សន្ទុះនៃការផ្លាស់ប្តូរក្នុងសង្គមនយោបាយខ្មែរជានិច្ចកាល គឺស្ថិតនៅលើស្មារបស់យុវជន ដែលជាកម្លាំងចលករប្រកបដោយថាមពល ភាពច្នៃប្រឌិត និងក្តីសង្ឃឹម។
ទោះជាយ៉ាងណាក្តី ក្រោយការរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិឆ្នាំ២០១៧ មាគ៌ាឆ្ពោះទៅរកការស្តារប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋឡើងវិញ កំពុងជួបប្រទះនឹងឧបសគ្គដ៏ធំធេង ស្មុគស្មាញ និងមានលក្ខណៈប្រព័ន្ធបំផុត។
ឧបសគ្គទាំងនោះ មិនត្រឹមតែលេចចេញពីសម្ពាធខាងក្រៅតាមរយៈការក្តោបក្តាប់អំណាចផ្តាច់មុខរបស់គណបក្សកាន់អំណាចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏កំពុងពុករលួយពីខាងក្នុងតាមរយៈជំងឺនយោបាយបូជាបុគ្គលនិយម និងការគិតតែពីផលប្រយោជន៍បក្សពួកនិយមចង្អៀតចង្អល់ នៅក្នុងជួរអ្នកនយោបាយ និងសកម្មជនក្បែរមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងផងដែរ។
ស្ថានភាពដ៏ស្រពិចស្រពិលនេះ តម្រូវឱ្យយុវជនអ្នកគាំទ្រប្រជាធិបតេយ្យទាំងអស់ ត្រូវតែមានការភ្ញាក់រលឹកខ្ពស់ មិនត្រូវធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់នយោបាយបំបែកបំបាក់ និងត្រូវរួមគ្នាកសាងសម្ព័ន្ធភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពប្រេះឆាផ្ទៃក្នុង សំដៅឆ្ពោះទៅរកការលើកកម្ពស់សិទ្ធិសេរីភាពជាមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋឡើងវិញ។
ការវិវត្តនយោបាយមកទល់នឹងខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបានពង្រឹង និងពង្រីកការក្តោបក្តាប់អំណាចផ្តាច់មុខរបស់ខ្លួនយ៉ាងណែនក្នុងកណ្តាប់ដៃ តាមរយៈការកម្ទេចរចនាសម្ព័ន្ធបក្សប្រឆាំងធំៗ ការរឹតត្បិតលំហប្រជាធិបតេយ្យ និងការបន្តធ្វើទុក្ខបុកម្នេញលើមេដឹកនាំនយោបាយ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស ដីធ្លី និងបរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមិនធ្លាប់មាន។
របាយការណ៍ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សសកលឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សឆ្នាំ២០២៦ (Human Rights Watch) បានគូសបញ្ជាក់ថា ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជាត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍នយោបាយរបស់គណបក្សកាន់អំណាចក្នុងការបង្ក្រាប និងបំបិទសំឡេងរិះគន់ ក៏ដូចជាសំឡេងប្រឆាំង។
ទន្ទឹមនេះ របាយការណ៍សេរីភាពនៅលើពិភពលោកឆ្នាំ២០២៦ របស់អង្គការ Freedom House ក៏បានចាត់ចំណាត់ថ្នាក់កម្ពុជាជាប្រទេសគ្មានសេរីភាព ដោយសារតែការបិទខ្ទប់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យស្ទើរតែទាំងស្រុង និងការប្រើប្រាស់ច្បាប់ស្តីពីទូរគមនាគមន៍ ច្បាប់សន្តិសុខសាយប័រ ឬច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌដើម្បីគំរាមកំហែង និងចាប់ខ្លួនពលរដ្ឋណាដែលបញ្ចេញមតិរិះគន់រដ្ឋាភិបាលលើបណ្តាញសង្គម។
