ពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងភូមិចំនួនពីរ ភាគច្រើនជាជនជាតិដើមភាគតិចកួយ គឺភូមិដងផ្លិត និងភូមិណារុង ក្នុងឃុំឆែបពីរ ស្រុកឆែប អំពាវនាវជាថ្មីទៀត ឱ្យលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្រឡេកមើលពីទុក្ខវេទនារបស់ជនជាតិដើមភាគតិចកួយជាង ៣០០ គ្រួសារ កំពុងប្រឈមការលំបាកកាន់តែខ្លាំង ដោយខ្វះខាតដីដាំដុះចិញ្ចឹមជីវិត និងបាត់បង់ព្រៃឈើអាស្រ័យផលបែបប្រពៃណីជនជាតិដើមភាគតិច នៅកៀកនឹងភូមិកំណើតរបស់ពួកគាត់។
ការអំពាវនាវនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពីព្រៃជំនឿឋិតក្នុងភូមិណារុង ក្បែរទីស្នាក់ការឧទ្យានុរក្សរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន ត្រូវក្រុមហ៊ុនសាន់តាណា អាហ្គ្រោ ប្រូដាក់ ខូអិលធីឌី (Santana Agro Products Co., Ltd) របស់អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក អ៊ុក គឹមសាន យកគ្រឿងចក្រឈូសឆាយ និងកាប់ឈើមានតម្លៃបង្ហើយចុងក្រោយ។
ជនជាតិដើមភាគតិចកួយ រស់នៅភូមិដងផ្លិត អ្នកស្រី ឆេន វិន ប្រាប់វីអូឌី(VOD)នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមិថុនាថា រយៈពេលពីរឆ្នាំចុងក្រោយនេះ សន្តិសុខក្រុមហ៊ុនសាន់តាណា បានហាមឃាត់មិនឱ្យគ្រួសារអ្នកស្រីមិនអាចចូលទៅអាស្រ័យផលដីចម្ការរបស់ខ្លួនបានឡើយ ធ្វើឱ្យគ្រួសារអ្នកស្រីគ្មានដីបង្កបង្កើនផល ប៉ះពាល់ជីវភាព។
អ្នកស្រីថា គ្រួសារអ្នកស្រីមានដីស្រែចម្ការទំហំ ១៦ហិកតា ធ្វើកសិកម្មលក្ខណៈប្រពៃណីជាច្រើនឆ្នាំមកហើយក្នុងព្រៃជំនឿ កំពុងប្រឈមការបាត់បង់ទាំងស្រុង។ រីឯសន្តិសុខក្រុមហ៊ុន បានគំរាមប្ដឹងផ្ដល់អ្នកភូមិមិនឱ្យងើបតវ៉ា ហើយអ្នកភូមិខ្លះទៀតកំពុងជាប់បណ្តឹងនៅតុលាការ ដោយសារចេញមុខការពារព្រៃជំនឿនេះ។
អ្នកស្រី ឆេន វិន និយាយថា៖ «អូ! ព្រៃឈើអស់ហើយ លោកគ្រូអើយ! ហើយប៉ះពាល់ខ្លាំងទៅ បើដូចថា ព្រៃឈើហ្នឹងគាត់ទុកអាស្រ័យផល ហើយថា គាត់រកនេះរកនោះក្នុងហ្នឹងទាំងអស់ ដល់ពេលគេវាយអស់ហើយ យើងធ្វើអីមិនបានសូម្បីតែរកត្រី រកអីចូលមិនរួចផង»។
ស្ត្រីដដែលបន្ថែមថា ក្នុងតំបន់ព្រៃជំនឿមានដើមឈើធំៗ ដែលអ្នកភូមិខិតខំថែទាំរក្សាទុកឱ្យកូនចៅជំនាន់ក្រោយស្គាល់ រួមមាន ដើមច្បោះ ស្រឡៅ និងកកោះជាដើម ត្រូវគេកាប់រំលំអស់រាប់រយហិកតា ក្លាយជាវាលរហោឋាន ប៉ះពាល់ដល់ទីកន្លែងប្រតិបត្តិជំនឿ បាត់បង់វាលស្មៅសម្រាប់គោក្របី ទឹកអូរធម្មជាតិសម្បូរត្រីសាច់ និងតំបន់រកអនុផលព្រៃឈើ។
