សំឡេងអ្នកគាំទ្រ៖ «ទម្លាក់បទចោទៗៗៗ… តុលាការកំពូលផ្តល់សេរីភាពជូនលោកគ្រូ រ៉ុង ឈុនៗ ទម្លាក់បទចោទៗៗៗៗ ទម្លាក់ថ្ងៃហ្នឹងៗៗៗៗ…»។
សំឡេងប្រតិកម្មទៅនឹងតុលាការកំពូល ពីសំណាក់អ្នកគាំទ្រ ដែលទាមទារឱ្យទម្លាក់បទចោទទៅលើ លោក រ៉ុង ឈុន ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ ត្រូវបានបន្លឺឡើងភ្លាមៗ នៅខាងក្រៅរបងតុលាការ ជិតព្រះបរមរាជវាំង នាថ្ងៃសុក្រនេះ ក្រោយតុលាការជាន់ខ្ពស់មួយនេះ សម្រេចដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយពី លោក រ៉ុង ឈុន រយៈពេល៥ឆ្នាំ ជុំវិញភាពសកម្មរបស់លោក ក្នុងការជំរុញតម្លាភាពសង្គម និងបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជា-វៀតណាម។
ដូចការគ្រោងទុក តុលាការកំពូល នៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនានេះ បានប្រកាសសាលដីកាជុំវិញបណ្តឹងសារទុក្ខរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ប្រឆាំងនឹងការសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាប ដែលផ្តន្ទាទោសរូបលោក ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ៤ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ ៤លានរៀល (ប្រហែល ១.០០០ ដុល្លារអាមេរិក) និងដកហូតសិទ្ធិបោះឆ្នោត និងឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតរបស់លោក ជាអចិន្ត្រៃយ៍ ដោយចោទពីបទ «ញុះញង់បង្កឱ្យមានភាពវឹកវរធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខសង្គម (ការមិនរាងចាលក្នុងបទមជ្ឈិមបន្ទាប់ពីការផ្តន្ទាទោសបទមជ្ឈិម)»។
ជាលទ្ធផល សាលដីការបស់តុលាការកំពូល បានប្រកាសសាលដីកាដោយសម្រេចបដិសេធខ្លះ និងតម្កល់ខ្លះ នូវសាលក្រមរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ និងសាលដីការបស់សាលាឧទ្ធរណ៍ភ្នំពេញ ហើយក៏មានការបន្ធូរបន្ថយខ្លះផងដែរ។ នេះបើតាមការបញ្ជាក់របស់លោក អែម ចន្ថា មេធាវីការពារសិទ្ធិឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន។
លោកមេធាវី អែម ចន្ថា បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មាននៅខាងក្រៅរបងតុលាការថា សាលដីការបស់តុលាការកំពូល បានតម្កល់សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាប ដោយផ្តន្ទាទោស លោក រ៉ុន ឈុន ឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ ប៉ុន្តែព្យួរទោស ៣ឆ្នាំ សាកល្បង ដែលនេះជាការអនុគ្រោះមួយចំនួនពីអង្គជំនុំជម្រះនៃតុលាការកំពូល។
ប៉ុន្តែ លោកថា តុលាការកំពូល នៅបន្តដកសិទ្ធិបោះឆ្នោត សិទ្ធឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត និងសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ រយៈពេល ៥ឆ្នាំ និងភ្ជាប់នឹងលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនទៀត ដូចជា ហាមឃាត់លោក រ៉ុង ឈុន ក្នុងការបង្ហាញមុខនៅវេទិកាសាធារណៈផ្សេងៗ ហាមមិនឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន ចេញទៅក្រៅប្រទេស និងហាមផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅជាដើម ដោយដាក់ឱ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់តុលាការក្នុងរយៈពេលព្យួរទោសសាកល្បងរយៈពេល ៣ឆ្នាំនេះ។