យុទ្ធសាស្ត្រចម្បងមួយដែលគណបក្សកាន់អំណាច តែងតែប្រើប្រាស់យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការរក្សាអំណាចតជំនាន់ គឺយុទ្ធសាស្ត្រញែកដើម្បីគ្រប់គ្រង ដោយការបំបែកបំបាក់កម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យឱ្យទៅជាបំណែកតូចៗ តាមរយៈការផ្តល់លាភសក្ការៈ បុណ្យសក្តិ ការបង្កើតព័ត៌មានមិនពិតដើម្បីបង្កការសង្ស័យគ្នានិងគ្នា និងការជំរុញឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងលក្ខណៈបុគ្គលនិយមរវាងក្រុមអ្នកប្រជាធិបតេយ្យ។
ស្របពេលដែលរដ្ឋអំណាចកំពុងរឹតត្បិតលំហសេរីភាពពីខាងក្រៅ ចលនាប្រជាធិបតេយ្យខ្លួនឯងក៏កំពុងរងការគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំងពីវិបត្តិផ្ទៃក្នុង ដោយសារតែលទ្ធិបូជាបុគ្គលនិយមដែលរីករាលដាលក្នុងចំណោមអ្នកនៅក្បែរមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង។
ជំនួសឱ្យការតស៊ូមតិផ្អែកលើគោលការណ៍ប្រជាធិបតេយ្យ ស្ថាប័នរឹងមាំ និងគោលនយោបាយជាតិ ក្រុមអ្នកនយោបាយមួយចំនួនបែរជាផ្តោតលើការលើកតម្កើងមេដឹកនាំរបស់ខ្លួនហួសហេតុ ព្រមទាំងចាត់ទុកអ្នកដែលមានមតិផ្ទុយ ឬអ្នកដែលមានយុទ្ធសាស្ត្រខុសពីខ្លួនជាសត្រូវ ជាជនក្បត់ ឬជាអ្នកបម្រើឱ្យបក្សកាន់អំណាចទៅវិញ។
វប្បធម៌នយោបាយបែបនេះ បានបង្កើតជាភាពទាល់ច្រក និងជាការរារាំងដល់ការចូលរួមរបស់យុវជនដែលមានចំណេះដឹង និងគំនិតច្នៃប្រឌិតថ្មីៗ ពីព្រោះពួកគេមានអារម្មណ៍ថា ខ្លួនគ្រាន់តែជាឧបករណ៍បម្រើឱ្យមហិច្ឆតា និងភាពមានៈរបស់បុគ្គល មិនមែនបម្រើឱ្យបុព្វហេតុជាតិនោះទេ។
ដើម្បីយល់ច្បាស់អំពីហានិភ័យនៃការបែកបាក់នេះ យើងអាចពិនិត្យលើសេណារីយ៉ូនៃអនាគតដ៏ខ្មៅងងឹតមួយ។ ប្រសិនបើយុវជន និងសកម្មជនប្រជាធិបតេយ្យបន្តធ្លាក់ចូលក្នុងអន្ទាក់បំបែកបំបាក់ និងលទ្ធិបូជាបុគ្គលនិយម នោះកម្លាំងនយោបាយប្រឆាំងនឹងត្រូវបែងចែកជាបក្សពួកតូចៗជាច្រើន ដែលគ្មានទម្ងន់នយោបាយក្នុងការចរចា ឬការប្រកួតប្រជែងឡើយ។
នៅក្នុងសេណារីយ៉ូនេះ គណបក្សប្រឆាំងនីមួយៗនឹងចំណាយពេល ថាមពល និងធនធានស្ទើរតែទាំងអស់ដើម្បីវាយប្រហារ ចោទប្រកាន់ និងហែកហួរគ្នាទៅវិញទៅមកនៅលើបណ្តាញសង្គម ដោយចោទក្រុមដទៃថាជាឧបករណ៍របស់គណបក្សកាន់អំណាច ខណៈគណបក្សកាន់អំណាចគ្រាន់តែអង្គុយមើល និងទាញយកផលប្រយោជន៍នយោបាយដោយមិនបាច់ប្រឹងប្រែងអ្វីទាល់តែសោះ។
ផលវិបាកដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតដែលតាមមកគឺ ប្រជាពលរដ្ឋម្ចាស់ឆ្នោត ជាពិសេសស្រទាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ នឹងបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងលើអ្នកនយោបាយប្រឆាំង ហើយពួកគេនឹងធ្លាក់ចូលក្នុងវិបត្តិអស់សង្ឃឹម រហូតលែងខ្វល់ខ្វាយពីបញ្ហានយោបាយ និងសង្គមជាតិ។
នៅពេលដែលពលរដ្ឋលែងអើពើ នោះគណបក្សកាន់អំណាចនឹងអាចធ្វើការកែប្រែច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់នានាតាមអំពើចិត្ត ដើម្បីពង្រឹងរបបផ្តាច់ការរបស់ខ្លួនឱ្យកាន់តែចាក់ឫសជ្រៅ ដោយគ្មានការរារាំង ហើយលំហសិទ្ធិមនុស្សនឹងត្រូវរលាយសាបសូន្យទាំងស្រុង នាំឱ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់ចូលក្នុងទម្រង់ដឹកនាំផ្តាច់ការផ្ដាច់មុខបែបអចិន្ត្រៃយ៍។