អ្នកស្រីថា អ្នកភូមិខ្លះទៀតស្រែកទ្រហោយំ ខ្វះខាតដីបង្កបង្កើនផល និងស្តាយស្រណោះព្រៃឈើបាត់បង់ទាំងស្រុង។
អ្នកស្រីថា៖ «ព្រៃឈើគឺអស់ហើយ! គេយកគេកាប់គេអា… ពួកគ្នាគេហ្នឹងគាត់ប្រឹងគាត់… អាអ្នកដឹកក៏ដឹក។ ប៉ះច្បោះកាត់ច្បោះ! ប៉ះឈើអីដែលវាត្រូវវាយកទាំងអស់។ ឈើល្អៗហ្នឹង… ប្រជាពលរដ្ឋគាត់ហាមឃាត់នោះមិនឲ្យប៉ះពាល់ហ្នឹង គឺគេយកអស់ហើយឈើសុទ្ធតែស្អាតៗ»។
កាលពីសប្តាហ៍មុន អ្នកសារព័ត៌មានក្នុងស្រុកមួយក្រុម បានចុះដល់តំបន់ព្រៃជំនឿរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច ឋិតក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃព្រះរកា-ឆែប ក្នុងឃុំណារុង ឃុំឆែបពីរ ស្រុកឆែប ប្រទះឃើញដើមឈើធំៗមានអាយុកាលរាប់ឆ្នាំ ត្រូវគេឈូសឆាយឱ្យដួលដោយអះអាងថា ដីព្រៃតំបន់នោះមានប្លង់រឹង។
ពួកគេបានថតវីដេអូបង្ហោះតាមបណ្តាញសង្គមហ្វេសប៊ុក(Facebook) សោកស្តាយដីព្រៃជំនឿយ៉ាងហោចណាស់ ២០០ហិកតា ត្រូវគេកាប់រំលំ និងឈូសឆាយជាថ្មីទៀត នៅកៀកនឹងស្នាក់ការបរិស្ថានក្នុងឃុំឆេបពីរ ដោយគ្មានមន្ត្រីឧទ្យានុរក្សរបស់ក្រសួងបរិស្ថានទប់ស្កាត់នោះឡើយ។
សំឡេងវីដេអូ៖ «ដើមឈើអាយុ ២០០ ឆ្នាំ ៣០០ ឆ្នាំ នោះ! ក៏ប៉ុន្តែគេថា មានប្លង់ ហើយកាប់ខាងក្រោយនោះរាប់រយហិកតា ឥឡូវវាលមកដល់ខាងមុខហើយ។ ផ្សាយខ្លាំងកាន់តែកាន់តែខ្លាំងហើយ អាត្រាក់ទៅបុកបន្តជាហូរហែបងប្អូនមើលទៅ។ បើគ្មានអ្នកធំទេ ដីអ្នកធំនោះទេ គឺប្រជាពលរដ្ឋ លាន់តែ គុកៗ ខ្នោះៗ គុកៗ ខ្នោះៗ បងប្អូន! ហើយនេះ ជិតបរិស្ថាននៅនេះបរិស្ថានយើងប្រើណារុង ឃុំណងផ្លិត ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ»។
អ្នកភូមិថា ចាប់តាំងពីចុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ រហូតដល់ដើមឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនរបស់អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោក អ៊ុក គឹមសាន បានបញ្ជូនគ្រឿងចក្រជាច្រើនគ្រឿង សម្រុកឈូសឆាយព្រៃជំនឿអស់រាប់រយហិកតា បង្កផលប៉ះពាល់ដល់ដីស្រែចម្ការរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនគ្រួសារ ដែលពួកគាត់មានទម្លាប់ធ្វើស្រែតាមប្រឡោះព្រៃ។
វីអូឌី នៅមិនទាន់អាចសុំការបំភ្លឺជុំវិញការចោទប្រកាន់នេះ ពីអភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ លោកអ៊ុក គឹមសាន បានទេគិតត្រឹមម៉ោងផ្សាយនេះ។ រីឯអភិបាលខេត្តព្រះវិហារ លោក គីម រិទ្ធី ក៏មិនទាន់អាចទាក់ទងបានដែរ។
