាពស្រណុកសុខស្រួលសប្បាយហ៊ឺហាដូចអ្នកទីក្រុងឡើយ។
បើក្រឡេកមកមើលផ្ទៃមុខអ្នកភូមិភាគច្រើន មានសាច់ឈាមស្លេកស្លាំង សម្បុរខ្មៅ និងមុខជាំ ហាក់ដូចជាគ្មានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ គ្មានសេវាគាំពារសង្គមត្រឹមត្រូវ។ រីឯកុមារវិញភាគច្រើនមិនចេះអក្សរ និងឈប់រៀនត្រឹមនៅវ័យកុមារ។
យុវជនរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ កញ្ញា ទូច ស្រីតូច ប្រាប់វីអូឌី នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនាថា ទឹកស្ទឹងសង្កែដែលជាផ្លូវទឹកយ៉ាងសំខាន់របស់ពលរដ្ឋ ៥ភូមិ ធ្វើដំណើរមកទីរួមខេត្ត និងបឹងទន្លេសាប មានផ្នែកខ្លះរីងរាក់ខែប្រាំងធ្វើដំណើរមិនមាន។ រីឯផ្លូវគោកក៏មិនអាចធ្វើដំណើរបាន ជាឧបសគ្គដែលធ្វើឱ្យអ្នកភូមិជាង ១ ពាន់៣រយគ្រួសារ រស់នៅឯកោដាច់សង្វែង ពិបាករកការងារធ្វើផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព ខណៈពលរដ្ឋភាគច្រើនមានជីវភាពពឹងផ្អែកលើផលនេសាទតែម្យ៉ាង។
កញ្ញាបន្ថែមថា ទឹកស្ទឹងសង្កែគោករាក់ខែប្រាំង ធ្វើឱ្យអ្នកភូមិជួបការលំបាកស្វែងរកប្រាក់ចំណូល។
កញ្ញា ទូច ស្រីតូច និយាយថា៖ «វិស័យទេសចរណ៍ហ្នឹង គាត់រៀងគិតគូរតែកំពុងតែនៅតំបន់នេះ គឺភ្ញៀវទេសចរគាត់អាចមកបានទាំងរដូវប្រាំងទាំងរដូវវស្សា។ បើអ្នកណាគេគាត់អត់ចូលចិត្តការជិះទូកជិះអី គាត់អាចមកលេងរដូវប្រាំងបាន»។
កាលពីចុងសប្តាហ៍មុនដើមខែមិថុនានេះ ក្រុមយុវជន និស្សិត និងពលរដ្ឋរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងតាមខេត្តនានាជាង ៣០នាក់ បានធ្វើដំណើរទៅទស្សនកិច្ចសិក្សាស្វែងយល់ពីជីវភាពរស់នៅរបស់ពលរដ្ឋនៅភូមិបាក់ព្រា ក្នុងឃុំព្រៃចាស់ ស្រុកឯកភ្នំ ប្រទះឃើញទិដ្ឋភាពផ្ទះរបស់ពលរដ្ឋភាគច្រើនគ្មានការរៀបចំបានល្អ និងមានសំរាមអណ្ដែតរាយប៉ាយតាមដងស្ទឹងសង្កែ។
ប្រការនេះ ពួកគេមើលឃើញថា អ្នកភូមិទាំងនោះមិនត្រូវបានអាជ្ញាធរយកចិត្តទុកដាក់ការពារសុខុមាលភាពសង្គម និងរៀបចំប្រព័ន្ធអភិបាលកិច្ចល្អប្រសើរនោះឡើយ។
