យោងតាមរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជារបស់ធនាគារពិភពលោក (World Bank) ដែលបានចេញផ្សាយជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី៩ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោមប្រធានបទស្តីពី «ការទប់ទល់នឹងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច» (Navigating Shocks) បានបង្ហាញថា សេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលនៃការស្តារឡើងវិញ ក៏ប៉ុន្តែល្បឿននៃកំណើននេះ បានបង្ហាញសញ្ញាយឺតយ៉ាវជាងការរំពឹងទុកកាលពីពេលមុនៗ។
វិស័យដែលដើរតួជាក្បាលម៉ាស៊ីនរុញច្រានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ គឺការនាំចេញផលិតផលកម្មន្តសាល«ការងារក្នុងវិស័យផលិតកម្ម ឬការកែច្នៃ» ជាពិសេសសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងសម្ភារៈធ្វើដំណើរ រួមផ្សំជាមួយនឹងការងើបឡើងវិញជាបណ្តើរៗនៃវិស័យទេសចរណ៍ និងសេវាកម្មដឹកជញ្ជូន។
ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ភាពរឹងមាំនៅក្នុងវិស័យផ្លូវការទាំងនេះ មិនទាន់បានសាយភាយទៅដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងកម្រិតគ្រួសារនៅទូទាំងប្រទេសនៅឡើយទេ ដែលបង្កឱ្យមានភាពមិនស្មើគ្នានៃការរីកចម្រើនក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចជារួម។
ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកដដែល បានគូសបញ្ជាក់ថា ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា កំពុងប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធពីកត្តារួមផ្សំសំខាន់ៗមួយចំនួន ទាំងក្នុងស្រុក និងមកពីខាងក្រៅ។
សម្ពាធទាំងនោះ រួមមាន ការធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់នៃទីផ្សារអចលនទ្រព្យ និងសំណង់ ដែលធ្លាប់ជាសសរស្តម្ភសេដ្ឋកិច្ចដ៏រឹងមាំមួយ កាលពីទសវត្សរ៍មុន ការប្រែប្រួលនៃរចនាសម្ព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងការកើនឡើងនៃរបាំងពន្ធគយពីដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំៗ។
កត្តាទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យតម្រូវការក្នុងស្រុកមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈការថយចុះនៃសន្ទុះឥណទានក្នុងស្រុក និងការធ្លាក់ចុះនៃការប្រើប្រាស់ទូទៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។
យោងតាមការវាយតម្លៃរបស់ធនាគារពិភពលោក តម្រូវការក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា កំពុងជួបប្រទះនឹងការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង ដោយសាររងសម្ពាធព្រមគ្នាចំនួនបី គឺការកើនឡើងនៃថ្លៃថាមពល អាហារ ជី និងសេវាដឹកជញ្ជូន ដែលបានបង្រួញអំណាចទិញរបស់គ្រួសារ និងក្រុមហ៊ុន ផ្សារភ្ជាប់នឹងការធ្លាក់ចុះនៃឥណទាន ព្រមទាំងការថយចុះនៃលំហូរផ្ទេរប្រាក់ពីបរទេសមកត្រឹម ៣,៦% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ បន្ទាប់ពីពលករជិត១លាននាក់ បានវិលត្រឡប់មកពីថៃវិញ ដែលចំនួននេះធ្លាប់មានមធ្យមភាគរហូតដល់ ៦% នាចន្លោះឆ្នាំ២០១៩ និងឆ្នាំ២០២៤ កន្លងមក។
ស្ថានភាពនេះ កាន់តែគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ដោយសារស្ថាប័ននេះបានប៉ាន់ស្មានថា ប្រសិនបើតម្លៃប្រេងឥន្ធនៈកើនឡើងដល់ ៦០% វានឹងធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់របស់គ្រួសារថយចុះ ៨% ហើយអត្រាភាពក្រីក្រនឹងហក់ឡើង ៦,២% ដែលរុញច្រានប្រជាជនប្រមាណជាងមួយលាននាក់ ឱ្យធ្លាក់ចូលក្នុងភាពក្រីក្រ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យបាត់បង់សុខុមាលភាពទូទៅរហូតដល់ ៨០% ដោយប្រយោល តាមរយៈការហក់ឡើងនៃតម្លៃទំនិញ និងសេវាកម្មនៅលើទីផ្សារ។