លោកមេធាវី អែម ចន្ថា គូសបញ្ជាក់ថា៖ «ខ្ញុំក៏រីករាយដែរ ដែលមិនមានការអនុវត្តនូវទោសពន្ធនាគារចំពោះគាត់[លោក រ៉ុង ឈុន] ហើយជាងនេះទៅទៀត ដោយសារតែនីតិវិធីមកដល់តុលាការកំពូលនេះ វាចុងក្រោយហើយនៃការអនុវត្តច្បាប់ ដូច្នេះការសម្រេចវាមានលំហូរបែបនេះ ហើយការសម្រេចនៃសាលដីការបស់តុលាការកំពូល ក៏វាចូលជាស្ថាពរ ចឹងខ្ញុំសង្ឃឹមថា ដោយសារតែប្រទេសយើងកំពុងតែរងនូវការមើលងាយ ការឈ្លានពានពីអ្នកជិតខាង ខ្ញុំសង្ឃឹមថា ដើម្បីបង្ហាញថាខ្មែរយើងរួមគ្នា ខ្មែរយើងតែមួយ ហើយបញ្ជាក់ថាខ្មែរយើងខ្លាំង ខ្ញុំស្នើសុំ មានតែការសម្របសម្រួលផ្នែកនយោបាយ គឺរាជរដ្ឋាភិបាល សុំលោកធ្វើលិខិតស្នើសុំទៅព្រះអង្គ ព្រះមហាក្សត្រ ដើម្បីចេញព្រះរាជក្រឹត្យលើកលែងទោសឱ្យលោកគ្រូ រ៉ុង ឈុន»។
ទីប្រឹក្សាគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក រ៉ុង ឈុន យល់ថា ការសម្រេចដកពលរដ្ឋជាស្ថាពរ ក៏ដូចជាការដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយ និងសកម្មភាពផ្សេងរបស់លោក ពីសំណាក់តុលាការ គឺផ្ទុយទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
លោកថា៖ «ហើយបើដូចយើងមើលករណីនិយាយពីបញ្ហាសិទ្ធិ ទាំងនយោបាយ ទាំងសិទ្ធិបោះឆ្នោត សិទ្ធឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ការដែលប្រើប្រាស់ក្រមព្រហ្មទណ្ឌមាត្រា៤៩៨ ៥៥ហ្នឹង វាផ្ទុយទៅនឹងរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលជាច្បាប់កំពូលនៃជាតិ គឺមាត្រា៣៤ថ្មី មាត្រា៣៥នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អីចឹងយើងឃើញថាវា យកអាហ្នឹងមកដាក់បន្ទុកវាខុស បាទវាខុស បើយើងនិយាយពីពាក្យបច្ចេកទេស គេថា អធម្មនុញ្ញភាព បើនិយាយធម្មតាវាផ្ទុយទៅនឹងច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ អាហ្នឹងក្រសួងយុត្តិធម៌ ត្រូវគិតឡើងវិញ ហើយត្រូវលុបៗ។ ហើយបទញុះញង់នេះ គួរតែឈប់ប្រើទៅ»។
យ៉ាងណា លោក រ៉ុង ឈុន ក៏បានគូសបញ្ជាក់ដែរថា លោកនៅតែតស៊ូមតិដោយអហិង្សា បន្ថែមទៀតស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដើម្បីទាមទារសេរីភាព ដោយលោកថា សេរីភាព ក៏ដូចជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ មិនអាចធ្លាក់ពីលើមេឃដោយស្រួលៗនោះទេ។
មាត្រា៣៥ ចែងថា «ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរទាំងពីរភេទ មានសិទ្ធិចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងជីវភាពនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ប្រទេសជាតិ។ សេចក្តីស្នើទាំងឡាយរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ត្រូវបានទទួលការពិនិត្យនិងដោះស្រាយយ៉ាងហ្មត់ចត់ពីអង្គការរដ្ឋ»។