យុវជនម្នាក់ទៀត លោក ទៀង សីហា មើលឃើញថា រដ្ឋាភិបាលគួរតែអភិវឌ្ឍន៍ភូមិអ្នកនេសាទ ៥ភូមិ ជាតំបន់ទេសចរធម្មជាតិ ដោយសារសម្បូរធនធានធម្មជាតិ អភិរក្សព្រៃលិចទឹកឱ្យគង់ កសាងផ្លូវ និងជីកស្តារស្ទឹងសង្កែឱ្យមានចរន្តទឹកផ្លាស់ទីបាន ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពពលរដ្ឋ។
លោកមើលឃើញថា ពលរដ្ឋ ៥ភូមិ បន្តរស់នៅយ៉ាងលំបាកលំបិន ដោយខ្វះប្រព័ន្ធការពារសង្គម គ្មានផ្លូវធ្វើដំណើរល្អ រួមផ្សំស្ទឹងសង្កែគោករាក់ ធ្វើឱ្យអ្នកភូមិបន្តរស់នៅយ៉ាងវេទនា។
លោក ទៀង សីហា និយាយថា៖ «តំបន់នេះ ជាតំបន់មួយដែលគួរតែអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យទៅជាតំបន់ដែលមានសក្ដានុពលលើវិស័យទេសចរណ៍បែបធម្មជាតិ។ ទីមួយ តំបន់នេះពោរពេញទៅដោយធនធានធម្មជាតិ ជាតំបន់ដែលមានព្រៃលិចទឹក មានមច្ឆាជាតិជាច្រើន។ បើសិនជាយើងអភិរក្សទៅលើព្រៃលិចទឹកដើម្បីឱ្យមានមច្ឆាជាតិច្រើន យើងនឹងទទួលបានភ្ញៀវទេសចរ»។
ទេសភាពនាព្រលឹមព្រះសុរិយាទើបតែអស្ដង្គត ផ្ទះអ្នកភូមិខ្លះមានជីវភាពធូរធារមានភ្លើងអគ្គិសនី ហើយផ្ទះអ្នកភូមិខ្លះទៀត ប្រើភ្លើងចង្កៀង និងភ្លើងចាប់អាគុយ ដោយសារតែខ្វះថវិកាភ្ជាប់ចរន្តអគ្គិសនី ដែលអាជ្ញាធរខេត្តបាត់ដំបងទើបតែភ្ជាប់អគ្គិសនី នៅដើមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ។
ថ្វីត្បិតមើលពីខាងក្រៅ ឃើញផ្ទះអ្នកភូមិខ្លះសង់ផ្តុំគ្នាប្របស្ទឹងសង្កែ ជាជួរនៅកណ្ដាលព្រៃនាម ឬព្រៃលិចទឹក ក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាប ក៏ប៉ុន្តែអ្នកភូមិថា ដីដែលពួកគាត់រស់នៅបច្ចុប្បន្ននេះ ជាដីរបស់ទាហាន ពុំមែនជាដីកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគាត់នោះឡើយ។
អ្នកភូមិខ្លះដើរធ្វើជាកម្មករស៊ីឈ្នួលធ្វើកសិកម្ម និងខ្លះទៀតធ្វើកម្មករសំណង់ដោយពឹងផ្អែកទៅលើកម្លាំងញើសឈាម ទទួលបានប្រាក់កម្រៃតិចតួចនៅតំបន់ខេត្តឆ្ងាយៗ និងទីរួមខេត្តបាត់ដំបង។
កំពង់អង្គុយលើផែបណ្ដែតទឹក ដែលជាជម្រករស់នៅរាល់ថ្ងៃ គឺអ្នកស្រី គិត ឌូ ប្រាប់ថា គ្រួសារអ្នកស្រីគ្មានផ្ទះសម្បែង និងដីស្រែចម្ការចិញ្ចឹមជីវិតនោះទេ ហើយជីវិតរស់នៅរាល់ថ្ងៃ ផ្ញើនឹងបឹងទន្លេសាប។
អ្នកស្រីថា ពលរដ្ឋក្រីក្រពិបាករកត្រីលក់ចិញ្ចឹមជីវិត ដោយត្រូវចំណាយប្រាក់ច្រើនទិញឧបករណ៍នេសាទ ទើបអាចចាប់ត្រីបានច្រើន ផ្ទុយពីអ្នកមានលុយ។ អ្នកស្រីថា គ្រួសារអ្នកស្រីគ្មានប្រាក់ ទិញឧបករណ៍នេសាទត្រីនោះទេ។
