សន្តិសុខសេដ្ឋកិច្ច និងសុខុមាលភាពសង្គមរបស់កម្ពុជា កំពុងស្ថិតក្នុងហានិភ័យខ្ពស់ ដោយសារតែការហូរចូលយ៉ាងគំហុកនៃផលិតផលខុសច្បាប់ និងគ្មានគុណភាពពីបរទេស ជាពិសេសពីបណ្តាប្រទេសជិតខាង ដូចជាវៀតណាម និងថៃ ដែលបញ្ហានេះ បានក្លាយជាដំបៅមហារីកបំផ្លាញសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមនៅក្នុងស្រុក។
ទោះបីជាថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល គឺលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី តែងតែចេញមុខថ្លែងសារព្រមាន ឬអំពាវនាវជាញឹកញាប់លើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក៏ដោយ ប៉ុន្តែសកម្មភាពទាំងនោះត្រូវបានគេមើលឃើញថា បានតែស្រែកតាមទម្លាប់នយោបាយ ប៉ុន្តែខ្វះខាតការចាត់វិធានការជាក់ស្តែង និងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការលុបបំបាត់ឫសគល់នៃបញ្ហា។
ការគ្រប់គ្រងច្រកព្រំដែន និងការត្រួតពិនិត្យទំនិញនៅលើទីផ្សារ រួមទាំងតាមបណ្តាផ្សារទំនើបខ្នាតតូច និងមធ្យម នៅតែមានចន្លោះប្រហោងធំធេង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការបរាជ័យជាប្រព័ន្ធនៃយន្តការរដ្ឋបាល។
មូលហេតុចម្បងដែលធ្វើឱ្យទំនិញគេចពន្ធ និងទំនិញខូចគុណភាពនៅតែអាចចរាចរណ៍យ៉ាងអនាធិបតេយ្យ គឺដោយសារតែការអនុវត្តច្បាប់ដ៏ទន់ជ្រាយ និងអំពើពុករលួយជាប្រព័ន្ធក្នុងចំណោមមន្ត្រីគយ និងអាជ្ញាធរត្រួតពិនិត្យគុណភាពចំណីអាហារ និងផលិតផលកសិកម្ម។
ផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង របាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតរបស់អង្គការតម្លាភាពអន្តរជាតិ ស្តីពីសន្ទស្សន៍ការយល់ឃើញពីអំពើពុករលួយឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា កម្ពុជានៅតែស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលមានអំពើពុករលួយធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងតំបន់អាស៊ាន ដែលចំណុចនេះ ជះឥទ្ធិពលផ្ទាល់ដល់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងព្រំដែន។
លើសពីនេះ របាយការណ៍ឃ្លាំមើលរបស់សហភាពសហគមន៍កសិកម្មកម្ពុជា កាលពីពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៥ បានរកឃើញថា បន្លែ និងសាច់សត្វដែលផ្ទុកសារធាតុគីមីហាមឃាត់ និងគ្មានលិខិតអនុញ្ញាត ត្រូវបាននាំចូលតាមច្រករបៀង និងច្រកទ្វារអន្តរជាតិជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដោយសារតែការបើកដៃពីមន្ត្រីគយ និងមន្ត្រីជំនាញការពារអ្នកប្រើប្រាស់ កិច្ចការប្រកួតប្រជែង និងបង្ក្រាបការក្លែងបន្លំ ដែលហៅកាត់ថា ក.ប.ប. កាលណាបើមានការសូកប៉ាន់ជាប្រចាំខែពីសំណាក់ក្រុមឈ្មួញខ្នាតធំ។
បន្ថែមលើនេះ តាមទិន្នន័យស្តីពីសុវត្ថិភាពចំណីអាហារសកលដែលចេញផ្សាយក្នុងខែមករា ឆ្នាំ២០២៦ បានកត់សម្គាល់ថា ជាង៦០ភាគរយនៃផលិតផលកសិកម្មនាំចូលដែលចរាចរណ៍នៅលើទីផ្សារកម្ពុជា មិនបានឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍ត្រឹមត្រូវនោះទេ ដែលនេះ ជាការគំរាមកំហែងផ្ទាល់ដល់សុខភាពសាធារណៈ។