ការធ្លាក់ចុះនៃវិស័យអចលនទ្រព្យដែលអូសបន្លាយពេលយូរ បានក្លាយជាបន្ទុកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចក្នុងស្រុកផងដែរ។ នៅក្នុងរបាយការណ៍ដដែលនោះ ធនាគារពិភពលោកបានពន្យល់ថា កាលពីមុន វិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យបានស្រូបយកកម្លាំងពលកម្មយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងបានបង្កើតជាចំណូលដទៃទៀត ដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានជីវភាពខ្សត់ខ្សោយ។
នៅពេលដែលវិស័យនេះជួបប្រទះនឹងការជាប់គាំង វាមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ក្រុមហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍ធំៗប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់កម្មករសំណង់ អាជីវករលក់ដូរគ្រឿងសំណង់ និងសេវាកម្មពាក់ព័ន្ធក្នុងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធផងដែរ។
ការណ៍នេះ ធ្វើឱ្យប្រាក់ចំណូលជាក់ស្តែងរបស់គ្រួសារជាច្រើនត្រូវកាត់បន្ថយយ៉ាងគំហុក ដែលនាំទៅរកការធ្លាក់ចុះនៃអំណាចទិញនៅលើទីផ្សារ។ លើសពីនេះទៅទៀត ស្ថានភាពនៃការងើបឡើងវិញដែលមិនស្មើគ្នានេះ បានធ្វើឱ្យជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះកាន់តែមានភាពផុយស្រួយ។ ខណៈការនាំចេញទំនិញក្នុងវិស័យកាត់ដេរមានការកើនឡើង ភាគលាភនៃកំណើននេះ មិនបានហូរចូលទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជនបទដោយផ្ទាល់នោះទេ។ គ្រួសារដែលពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្ម និងការងារស៊ីឈ្នួលក្រៅប្រព័ន្ធ ត្រូវប្រឈមមុខនឹងការកើនឡើងនៃថ្លៃដើមផលិតកម្ម និងទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យពួកគាត់បង្ខំចិត្តស្វែងរកប្រភពទុនបន្ថែមតាមរយៈការខ្ចីប្រាក់ ដើម្បីដោះស្រាយជីវភាពចំពោះមុខ និងបន្តអាជីវកម្មខ្នាតតូចរបស់ខ្លួន។
ស្របពេលដែលរូបភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចបង្ហាញពីការងើបឡើងវិញក្នុងកម្រិតមធ្យម ស្ថានភាពមីក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងបន្ទុកបំណុលរបស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ និងគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ តាមរយៈអត្ថបទស៊ើបអង្កេតរបស់កាសែត ដឺ វ៉លស្ទ្រីត ជិនណល (The Wall Street Journal) ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី១០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រោមចំណងជើងផ្តោតលើភាពក្រីក្រ ឥណទានខ្នាតតូច និងសហគ្រិន។
អត្ថបទវិភាគរបស់ប្រភពអន្តរជាតិមួយនេះ បានលើកឡើងចំៗអំពីភាពផ្ទុយគ្នារវាងគោលបំណងដើមនៃប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូច និងជីវភាពជាក់ស្តែងរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។ កាលពីដើមឡើយ គ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងមនុស្សធម៌ និងការអភិវឌ្ឍ ដើម្បីផ្តល់ទុនដល់សហគ្រិនខ្នាតតូច និងជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅតាមសហគមន៍ជនបទដាច់ស្រយាល។
ទោះជាយ៉ាងណា បើយោងតាមការពិនិត្យរបស់កាសែត ដឺ វ៉លស្ទ្រីត ជិនណល ដំណើរការនៃប្រព័ន្ធនេះ បានប្រែប្រួលទៅជាឧបករណ៍ដែលបង្កើតបន្ទុកបំណុលលើសលប់ទៅវិញ។ ដោយសារតែការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងនៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ និងកង្វះការត្រួតពិនិត្យការវាយតម្លៃលទ្ធភាពសងប្រាក់ឱ្យបានហ្មត់ចត់ គ្រួសារក្រីក្រជាច្រើនត្រូវបានផ្តល់ឥណទានក្នុងកម្រិតមួយ ដែលហួសពីសមត្ថភាពរកចំណូលជាក់ស្តែងរបស់ពួកគាត់។