អ្នកស្រី គិត ឌូ និយាយថា៖ «ខ្ញុំរស់នៅផែលើទឹក ក្រីក្រអត់ពិតប្រាកដ សូម្បីតែដីធ្លីក៏គ្មានដែរ។ រស់នៅជីវិតជាអ្នកនេសាទនេះ ក៏គ្មានឧបករណ៍រកគ្រប់គ្រាន់ដែរអត់ ខ្វះខាតទាំងអស់ ដូចជាមង ដូចជាស្មាច់ សម្ភារៈរកហ្នឹងអត់ទាំងអស់ ហើយមេឃុំនៅទីនេះមើលអត់ឃើញទេ ឃើញតែគ្នាគេតាមខ្សែ»។
អ្នកភូមិបាក់ព្រាម្នាក់ទៀត គឺលោក សាន ពន្លក ឱ្យដឹងថា អ្នកភូមិបាក់ព្រាជាង ៥០០គ្រួសារ មានជីវភាពពឹងផ្អែកលើផលនេសាទតែម្យ៉ាង ស្របពេលដែលទិន្នផលត្រីកាន់តែថយចុះទៀត ធ្វើឱ្យពួកគាត់កាន់តែលំបាកខ្លាំង គ្មានមុខរបរផ្សេងចិញ្ចឹមជីវិត។
លោកអំពាវនាវឱ្យអាជ្ញាធរការពារព្រៃលិចទឹកឱ្យគង់ជាអាយុជីវិតរបស់អ្នកនេសាទទាំង ៥ភូមិ ពឹងផ្អែកលើបឹងទន្លេសាបជាប្រភពសេដ្ឋកិច្ច។
លោកថា៖ «មុខរបរណាដែលគេហាមឃាត់ យើងនាំគ្នាឈប់រកទៅ យើងរកសមញ្ញាបានបន្តិចៗប្រចាំ ហើយយើងមានមុខរបរផ្សេងៗ យើងឈប់រករបរណា គេហាមឃាត់។ ទីមួយគេហាមឃាត់ ហើយទីពីរ មុខរបរធំៗ នេសាទធំៗយើងនាំគ្នាឈប់រកទៅ បានត្រីហ្នឹងសំបូរនៅក្នុងបឹងទន្លេសាបយើងវិញ»។
មកទល់ពេលនេះ មានពលរដ្ឋជាង ១ពាន់៣រយគ្រួសារ រស់នៅក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាប ក្នុងភូមិចំនួន៥ ក្នុងឃុំព្រៃចាស់ ស្រុកឯកភ្នំ ភាគច្រើននេសាទត្រីចិញ្ចឹមជីវិត តាំងពីបុរាណកាលមក។
តំបន់នោះមានទេសភាពញែកជា ពីររវៀងរដូវប្រាំង និងវស្សា ដោយរដូវវស្សាចាប់ពីខែសីហា ដល់ខែវិច្ឆិកា រដូវទឹកឡើង ផ្ទះរបស់ពលរដ្ឋ ៥ភូមិ អណ្ដែតនៅលើទឹកបង្កើតបានជាសម្រស់ធម្មជាតិស្អាត។ ចំណែកឯរដូវប្រាំងវិញរយៈពេល ៦ ខែ តំបន់ភូមិអ្នកនេសាទទាំងនោះ ហាក់នៅកណ្ដាលព្រៃរនាម អែមស្ទឹងសង្កែ ដោយធ្វើដំណើរតាមផ្លូវទឹកជាង ១ម៉ោង ទើបផុតព្រៃលិចទឹកចូលដល់ផ្ទៃបឹងទន្លេសាប។
មេឃុំព្រៃចាស់ ស្តីទី លោក វ៉ាន់ សារុំ មានប្រសាសន៍ថា ក្រសួងទេសចរណ៍មានគ្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់បឹងទន្លេសាបក្នុងភូមិបាក់ព្រា ដោយសាងសង់កំពង់ផែស្ងួតមួយ នៅភូមិបាក់ព្រាជាផ្នែកមួយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ លើកកម្ពស់ជីវភាពសហគមន៍។