ដើម្បីចៀសវាងពីសេណារីយ៉ូដ៏គ្រោះថ្នាក់នេះ យុវជនអ្នកគាំទ្រប្រជាធិបតេយ្យត្រូវតែដើរតួជាអ្នកផ្សះផ្សា និងជាអ្នកកសាងសម្ព័ន្ធភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រឡើងវិញយ៉ាងសកម្ម។
ការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងការរួបរួមកម្លាំងប្រជាធិបតេយ្យមិនមែនមានន័យថា គណបក្សប្រឆាំងទាំងអស់ត្រូវតែរលាយចូលគ្នាជាធ្លុងមួយ ឬមានរចនាសម្ព័ន្ធតែមួយដែលមិនអាចខ្វះបាននោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលផ្អែកលើតម្លៃរួម គឺការស្តារឡើងវិញនូវនីតិរដ្ឋ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងការធានាឱ្យមានការបោះឆ្នោតដោយសេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌។
យុវជនត្រូវតែរៀនសូត្រពីប្រវត្តិសាស្ត្រ និងត្រូវយល់ថា គ្មានបុគ្គលណាម្នាក់អាចជួយសង្គ្រោះជាតិបានដោយម្នាក់ឯងនោះទេ គឺមានតែប្រព័ន្ធដែលរឹងមាំ ការគោរពគោលការណ៍ច្បាប់ និងការចូលរួមជាធ្លុងមួយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចបង្កើតការផ្លាស់ប្តូរជាវិជ្ជមានប្រកបដោយចីរភាពបាន។
ជំហានដំបូងដែលយុវជនត្រូវធ្វើ គឺការបដិសេធចោលនូវវប្បធម៌ជេរប្រមាថ ការលាបពណ៌ និងការចោទប្រកាន់គ្នានៅក្នុងរង្វង់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ។
យុវជនត្រូវប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមឱ្យទៅជាវេទិកានៃការជជែកដេញដោល ប្រកបដោយបញ្ញាញាណ ការពិភាក្សាលើគោលនយោបាយដោះស្រាយបញ្ហាជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋ បញ្ហាអំពើពុករលួយ បញ្ហាបូរណភាពទឹកដី បញ្ហាបរិស្ថាន និងបញ្ហាអយុត្តិធម៌សង្គម ជំនួសឱ្យការតស៊ូមតិបែបអារម្មណ៍ និងការការពារបុគ្គលនិយមហួសហេតុ។
ជាមួយគ្នានេះដែរ យុវជនត្រូវតែជំរុញ និងដាក់សម្ពាធទៅលើមេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងទាំងអស់ ឱ្យងាកមកអង្គុយតុចរចា រកចំណុចរួម និងរក្សាទុកចំណុចខុសគ្នា ដើម្បីបង្កើតជាកម្លាំងចលកររួមមួយដែលអាចតស៊ូមតិជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ជាងនេះទៅទៀត ការយល់ដឹងអំពីបរិបទអន្តរជាតិក៏ជាកត្តាសំខាន់ដែលយុវជនមិនអាចរំលងបានឡើយ។
នៅក្នុងរបាយការណ៍សន្ទស្សន៍ប្រជាធិបតេយ្យឆ្នាំ២០២៦ របស់ផ្នែកស៊ើបការណ៍សេដ្ឋកិច្ចឆ្នាំ២០២៦ (Economist Intelligence Unit) បានបង្ហាញថា និន្នាការនៃការធ្លាក់ចុះប្រជាធិបតេយ្យមិនមែនកើតឡើងតែនៅកម្ពុជានោះទេ ប៉ុន្តែវាកំពុងក្លាយជាវិបត្តិសកល ដែលរបបផ្តាច់ការនិយមកំពុងប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងរបបដូចគ្នាដើម្បីពង្រឹងអំណាច។
ប្រឈមមុខនឹងនិន្នាការនេះ យុវជនកម្ពុជាត្រូវតែពង្រឹងសមត្ថភាពខាងចំណេះដឹងផ្នែកច្បាប់ នយោបាយ និងឌីជីថល ដើម្បីការពារខ្លួនពីការបំភាយព័ត៌មានមិនពិត និងការវាយប្រហារផ្នែកចិត្តសាស្ត្រពីសំណាក់ក្រុមអនាមិកដែលបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងបំបែកបំបាក់សាមគ្គីភាព។