នៅពេលដែលសេដ្ឋកិច្ចជួបប្រទះនឹងវិបត្តិ ដូចជាការធ្លាក់ចុះនៃតម្លៃកសិផល ឬការបាត់បង់ការងារនៅក្នុងវិស័យសំណង់ គ្រួសារទាំងនោះមិនអាចរកប្រាក់ចំណូលមកបង់សងត្រឡប់ទៅគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុទាន់ពេលវេលាឡើយ។
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់ ពួកគាត់ភាគច្រើនបានសម្រេចចិត្តខ្ចីប្រាក់ពីប្រភពមួយទៅសងប្រភពមួយទៀត ឬបង្ខំចិត្តលក់ដីធ្លីដែលជាទ្រព្យសម្បត្តិសកម្មតែមួយគត់ និងជាបង្អែកជីវិតចុងក្រោយ ដើម្បីរួចខ្លួនពីបំណុល។ ចំណុចគន្លឹះដ៏សំខាន់មួយដែលកាសែត ដឺ វ៉លស្ទ្រីត ជិនណល បានគូសបញ្ជាក់គឺ ការប្រើប្រាស់ប្លង់ដីធ្វើជាវត្ថុបញ្ចាំសម្រាប់ឥណទានខ្នាតតូច ដែលជានិន្នាការខុសប្លែកពីបណ្តាប្រទេសដទៃទៀតនៅលើពិភពលោក។
ការទាមទារវត្ថុបញ្ចាំជាអចលនទ្រព្យសម្រាប់ទំហំកម្ចីតូចៗ បានបង្កើតជាសម្ពាធផ្លូវចិត្ត និងផ្លូវច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកខ្ចីប្រាក់។ នៅពេលដែលអ្នកខ្ចីមិនអាចបំពេញកាតព្វកិច្ចសងត្រឡប់ គ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុ ឬអ្នកប្រមូលបំណុលតែងតែដាក់សម្ពាធឱ្យមានការលក់ដីធ្លី ទោះជាក្នុងតម្លៃថោកជាងទីផ្សារក៏ដោយ ដើម្បីយកប្រាក់មកបង្គ្រប់បំណុល។
ការបាត់បង់ដីធ្លីដែលជាមធ្យោបាយផលិតកម្មចម្បងក្នុងវិស័យកសិកម្ម មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យគ្រួសារទាំងនោះធ្លាក់ចូលក្នុងភាពក្រីក្រីកាន់តែជ្រៅប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតជាបញ្ហាសង្គមធំៗ ដូចជាការចំណាកស្រុកដោយបង្ខំទាំងនៅក្នុងស្រុក និងទៅបរទេស ដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណូលមកដោះស្រាយវិបត្តិគ្រួសារ។
បញ្ហានេះ ក៏ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការកើនឡើងនៃអនុបាតឥណទានមិនដំណើរការ នៅក្នុងប្រព័ន្ធធនាគារនិងហិរញ្ញវត្ថុ ដែលធនាគារពិភពលោកបានព្រមាននៅក្នុងរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនផងដែរ។
ការកើនឡើងនៃឥណទានមិនដំណើរការ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការចុះខ្សោយនៃគុណភាពផលប័ត្រឥណទាន ដែលអាចជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុជារួមរបស់ប្រទេសជាតិ។
នៅពេលដែលគ្រឹះស្ថានហិរញ្ញវត្ថុប្រឈមនឹងការខាតបង់ពីកម្ចីមិនដំណើរការ ពួកគាត់នឹងរឹតបន្តឹងការផ្តល់កម្ចីថ្មីៗ ដែលធ្វើឱ្យសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមពិតប្រាកដជួបការលំបាក ក្នុងការទទួលបានទុនបង្វិលសម្រាប់ដំណើរការអាជីវកម្ម ដែលវានឹងក្លាយជាវដ្តអាក្រក់រារាំងដល់ការងើបឡើងវិញនៃសេដ្ឋកិច្ចទាំងមូល។
បើទោះបីជាបំណុលឯកជន និងបំណុលគ្រួសារមានការកើនឡើងគួរឱ្យបារម្ភក៏ដោយ របាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោកបានផ្តល់នូវទស្សនវិស័យវិជ្ជមានមួយផ្នែកពាក់ព័ន្ធនឹងស្ថានភាពបំណុលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា។ ធនាគារពិភពលោក បានវាយតម្លៃថា បំណុលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា នៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតមួយដែលមានហានិភ័យទាប និងអាចគ្រប់គ្រងបាននៅឡើយ បើធៀបទៅនឹងទំហំនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប។