ស្ថានភាពនេះ បានបង្កើតឱ្យមានវប្បធម៌រដ្ឋបាលដ៏អសកម្មមួយ គឺវប្បធម៌នឿយណាយ និងចាំតែបទបញ្ជាពីថ្នាក់លើ។ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចថ្នាក់ក្រោមជាតិ ចាប់តាំងពីគណៈកម្មាធិការត្រួតពិនិត្យផលិតផលខុសច្បាប់ ថ្នាក់ដឹកនាំខេត្តជាប់ព្រំដែន រហូតដល់មន្ត្រីមន្ទីរពាណិជ្ជកម្ម និងមន្ទីរកសិកម្ម ហាក់បីដូចជាមានទម្លាប់ដេកលក់ក្នុងតួនាទីភារកិច្ចរបស់ខ្លួន ដោយចាំទាល់តែលោក ហ៊ុន សែន ឬលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ស្រែកក្តៅក្រហាយ ឬបញ្ជាផ្ទាល់មាត់ទើបនាំគ្នាចុះធ្វើការបង្ក្រាបតាមបែបវែកចានឆ្នាំងមួយគ្រាៗដើម្បីយកស្នាដៃ បន្ទាប់មកសកម្មភាពខុសច្បាប់ទាំងនោះក៏ត្រឡប់មកសភាពដើមវិញ។
ការដឹកនាំរដ្ឋដែលពឹងផ្អែកតែលើបុគ្គលនិយម និងការស្រែកព្រមានតាមវេទិកាសាធារណៈរបស់មេដឹកនាំកំពូលៗ ដោយគ្មានការកែទម្រង់ស្ថាប័ន និងគ្មានការដាក់ទណ្ឌកម្មខាងរដ្ឋបាល ឬខាងព្រហ្មទណ្ឌលើមន្ត្រីពុករលួយ មិនអាចដោះស្រាយវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសង្គមនេះបានឡើយ។
ការប្រកាសគោលនយោបាយលើកកម្ពស់ផលិតផលក្នុងស្រុករបស់រដ្ឋាភិបាល នឹងក្លាយជាគ្រាន់តែជាពាក្យស្លោកនយោបាយឥតន័យ បើដរាបណារដ្ឋាភិបាលលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត មិនអាចធានាបាននូវការប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាពនៅលើទីផ្សារ។
ចំណុចខ្វះខាតមួយទៀតដែលកំពុងបំផ្លាញសហគ្រិនខ្នាតតូច និងមធ្យម គឺកង្វះយន្តការត្រួតពិនិត្យខ្សែច្រវាក់ចែកចាយនៅក្នុងបណ្តាផ្សារទំនើបខ្នាតតូច ឬ Mini Marts ដែលកំពុងរីកដុះដាលដូចផ្សិតនៅតាមទីប្រជុំជន។
ផ្សារទំនើបទាំងនេះ ភាគច្រើនក្លាយជាកន្លែងលក់ទំនិញនាំចូលផ្តាច់មុខពីបរទេស ដោយសារតែក្រុមហ៊ុននាំចូលមានទុនធំ និងមានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃដាក់តាំងទំនិញខ្ពស់ ចំណែកឯផលិតផលក្នុងស្រុករបស់សហគ្រិនខ្មែរ ជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការស្វែងរកកន្លែងដាក់លក់ ដោយសារខ្វះខាតការគាំទ្រ និងការសម្របសម្រួលផ្នែកគោលនយោបាយពីរដ្ឋ។
ដើម្បីដោះស្រាយវិបត្តិរ៉ាំរ៉ៃនេះ របៀបនៃការគ្រប់គ្រងរដ្ឋត្រូវតែផ្លាស់ប្តូរ ដោយបែងចែកតួនាទី និងខិតខំប្រឹងប្រែងពង្រឹងការទទួលខុសត្រូវរបស់អាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយមិនត្រូវដេកចាំបទបញ្ជាពីថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលឡើយ។
ចំណុចដំបូងបំផុត គឺរដ្ឋាភិបាលត្រូវបង្កើត និងអនុវត្តប្រព័ន្ធគណនេយ្យភាពចំពោះអាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងមន្ត្រីច្រកព្រំដែន ដោយកំណត់ថា បើមានទំនិញគេចពន្ធ ឬសាច់សត្វខូចគុណភាពបន្តហូរចូលតាមច្រកណា មេគយ និងអភិបាលខេត្តនៃដែនដីនោះ ត្រូវតែទទួលទណ្ឌកម្មវិន័យរដ្ឋបាល ព្យួរការងារ ឬដកតំណែងភ្លាមៗ ដោយមិនបាច់ធ្វើការអប់រំឡើយ។