ប្រធានគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក ជា មុនី ក៏យល់ដូចគ្នាដែរថា ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូល ជារឿងអយុត្តិធម៌សម្រាប់លោក រ៉ុន ឈុន ដែលជាឥស្សរៈជននយោបាយមួយរូប ខណៈរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ពុំមានចែងពីការដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយពីអ្នកនយោបាយនោះទេ។
លោកថា៖ «រដ្ឋធម្មនុញ្ញ…វាមិនមានចែងអំពីការដកសិទ្ធិអ្នកនយោបាយទេ អ្នកនយោបាយទាំងអស់ដែលជាឥស្សរៈជនសំខាន់ៗ ដូចជា លោក រ៉ុង ឈុន លោកកឹម សុខា លោកថាច់ សេដ្ឋា និងលោក ស៊ុន ចន្ធី ក៏ដោយ សុទ្ធសឹងតែដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយទាំងអស់ ហើយយើងសួរថា តើឯណាទៅដែលយុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកប្រជាធិបតេយ្យ? ស្មើភាពគ្នាទេក្នុងការប្រកួតប្រជែង ចងដៃចងជើងគេ ហើយឱ្យរត់ជាមួយទាត់បាល់ក្នុងទីលាន អាហ្នឹងខ្ញុំគិតថា បងប្អូនប្រជាពលរដ្ឋយល់ឃើញជាងខ្ញុំច្រើនទៀត ប៉ុន្តែនេះជាឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការ ប៉ុន្តែទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មិនប្រាកដថាតុលាការហ្នឹងពូកែច្បាប់ទេ ពលរដ្ឋដែលមិនបានរៀនច្បាប់ ក៏គេយល់ច្បាប់ច្រើនដែរ កុំឱ្យតែរៀនច្បាប់ ពេលកាត់[ក្តី]ស្តាប់ស្នូរ ចឹងខ្ញុំគិតថា ការប្រើឆន្ទានុសិទ្ធិរបស់តុលាការកំពូល ដែលដាក់ទោសទណ្ឌអ្នកទាំងអស់គ្នាស្រដៀងៗគ្នា[…] អាហ្នឹងគេហៅថា បិទសិទ្ធិប្រជាពលរដ្ឋតាមរយៈការចូលរួមនយោបាយ ជាមួយគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ»។
នៅខាងក្រៅបរិវេណតុលាការកំពូល ជាទីដែលមានការប្រមូលផ្តុំរបស់អ្នកគាំទ្រ លោក រ៉ុង ឈុន ប្រមាណជា១០០នាក់នោះវិញ លោក អ៊ឹម អៀវ ជាអ្នកគាំទ្រមកពីខេត្តតាកែវ បានបង្ហាញការសោកស្តាយដែលតុលាការតម្កល់ការផ្តន្ទាទោស និងដកសិទ្ធិធ្វើនយោបាយរបស់លោក រ៉ុង ឈុន ដែលជាបុគ្គលសកម្មក្នុងការតស៊ូទាមទារឱ្យប្រទេសជាតិគោរពលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈប្រទេសជាតិកំពុងមានការរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ពលរដ្ឋ។
លោកថា៖ «ដូចសព្វថ្ងៃនេះ លំហរសេរីភាពវាត្បិតត្បៀត សូម្បីតែប្រជាពលរដ្ឋសម្តែងមតិ ក៏សម្តែងលែងបាន គ្រប់បែបយ៉ាង គឺគេបិទគ្រប់បែបយ៉ាង ហើយប្រទេសមួយដែលកាលណាបិទលំហសេរីភាព ប្រទេសហ្នឹងគឺរស់ក្នុង ដូចថា ងងឹងឈឹងម៉ងបាទ! យើងបើកទៅ សេរីភាពទូលំទូលាយទៅ ពលរដ្ឋគ្រប់បែបយ៉ាងធ្វើទៅ ប្រទេសហ្នឹងក៏រីកចម្រើនដែរ។ ខ្ញុំមានការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះយើងធ្វើចឹង វាបិទពេកហើយ យើងបើកទៅ បើក្នុងនាមយើងអ្នកនយោបាយ គាត់ក៏ជាអ្នកនយោបាយ យើងប្រកួតគ្នាឱ្យវាស្មើភាពគ្នាទៅ បាទ! ឈ្នះដឹងឈ្នះ ចាញ់ដឹងចាញ់ទៅ យើងសាមគ្គីគ្នាឡើងវិញទៅ គឺប្រទេសយើងរីកចម្រើនហើយ បើថាយើងនៅតែបិទសិទ្ធអញ្ចេះ ប្រទេសយើងនឹងមានបញ្ហាអត់ចប់ទេបាទ»។
វីអូឌី មិនអាចសុំការអត្ថាធិប្បាយជុំវិញរឿងនេះ ពីអ្នកនាំពាក្យតុលាការកំពូល អ្នកស្រី ម៉ៅ ធីតា បានទេនៅថ្ងៃទី១៩ ខែមិថុនានេះ។