ការលុបបំបាត់លទ្ធិបូជាបុគ្គលនិយម ក៏ទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតយ៉ាងស៊ីជម្រៅផងដែរ។ យុវជនត្រូវតែហ៊ានរិះគន់ក្នុងន័យស្ថាបនា លើយុទ្ធសាស្ត្រខុសឆ្គងរបស់មេដឹកនាំដែលខ្លួនគាំទ្រ ដោយមិនត្រូវផ្ដេកផ្ដួលតាមការណែនាំទាំងងងឹតងងុលនោះឡើយ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ បានបង្ហាញរួចមកហើយថា នៅពេលណាដែលចលនានយោបាយមួយផ្អែកលើបុគ្គលខ្លាំងជាងគោលការណ៍ ចលនានោះនឹងរលាយរលត់ទៅវិញយ៉ាងងាយស្រួល នៅពេលដែលបុគ្គលនោះបាត់បង់វត្តមាន ឬដើរចេញពីឆាកនយោបាយ។
ផ្ទុយទៅវិញ បើចលនានោះផ្អែកលើស្ថាប័ន និងតម្លៃប្រជាធិបតេយ្យ វានឹងនៅតែបន្តរស់រវើក និងមាននិរន្តរភាព ទោះបីជាមានការផ្លាស់ប្តូរអ្នកដឹកនាំពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយក៏ដោយ។
ក្នុងបរិបទនៃការក្តោបក្តាប់អំណាចផ្តាច់មុខនាពេលបច្ចុប្បន្ន ការតស៊ូដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យមិនមែនជាការរត់ប្រណាំងចម្ងាយខ្លីដែលរំពឹងថានឹងឈ្នះក្នុងពេលឆាប់ៗនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាការរត់ប្រណាំងម៉ារ៉ាតុងដ៏វែងឆ្ងាយ និងលំបាកលំបិនបំផុត ដែលទាមទារនូវការអត់ធ្មត់ យុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ វិទ្យាសាស្ត្រ និងសាមគ្គីភាពពិតប្រាកដ។
យុវជនមិនត្រូវបណ្តោយឱ្យស្មារតីស្នេហាជាតិ និងមនសិការប្រជាធិបតេយ្យដ៏បរិសុទ្ធរបស់ខ្លួន ត្រូវរងការបំផ្លិចបំផ្លាញដោយសារតែល្បិចកលបំបែកបំបាក់របស់គណបក្សកាន់អំណាច ឬដោយសារតែភាពមានៈ អំនួត និងការគិតតែពីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មេដឹកនាំប្រឆាំងមួយចំនួន និងក្រុមមនុស្សជុំវិញខ្លួននោះឡើយ។
ជាទីបញ្ចប់ ការរួមរួមគ្នានៅក្រោមដំបូលនៃតម្លៃប្រជាធិបតេយ្យពិតប្រាកដ ការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងការតម្កល់ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងប្រជាពលរដ្ឋជាធំ គឺជាសោរគន្លឹះតែមួយគត់ក្នុងការបើកទ្វារចាកចេញពីរបបផ្តាច់ការ ឆ្ពោះទៅរកអនាគតកម្ពុជាដែលមានសេរីភាព យុត្តិធម៌ និងភាពរីកចម្រើនពិតប្រាកដសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបដោយគ្មានការរើសអើង។
យុវជនត្រូវតែជាអ្នកកាន់ចង្កូតនៃនាវាប្រជាធិបតេយ្យនេះ ដោយភាពវៃឆ្លាត ម៉ឺងម៉ាត់ និងស្មារតីសាមគ្គីភាពខ្ពស់បំផុត ដើម្បីនាំមកនូវពន្លឺនៃនីតិរដ្ឋពិតប្រាកដសម្រាប់សង្គមជាតិទាំងមូល៕
អត្ថបទដោយ៖ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
បញ្ជាក់៖ រាល់ទស្សនៈ និងមតិយោបល់ដែលបានលើកឡើងក្នុងអត្ថបទនេះ គឺជាមតិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកនិពន្ធតែប៉ុណ្ណោះ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីគោលជំហរ ឬទស្សនៈរបស់ VOD ឡើយ។