ទន្ទឹមនេះ អគ្គនាយកដ្ឋាន គ.ប.ប. និងអគ្គនាយកដ្ឋានគយ និងរដ្ឋាករ ត្រូវតែធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យ ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលក្នុងការតាមដានទំនិញចាប់ពីច្រកព្រំដែនរហូតដល់ឃ្លាំងស្តុក និងត្រូវបង្កើតឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍ចល័តនៅតាមច្រកទ្វារព្រំដែនសំខាន់ៗ ដើម្បីធ្វើតេស្តរកសារធាតុគីមីលើកសិផលភ្លាមៗមុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យចូលស្រុក។
ដំណោះស្រាយបន្តមកទៀត គឺក្រសួងពាណិជ្ជកម្មត្រូវចេញលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តបង្ខំឱ្យបណ្តាផ្សារទំនើប និង Mini Marts ទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេស កំណត់កូតាដាច់ខាតក្នុងការដាក់តាំងលក់ផលិតផលក្នុងស្រុកយ៉ាងហោចណាស់ ៣០ ភាគរយនៃទំនិញសរុប ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមដែលទទួលបានការបញ្ជាក់ស្តង់ដារគុណភាព។
ដើម្បីជួយដល់សហគ្រិនក្នុងស្រុក ក្រសួងឧស្សាហកម្ម វិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ ត្រូវសហការជាមួយក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ក្នុងការបង្កើតមូលនិធិគាំទ្របច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីជួយសហគ្រិនខ្នាតតូចក្នុងការកែលម្អការវេចខ្ចប់ ពង្រឹងអនាម័យ និងគុណភាពផលិតផលឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
រដ្ឋក៏ត្រូវរៀបចំឱ្យមានទីផ្សារបោះដុំកសិផល និងផលិតផលកែច្នៃក្នុងស្រុកនៅតាមបណ្តាខេត្តគន្លឹះៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើឈ្មួញកណ្តាល និងបង្កើតខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់មួយដែលរឹងមាំ និងមានតម្លៃប្រកួតប្រជែង។
ការធ្វើបែបនេះ មិនត្រឹមតែជួយសង្គ្រោះសហគ្រិនក្នុងស្រុក និងការពារសុខភាពប្រជាពលរដ្ឋប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាការស្តារឡើងវិញនូវជំនឿទុកចិត្តលើប្រព័ន្ធរដ្ឋបាល និងច្បាប់របស់ជាតិផងដែរ។
នៅពេលដែលកម្ពុជាអាចពង្រឹងសមត្ថភាពផលិត និងកែច្នៃទំនិញបានដោយខ្លួនឯង វានឹងបង្កើតឱកាសការងាររាប់ម៉ឺនកន្លែងដល់ប្រជាពលរដ្ឋ កាត់បន្ថយការចំណាកស្រុកទៅក្រៅប្រទេស និងរក្សាលំហូរទុនវិនិយោគឱ្យនៅចរន្តក្នុងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
ជាងនេះទៅទៀត ការកាត់បន្ថយរបាំងនាំចូលទំនិញខុសច្បាប់ និងការជំរុញឱ្យមានការប្រើប្រាស់ផលិតផលខ្មែរ នឹងក្លាយជាខែលការពារដ៏រឹងមាំក្នុងការកសាងឯករាជ្យភាព សេដ្ឋកិច្ច និងធានាបាននូវសន្តិសុខស្បៀងពិតប្រាកដ ដោយសារប្រទេសជាតិមានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ និងគ្រប់គ្រងប្រភពស្បៀងអាហារប្រកបដោយសុវត្ថិភាព និងស្ថិរភាពខ្ពស់ ទោះបីជាស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈនៃវិបត្តិសកល និងបញ្ហាព្រំដែនជាមួយប្រទេសជិតខាងក៏ដោយ៕
ដោយ សុក្រឹត ពុទ្ធិ