មន្ត្រីអង្កេតជាន់ខ្ពស់នៃសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក លោក យី សុខសាន្ត កត់សម្គាល់ថា ការសម្រេចក្តីនៅតុលាការជាន់ខ្ពស់នេះ មានភាពធូរស្រាលជាងនៅតុលាការថ្នាក់ទាប ដោយសារតុលាការកំពូល ព្យួរទោសពី៤ឆ្នាំ មក៣ឆ្នាំវិញ ប៉ុន្តែតុលាការនៅតែដកសិទ្ធិមិនឱ្យលោក រ៉ុង ឈុន ឈរឈ្មោះ និងបោះឆ្នោតរយៈពេល៥ឆ្នាំ។ តែយ៉ាងណា លោកយល់ថា តុលាការគួរផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនលោក រ៉ុង ឈុន តាមរយៈការទម្លាក់បទចោទ ជាជាងការព្យួរទោសនេះ។
លោកថា៖ «តុលាការនឹងផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនគាត់នៅមានកម្រិត បើសិនជាក្នុងនាមអង្គការសង្គមស៊ីវិល បើសិនជាទម្លាក់ចោទបទចោទ គឺល្អជាងការដែលព្យួរទោសនេះ»។
ថ្មីៗនេះ អ្នកឃ្លាំមើលមួយចំនួន ដែលមានទំនោរមិនស្របនឹងរដ្ឋាភិបាល ក្នុងនោះក៏មាន លោក ស៊ឹង សែនករុណា ប្រធានអង្គការប្រជាធិបតេយ្យខ្មែរ ដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសអូស្ត្រាលី និងលោកម៉ែន ណាត ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជា រួមទាំង លោកអ៊ុំ សំអាន តំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំងផងដែរ បានលើកឡើងថា លោក ហ៊ុន សែន ជាចៅហ្វាយតុលាការនៅកម្ពុជា ហើយលោកនឹងមិនផ្តល់សិទ្ធិធ្វើនយោបាយដល់អ្នកនយោបាយប្រឆាំងដែលមានឥទ្ធិពល ដូចជា លោក កឹម សុខា និងលោក រ៉ុង ឈុនជាដើមនោះទេ។
រីឯនាយករដ្ឋមន្ត្រី លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលជាបេក្ខជននាយករដ្ឋមន្ត្រី របស់គណបក្សប្រជាជនសម្រាប់អាណត្តិក្រោយទៀតនោះ ពួកគេលើកថា ក៏អសមត្ថភាពក្នុងការដឹកនាំប្រទេសផងដែរ ដោយក្នុងអាណត្តិរបស់លោក ៣ឆ្នាំកន្លងមកនេះ បានធ្វើឱ្យកម្ពុជាកើតមានវិបត្តិចាក់ស្រេះជាច្រើន ដូចជា មានអំពើពុករលួយ បក្ខពួកនិយម អំពើអយុត្តិធម៌សង្គម អំពើឆបោកគ្រប់ទម្រង់ និងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញកើតឡើងជាប្រព័ន្ធប្រទាក់ក្រឡាគ្នា ដែលធ្វើឱ្យកម្ពុជាមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះស្អុយអសោចនៅពេញពិភពលោក។
លើសពីនេះ ការឡើងកាន់អំណាចរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ធ្វើឱ្យថៃចូលឈ្លានពានទឹកដីកម្ពុជាតាមអំពើចិត្ត ចាប់តាំងពីក្រោយបទឈប់បាញ់ និងធ្វើឱ្យពលរដ្ឋរាប់សិបម៉ឺនគ្រួសារទទួលរងគ្រោះជាដើម។
អ្នកឃ្លាំមើលទាំងនេះ យល់ថា វិបត្តិសង្គមចាក់ស្រេះ និងវិបត្តិបាត់បង់ទឹកដីយ៉ាងច្រើននេះ គឺបង្ហាញឱ្យពលរដ្ឋមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ពីអសមត្ថភាពរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដែលលោកមិនមានសមត្ថភាពទៅប្រកួតប្រជែងការបោះឆ្នោតជាមួយបក្សប្រឆាំង តាមគន្លងប្រជាធិបតេយ្យ សេរី ត្រឹមត្រូវ និងយុត្តិធម៌នោះឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយទើប លោក ហ៊ុន សែន ទោះក្នុងតម្លៃណាក៏ដោយព្យាយាមកម្ចាត់អ្នកនយោបាយប្រឆាំងដែលមានឥទ្ធិពលឱ្យអស់ពីសង្វៀននយោបាយ ដើម្បីឱ្យលោកហ៊ុន ម៉ាណែត អាចឈ្នះការបោះឆ្នោតបន្តកាន់អំណាចតពូជតទៅមុខទៀត ដោយគ្មានគូប្រកួតដែលខ្លាំង៕