លោកទទួលស្គាល់ថា ពលរដ្ឋមានជីវភាពខ្វះខាត ហើយអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធកំពុងយកចិត្តទុកដាក់អភិវឌ្ឍន៍តំបន់នេះ ជាគោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដើម្បីបង្កើនមុខរបរពលរដ្ឋបន្ថែម។
លោក វ៉ាន់ សារុំ និយាយថា៖ «គាត់ (ក្រសួង)នឹងចុះមកតំបន់នេះ គាត់រកបង្កើតកំពង់ផែ ឈ្នួលមួយ នៅតំបន់បាក់ព្រានេះ ហើយស្ទឹងនេះយើងនឹងអាចមានការកែលម្អម៉េចទៅតាមខាងក្រសួង»។
ជុំវិញរឿងនេះ មន្ត្រីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស និងអ្នកគ្រប់គ្រងប្រចាំការិយាល័យអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ប្រចាំទិសខេត្តភាគពាយ័ព្យ លោក អ៊ិន គង់ជិត យល់ថា ការមើលឃើញរបស់ក្រុមយុវជនជារឿងល្អ ដែលអាជ្ញាធរខេត្តបាត់ដំបងគួរយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែមទៀត ដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់ពលរដ្ឋឱ្យចំគោលដៅ ដោយត្រូវពន្លឿនការអភិវឌ្ឍសហគមន៍នេសាទឱ្យរីកចម្រើនផ្នែកជីវភាព ភ្ជាប់នឹងវិស័យទេសចរណ៍។
លោក អ៊ិន គង់ជិត ថ្លែងថា៖ «ការបង្កើតតំបន់អេកូទេសចរណ៍នៅហ្នឹងវាជាការល្អដែរ រួមចំណែកឱ្យសហគមន៍នេសាទគាត់រកចំណូលបន្ថែម។ កាលណាបើសិនជាមានផ្លូវគមនាគមន៍ទៅកាន់តំបន់ហ្នឹង វាធ្វើឱ្យជីវភាពរបស់គាត់បានល្អប្រសើរ ប្រែមុខមាត់ថ្មី ដោយសារគាត់អាចយកកសិផលមកលក់នៅក្រុងបាត់ដំបងយើងបាន»។
ក្រុមយុវជន និងពលរដ្ឋ ទទូចឱ្យរដ្ឋាភិបាលពន្លឿនអភិវឌ្ឍន៍ភូមិអ្នកនេសាទក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាប ជាតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិគ្រប់រដូវកាល ដោយត្រូវជីកស្ដារស្ទឹងសង្កែអាចធ្វើនាវាចរណ៍បានគ្រប់រដូវ ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងលើកកម្ពស់ជីវភាពសហគមន៍អ្នកនេសាទ។
បន្ថែមពីនេះ ពួកគេចង់ឃើញអាជ្ញាធររៀបចំភូមិក្នុងតំបន់បឹងទន្លេសាបឱ្យមានសណ្ដាប់ធ្នាប់ មានបរិស្ថានស្អាត រក្សាព្រៃលិចទឹក បង្កើតជាតំបន់ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ និងផ្តល់ដីសម្បទានសង្គមកិច្ចជូនពលរដ្ឋក្រីក្រ ធ្វើកសិកម្មចិញ្ចឹមជីវិត៕