ការណ៍នេះ គឺដោយសារតែកម្ពុជាបានអនុវត្តគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ ដោយមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ ព្រមទាំងការផ្តោតលើការខ្ចីប្រាក់ដែលមានលក្ខខណ្ឌសម្បទានពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ទ្វភាគី និងពហុភាគី សម្រាប់យកមកវិនិយោគលើរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តសំខាន់ៗ ដូចជា ផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន និងថាមពល ដែលជាប្រភពទ្រទ្រង់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែង។
លើសពីនេះ ធនាគារពិភពលោក បានកត់សម្គាល់ថា ទុនបម្រុងអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជានៅតែរក្សាបាននូវភាពរឹងមាំ ដែលអាចធានាការនាំចូលបានច្រើនខែទៅមុខទៀត ហើយអត្រាអតិផរណាក៏ស្ថិតក្នុងកម្រិតទាប និងអាចគ្រប់គ្រងបាន។
ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ស្ថិរភាពនៃបំណុលសាធារណៈមិនអាចកាត់ដាច់ទាំងស្រុងពីហានិភ័យនៃបំណុលឯកជនបានឡើយ។ ប្រសិនបើវិបត្តិបំណុលគ្រួសារនៅតែបន្តរីករាលដាល វានឹងកាត់បន្ថយចំណូលពន្ធដាររបស់រដ្ឋពីការប្រើប្រាស់ក្នុងស្រុក និងបង្ខំឱ្យរដ្ឋត្រូវបង្កើនចំណាយលើកិច្ចគាំពារសង្គម ដើម្បីជួយសង្គ្រោះប្រជាពលរដ្ឋងាយរងគ្រោះ ដែលការណ៍នេះអាចនឹងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទំហំថវិកាជាតិ សម្រាប់វិនិយោគលើវិស័យគន្លឹះដទៃទៀតនៅពេលអនាគត។
ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងបញ្ហាប្រឈមធំៗទាំងនេះ ទាំងធនាគារពិភពលោក និងអ្នកវិភាគដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងសារព័ត៌មាន ដឺ វ៉លស្ទ្រីត ជិនណល បានផ្តល់ជាគំនិតគន្លឹះថា កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើកំណែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធឱ្យបានស៊ីជម្រៅ និងការអនុវត្តគោលនយោបាយហិរញ្ញវត្ថុប្រកបដោយតុល្យភាព។
អាជ្ញាធររូបិយវត្ថុចាំបាច់ត្រូវពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យលើវិស័យហិរញ្ញវត្ថុខ្នាតតូច ដោយការដាក់ចេញនូវបទប្បញ្ញត្តិរឹតបន្តឹងលើការផ្តល់កម្ចី ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការផ្តល់ឥណទានហួសកម្រិត និងការការពារសិទ្ធិរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ហិរញ្ញវត្ថុ។
ការលើកកម្ពស់ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមមូលដ្ឋាន ក៏ជាកត្តាសំខាន់ដើម្បីឱ្យពួកគាត់យល់ដឹងពីផលវិបាកនៃការខ្ចីប្រាក់ និងសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងលំហូរថវិកាគ្រួសារ។ ស្របតាមស្មារតីនៃរបាយការណ៍បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ធនាគារពិភពលោក កម្ពុជាត្រូវតែបន្តធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច ដោយមិនត្រូវពឹងផ្អែកតែលើវិស័យប្រពៃណីពីរបីនោះឡើយ។
ការវិនិយោគលើការអភិវឌ្ឍជំនាញកម្លាំងពលកម្ម ការកែលម្អបរិយាកាសធុរកិច្ចដើម្បីទាក់ទាញការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ និងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមភស្តុភារកម្ម និងថាមពល នឹងជួយបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ។
ការបង្កើតឱកាសការងារដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងមានស្ថិរភាពនៅក្នុងស្រុក គឺជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត ក្នុងការកាត់បន្ថយតម្រូវការឥណទានសម្រាប់ប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ និងជួយឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចចាកផុតពីវដ្តនៃបំណុលវណ្ឌកប្រកបដោយចីរភាព ព្រមទាំងចូលរួមចំណែកយ៉ាងពិតប្រាកដដល់ការសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យសេដ្ឋកិច្ចរយៈពេលវែងរបស់ប្រទេសជាតិទាំងមូល៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