កាលពីចុងឆ្នាំ២០២១ ក្រុមហ៊ុនសាន់តាណា អាហ្គ្រោ ប្រូដាក់ (Santana Agro Products Co., Ltd) របស់លោក អ៊ុក គឹមសាន បានទទួលសិទ្ធិវិនិយោគដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចពីរដ្ឋាភិបាលជាង ១ម៉ឺនហិកតា (១២.០០០ហិកតា) នៅស្រុករវៀង ខេត្តព្រះវិហារ ដោយដាំដំណាំស្វាយចន្ទី និងកែច្នៃគ្រាប់ស្វាយចន្ទីនាំយកទៅលក់នៅក្រៅប្រទេស។
កាលពីដើមឆ្នាំ២០២៥ ក្រុមហ៊ុនមួយនេះ រងការចោទពីសហគមន៍ខេត្តព្រះវិហារថា បានដណ្ដើមដីស្រែចម្ការ និងដីព្រៃសហគមន៍ទំហំជាង ១ពាន់ហិកតា ក្នុងស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ ហើយបានប្រើអំពើហិង្សាលើពលរដ្ឋរងគ្រោះដីធ្លីទាំងនោះថែមទៀត ។
លោក អ៊ុក គឹមសាន បច្ចុប្បន្នមានតួនាទីជាអភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ និងមានងារជាឧកញ៉ា។ លើសពីនោះ លោកក៏មានតួនាទីជាប្រធានក្រុមការងារយុវជនគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាខេត្តព្រះវិហារ។
ជុំវិញរឿងនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស និងបរិស្ថាន លោក ប៊ី វ៉ាន់នី យល់ថា ទង្វើនេះរំលោភសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច ដែលការពារដោយច្បាប់ជាតិ និងអន្តរជាតិ ហើយឆ្លុះបញ្ចាំងថា ការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលមិនស្របតាមច្បាប់ ធ្វើឱ្យពលរដ្ឋជួបរឿងអយុត្តិធម៌ ប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចពលរដ្ឋ។
លោកថា អាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារ និងរដ្ឋាភិបាលត្រូវទទួលខុសត្រូវ ដោយត្រូវដោះស្រាយជូនពលរដ្ឋឱ្យប្រសើរ។
លោក ប៊ី វ៉ាន់នី ថ្លែងថា៖ «អ្នករំលោភប្រើអំណាចតាមអំពើចិត្ត ដោយមិនគោរពទៅលើសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការតវ៉ា ឬក៏ស្នើសុំឲ្យមានដំណោះស្រាយជាមុន ជាបញ្ហាធំ ដែលរដ្ឋក៏ដូចជាអាជ្ញាធរត្រូវតែទទួលខុសត្រូវ ហើយត្រូវដោះស្រាយជូនប្រជាពលរដ្ឋឲ្យបានល្អប្រសើរ»។
តំបន់ព្រៃជំនឿ ព្រៃអារក្ស និងតំបន់ព្រៃអាស្រ័យផល ដែលកំពុងឈូសឆាយនោះ មានផ្ទៃដីជាង ១ពាន់៥០ហិកតា (១.០៥០ហិកតា) ដែលជនជាតិដើមភាគតិចកួយ ចំនួន ២ភូមិ អាស្រ័យផល ធ្វើកសិកម្មដាំដុះ និងរកអនុផលព្រៃឈើច្រើនជំនាន់មកហើយ។
ព្រៃនៅតំបន់នោះសម្បូរទឹកអូរធម្មជាតិ សម្បូរត្រីសាច់ និងសត្វព្រៃ ដែលក្រសួងបរិស្ថានកំណត់ជាតំបន់អភិរក្ស ដែលជាជម្រកសំខាន់របស់សត្វត្មាតព្រៃ ព្រៃជំនឿ និងវាលស្មៅឃ្វាលគោក្របី កំពុងប្រឈមបាត់បង់ទាំងស្រុង៕
